Dobra historia nie musi zaczynać się od otwarcia książki. Może zacząć się od założenia słuchawek. 

Przez tysiące lat ludzie przekazywali historie, wiedzę i doświadczenia przede wszystkim poprzez opowieści. Słowo mówione było z nami na długo przed tym, zanim powszechne stało się czytanie tekstu pisanego. Dziś do tej naturalnej potrzeby słuchania historii wracamy w nowej formie. 

Audiobook sprawia, że książka może towarzyszyć nam także wtedy, gdy tradycyjna lektura byłaby trudna lub po prostu niemożliwa. Nie musi przy tym zastępować książki papierowej ani e-booka. Jest kolejnym sposobem kontaktu z jej treścią. 

Być może więc zamiast pytać, czy lepiej czytać, czy słuchać, warto zadać inne pytanie: jaki format pozwala nam częściej mieć kontakt z książką? 

Jak zmieniają się nasze zwyczaje czytelnicze? 

Czytanie coraz rzadziej oznacza korzystanie wyłącznie z jednego formatu. Książka może mieć papierowe strony, być wyświetlana na ekranie czytnika albo płynąć ze słuchawek głosem lektora. 

Sposób, w jaki korzystamy z książek, stopniowo się zmienia. Jak podaje Biblioteka Narodowa, w 2025 roku 41% badanych zadeklarowało przeczytanie co najmniej jednej książki. Tradycyjne książki drukowane nadal są popularniejsze od publikacji cyfrowych, jednak osoby czytające dużo, zwłaszcza młodsze, częściej korzystają również z ekranów urządzeń mobilnych. 

To pokazuje, że nowe formaty nie muszą wypierać starszych. Mogą funkcjonować obok siebie i tworzyć dodatkowe okazje do kontaktu z książką. 

Ciekawego kontekstu dostarczają również badania National Literacy Trust prowadzone wśród dzieci i młodzieży w Wielkiej Brytanii. Wskazują, że audio może nie tylko towarzyszyć kontaktowi z treściami, ale również zwiększać zainteresowanie książkami. 47,3% badanych deklarowało słuchanie audiobooków lub podcastów, 46,5% wskazało, że dzięki audio poznaje nowe słowa lub uczy się nowych rzeczy, a 58,4% korzysta z tej formy dla relaksu. Ponad jedna czwarta badanych przyznała również, że słuchanie zwiększa ich zainteresowanie książkami. 

Wyniki te pokazują więc szersze zjawisko: słuchanie może być dodatkową drogą prowadzącą do książek, a nie ich konkurencją. 

Czy słuchanie audiobooka to czytanie? 

To pytanie regularnie wraca w dyskusjach o audiobookach. Czy osoba, która wysłuchała książki, może powiedzieć, że ją „przeczytała”? 

Różnica między tekstem a nagraniem oczywiście istnieje. Podczas tradycyjnej lektury samodzielnie nadajemy zapisanym słowom tempo i interpretację. W audiobooku dodatkowym elementem staje się głos lektora, jego intonacja i sposób interpretowania tekstu. 

Nie oznacza to jednak, że kontakt z treścią staje się przez to mniej wartościowy. 

Słuchając książki, również śledzimy fabułę lub argumentację, poznajemy bohaterów, zapamiętujemy informacje, wyobrażamy sobie miejsca i wydarzenia oraz reagujemy na opowiadaną historię. 

Zmienia się sposób odbioru, ale w centrum nadal pozostaje książka i jej treść. 

Dlatego audiobook warto traktować jako kolejny sposób obcowania z książką, a nie gorszy odpowiednik tradycyjnej lektury. 

Audiobook tworzy nowe momenty na kontakt z książką 

Dzień jest wypełniony pracą, dojazdami, obowiązkami i wieloma drobnymi aktywnościami. Znalezienie spokojnych 30 czy 60 minut na tradycyjną lekturę nie zawsze jest łatwe. 

Audiobook nie sprawia, że doba ma więcej godzin. Pozwala jednak wykorzystać na kontakt z książką momenty, w których trudno byłoby sięgnąć po papierowe wydanie czy czytnik: podczas dojazdu, spaceru, podróży czy wykonywania prostych codziennych czynności. 

Nie oznacza to, że każda aktywność równie dobrze łączy się ze słuchaniem. Gdy równolegle wykonujemy zadanie wymagające intensywnej koncentracji, część treści może nam umknąć. Dlatego również w przypadku audiobooków warto dopasować moment korzystania do charakteru książki i wykonywanej czynności. 

Najważniejsza pozostaje jednak możliwość włączenia książki w takie fragmenty dnia, które wcześniej znajdowały się poza zasięgiem tradycyjnej lektury. 

To szczególnie istotne dla osób, które lubią książki, ale nie zawsze mają możliwość wygospodarowania osobnego czasu na czytanie. Zamiast rezygnować z książki, mogą zmienić jej format. 

Nie czytać albo słuchać, tylko czytać i słuchać 

Nie musimy wybierać między czytaniem a słuchaniem. Oba formaty mogą być częścią tego samego doświadczenia z książką i sprawdzać się w różnych momentach dnia. 

E-book pozwala zanurzyć się w lekturze wtedy, gdy mamy przestrzeń na czytanie, a audiobook daje możliwość pozostania z książką także podczas spaceru, podróży czy wykonywania codziennych czynności. Dzięki temu kontakt z książką łatwiej dopasować do własnego rytmu dnia. 

W Legimi dodatkową możliwość dają synchrobooki, które pozwalają przechodzić między e-bookiem a audiobookiem w ramach tego samego tytułu i kontynuować książkę w wybranym formacie. Można więc zacząć od czytania, później słuchać, a następnie ponownie wrócić do tekstu. I odwrotnie. 

Nie chodzi zatem o wybór: czytać czy słuchać. Oba formaty mogą się uzupełniać i sprawiać, że książka łatwiej znajduje miejsce w codzienności. 

Jaką rolę odgrywają audiobooki w korzystaniu z e-biblioteki Legimi? 

Dane dotyczące korzystania z e-biblioteki w firmach pokazują, że audiobooki są istotną częścią aktywności pracowników. W zależności od organizacji odpowiadają za 34,6% do 55,5% aktywności związanych z korzystaniem z e-biblioteki. 

Pokazuje to, że słuchanie książek nie jest jedynie dodatkiem do czytania e-booków, ale ważnym sposobem kontaktu pracowników z książkami. Dostęp do obu formatów pozwala korzystać z książek w różnych sytuacjach i dopasować formę do codziennego rytmu. 

Co różne formaty oznaczają dla benefitu pracowniczego? 

W przypadku benefitu pracowniczego dostęp do różnych formatów zwiększa możliwości korzystania z książek w zależności od sytuacji i codziennego rytmu pracowników. 

Jedni chętniej sięgną po e-book wieczorem lub w wolnej chwili, inni wybiorą audiobook w drodze do pracy, podczas spaceru czy wykonywania codziennych czynności. Są też osoby, które korzystają z obu formatów, zależnie od tego, jak wygląda ich dzień. 

Dlatego e-biblioteka Legimi nie ogranicza dostępu do książek do jednego sposobu korzystania z nich. E-booki, audiobooki i synchrobooki sprawiają, że ten sam benefit może odpowiadać na różne nawyki czytelnicze i łatwiej wpisywać się w codzienność pracowników. 

Czytanie zmienia formę, ale nie traci znaczenia 

Zmieniają się technologie, codzienne rytuały i sposób korzystania z kultury. Zmienia się również książka. 

Może mieć papierowe strony. Może być wyświetlana na ekranie czytnika. Może płynąć ze słuchawek głosem lektora. 

Niezależnie od formatu nadal może opowiadać historię, poszerzać wiedzę, pobudzać wyobraźnię, pokazywać inną perspektywę albo po prostu dawać przyjemność. 

Dlatego nie musimy budować granicy między czytaniem a słuchaniem. Format może się zmieniać razem z naszym dniem, podczas gdy historia pozostaje ta sama. 

Dobra historia może zacząć się od słuchawek. Bo niezależnie od formatu, czytanie ma znaczenie. 

Źródła 

• Biblioteka Narodowa, Stan czytelnictwa w Polsce w 2025 roku. 

• National Literacy Trust, Audiobooks and literacy.