Dlaczego wszystko musi mieć aplikację - historia świata, który zamienił przyciski na ikonki ebook

INTRO

Pierwszy sygnał, że coś jest nie tak, pojawia się zazwyczaj w miejscu całkowicie niewinnym. W sklepie z lampkami nocnymi, w pralni samoobsługowej, przy wejściu do siłowni albo przy kasie parkingowej. Człowiek stoi spokojnie, chce po prostu zapłacić, włączyć urządzenie albo otworzyć drzwi, i wtedy pojawia się zdanie, które brzmi jednocześnie uprzejmie i groźnie: „Proszę pobrać naszą aplikację”. Nie „proszę nacisnąć przycisk”. Nie „proszę włożyć monetę”. Aplikację. W tym momencie człowiek orientuje się, że aby wykonać czynność trwającą siedem sekund, musi najpierw przejść proces instalacji technologicznej infrastruktury.

Scena wygląda zwykle tak samo. Stoi się przed czymś, co kiedyś działało bez telefonu: bramką, lampką, wagą, zamkiem, ekspressem do kawy. Urządzenie jest gotowe do działania, fizycznie istnieje, ma przyciski, diody i ekran. Ale przyciski nie działają, bo przyciski są już tylko dekoracją. Urządzenie czeka na sygnał z aplikacji, która znajduje się w telefonie, który znajduje się w kieszeni, który właśnie próbuje złapać zasięg, który oczywiście w tym miejscu jest wyjątkowo słaby.

I wtedy pojawia się pierwsze pytanie, które w tej epoce zadaje sobie coraz więcej ludzi: ale właściwie… dlaczego?

Dlaczego lampka nocna potrzebuje aplikacji. Dlaczego waga łazienkowa chce połączenia z chmurą. Dlaczego szczoteczka do zębów ma panel statystyk. Dlaczego lodówka wysyła powiadomienia. Dlaczego klamka w drzwiach musi być zsynchronizowana z serwerem w innym kraju. I dlaczego nikt nie wydaje się tym szczególnie zaskoczony.

To zdumiewające, jak szybko zaakceptowaliśmy fakt, że najprostsze czynności życia codziennego wymagają teraz konta użytkownika, hasła i aktualizacji oprogramowania. Jeszcze niedawno żeby włączyć światło, trzeba było wykonać jeden ruch palcem. Dziś można włączyć światło, ale dopiero po sparowaniu lampy z aplikacją, aplikacji z siecią Wi-Fi, sieci Wi-Fi z routerem, a routera z internetem, który akurat w tej chwili postanowił się zawiesić.

Najbardziej fascynujące jest jednak to, że nikt nie planował takiego świata. Nie było spotkania globalnej rady technologicznej, na którym ktoś wstał i powiedział: „Słuchajcie, mam pomysł. Każde urządzenie na planecie powinno mieć aplikację”. A jednak dokładnie tak się stało. To nie był plan. To był proces. Proces tak powolny i tak logiczny w każdym pojedynczym kroku, że nikt nie zauważył, kiedy dotarliśmy do momentu, w którym nawet dozownik mydła chce dostęp do Bluetooth.

Mechanizm jest zaskakująco prosty. Każdy producent patrzy na produkt i zadaje sobie jedno pytanie: czy możemy dodać aplikację? Jeśli odpowiedź brzmi „tak”, pojawia się drugie pytanie: czy ktoś nas powstrzyma? A jeśli odpowiedź brzmi „nie”, aplikacja powstaje. Nieważne, czy jest potrzebna. Nieważne, czy rozwiązuje problem. Wystarczy, że istnieje możliwość jej stworzenia.

Tak powstał świat, w którym wszystko ma aplikację.

Niektóre z tych aplikacji są oczywiście sensowne. Nikt nie ma problemu z aplikacją bankową, bo bank zawsze był czymś skomplikowanym. Nikt nie protestuje przeciwko aplikacji mapowej, bo mapa w telefonie rzeczywiście jest przydatna. Problem zaczyna się wtedy, gdy aplikacja przestaje być narzędziem, a zaczyna być obowiązkiem.

Wtedy pojawiają się sytuacje naprawdę niezwykłe.

Na przykład moment, w którym człowiek chce zapłacić za parking, ale parkometr informuje go, że monety nie są już obsługiwane. Karty również nie. Jedyną metodą płatności jest aplikacja, którą trzeba pobrać, zarejestrować konto, podać numer telefonu, potwierdzić e-mail, ustawić hasło zawierające wielką literę, cyfrę i znak specjalny, a następnie zaakceptować regulamin liczący siedemnaście stron. Wszystko po to, żeby zaparkować samochód na trzydzieści minut.

To jest moment, w którym człowiek zaczyna rozumieć, że aplikacje przestały być dodatkiem do rzeczywistości. One zaczęły ją zastępować.

Urządzenia już nie są urządzeniami. Są platformami.

A to oznacza, że każda czynność życia codziennego może zostać przekształcona w proces technologiczny. Proces, który wymaga logowania. Proces, który wymaga aktualizacji. Proces, który wymaga zgody na politykę prywatności. Proces, który czasem przestaje działać, bo serwer gdzieś na świecie postanowił zrobić sobie przerwę.

Najbardziej niezwykłe jest jednak to, że ludzie przyjęli to z niezwykłym spokojem. Kiedy aplikacja nie działa, nikt nie mówi: „To absurd, że drzwi potrzebują internetu”. Zamiast tego ludzie mówią: „Chyba padł serwer”. To zdanie brzmi tak, jakby drzwi zawsze potrzebowały serwera. Jakby od początku historii ludzkości dostęp do klamki zależał od infrastruktury cyfrowej.

To jest jeden z najciekawszych momentów współczesnej cywilizacji: moment, w którym przestaliśmy być zdziwieni.

Kiedyś absurd był wyraźny. Gdyby w latach dziewięćdziesiątych ktoś powiedział, że żeby uruchomić czajnik elektryczny, trzeba pobrać aplikację, ludzie uznaliby to za dowcip science fiction. Dziś taki czajnik naprawdę istnieje, a jego reklama brzmi poważnie: „Inteligentny czajnik sterowany aplikacją mobilną”.

I nikt się nie śmieje.

To dlatego ta książka powstała. Nie po to, żeby krytykować technologię, ani po to, żeby przekonywać kogokolwiek do powrotu do przeszłości. Ta książka powstała z czystego zdumienia. Z próby zrozumienia, jak doszliśmy do świata, w którym nawet butelka wody potrafi mieć kod QR prowadzący do aplikacji.

Bo im dłużej się temu przyglądać, tym bardziej widać, że aplikacje nie są tylko narzędziem. Są nowym rytuałem codzienności.

Rytuałem, który wszyscy wykonujemy z powagą.

Człowiek stoi przed drzwiami. Wyciąga telefon. Otwiera aplikację. Czeka aż się załaduje. Loguje się. Naciska przycisk „otwórz”. Drzwi się otwierają. A potem człowiek wchodzi do środka i nie zadaje sobie pytania, dlaczego drzwi nie mogły po prostu mieć klamki.

Technologia ma niezwykłą zdolność zmieniania tego, co oczywiste. Najpierw pojawia się jako wygoda. Potem jako standard. A potem jako konieczność. W pewnym momencie człowiek orientuje się, że nie może już wykonać podstawowej czynności bez telefonu, który pełni funkcję pilota do rzeczywistości.

I to właśnie jest najciekawsze w całej tej historii.

Nie to, że aplikacje istnieją.

Tylko to, że zaczęły istnieć wszędzie.

A kiedy coś zaczyna istnieć wszędzie, przestaje być dodatkiem do świata. Zaczyna być jego architekturą.

Człowiek nie zauważa momentu, w którym przekracza tę granicę. Zauważa tylko drobne sygnały. Lampkę, która nie chce się włączyć bez aplikacji. Rowery miejskie, które wymagają konta. Sklep, w którym rabat działa tylko przez aplikację. Siłownię, do której nie można wejść bez kodu generowanego przez telefon.

Każdy z tych momentów jest mały.

Ale razem tworzą coś ogromnego.

Nową rzeczywistość, w której wszystko - absolutnie wszystko - chce mieć aplikację.

I w tej rzeczywistości najbardziej fascynujące nie jest to, że technologia się rozwija. Najbardziej fascynujące jest to, że my, ludzie, przyjęliśmy ją z taką powagą, jakby aplikacja była naturalnym elementem świata, podobnym do drzwi, krzeseł albo łyżek.

A przecież jeszcze chwilę temu nikt nie wyobrażał sobie aplikacji do sterowania lampą.

A teraz nawet lampy mają swoje loginy.

I to dopiero początek tej historii.

Rozdział 1 - Aplikacja do otwierania drzwi

Pierwszy moment, w którym człowiek zaczyna podejrzewać, że coś w świecie technologii poszło lekko za daleko, pojawia się zwykle przy drzwiach. Nie przy jakichś futurystycznych drzwiach laboratorium badawczego ani przy pancernych wrotach bankowego skarbca. Przy zwykłych drzwiach. Drzwiach do siłowni, pralni, coworkingu, garażu albo wynajętego apartamentu na weekend. Człowiek staje przed nimi z naturalnym przekonaniem, że drzwi otwiera się ręką. Drzwi jednak mają inne plany.

Na wysokości oczu znajduje się niewielka kartka. Kartka jest bardzo uprzejma. Kartka informuje, że aby wejść do środka, należy pobrać aplikację. Aplikacja nazywa się zwykle w sposób poważny i technologiczny - coś w rodzaju SmartAccess, DoorCloud albo GateFlow. Nazwa sugeruje, że chodzi o coś bardzo ważnego. Tymczasem chodzi o klamkę.

Człowiek czyta instrukcję i zaczyna powoli rozumieć skalę przedsięwzięcia. Najpierw trzeba zeskanować kod QR. Następnie pobrać aplikację. Następnie założyć konto. Następnie potwierdzić adres e-mail. Następnie ustawić hasło. Następnie zalogować się do aplikacji. Następnie odnaleźć odpowiednią funkcję w menu. Dopiero wtedy pojawia się przycisk „otwórz drzwi”.

W tym momencie większość ludzi wykonuje cały ten proces z absolutną powagą. Nikt nie stoi przed drzwiami i nie mówi: „Zaraz, chwila. Dlaczego drzwi wymagają infrastruktury cyfrowej większej niż lotnisko?”. Zamiast tego ludzie wyciągają telefony i zaczynają instalować aplikację, jakby było to naturalne przedłużenie czynności otwierania drzwi.

Najciekawsze jest to, że drzwi fizycznie istnieją przez cały czas. One tam są. Solidne. Metalowe. Mają zawiasy, ramę i miejsce, w którym kiedyś znajdowała się klamka. Ta klamka została jednak zastąpiona małym panelem elektronicznym, który czeka na sygnał z aplikacji. Drzwi są więc w pełni gotowe do działania, ale z jakiegoś powodu potrzebują serwera, żeby zdecydować, czy się otworzyć.

To jest moment, w którym zwykły przedmiot przestaje być przedmiotem, a staje się usługą.

Drzwi nie są już drzwiami. Drzwi są platformą.

Człowiek stojący przed takimi drzwiami zaczyna nagle brać udział w procesie, który jeszcze kilka lat temu był zarezerwowany dla bankowości internetowej. Zakłada konto. Loguje się. Czeka na weryfikację. Czeka na aktualizację aplikacji. Czasami dostaje powiadomienie, że aplikacja wymaga dostępu do Bluetooth, lokalizacji i kontaktów.

Wszystko po to, żeby przekręcić coś, co kiedyś nazywało się klamką.

W pewnym sensie jest to bardzo imponujące. Cywilizacja stworzyła system, który pozwala człowiekowi otworzyć drzwi za pomocą satelity, internetu i serwerowni oddalonej o tysiące kilometrów. Problem polega na tym, że ta sama cywilizacja już wcześniej wymyśliła coś znacznie prostszego.

Klamkę.

Ale klamka ma jedną wadę z punktu widzenia współczesnego świata. Klamka nie generuje danych.

Aplikacja generuje dane.

To jest moment, w którym zaczyna być widać prawdziwy mechanizm tego zjawiska. Aplikacje nie powstają dlatego, że drzwi są trudne w obsłudze. Drzwi przez setki lat były jednym z najprostszych elementów architektury. Aplikacje powstają dlatego, że każda czynność może zostać zamieniona w proces cyfrowy, a każdy proces cyfrowy może zostać zmierzony.

Jeśli drzwi mają aplikację, można wiedzieć, kto je otworzył, kiedy je otworzył, jak długo były otwarte, ile razy zostały użyte w ciągu dnia i czy użytkownik zgodził się na powiadomienia marketingowe. Drzwi zaczynają więc prowadzić coś w rodzaju statystyki życia.

Z perspektywy technologii to jest genialne.

Z perspektywy człowieka stojącego na deszczu przed budynkiem jest to doświadczenie lekko surrealistyczne.

Człowiek próbuje otworzyć drzwi, ale aplikacja prosi o aktualizację. Aktualizacja trwa chwilę. Po aktualizacji aplikacja prosi o ponowne logowanie. Po logowaniu aplikacja informuje, że potrzebuje dostępu do Bluetooth. Po włączeniu Bluetooth pojawia się komunikat, że system nie może odnaleźć urządzenia.

Drzwi stoją w tym czasie dokładnie metr przed użytkownikiem.

Ale drzwi nie są już częścią fizycznego świata.

Drzwi są częścią ekosystemu.

Najbardziej niezwykłe w tej sytuacji jest zachowanie ludzi wokół. Jeśli przy takich drzwiach zbierze się kilka osób, powstaje spontaniczna wspólnota technologiczna. Ktoś mówi: „U mnie też nie działa”. Ktoś inny mówi: „Spróbuj wyłączyć i włączyć Bluetooth”. Jeszcze ktoś sugeruje: „Może trzeba zaktualizować aplikację”.

Ludzie stoją przed drzwiami i wspólnie diagnozują infrastrukturę cyfrową.

To jest scena, która kiedyś należała do działów IT w dużych korporacjach. Teraz odbywa się na chodniku.

Najciekawsze jest to, że w pewnym momencie drzwi w końcu się otwierają. Zwykle po kilku minutach prób aplikacja wreszcie nawiązuje połączenie z zamkiem. Drzwi klikają. Ludzie wchodzą do środka. I wtedy dzieje się coś niezwykłego.

Nikt nie mówi: „To było absurdalne”.

Ludzie mówią: „W końcu zadziałało”.

To zdanie jest jednym z najbardziej charakterystycznych zdań współczesnej cywilizacji technologicznej. Nie pytamy już, dlaczego coś jest tak skomplikowane. Cieszymy się, że w ogóle działa.

To jest moment, w którym absurd staje się normą.

Technologia ma bardzo sprytny sposób wprowadzania zmian. Nigdy nie zaczyna od rzeczy ogromnych. Nie pojawia się nagle aplikacja do oddychania. Zmiana zaczyna się od czegoś drobnego. Od aplikacji do zamówienia taksówki. Potem pojawia się aplikacja do hulajnogi. Potem do roweru miejskiego. Potem do wejścia do biura.

Każdy krok jest mały.

Ale po pewnym czasie człowiek orientuje się, że jego telefon stał się pilotem do rzeczywistości.

Bez telefonu nie można wypożyczyć roweru. Bez telefonu nie można zapłacić za parking. Bez telefonu nie można wejść do biura. Bez telefonu nie można odebrać paczki z automatu.

Telefon przestaje być urządzeniem.

Telefon staje się przepustką do świata.

To prowadzi do sytuacji, które jeszcze niedawno wydawałyby się czystą fantastyką. Na przykład momentu, w którym człowiek stoi przed drzwiami własnego mieszkania i mówi do znajomego: „Poczekaj chwilę, aplikacja mi się ładuje”.

To zdanie jest jednocześnie banalne i niezwykłe.

Bo oznacza, że fizyczna rzeczywistość zaczęła czekać na software.

Jedno z najbardziej trafnych zdań, jakie można usłyszeć w tej epoce, brzmi tak:

„Największym osiągnięciem technologii było przekonanie ludzi, że klamka jest zbyt prostym rozwiązaniem.”

Drugie zdanie jest jeszcze lepsze:

„Jeśli coś kiedyś działało bez telefonu, to znaczy tylko tyle, że jeszcze nie miało aplikacji.”

Te dwa zdania są jak małe notatki z epoki, w której żyjemy. Epoki, w której każda czynność może zostać ulepszona przez aplikację, nawet jeśli ta czynność była już perfekcyjnie prosta.

A drzwi są dopiero początkiem.

Bo kiedy już zaakceptujemy aplikację do klamki, świat zaczyna mieć znacznie śmielsze pomysły.

Rozdział 2 - Aplikacja do zapalania światła

Człowiek wchodzi do pokoju wieczorem i robi coś, co przez ostatnie sto lat było jedną z najprostszych czynności w historii cywilizacji. Wyciąga rękę w stronę ściany, gdzie znajduje się włącznik światła. Ruch jest automatyczny. Palec dotyka przycisku. Światło się zapala. Przynajmniej tak wyglądała ta historia przez większą część XX wieku.

Współczesna wersja tej sceny wygląda nieco inaczej. Człowiek wchodzi do pokoju, wyciąga rękę w stronę ściany i odkrywa, że włącznik nie działa. Włącznik oczywiście nadal tam jest, ale pełni funkcję bardziej dekoracyjną niż praktyczną. Obok niego znajduje się mała naklejka z kodem QR i zdaniem napisanym z niezwykłym spokojem: „Aby sterować oświetleniem, pobierz aplikację”.

To zdanie brzmi jak informacja techniczna, ale w rzeczywistości jest czymś znacznie większym. Jest ogłoszeniem końca epoki, w której światło było czymś, co można było po prostu włączyć.