Machineria umysłu ebook

Spis treści

KILKA SŁÓW OD TŁUMACZKI DO CZYTELNIKA

WSTĘP DO WYDANIA POLSKIEGO

PRZEDMOWA

WPROWADZENIE

ROZDZIAŁ I FIZYCZNY NOŚNIK ŚWIADOMOŚCI

ROZDZIAŁ II EWOLUCJA SYSTEMU NERWOWEGO

ROZDZIAŁ III JAK POWSTAJE POMYSŁ

ROZDZIAŁ IV ORGANIZACJA WYŻSZYCH POZIOMÓW UMYSŁU

ROZDZIAŁ V ORGANIZACJA NIŻSZYCH POZIOMÓW UMYSŁU

ROZDZIAŁ VI KOMPLEKSY

ROZDZIAŁ VIII NSTYNKT

ROZDZIAŁ VIII INSTYNKT SAMOZACHOWAWCZY

ROZDZIAŁ IX ZABURZENIA INSTYNKTUSAMOZACHOWAWCZEGO

ROZDZIAŁ XI NSTYNKT ROZMNAŻANIA

ROZDZIAŁ XI ROZWÓJ INSTYNKTUROZMNAŻANI

ROZDZIAŁ XII ZABURZENIA INSTYNKTUROZMNAŻANIA 58

ROZDZIAŁ XIII SUBLIMACJA 62

ROZDZIAŁ XIV NIEPRZYSTOSOWANIE DO ŚRODOWISKA I PSYCHOPATOLOGIA

ROZDZIAŁ XV KONFLIKT

ROZDZIAŁ XVI WYPARCIE

ROZDZIAŁ XVII DYSOCJACJA

ROZDZIAŁ XVIII SYMBOLIZACJA

ROZDZIAŁ XIX FANTAZJE, MARZENIA I ZŁUDZENIA

ROZDZIAŁ XX PSYCHOTERAPIA

ROZDZIAŁ XXI PSYCHOANALIZA

ROZDZIAŁ XXII HIPNOZA, SUGESTIA I AUTOSUGESTIA

ROZDZIAŁ XXIII PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIE PSYCHOLOGII

ROZDZIAŁ XXIV WNIOSKI

KILKA SŁÓW OD TŁUMACZKI DO CZYTELNIKA

Książka, którą trzymasz w ręce, powstała około 1922 roku, kiedy wiele dziedzin naukowych — np. psychologia — dopiero się rozwijało, a niektóre powielały wiedzę, która, jak dzisiaj wiemy, jest niepoprawna. Aby nie wprawiać Ciebie, Czytelniku, w zakłopotanie, tekst oryginalny został zachowany, ale zastosowano współczesne terminy. Jednakże pragnę nadmienić, iż wiele fragmentów tekstu zawiera stwierdzenia nieaktualne i nieprawdziwe, aczkolwiek pozostawiłam je w takiej formie, gdyż osoby pracujące nad tym wydaniem nie zajmują się aktualizowaniem wiedzy, lecz dzieleniem się książkami zapomnianymi lub niedostępnymi z tymi, którzy tej wiedzy szukają.

WSTĘP DO WYDANIA POLSKIEGO

Machineria umysłu to tekst wyjątkowy — pozwala nam zajrzeć w przeszłość i zobaczyć, jak sto lat temu próbowano zrozumieć ludzki umysł. Publikacja ta powstała na podstawie cyklu wykładów z zakresu psychologii wygłoszonych przez Violet Mary Firth, znaną później jako Dion Fortune, w Londynie w latach 1914–1916. Ukazała się po raz pierwszy w 1922 roku pod tytułem The Machinery of the Mind.

Zanim Dion Fortune stała się jedną z najważniejszych postaci w środowisku okultystycznym XX wieku, studiowała psychologię i psychoanalizę na University of London. Pracowała także jako doradczyni psychologiczna w klinice medyczno-psychologicznej w Brunswick Square. To właśnie tam narodziły się podstawowe idee, które składają się na treść niniejszej książki — próby przedstawienia mechanizmów działania ludzkiego umysłu w formie przystępnej i praktycznej dla szerokiego grona odbiorców.

W swoich rozważaniach autorka nie opiera się na jednej, dominującej szkole psychologicznej, lecz czerpie z ówczesnych badań i własnych doświadczeń zarówno klinicznych, jak i dydaktycznych. Machineria umysłu obejmuje główne obszary funkcjonowania psychiki, takie jak świadomość i podświadomość, instynkty, wyparcie, fantazje, sny i podstawy terapii. Pamiętajmy, że celem książki nie jest przedstawienie wiedzy psychologicznej, dostępnej dziś w podręcznikach, lecz pokazanie uproszczonej, syntetycznej wizji psychiki, która mogła służyć jako punkt wyjścia do dalszego pogłębiania tematu.

Dziś, ponad sto lat po powstaniu tej książki, tekst należy rozumieć przede wszystkim jako świadectwo historyczne. Jako dokument epoki, fascynujący pokaz tego, jak myśl psychologiczna kształtowała się u progu nowoczesnej psychologii i w jaki sposób wpływała na osoby zainteresowane zarówno nauką o umyśle, jak i szerszymi obszarami duchowymi i filozoficznymi, którym Dion Fortune oddała później swoją twórczość.

Mamy nadzieję, że lektura tej książki stanie się dla Was, Drodzy Czytelnicy, nie tylko historyczną ciekawostką, lecz także inspiracją do refleksji nad tym, jak zmienia się nasze rozumienie człowieka i jak wiele z dawnych pytań pozostaje wciąż aktualnych.

PRZEDMOWA

Bardzo się cieszę, że mam sposobność polecić ten niewielki tom osobom, które nie posiadają żadnej wiedzy i pragną uzyskać jasne wyobrażenie o tym, w jaki sposób współczesna psychologia postrzega ludzki umysł.

Na każde użycie słów „psychologia” i „psychologiczny” w gazetach sprzed dziesięciu lat dziś przypada ich zapewne pięćdziesiąt. I choć bardzo często jakieś inne słowo sprawdziłoby się równie dobrze, a nawet znacznie lepiej, ta nagła moda ma swoje rzeczywiste znaczenie. Opinia publiczna uświadomiła sobie istnienie psychologii. Ludzie zaczynają pojmować, że umysł — narzędzie, za pomocą którego poznajemy, myślimy, czujemy i dążymy — musi być badany dla niego samego, jeśli mamy osiągnąć głębsze zrozumienie i większą kontrolę nad życiem.

Wyraźna reakcja na dość wąski materializm końca XIX i początku XX wieku, a także pogłębiające się uświadomienie sobie istnienia wartości niematerialnych, „duchowych”, przyczyniły się do przywrócenia umysłowi należnego mu miejsca w sferze ludzkich zainteresowań. Z jednej strony współczesna psychologia akademicka od wielu już lat stopniowo wyzwala się z chaotycznych subiektywizmów konkurujących ze sobą filozofii i rozwija się na rzeczywiście naukowych podstawach, przy pomocy precyzyjnej obserwacji, porównania i eksperymentu. Jej autentyczne i coraz bardziej użyteczne zastosowania w edukacji czy przemyśle stanowią tego dowód.

Z drugiej strony niezwykłe rezultaty psychoanalizy stały się powszechnie znane, choć często z owym mylącym, jednostronnym akcentem, który zdaje się nieodłącznie towarzyszyć popularyzacji każdej dziedziny badań naukowych. Rezultaty te uznano nie tylko za interesujące, lecz także za ekscytujące (dla niektórych wręcz chorobliwie), ponieważ odwołują się do instynktów i emocji, które nasza cywilizacja tłumi, a często również wypacza. Psychoanaliza istotnie stała się modną fascynacją i jako taka niewątpliwie wyrządziła pewną szkodę, a także spotkała się z niemałą dezaprobatą ze strony ludzi o poważnym nastawieniu. Jednak psychoanaliza pozostanie z nami, ponieważ niezależnie od tego, jak bardzo bywa nadużywana przez ignorantów, ludzi niezrównoważonych i półwykształconych, jest ona zarówno rzetelną techniką badawczą, jak i solidną metodą terapeutyczną. Z całą pewnością wnosi też niezwykle istotny wkład w psychologię w przyszłości.

Ta niewielka książka, którą można przeczytać za jednym razem, z powodzeniem podejmuje trudne zadanie przedstawienia podstaw współczesnego ujęcia umysłu w formie prostej, jasnej i atrakcyjnej. Choć nie ze wszystkimi zdaniami, które autorka napisała, mogę się zgodzić, to sposób, w jaki panna Firth1 rozwija temat i ukazuje jego bardzo ścisły związek z ludzkim życiem i ludzkimi problemami, wydaje mi się nie tylko zasadniczo trafny i rzetelny, lecz także w istocie rozsądny i wyważony. Jej objaśnienie różnych poziomów umysłu oraz mechanizmów cenzury za pomocą metafory zbiornika i sit jest szczególnie pomysłowe i pomocne. Książka ta z całą pewnością spełni, używając słów samej autorki, zadanie „zaszczepienia pewnych podstawowych pojęć w niewykształconych umysłach, tak aby mogły one służyć jako podstawa do przyszłych studiów”.

A.O. Tansley

WPROWADZENIE

Ta pierwotnie wygłoszona jako popularny cykl wykładów, niewielka książka nie rości sobie praw do bycia wkładem w imponujący zasób literatury psychologicznej. Jest przeznaczona dla tych, którzy nie mają ani czasu, ani przygotowania niezbędnego do przyswojenia standardowych opracowań na ten temat, lecz chcą poznać jego podstawy i zrozumieć zasady, na których kształtują się nasze charaktery, a także środki, za pomocą których przebiega proces myślenia nie tyle z punktu widzenia scholastycznego, ile w odniesieniu do problemów życia codziennego.

Wyraża się nadzieję, że wielu odnajdzie tutaj klucz do zagadek własnej natury, ponieważ tylko ci, którzy noszą w sercach takie nierozwiązane problemy, mogą wiedzieć, jak bardzo są one paraliżujące i dręczące.

Celem tej książki jest nie tyle uporządkowane przedstawienie elementów psychologii, ile raczej zaszczepienie pewnych podstawowych pojęć w umysłach nieprzygotowanych, tak, by mogły służyć jako podstawa do dalszych studiów. W tym celu autorka przyjęła obrazową, niemal schematyczną metodę prezentacji, by ukształtować szkielet ogólnych idei, do których można następnie dopasować szczegóły, uznając to za najlepszy sposób przekazania nowych pojęć umysłom niewyszkolonym w zakresie fizycznych subtelności.

Autorka nie wyznaje żadnej konkretnej szkoły psychologicznej. Jest wdzięczna wszystkim, ale wobec żadnej nie jest lojalna. Uznaje, że wobec braku jakichkolwiek uznanych standardów autorytetu w naukach psychologicznych każdy student musi przeanalizować doktryny, które ma przyjąć, w świetle własnego doświadczenia.

Książka ta ma charakter praktyczny i została napisana w odpowiedzi na rzeczywistą potrzebę. W swoim doświadczeniu w zakresie psychologii naprawczej autorka dostrzegła, że wiele przypadków zaburzeń psychicznych i nerwowych nigdy by się nie rozwinęło, gdyby ich ofiary posiadały elementarną wiedzę o funkcjonowaniu umysłu. Odkryła również, że wielu pacjentom wystarczyło wyjaśnienie tych zasad, aby wkroczyli na drogę do wyzdrowienia, a nawet gdy potrzeba było czegoś więcej, aby doprowadzić do wyleczenia, taka wiedza znacznie przyspieszała leczenie, umożliwiając pacjentowi inteligentną współpracę.

O ile jest jej wiadomo, nie ma książki, która zajmowałaby się psychopatologią nie z punktu widzenia studenta, lecz z punktu widzenia pacjenta, który potrzebuje elementarnej wiedzy o prawach rządzących umysłem, aby umożliwić mu myślenie w sposób higieniczny. Niniejsza książka została napisana, aby zaspokoić tę potrzebę. Nie jest ona jednak przeznaczona wyłącznie dla osób chorych psychicznie lub znajdujących się w złym stanie psychicznym, ale również dla tych, którzy pragną rozwinąć swoje ukryte zdolności poprzez praktyczne zastosowanie praw rządzących myślami i charakterem.

ROZDZIAŁ IFIZYCZNY NOŚNIK ŚWIADOMOŚCI