Dazai Osamu

  • Dazai Osamu 
  • ebooki: EPUB, MOBI, PDF 
  • audiobooki 
  • synchrobooki 
  • Wyczyść

Zmarły w 1948 r. japoński prozaik, jeden z najwybitniejszych japońskich twórców XX w, uznawany za przedstawiciela tzw. nurtu dekadenckiego. Chociaż Osamu Dazai książki pisał zaledwie kilkanaście lat, jego dorobek, mimo że nie imponuje objętością, wywarł ogromny wpływ na japońska sztukę i kulturę. Wiele jego utworów zostało zekranizowanych lub zaadaptowanych jako anime i manga. Także poza Japonią opowiadania i powieści sygnowane nazwiskiem pisarza cieszą się uznaniem wśród czytelników szukających wyrafinowanej literatury. Najbardziej znane tytuły Osamu Dazaia to Zmierzch, Zatracenie, oraz Uczennica.

Osamu Dazai urodził się w 1909 r. jako Shuji Tsushima w zamożnej rodzinie o dość skomplikowanych korzeniach. Ojciec pisarza, niepochodzący z arystokracji, bogaty posiadacz ziemski, był osobą znaną w regionie i wpływową, dzięki czemu zasiadał w Kizukin, izbie będącej rodzajem japońskiego parlamentu. Ze względu na interesy, które często zatrzymywały go poza rodzinną rezydencją był postacią raczej nieobecną w życiu swoich dzieci. Zmarł w 1923 r. na raka płuc. Osamu Dazai wychowywany był więc z tego powodu, oraz ze względu na chorobę matki, wychowywany głównie przez służbę domową i ciotkę.

Po ukończeniu szkoły średniej wybrał studia na wydziale literatury Uniwersytetu Hirosaki. Tam, po początkowych sukcesach w nauce i pierwszych udanych próbach literackich, na tle samobójczej śmierci jego literackiego mistrza Ryunosuke Akutagawy, Osamu Dazai zaczął wykazywać wyraźne symptomy depresji, która doprowadziła go w 1929 r. do pierwszej, nieudanej, samobójczej próby. Depresyjne nastroje będą mu towarzyszyć do końca jego niezbyt długiego życia i znajdować co jakiś czas kulminację w kolejnych próbach odebrania sobie życia. W 1930 r. pisarz wstąpił na Uniwersytet Tokijski, gdzie zajął się filologia romańską. Podczas studiów obracał się w kręgach artystycznej cyganerii i socjalistycznej lewicy (z tego powodu był nawet aresztowany). Ze względu na wymykający się normom społecznym tryb życia, liczne alkoholowo-narkotykowe i seksualne ekscesy nie ukończył studiów. Niedługo po wydaleniu z uniwersytetu po raz drugi targnął się na swoje życie.

Na początku lat trzydziestych, m.in. dzięki pomocy uznanego pisarza Masujiego Ibuse zaczął intensywnie tworzyć. W tamtym okresie Osamu Dazai pisał głównie opowiadania; w 1933 r. ukazały się Zapiski o rybiej łusce, Wspomnienia, Lata schyłku, i kilka innych. Cały czas jednak nie udawało mu się osiągnąć życiowej i emocjonalnej stabilizacji. Podczas wojny ze względu na stan zdrowia (przede wszystkim gruźlicę) był zwolniony ze służby wojskowej. Mimo postępujących problemów z nałogami i depresją nie porzucał pracy literackiej. Próbował dłuższych form narracyjnych, zasłynął jako mistrz narracji pierwszoosobowej. Powieści Osamu Dazai: Zamierzch, Zatracenie i Uczennica to dziś arcydzieła klasyki japońskiej. W swojej twórczości często sięgał po doświadczenia własne i swojej grupy społecznej. W jego utworach można znaleźć przenikliwą i refleksyjną panoramę Japonii podczas wielkiej transformacji, jaką ten kraj przechodził po II wojnie światowej, jednak przede wszystkim jest to głęboka i uniwersalna opowieść o niemożności odnalezienia się w społeczeństwie, indywidualnym dramacie jednostki. Można też zaryzykować stwierdzenie, że książki Osamu Dazaia to w dużym stopniu zapis jego własnej tragedii, walki o siebie, ale i powolnego umierania. Ostatecznie depresja zwyciężyła pisarza w 1948 r., kiedy to wraz ze swoją przyjaciółką Tomie Yamazaki podjął kolejną, tym razem udaną, próbę samobójczą, topiąc się w rzece.

Osamu Dazaia w Polsce

Chociaż książki Osamu Dazaia w jego kraju ojczystym mają status niepodważalnej klasyki, poza Japonią są znane raczej koneserom ambitniejszej literatury. Twórca uznawany jest za jednego z najwybitniejszych, jeżeli nie najwybitniejszego przedstawiciela nurtu shishosetsu lub watakushi-shosetsu (???), co można przetłumaczyć jako powieści o sobie. W Polsce ukazało się kilka jego utworów, w tym najważniejsze powieści pisarza: Zmierzch i Zatracenie (opublikowane po raz pierwszy w roku jego śmierci). Osamu Dazai polskim czytelnikom znany jest jeszcze z bardzo ciekawego tomu Otogizoshi: księga japońskich opowieści, który zawiera autorskie interpretacje trzech klasycznych japońskich baśni oraz wczesnej powieści Uczennica, będącej poruszającym opisem walki o indywidualną wolność. We wrześniu 2020 r. wydawnictwo Czytelnik wydało także w tomie Owoce wiśni 16 miniatur Osamu Dazaia, który był prawdziwym mistrzem małej formy.