Ważne przepisy i normy dla elektryków, które wpłyną na Twoją pracę w 2026 roku! ebook

Autorzy: mgr inż. Krzysztof Wincencik, mgr inż. Janusz Strzyżewski, Przemysław Gogojewicz, mgr inż. Tomasz Karwat, Wiesław Waliszewski, mgr inż. Andrzej Boczkowski

Redakcja: Anna Jagodzińska, Mateusz A. Maciejczyk

Redakcja merytoryczna: Mateusz A. Maciejczyk

Menedżer produktu: Barbara Plucińska

Koordynator projektów wydawniczych: Anna Jagodzińska

Zastępca Dyrektora: Head of B2B Market: Szymon Danowski

Zdjęcie na okładce: freepick

Korekta: Zespół

Koordynator produkcji: Mariusz Jezierski

Projekt graficzny okładki: Agnieszka Makowska

Skład i łamanie: Agnieszka Makowska

ISBN: 978-83-8409-357-3

© Copyright by Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

Warszawa 2026

WYDANIE IV

Wiedza i Praktyka sp. z o.o.

ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa,

tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10

e-mail: [email protected]

NIP: 526-19-92-256

Numer KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego

Wysokość kapitału zakładowego: 200.000 zł

Druk: KRM Druk sp. z o.o

Publikacja „Ważne przepisy i normy dla elektryków, które wpłyną na Twoją pracę w 2026” chroniona jest prawem autorskim. Przedruk i sprzedaż tych materiałów bez zgody wydawcy są zabronione. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. Publikacja „Ważne przepisy i normy dla elektryków, które wpłyną na Twoją pracę w 2026” została przygotowana z zachowaniem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy i doświadczenia autorów i konsultantów. Zaproponowane w publikacji „Ważne przepisy i normy dla elektryków, które wpłyną na Twoją pracę w 2026” wskazówki, porady i interpretacje nie mają charakteru porady prawnej i dotyczą sytuacji typowych. Ewentualne zastosowanie się do nich powinno być skonsultowane z wykwalifikowanym specjalistą lub ekspertem, w celu uwzględnienia indywidualnych okoliczności związanych z daną sprawą, w związku z czym zastosowanie lub wykorzystania w jakikolwiek sposób informacji zawartych w tych materiałach następuje na własne ryzyko i odpowiedzialność osoby tego dokonującej. Publikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowiska organów i urzędów państwowych.

Niniejsza, książka ma za zadanie odświeżyć wiedzę dotyczącą aktualnych przepisów prawnych, które dotyczą pracy elektryka. Prezentowane w niej najważniejsze ustawy i rozporządzenia, to podstawowe kompendium wiedzy dla każdego elektryka i elektromontera, a także dla osób zaczynających przygodę w pracy przy tworzeniu instalacji elektrycznych w domach jednorodzinnych oraz budynkach wielorodzinnych.

Jak dobrze wiemy, aby stać się elektrykiem w naszym kraju, należy zdobyć odpowiednie kwalifikacje, zwane potocznie uprawnieniami SEP. W natłoku codziennych zajęć łatwo przegapić nowelizacje ustaw czy rozporządzeń. Te dotyczące elektryków nie zmieniają się wprawdzie tak szybko, jak w innych dziedzinach życia, jednak ciężko być z wszystkimi przepisami prawa na bieżąco, będąc codziennie na placu budowy. Nasza książka porusza wszystkie tematy, w tym kwestię odpowiedzialności cywilnej oraz karnej za wykonaną pracę. Z bardzo wielu rzeczy większość z Was wcale nie zdaje sobie sprawy.

Życzę udanej lektury

Mateusz A. Maciejczyk

Redaktor Portalu Elektryka

Ten e-book jest zgodny z wymogami Europejskiego Aktu o Dostępności (EAA)

W pracy elektryka należy przestrzegać prawa i korzystać z zasad wiedzy technicznej zawartej m.in. w Polskich Normach. Aktami prawnymi, do których najczęściej sięgają elektrycy, są: ustawa Prawo budowlane i rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ustawa z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725) nakazuje w art. 5.1, aby obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej.

Podstawowym przepisem wydanym na podstawie tej ustawy jest rozporządzenie ministra infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 1225). Rozporządzenie to zawiera załącznik nr 1, w którym są zestawione Polskie Normy przywołane do poszczególnych paragrafów. Warto pamiętać, że nie zawsze są to najnowsze Polskie Normy dotyczące danego zagadnienia.

Inne ustawy i rozporządzenia ważne dla elektryków:

1) Ustawa z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r poz. 266).

2) Ustawa z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 275).

3) Ustawa z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 54).

4) Rozporządzenie ministra klimatu i środowiska z 1 lipca 2022 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci (Dz.U. z 2022 r. poz. 1392).

5) Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz.U. z 1999 r. nr 74, poz. 836, zmiana: Dz.U. z 2009 r. poz. 1584).

6) Obwieszczenie ministra klimatu i środowiska z 8 czerwca 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia ministra energii w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1210).

7) Rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650, zmiany: Dz.U. z 2007 r. poz. 330, Dz.U. z 2008 r. poz. 690, Dz.U. z 2011 r. poz. 1034, Dz.U. z 2021 r. poz. 2088).

8) Rozporządzenie ministra rozwoju i technologii z 15 grudnia 2022 r. w sprawie książki obiektu budowlanego oraz systemu Cyfrowa Książka Obiektu Budowlanego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2778).

9) Rozporządzenie ministra infrastruktury z 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. z 2003 r. nr 47, poz. 401).

10) Rozporządzenie ministra klimatu i środowiska z 24 lipca 2023 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, bazy i stacje gazu płynnego, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1707).

11) Rozporządzenie ministra zdrowia z 17 grudnia 2019 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku (Dz.U. z 2019 r. poz. 2448).

Czy trzeba stosować Polskie Normy?

Do 31 grudnia 1993 r. stosowanie Polskich Norm było obowiązkowe. Nieprzestrzeganie ich postanowień było naruszeniem prawa. Od 1 stycznia 1994 r. korzystanie z Polskich Norm jest dobrowolne, przy czym do 31 grudnia 2002 r. istniała możliwość nakładania przez właściwych ministrów i w pewnych przypadkach obowiązku ich stosowania.

Od 1 stycznia 2003 r. stosowanie Polskich Norm jest całkowicie dobrowolne (rozdział 3, art.5, pkt 3 ustawy o normalizacji z 12 września 2002 r., tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 1483). Według wielu specjalistów przywoływanie norm w rozporządzeniach ministrów nie skutkuje nałożeniem obowiązku ich stosowania, ponieważ jest to niezgodne z prawem – akt prawny niższego rzędu nie może zmieniać postanowień aktu wyższego rzędu. Tylko wskazanie w ustawie na normę skutkuje obowiązkiem jej stosowania. Innego zdania jest ministerstwo odpowiedzialne za budownictwo.

Według wielu specjalistów przywoływanie norm w rozporządzeniach ministrów nie skutkuje nałożeniem obowiązku ich stosowania, ponieważ jest to niezgodne z prawem – akt prawny niższego rzędu nie może zmieniać postanowień aktu wyższego rzędu. Tylko wskazanie w ustawie na normę skutkuje obowiązkiem jej stosowania. Innego zdania jest ministerstwo odpowiedzialne za budownictwo. W odpowiedzi udzielonej redakcji „Instalacji elektrycznych w praktyce” resort stwierdził: „Polskie Normy powoływane w przepisach prawnych, zawierają wiedzę techniczną, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, mającą istotne znaczenie dla spełnienia przez obiekty budowlane wymagań podstawowych, a w konsekwencji zapewnienie bezpieczeństwa użytkownikom tych obiektów. Wskazanie Polskiej Normy w przepisach techniczno-budowlanych, w tym w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, czyni Polskie Normy, w całości lub w określonej części, integralną częścią przepisu, w którym zostały powołane.”Oznacza to, że obowiązek stosowania reguł technicznych zawartych w określonych normach wynika z przywołania ich w tekstach przepisówprawa.

Mimo wątpliwości dotyczących obowiązku stosowania Polskich Norm korzystanie z zawartych w nich wytycznych daje gwarancję poprawnego wykonania instalacji czy przeprowadzenia pomiarów elektrycznych. A w sprawach spornych powołanie się na Polskie Normy to poważny argument.

Jak odczytywać oznaczenia norm

Normalizacja europejska zmienia się dynamicznie, a w ślad za nią zmianom ulegają Polskie Normy. Seria oznaczana literami PN-IEC stanowiąca tłumaczenia wersji norm międzynarodowych była zastępowana tłumaczeniami norm europejskich i oznaczana literami PN-EN. Natomiast dokumenty harmonizacyjne (HD) wprowadzane przez Europejski Komitet Normalizacyjny Elektrotechniki (CENELEC) są oznaczane przez Polski Komitet Normalizacyjny literami PN-HD. To dokumenty wprowadzające zmodyfikowane wersje norm międzynarodowych. Dokumenty harmonizacyjne w oryginale istnieją w trzech oficjalnych wersjach językowych: angielskiej, francuskiej i niemieckiej. Polskie wersje dokumentów interesujących elektryków opracowuje Komitet PKN nr KT 55 ds. Instalacji Elektrycznych i Ochrony Odgromowej Obiektów Budowlanych, a zatwierdza je prezes PKN. Od momentu zatwierdzenia dokument harmonizacyjny ma status Polskiej Normy.

Od chwili podpisania układu akcesyjnego z UE Polski Komitet Normalizacyjny zajmuje się przede wszystkim wprowadzaniem do PN norm europejskich. W obszarach nieobjętych normalizacją europejską PKN wprowadza normy identyczne z normami międzynarodowymi. Te normy mają odpowiednio oznaczenie PN-ISO i PN-IEC.

Oznaczenia norm:

• PN-N – Polska Norma o zasięgu krajowym; litera N oznacza następującą dziedzinę normalizacji: nauka, oświata, kultura, dokumentacja, poligrafia;

• PN-ISO – Polska Norma wprowadzająca (metodą tłumaczenia) normę międzynarodową;

• PN-EN – Polska Norma wprowadzająca (metodą tłumaczenia) normę europejską;

• PN-EN ISO – Polska Norma wprowadzająca normę międzynarodową, uznaną przez CEN za normę europejską lub opracowaną jednocześnie przez ISO i CEN.

Każda norma posiada numer referencyjny, którego elementem jest rok publikacji w Polsce. W przypadku nowelizacji norma zachowuje dotychczasowy numer, zmienia się tylko rok wydania.

Oznaczenia spotykane w numerach norm: A – zmiana do normy publikowana oddzielnie, Az – zmiana krajowa do normy publikowana oddzielnie, AC – poprawka do normy publikowana oddzielnie, Ap – poprawka krajowa do normy publikowana oddzielnie, +AC – norma z włączoną do treści poprawką, +A2 – norma z włączoną do treści zmianą nr 2, Ak – arkusz krajowy do PN-EN, PN-ISO (IEC), Ad – dodatek do normy publikowany oddzielnie.

Zasady numeracji Polskich Norm

Od 2013 roku PKN zmienił zasady numeracji Polskich Norm (PN).

1) Wprowadzono zasadę umieszczania na końcu numeru normy litery oznaczającej jej wersję językową. Numer normy jest więc zakończony literą (E, P, F, D) oznaczającą: E – angielską wersję językową; P – polską wersję językową; F – francuską wersję językową; D – niemiecką wersję językową. Jednak litera po numerze referencyjnym normy nie jest elementem składowym jej numeru. Oznacza tylko wersję językową normy stosowaną dla ułatwienia, np. PN-HD 60364–4–444:2012P, w którym „P” oznacza polską wersję językową. Dotychczas wersja wydana po polsku nie miała wyróżnika, natomiast wersje wydane w oryginale oznaczane były w latach ubiegłych dopiskiem (org.), a ostatnio literą „U”.

2) Obecnie nowy numer referencyjny zawiera także miesiąc publikacji normy, np. PN-EN 12345:2013–03, w którym „03” oznacza miesiąc (marzec) publikacji normy. Przy czym zasada podawania miesiąca dotyczy (jak wynika z katalogu norm umieszczonego na stronach PKN) tylko nowych publikacji. Przykładem może być wydana 6 grudnia 2013 r. wersja angielska normy PN-HD 60364–7–718:2013–12E. Natomiast wydane wcześniej normy nie mają określonego w numerze miesiąca wydania, tak jak np. PN-HD 60364–5–534:2012P.

3) Przyjęto zasadę nadawania kolejnej wersji (zwykle polskiej) numeru referencyjnego na podstawie pierwszej wersji językowej, np. jeżeli wersja angielska wydana w roku 2006 miała numer PN-HD 60364–4–443:2006E, to numer normy wydanej następnie w polskiej wersji językowej zawiera ten sam rok PN-HD 60364–4–443:2006P, niezależnie od daty publikacji tej wersji. Zasada ta dotyczy także wersji francuskiej i niemieckiej. Z punktu widzenia merytorycznego jest to słuszne, ponieważ fakt przetłumaczenia na język polski nie zmienia zawartości normy, a rok informuje o momencie powstania tego dokumentu. Natomiast utrudnia to bardzo śledzenie ukazywania się nowych norm w języku polskim. Dotychczas nowości sygnalizował rok wydania.

Gdzie szukać Polskich Norm

Teksty Polskich Norm są chronione prawem autorskim, przy czym prawa majątkowe do nich przysługują PKN. Nie zezwala on bez swojej zgody na rozpowszechnianie tekstów Polskich Norm, co powoduje m.in., że nie są one bezpłatnie dostępne w bibliotekach publicznych. Na terenie kraju istnieje kilkanaście punktów informacji normalizacyjnej działających zwykle przy bibliotekach uniwersyteckich i instytutach naukowych. Punkty te udostępniają teksty norm odpłatnie, wg cennika, przy czym bez opłaty jest możliwość zapoznania się z normą w czytelni. Jednak zwykle ograniczone jest to tylko dla pracowników i studentów uczelni. Pełen publiczny i bezpłatny dostęp do teksów norm w postaci elektronicznej możliwy jest w czytelniach PKN znajdujących się między innymi w Warszawie, Łodzi i Katowicach.

Członkowie Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa (opłacający na bieżąco składki) mogą po zalogowaniu się przeglądać normy w domu na własnym komputerze, bez potrzeby odwiedzania czytelni norm w PKN. Odbywa się to z pewnymi rygorami – tekst normy można zapisać u siebie w pamięci komputera z przeznaczeniem wyłącznie na własny użytek. Nie wolno jednak tego tekstu drukować lub przekazywać dalej.

Wszystkie normy można kupić w siedzibach terenowych lub w centrali PKN w Warszawie bądź przez Internet: www.pkn.pl.

Normy SEP – wskazówki techniczne dla elektryków

Normy SEP są wydawane na podstawie porozumienia podpisanego 3 lipca 2003 r. pomiędzy Stowarzyszeniem Elektryków Polskich a Polskim Komitetem Normalizacyjnym. W ramach tego porozumienia SEP uzyskał prawo do wydawania norm dotyczących tych obszarów elektryki, dla których brak norm PKN, a także opracowywania i wydawania komentarzy do Polskich Norm.

Jak korzystać z opracowań SEP

Normy Stowarzyszenia oznaczane są numerami składającymi się z liter N SEP-E oraz kolejnego numeru, np. 001. Ponadto SEP opublikował komentarze do norm wydanych przez PKN oznaczanych literami K SEP-E oraz numerem. Ponieważ numeracja ta sięga początkowego okresu wydawniczego, niektóre numery są już niedostępne, a wykaz rozpoczyna się od poz. 3.

Normy SEP można kupić w księgarni internetowej Centralnego Ośrodka Szkolenia i Wydawnictw SEP w różnych wersjach, w tym oznaczoną literą „e” do samodzielnego wydruku.

COSiW sprzedaje zarówno starsze, jak i nowsze wersje swoich publikacji. Dlatego przy ewentualnym zakupie należy zwracać uwagę na rok wydania danego opracowania. Przykładem może być wydany w 2006 roku komentarz do nieaktualnej już wersji normy PN-EN 12464–1:2004. Norma ta w grudniu 2012 roku została zastąpiona nowszą wersją. W 2015 roku COSiW wydał ten komentarz z suplementem zawierającym prezentację różnic zawartych w aktualizacji normy. Komentarz zawiera wiele wskazówek, dotyczących m.in. obliczania współczynnika zapasu.

Za szczególnie przydatne w codziennej pracy elektryka należy uznać komentarze, bo zawierają wiele istotnych wyjaśnień i uzupełnień treści norm.

Przydatne normy i komentarze SEP

W poniższych dwóch tabelach zestawiono wybrane przykładowo pozycje z oferty COSiW-u.

Tabela 1. Normy opracowane przez specjalistów SEP

Tabela 2. Komentarze opracowane przez specjalistów SEP do norm wydanych przez PKN

Ważne

Normy czy komentarze opracowywane przez Stowarzyszenie Elektryków Polskich stanowią doskonałe źródło oraz uzupełnienie wiedzy technicznej ujętej w Polskich Normach. Jednak stosowanie się do ich treści, choć wskazane, nie jest obowiązkowe.

Ten e-book jest zgodny z wymogami Europejskiego Aktu o Dostępności (EAA)

Istnieje wiele aktów prawnych, które regulują praktycznie wszystkie dziedziny związane z budownictwem. Nie inaczej jest również z branżą elektryczną, czy energetyczną. Dlatego też bardzo ważne jest aby wiedzieć, które zapisy prawa dotyczą nas bezpośrednią, przed którymi przepisami prawa odpowiadamy oraz, które z nich w razie potrzeby mają nam służyć pomocą.

Ustawa z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazuje w art. 5.1, aby obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej.

Podstawowym przepisem wydanym na podstawie tej ustawy jest rozporządzenie ministra infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn.: (Dz.U. z 2022 r. poz. 1225). Rozporządzenie to zawiera załącznik nr 1, którym są zestawione Polskie Normy przywołane do poszczególnych paragrafów. Warto pamiętać, że nie zawsze są to najnowsze Polskie Normy dotyczące danego zagadnienia. Ostatnia aktualizacja tego załącznika miała miejsce w 2018 r., więc w tekście jednolitym rozporządzenia z kwietnia 2022 r. znajdziemy dużo norm zastąpionych już przez Polski Komitet Normalizacyjny nowszymi dokumentami.

Inne ustawy i rozporządzenia:

1) Ustawa z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 1385).

2) Ustawa z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2021 r. poz. 869, 2490).

3) Ustawa z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 1973, 2127, 2269, Dz.U. z 2022 r. poz. 1079, 1260).

4) Rozporządzenie ministra klimatu i środowiska z 1 lipca 2022 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci (Dz.U. z 2022 r. poz. 1392).

5) Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz.U. z 1999 r. nr 74, poz. 836, zmiana: Dz.U. z 2009 r. poz. 1584).

6) Rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 1210).

7) Rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650, zmiany: Dz.U. z 2007 r. poz. 330, Dz.U. z 2008 r. poz. 690, Dz.U. z 2011 r. poz. 1034, Dz.U. z 2021 r. poz. 2088)

8) Rozporządzenie ministra infrastruktury z 3 lipca 2003 r. w sprawie książki obiektu budowlanego (Dz.U. z 2003 r. nr 120, poz. 1134).

9) Rozporządzenie ministra infrastruktury z 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. z 2003 r. nr 47, poz. 401).

10) Rozporządzenie ministra zdrowia z 17 grudnia 2019 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku (Dz.U. z 2019 r. poz. 2448).

Te zagadnienia musi znać każdy elektryk

Prawo Budowlane to zbiór zagadnień, które w sposób pośredni lub bezpośredni określają właściwość wykonania prac elektrycznych. Specyfika tego prawa związana jest z jego częstym aktualizowaniem, dlatego też wręcz konieczne jest aby być na bieżąco z konkretnymi punktami tychże przepisów.

Ważne definicje

Artykuł 3 Prawa budowlanego zawiera długą listę definicji, ważniejsze z nich to:

2a) budynek mieszkalny jednorodzinny – budynek wolno stojący albo w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i jednego lokalu użytkowego o powierzchni nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku;