Susanna Clarke

Brytyjska pisarka, autorka bestsellerowych powieści fantasy, osadzonych w magicznym świecie dawnej Anglii. Laureatka wielu nagród, w tym nagrody Hugo, Nagrody Locus i British Book Awards. Ponieważ Susanna Clarke książki wydaje niezwykle rzadko, każda z nich jest prawdziwym wydarzeniem na rynku wydawniczym. W swoim dorobku ma zaledwie 2 powieści, co jednak nie przeszkadza jej cieszyć się statusem gwiazdy. Już za sprawą swojego debiutu, zatytułowanego Jonathan Strange i Pan Norrell Susanna, Clarke znalazła się na liście nominowanych do Man Booker Prize.

Susanna Clarke urodziła się w 1959 r. w angielskim Nottingham jako najstarsza córka pastora, co skutkowało częstymi przeprowadzkami związanymi ze zmianą miejsca pracy ojca. Podobno już jak dziecko uwielbiała czytać, szczególnie klasykę brytyjskiej literatury. Najbardziej lubiła Susanna Clarke książki Sir Arthura Conana Doyle'a , Charlesa Dickensa i Jane Austen. Z literaturą postanowiła też związać swoją przyszłość. Na szacownym Oxfordzie studiowała różne nauki humanistyczne: filozofię, politologię i ekonomię. Po dyplomie zatrudniła się w wydawnictwie Quarto i Gordon Fraser, w którym spędziła kilka lat. Parę następnych lat poświeciła na nauczanie angielskiego we Włoszech i Hiszpanii, a do ojczyzny wróciła w 1992 r. Nad tekstem swojej pierwszej książki Susanna Clarke zaczęła pracować niedługo po przyjeździe, jednak zanim znalazła się ona w księgarniach minęła kolejna dekada. W tym czasie pisarka pracowała w wydawnictwie Simona & Schustera w Cambridge jako redaktorka publikacji kulinarnych.

Susanna Clarke, Jonathan Strange i Pan Norrell

Podobno na pomysł fabuły, która w 2004 r. została wydana pt. Jonathan Strange i Pan Norrell Susanna Clarke wpadła jeszcze podczas swojego pobytu w Bilbao. To tam doświadczyła pewnego rodzaju olśnienie, opisanego przez nią jako swoisty sen na jawie, podczas którego zobaczyła po raz pierwszy swojego bohatera. Pod wpływem świeżej lektury Władcy pierścieni Tolkien, która otworzyła jej umysł na magiczne myślenie, zaczęła budować wokół tej wizji narrację. Wróciwszy do Anglii, zasiadła do pracy, ale nie postępowała ona zbyt wartko. By zwiększyć swoje kompetencje, zdecydowała się na uczestnictwo w kursie kreatywnego pisania prowadzonym przez autorów science fiction i fantasy Colina Greenlanda i Geoffa Rymana. Była to jedna z najbardziej brzemiennych w skutki decyzji jej życia. Po pierwsze, ponieważ Colin Greenland został jej życiowym partnerem, a po drugie, ponieważ dzięki niemu jej teksty dotarły do Neila Gaimana, który zachwycił się piórem Clarke i pomógł jej w pierwszych publikacjach. Tym nie mniej przez 10 lat wydawała ona jedynie krótkie formy osadzone w uniwersum jej powieści, wciąż nie mogąc zamknąć powieści (w wydanym wiele lat później tomie Damy z Grace Adieu Susanna Clarke zebrała najlepsze z nich). Jej teksty były znane i cenione jedynie w dość wąskim środowisku fanów fantasy. To się zmieniło, kiedy w 2003 r. za blisko milion funtów prawa do powstającej książki kupiło wydawnictwo Bloomsbury. Wreszcie w 2004 r. Susanna Clarke oddała w ręce czytelników swoją debiutancką powieść. Magiczna, świetnie napisana narracja, osadzona w XIX-wiecznej, pełnej dziwów Anglii z miejsce podbiła ich serca, całkowicie spełniając nadzieje wydawnictwa, które absolutnie pewne sukcesu, jeszcze przed anglojęzyczną premierą książki przygotowało jej kilkanaście obcojęzycznych przekładów. Za powieść Jonathan Strange i Pan Norrell Susanna Clarke została nominowana do najbardziej prestiżowej po Noblu nagrody literackiej na świecie – Man Booker Prize. Książka trafiła do ponad 30 krajów i przyniosła jej także nagrody Hugo, Locus, World Fantasy Award i British Books Award.

Susanna Clarke i Damy z Grace Adieu

Dwa lata po swoim spektakularnym debiucie wydała Susanna Clarke Damy z Grace Adieu i inne opowieści. W tej pięknie, niezwykle stylowo ilustrowanej publikacji znalazło się 8 opowiadań, z czego 7 zostało opublikowanych już wcześniej w różnych antologiach. Wszystkie osadzone są w znanym z jej debiutanckiej powieści świecie przedstawionym, w którym realia historyczne przenikają się z niesamowitością i inspirowaną brytyjskim folklorem magią. W narracjach tych jednak głównymi bohaterkami są kobiety i kobieca siła ściśle związana ze wynikającymi z płci zdolnościami do czynienia czarów. Za Damy z Grace Adieu Susanna Clarke była powszechnie chwalona, szczególnie podkreślano misterną konstrukcję i wyrafinowany język narracji, choć pojawiły się także głosy, że potencjał pomysłu lepiej wykorzystała powieść.

Susanna Clarke i Piranesi

Na kolejną książkę swojego pióra pisarka kazała wszystkim fanom jej niezwykłej wyobraźni czekać niemal półtorej dekady. Swoją drugą powieść, powstającą jeszcze dłużej niż debiut, zatytułowała Susanna Clarke Piranesi. Książka na rynku anglojęzycznym ukazała się we wrześniu 2020 r., a jej polski przekład do księgarń trafił pod koniec listopada. Napisana z wielkim rozmachem, choć objętościowo dość kompaktowa (nieco ponad 200 stron) narracja to prawdziwy popis warsztatu i niezwykłej imaginacji autorki. Nie jest to jednak powrót do świata znanego z jej poprzednich tekstów, co być mogło dla wielu miłośników jej pióra pewnym zaskoczeniem. Tym nie mniej ta fascynująca, pełna zagadek opowieść to zupełnie nowa jakość w literaturze fantasy ostatnich dekad warta każdej poświęconej jej minuty.