Rozmyślania o filozofii wicca ebook

Morgana

Beyond the Broomstick:

Thoughts on the Philosophy of Wicca

Opublikowane po raz pierwszy jako seria artykułów w magazynie Wiccan Rede, 1980–1982.

Pierwsze wydanie w języku polskim: Whyte Tracks ApS 2012

Copyright for the Polish edition © Bibliotheca Alexandrina 2019

Copyright for cover design © Alexandra Cichecki

Copyright © Morgana 2019

Tłumaczenie: Enenna

Redakcja i korekta: Magdalena „Morven” Niedźwiecka

Skład: Damian Velkan Mełgieś

Wydanie elektroniczne I

ISBN 978-1-995773-27-8

Wydawnictwo Fosforos

www.fosforos.pl

Lydney 2026

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione.

O autorce

Morgana jest Brytyjką z pochodzenia i mieszka w Holandii. Przez lata prowadziła rozmaite grupy wiccańskie. Jest praktykującą gardneryjską arcykapłanką; współredaktorką międzynarodowego, dwujęzycznego magazynu Wiccan Rede, założonego w 1980 roku, a także koordynatorką Silver Circle, wiccańskiej sieci w Holandii. Jako koordynatorka Międzynarodowej Federacji Pogańskiej wiele podróżuje, wygłaszając wystąpienia i prowadząc warsztaty na temat wicca i pogaństwa.

Czym jest Stara Religia?

Ta książeczka jest częścią serii o „Starej Religii”, „wicca”, „współczesnym czarostwie”. Wszystkie te określenia odnoszą się do tej samej religii natury, ale nade wszystko: Stara Religia to ścieżka misteryjna.

Czarownice wierzą w Boga i Boginię oraz we wszechobecną zasadę męską i żeńską. Większość czarownic wierzy w reinkarnację; w to, że ludzie odradzają się, by się uczyć i rozwijać, ale także, by żyć szczęśliwie i polepszać jakość swojego życia. Wicca to religia misteryjna, ponieważ doświadczenie i kontakt z bogami to misterium, którego doświadczyć można tylko bezpośrednio, bez interwencji kapłana czy kogokolwiek innego.

Wicca zrzesza wyłącznie inicjowanych adeptów; nie ma tu świeckich ani kongregacji. Czarownice świętują osiem świąt związanych z porami roku oraz od dwunastu do trzynastu esbatów (rytuałów pełni księżyca) w roku. Każde z tych świąt ma konkretny duchowy charakter i symbole, a w rytuałach używa się prostych, codziennych przedmiotów. Czarownice korzystają z magii i innych tajemnych umiejętności, by pomóc innym ludziom w rozwoju i uczynić ich życie lepszym i szczęśliwszym.

Czarownice pracują w kowenach czy kręgach, małych, autonomicznych grupach. Razem świętują i czarują. W kręgu znajdują wsparcie oraz informacje zwrotne, co pozwala im przeżywać życie tak, by wierzenia i ideały stały się jego integralną częścią.

W zasadzie każdy, niezależnie od płci, może zostać czarownicą, ale wymaga to oddania i wytrwałości oraz nauki i rozmyślań, jak również gotowości do pracy nad własnym rozwojem. To ciężka praca, ale czarownice wiedzą, że warto ją podjąć i nie wahają się o tym mówić.

Wprowadzenie

XX wiek przyniósł wiele zmian, zarówno technologicznych, jak i społecznych. Rzeczy, które teraz uważamy za oczywiste, w roku 1900 nawet nie istniały. Trudno nam wyobrazić sobie życie bez pewnych wygód.

Jedną z największych zmian społecznych było wprowadzenie państwa opiekuńczego. Wpływ takiego systemu zabezpieczeń społecznych jest niezaprzeczalny; nie musimy się martwić o starość, chorobę, analfabetyzm czy biedę. Teoretycznie można nawet zaryzykować stwierdzenie, że żyjemy w utopii. A jednak większość ludzi powie, że tak nie jest. Dlaczego?

Czego jeszcze chcemy? Informacje zdobywamy za pośrednictwem mediów. Niezliczeni pracownicy socjalni rozwiązują nasze problemy. Struktura społeczeństwa opartego na wiedzy pozwala nam uwolnić się od niewdzięcznej harówki; dlaczego mielibyśmy być nadal niezadowoleni? Czy dlatego, że czujemy się bezsilni wobec struktur państwa? Czy dlatego, że czujemy się jak cyfra w pamięci komputera? Czy ma to coś wspólnego z naszą sytuacją duchową – nie tyle z religią, ile z duchowym dobrostanem?

Osiągnięcia cywilizacyjne i system opieki społecznej sprawiły, że codzienność stała się łatwiejsza, ale czy nadały one życiu głębszy sens? Czy poprawiła się jego jakość? Oczywiście, nie możemy nie doceniać istotnych spraw naszego doczesnego życia, ale nie powinniśmy też zaniedbywać strony duchowej; jedno i drugie idzie ze sobą w parze. Jednak duchowość i religia to nie to samo – nie musisz wyznawać konkretnej wiary, by być osobą uduchowioną i świadomą. W istocie mówi się, że kiedy religia staje się zbyt dogmatyczna, gubi wyższe aspiracje duchowe, zamiast się wzbogacać.

Zdaniem niektórych właśnie nowe ruchy religijne dają wsparcie, jakie jest najbardziej potrzebne dla duchowego rozwoju. Ale jest tu tak samo, jak ze wszystkim: co dobre dla jednej osoby, niekoniecznie jest dobre dla innej. To zresztą ważny argument w dyskusji na takie tematy.

Nie jest niczym niezwykłym, gdy ktoś nagle zda sobie sprawę, że jej czy jego duchowe położenie jest dalekie od ideału. Rozpoczyna się wtedy okres poszukiwań, prób znalezienia czegoś bliższego temu ideałowi. Na początku często nie wie się, czego się szuka – uświadomiony jest tylko brak i narastająca potrzeba znalezienia czegoś „wyższego”. Kiedy ta potrzeba stanie się widoczna, zostaje się „poszukującym”.

Czas poszukiwań nie zawsze przebiega gładko. W ciągu ostatnich dwudziestu lat widzieliśmy setki alternatywnych grup i sekt pojawiających się znikąd.

Wstęp

Od czego zatem zacząć poszukiwanie? Dla większości ludzi jest to okres prób i błędów, sprawdzania rozmaitych grup i sekt, podczas gdy liczba i dostępność owych grup zmniejsza się. Wiele lat może zająć szukanie tej właściwej, a nawet jej znalezienie nie daje gwarancji, że rzeczywiście będzie ona właściwa.

Dla poszukującej osoby może to być prawdziwy problem. Z jednej strony jest ogromna liczba grup, z których można wybierać, z drugiej zaś – większość z nich pojawia się i znika gdzieś po drodze. Czy jest na to rada?

Nasze wychowanie oraz formalna edukacja utrwaliły w nas przekonanie, że wszystko powinno zostać skategoryzowane i oznaczone nalepkami. Uwarunkowano nas do myślenia, że ktoś, kto wierzy inaczej, musi być dziwny, nieokrzesany albo nawet aspołeczny. Uczy się nas, że jeśli się podporządkujemy, przejdziemy przez życie bezproblemowo, a kłopoty zaczną się, jeśli zaczniemy krytykować system. Znajdziemy to przeświadczenie także w środowiskach wyznawców dużych religii. Dopóki nie podważasz aksjomatów wiary, Słowa Mistrza, nie zadajesz pytań, nie będzie konfliktów.

Oczywiście, niektórzy zawsze będą zgadzali się z dogmatami i nie przyjdzie im do głowy kwestionować danej doktryny. Jednak w chwili, kiedy zwątpią i wyrażą to głośno, szybko staną przed ryzykiem odrzucenia.

Dla wielu poszukujących już aktywność sama w sobie jest warunkiem duchowego rozwoju. Nie satysfakcjonuje ich tylko bierna obserwacja. Chcą być zaangażowani i duchowo aktywni 24 godziny na dobę. Wszystko, co czują, myślą i robią, staje się ważne i jest częścią rozwijania duchowego potencjału.

Pozostaje pytanie: gdzie szukać tego rozwoju? Długi okres poszukiwań może skierować poszukującego w stronę siebie samej / siebie samego. Czasem następuje to nagle, niemal jak objawienie, gdy odnajduje się odpowiedzi w bezpośrednim otoczeniu albo wewnątrz siebie. W wielu przypadkach jest to po prostu czas wyzwalania się od dawnych przekonań i przyzwyczajeń.

Jednym z elementów krytyki pod adresem wielkich, zorganizowanych religii jest fakt, że są one zdecydowanie zbyt intelektualne. Duża część duchowości, kultu boskości, celebracji rytuału i adoracji istot duchowych zagubiła się wśród dogmatów i sporów teologicznych. Zagubiono piękno i prostotę bezpośredniego kontaktu z boskością. W ten sposób wielu stało się pasywnymi obserwatorami, podczas gdy pragną aktywnego uczestnictwa w obrządkach i rytuałach.

Coraz większa intelektualizacja współczesnych ludzi znajduje też odbicie w rozwoju religii na całym świecie. Ten intelektualny rozwój zepchnął na plan dalszy intuicyjną mądrość, niegdyś wyrażaną w postaci żeńskiej zasady, reprezentowanej przez Sofię. Gdy patrzymy na historię czasów przedchrześcijańskich, widzimy zupełnie inne życie religijne. Zarówno męska, jak i żeńska zasada były widoczne w starożytnych religiach Egiptu, Grecji i Babilonu. Bogowie nie byli ważniejsi niż boginie, i odwrotnie. Każdy bóg czy bogini mieli swoją konkretną funkcje i rolę.

Nazywamy te starożytne religie „pogańskimi”. W średniowieczu słowo to miało negatywny wydźwięk. Poganin był barbarzyńcą, ignorantem, nieokrzesanym.

Jednak określenie „poganin” pochodzi od łacińskiego „paganus” (obywatel) i „pagus” (okręg albo rejon) i oryginalnie nie miało negatywnego brzmienia. Odnosiło się jedynie do kogoś mieszkającego na wsi i wyznającego miejscową religię. (Więcej wyjaśnień na ten temat można przeczytać w zakończeniu).

Czy mamy rację, oceniając wyznawców religii przedchrześcijańskich jako nieoświeconych? Ich szacunek dla ziemi i całej natury był o wiele większy niż nasz, w naszych „oświeconych” czasach. W późniejszych epokach ziemię zdegradował przemysł. Zapanował też strach przed groźbą wojny nuklearnej. Nie dziwi więc, że tak wielu ludzi nie zaakceptowało tej rzeczywistości i rozpoczęło poszukiwanie nowej inspiracji w starych religiach.

Pomimo wielu prób „wyzwolenia” świata od pogaństwa w czasach chrześcijańskich, łącznie z polowaniami na czarownice w XVI i XVII wieku, proste pogańskie rytuały i zwyczaje przetrwały. W wielu przypadkach zostały wcielone do chrześcijańskiego kalendarza, na przykład jako Boże Narodzenie i Wielkanoc.

Ruch neopogański pojawił się, kiedy w 1951 roku zniesiono w Anglii prawa zabraniające czarów. W takich świętych miejscach jak Avebury, Glastonbury i Stonehenge przywrócono obchody starych świąt z ich zwyczajami i tradycjami, co przyciągnęło uwagę szerszej publiki.

W Holandii zainteresowanie pogaństwem jest niewielkie, ale wciąż rośnie. Jak rozwinie się w Niderlandach ruch neopogański, trudno powiedzieć. Póki co uwidoczniły się jego silne powiązania z innymi grupami, na przykład z Wysp Brytyjskich, chociaż z pewnością w miarę upływu czasu zaznaczą się i przetrwają charakterystyczne różnice.

Jedną z fundamentalnych cech każdego ruchu pogańskiego jest podążanie śladami przyrody i ziemi. Miejscowe tradycje i „duchowość ludowa” oczywiście wpływają na każdą grupę, przez co nie możemy mówić o „typowej” grupie pogańskiej. Wielu ludziom, przyzwyczajonym do zinstytucjonalizowanych religii z ich jasnymi prawami i regułami, może być trudno pojąć tę różnorodność. Ale to właśnie ta różnorodność, tworząca organiczny ruch, pozwala na dynamiczny wzrost. Możemy znaleźć w przyrodzie wiele przykładów, ilustrujących tę zasadę różnorodności: na przykład roślina będzie wyglądać inaczej, zależnie od tego, czy rośnie na gliniastej glebie czy w Alpach.

Obecnie słowo „poganin” nie jest zbyt dobrze znane w Holandii, przynajmniej nie jako współczesna idea. Dlatego w 1979 roku po raz pierwszy ukazał się biuletyn, który później, wiosną 1980 roku, przekształcił się w kwartalnik Wiccan Rede.

Najważniejszym celem Wiccan Rede było (i jest) skupianie tych, którzy interesują się pogaństwem i wicca.

Wicca – albo czarostwo, dawna forma słowa czarownictwo – było jeszcze mniej znane niż pogaństwo. Jest współczesną religią pogańską, wywodzącą się ze starej wiary, wiary mądrych.

Od początku swojego istnienia Wiccan Rede był dwujęzyczny. Zamieszczane artykuły można było przeczytać zarówno po holendersku, jak i po angielsku. Było tak z powodu związków holenderskiej społeczności ze światem anglojęzycznym. W pierwszym numerze rozpoczęto serię artykułów zatytułowaną Poza miotłą.

Seria ukazywała się po angielsku przez dwa lata. Przedstawiała różne aspekty wicca i pogaństwa, jak również próbowała przekazać idee, które do tamtej pory nie pojawiały się w Holandii, a co dopiero po holendersku.

Tu warto dodać, że sam materiał nie pretendował do oryginalności. Wiele z informacji można było znaleźć w książkach – próbowaliśmy jednak przedstawić je z naszego osobistego punktu widzenia. Odbiór był bardzo pozytywny. W efekcie w 1981 roku postanowiliśmy przetłumaczyć artykuły na holenderski. Seria została stworzona dla holenderskich czytelników z zamiarem stworzenia wprowadzenia do filozofii wicca i pogaństwa ogólnie. Oczywiście nie poruszamy w tej książeczce wielu zagadnień – omawiamy jednak podstawy. Mamy nadzieję, że dzięki temu znikną choćby tylko niektóre uprzedzenia wobec wicca.