Jon Krakauer

Amerykański alpinista, pisarz i dziennikarz. Uczestnik wielu niebezpiecznych wypraw i autor bestsellerowych książek dokumentalnych. Ogromny rozgłos i nominację do nagrody Pulitzera przyniósł mu dokument Wszystko za Everest. Za swoje książki Jon Krakauer został również doceniony Academy Award in Literature from the American Academy of Arts and Letters.

Jon Krakauer urodził się w 1954 r. w Brookline w stanie Massachusetts jako jedno z pięciorga dzieci Carol Ann i Lewisa Josepha Krakauera. Dorastał w Corvallis w stanie Oregon, gdzie przeprowadził się wraz z rodziną w wieku dwóch lat. Pasję alpinistyczną zaszczepił w młodym Jonie jego ojciec, który zaczął zabierać syna w góry i uczyć go wspinaczki, gdy ten skończył osiem lat. W szkole średniej, Corvallis High School, Jon grał również w tenisa. Po zdanej w 1972 r. maturze rozpoczął studia w Hampshire College w Massachusetts, które 4 lata później sfinalizował dyplomem z nauk przyrodniczych.

Po ukończeniu college'u Krakauer spędził trzy tygodnie samotnie w dziczy w regionie Stikine Icecap na Alasce, a w 1977 r. wspiął się nową trasą na Devils Thumb. Strony swojej pierwszej książki Jon Krakauer poświęca m.in. właśnie tym młodzieńczym wyprawom (Eiger wyśniony, wyd. ang. 1990). W 1977 r. poznał byłą alpinistkę Lindę Mariam Moore, którą poślubił w 1980 r. Para początkowo mieszkała w Seatlle, skąd w drugiej połowie lat 90-tych wyprowadziła się do Boulder w Kolorado.

Zanim ukazały się jego bestsellerowe książki, Jon Krakauer był dziennikarzem, a jeszcze wcześniej pracował nawet jako cieśla i rybak. Pisaniu mógł się poświęcić całkowicie dopiero w 1983 r. Uznanie i popularność zdobył dzięki współpracy z magazynem Outside, który był również sponsorem jego dramatycznej wyprawy na Mount Everest w 1996 r. Teksty Krakauera publikowane były także na łamach Architectural Digest, National Geographic Magazine, Rolling Stone i Smithsonian.

Pierwsze książki Jona Krakauera

Debiutem książkowym autora był wydany w 1990 r. Eiger wyśniony, zbiór artykułów i esejów na temat wspinaczy i wspinaczki. Na kartach tej książki Jon Krakauer porusza najróżniejsze tematy, których punkt wyjścia stanowią jego górskie wyprawy, oraz opowiada poznanych w ich trakcie wspinaczach. Choć tytuł został dobrze przyjęty, trudno powiedzieć, by wywołał duże poruszenie na rynku wydawniczym.

Swój pierwszy bestseller, Wszystko za wolność, Jon Krakauer opublikował w 1996 r. Jest to niezwykłą historia Christophera McCandlessa, młodego mężczyzny z zamożnej rodziny, który w 1990 r., przekazawszy wszystkie swoje pieniądze organizacji humanitarnej Oxfam, w poszukiwaniu absolutnej wolności, jako Alexander Supertramp ruszył w samotną podróż po USA. Idealistycznie nastawiony młodzieniec nie docenił jednak grozy natury, którą tak kochał, i zginął podczas realizacji swojego marzenia. Jego szczątki znaleziono w sierpniu 1992 r. na Alasce. Najprawdopodobniej zmarł z głodu. Na stronach swojej książki Jon Krakauer porównuje doświadczenia McCandlessa z własnymi oraz ze zmaganiami innych znanych podróżników. Tytuł z miejsca zdobył serca czytelników i w efekcie spędził aż dwa lata na liście bestsellerów The New York Timesa. W 2007 r. zaś powstała jego filmowa adaptacja.

Jon Krakauer i Wszystko za Everest

Jednak bezsprzecznie najsłynniejszą książką podróżnika jest Wszystko za Everest. Jon Krakauer relacjonuje w niej swoją, odbytą w 1996 r., dramatyczną wyprawę na najwyższą górę świata. Rok 1996 był to jeden z najtragiczniejszych sezonów w historii, kiedy to z Everestu nie wróciło aż 15 wspinaczy.

Na komercyjną wyprawę w Himalaje, kierowaną przez Nowozelandczyka Roba Halla, autor wyruszył na zlecenie magazynu Outside, którego był współpracownikiem. Jego grupa był jedną z uwięzionych na zboczach Czomolungmy przez gwałtowną burzę. Chociaż Krakauerowi udało się dotrzeć na szczyt góry i z niego zejść, 4 jego towarzyszy, w tym przewodnik, straciło życie. Ofiary śmiertelne zanotowano także wśród pozostałych wspinających się wtedy zespołów.

W swojej relacji Krakauer jednoznacznie krytykuje komercjalizację wejść na koronę ziemi oraz wybory podejmowane przez prowadzących wyprawy przewodników. Książka stała się prawdziwym wydarzeniem i światowym hitem (przetłumaczonym na 24 języków). Za Wszystko za Everest Jon Krakauer został doceniony nominacją do Nagrody Pulitzera.

Inne książki Jona Krakauera

Jednak pisarza interesuje nie tylko podróżnicza tematyka. W swoim dorobku ma on również dwa doskonałe dokumenty analizujące fakty i zjawiska społeczne. Pierwszym z nich zatytułował Jon Krakauer Pod sztandarem nieba. Wiara, która zabija. Wydana w 2003 r. książka wywołała spore kontrowersje i sprzeciw społeczności mormońskiej, która poczuła się urażona jej treścią. Opisując zgubne skutki fundamentalizmów religijnych, w Pod sztandarem nieba Jon Krakauer koncentruje się bowiem głównie na Kościele Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich, do którego należeli mordujący z pobudek religijnych bracia Lafferty.

Z kolei na stronach swojej ostatniej książki pt. Missoula. Gwałty w amerykańskim miasteczku uniwersyteckim Jon Krakauer bacznie przygląda się traktowaniu przez wymiar sprawiedliwości zgłoszeń napaści seksualnych. W tekście zawiera kilka studiów przypadków kobiet zgwałconych w Missoula w stanie Montana. Wiele z nich ma związek z Uniwersytetem Montana. Pisząc Missoula, Krakauer krytykuje system wymiaru sprawiedliwości, który niejednokrotnie lepiej traktuje sprawcę niż ofiarę przemocy seksualnej.