Katarzyna Ryrych

Polska pisarka, nauczycielka, poetka i malarka amatorka. Aż 5 razy zdobyła główną nagrodę w Konkursie Literackim im. Astrid Lindgren. Jest również laureatką Nagrody Literackiej im. Kornela Makuszyńskiego, oraz konkursu na Książkę Roku Polskiej Sekcji IBBY. Wiele jej tytułów znalazło się na Liście Skarbów Muzeum Książki Dziecięcej oraz światowej liście IBBY Outstanding Books for Young People with Disabilities. Chociaż znana jest przede wszystkim jako jedna z najbardziej cenionych współczesnych autorek literatury dziecięcej i młodzieżowej, pisze także Katarzyna Ryrych książki dla dorosłych czytelników. Najnowszy tytuł jej autorstwa, powieść dla młodzieży pt. Pas startowy, ukazała się w styczniu 2021 r.

Katarzyna Ryrych urodziła się w 1959 r. w Krakowie. Jej ojcem był dziennikarz i prasoznawca Sylwester Dziki, który jednak nie uczestniczył w życiu swojej córki. Przyszła pisarka wychowywał się w domu dziadków ze strony matki, poetki Alicji Pochylczuk. Dorastanie bez ojca miało na nią duży wpływ, a echa związanych z tym doświadczeń i emocji odnaleźć można w jej twórczości. Jedna z najbardziej znanych powieści Katarzyny Ryrych, Król, należy do tego typu narracji. Jak przyznaje pisarka, jej książki są zawsze w jakimś stopniu autobiograficzne, ponieważ sensownie można pisać jedynie o czymś, co się zna, co się przeżyło i widziało.

Katarzyna Ryrych – od nauczania do pisania

W zaczarowany świat literatury pisarkę wprowadzał ukochany dziadek, dzięki któremu nauczyła się czytać już jako czterolatka. Od tamtej pory w życiu Katarzyny Ryrych książki zajmują niezwykle ważne, a od blisko 20 lat najważniejsze, miejsce. Jak sama mówi, nie wyobraża sobie egzystencji bez 2 rzeczy: książek i zwierząt. Czworonogom poświęciła niejedną napisaną przez siebie opowieść (Opowieść babuni, Philo. Kot w drodze), pokazując ich świat z niezwykłą empatia i czułością. Co ciekawe, autorka tak wielu nagradzanych, wyjątkowo mądrych i wzruszających historii z wykształcenia jest anglistką, absolwentką filologii angielskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim. Przez długi czas pracowała jako nauczycielka, dzięki czemu mogła bardzo dobrze poznać świat swoich przyszłych czytelników (sama ma 2 synów, z których jest, co lubi podkreślać, bardzo dumna). W trakcie swojej pedagogicznej kariery pracowała również z dziećmi o szczególnych potrzebach edukacyjnych. Doświadczenia te zainspirowały ja później do stworzenia wielu pięknych narracji ( np. Lato na Rodos czy Wyspa mojej siostry) dotykających problemu funkcjonowania osób na różne sposoby nienormatywnych w świecie zupełnie nieprzystosowanym do ich potrzeb.

Zanim jednak zaczęła wydawać doceniane przez czytelników i fachowców książki, Katarzyna Ryrych debiutowała w charakterze poetki. Na początku lat 80-tych ukazały się jej tomiki pt. Zapiski pewnej hipiski oraz Piosenki szalonej. Za twórczość literacką na poważnie zabrała się dopiero na początku XXI wieku, kiedy to po dłuższym urlopie na poratowanie zdrowia, straciła etat w szkole. Jej pierwszy tytuł przeznaczony dla małych czytelników, wzruszający Pamiętnik babuni, ukazał się w 2006 r., a niedługo później do księgarń trafiły Wiersze z pazurkiem i Niebajki.

Katarzyna Ryrych i książki o sprawach najważniejszych

Zostawszy pisarką na cały etat, Katarzyna Ryrych książki zaczęła wydawać z niezwykłą regularnością, szybko stając się jedną z najwybitniejszych współczesnych twórczyń literatury dziecięcej i młodzieżowej oraz prawdziwa specjalistką od pięknego i mądrego opowiadania najmłodszym czytelnikom o sprawach ważnych, lecz trudnych i bolesnych. Na stronach swoich publikacji autorka w literacki, lecz przystępny sposób opowiada o chorobie i śmierci (Siedem sowich piór, które zdobyły do nagrody Książka roku polskiej sekcji organizacji IBBY, Pepa w raju), dramacie wojny (Pan Apoteker, Bombka babci Zilberstajn) i niepełnosprawności (Wyspa mojej siostry), nie uciekając w oderwane od rzeczywistości, szczęśliwe zakończenia. W wielu historiach, w tym jednej z najbardziej znanych jej książek, przejmującej powieści dla młodzieży Król, Katarzyna Ryrych porusza też zagadnienia związanych ze sprawami materialnymi, społeczną deklasacją, biedą i bezdomnością. Konstruując świat przedstawiony, nie funduje czytelnikom tęczowej krainy wiecznej szczęśliwości, ale pomaga dzieciom i młodzieży mierzyć się z codziennymi problemami i trudami dorastania.

Katarzyna Ryrych i książki dla dorosłych

Mimo że popularność przyniosła jej literatura dziecięca i młodzieżowa, w dorobku pisarki odnaleźć można również kilka, bardzo ciepło przyjętych przez czytelników i krytykę, fabuł przeznaczonych dla dojrzałych odbiorców. Podobnie jak w przypadku jej dziecięcych utworów, Katarzyna Ryrych książki dla dorosłych pisze zawsze o sprawach najważniejszych i najbardziej fundamentalnych. Powieści takie jak: Zaginęła mi sosna, Tercet prowincjonalny czy Trzeci etap, chociaż czyta się je dzięki talentowi autorki jednym tchem, nie są błahą, czysto rozrywkową, niezobowiązującą lekturą. Tego typu pisarstwo nigdy zresztą nie interesowało pisarki, ponieważ warte powstania, w jej odczuciu, są tylko książki, których nie da się łatwo zapomnieć.