Kazania. Wybór ebook

Św. John Henry Newman

Kazania

Wybór

Przełożyła

Klara Nawratilowa

Opracował

Łukasz Front

Kęty 2026

Wydawnictwo

Marek Derewiecki

Podstawa wydania

Wybór pism kaznodziejskich kardynała Jana Henryka Newmana, Poznań 1939

Wydanie drugie, poprawione

Wstęp, redakcja i korekta: Łukasz Front

Skład tekstu i projekt okładki: Łukasz Derewiecki

Wydawnictwo Marek Derewiecki poszukuje spadkobierców praw autorskich śp. Klary Nawratilowej; osoby zainteresowane proszone są o kontakt z wydawcą

ISBN 978-83-68182-70-5

Wydawnictwo Marek Derewiecki

ul. Szkotnia 29a, 32-650 Kęty

tel./fax 33 8454149, 603931607

e-mail: [email protected]

Księgarnia: www.derewiecki.pl

Dystrybucja: tel. 502637305

Wstęp. Świadectwo wiary Świętego Jana Henryka Newmana

W homilii wygłoszonej podczas uroczystej mszy z okazji beatyfikacji Newmana – miała ona miejsce w Birmingham 19 września 2010 r. – papież Benedykt XVI zwrócił uwagę na fakt, że wprawdzie „jest w Anglii długa tradycja świętych męczenników, których odważne świadectwo przez stulecia umacniało i inspirowało tutejszą wspólnotę katolicką”, ale nie brakuje też świętych wyznawców i uczonych – do nich właśnie należy kard. John Henry Newman, „który – chociaż nie przypadło mu w udziale przelać krwi dla Pana – dawał przekonujące świadectwo o Nim w ciągu swojego długiego życia, poświęconego posłudze kapłańskiej, a w szczególności głoszeniu Słowa, nauczaniu i działalności pisarskiej”1; Newman – wyznawca i świadek wiary, zanurzony w „tradycji «łagodnej nauki»”, wyraziciel „głębokiej mądrości ludzkiej i gorącej miłości do Pana”2. Toteż – jak stwierdził papież – „chociaż przedmiotem szczególnego zainteresowania obszernej literatury poświęconej życiu i dziełu Johna Newmana – co zrozumiałe – stała się głównie jego spuścizna intelektualna”, to jednak nie należy też zapominać o „jego życiu jako kapłana i duszpasterza”3. Zresztą – prawdę mówiąc – nie sposób rozdzielić obydwu tych perspektyw, gdyż w istocie wzajemnie się one przenikają i uzupełniają, tworząc tym samym jedyny w swoim rodzaju splot o charakterzesymbiotycznym.

Biorąc sobie przeto za cel zwięzłe i syntetyczne opisanie fenomenu Newmana w całej jego złożoności i różnorodności, jednakże z wyraźnym akcentem położonym na aspekt konfesyjny, trzeba nieuchronnie zmierzyć się z najważniejszymi wątkami osnutymi wokół tematyki dotyczącej kaznodziejstwa Newmana; tematyki – jak nietrudno się domyślić – niełatwej, bo obfitującej tu i ówdzie w liczne meandry: i biograficzne (nierzadko historyczno-biograficzne), i teologiczne (czasami filozoficzno-teologiczne). Tak się bowiem składa, że działalność kaznodziejska Newmana to dobry przykład osobistego świadectwa wiary, a tym samym zaangażowania – ściśle zespolonego z misją zarówno intelektualną, jak i kapłańską czy duszpasterską – w życie duchowe i religijne.

*

Imponującą spuściznę piśmienniczą Newmana liczy się– jak wiadomo – na dziesiątki tomów. Obejmuje ona dzieła z zakresu teologii, filozofii, historii Kościoła, literatury pięknej, duchowości. Same tylko kazania to kilkanaście tomów (a przecież autor nie wszystko ogłosił drukiem!) – począwszy od tych „parafialnych i zwykłych” (Parochial and Plain Sermons, t. I–VIII)4, poprzez „uniwersyteckie” (Oxford University Sermons) i „na tematy dnia” (Sermons on Subjects of the Day), skończywszy na „okazjonalnych” (Sermons Preached on Various Occasions). Do tego dochodzą rozmaite „wykłady”, „traktaty”, „odczyty”, „eseje”, „listy”, „żywoty”, „rozważania” i „modlitwy”; ponadto dzieła autobiograficzne oraz sensu stricto literackie (wiersze i powieści). Nie sposób wreszcie pominąć obfitej korespondencji (liczącej wiele tysięcy listów), która także – podobnie jak kazania czy rozmyślania – zawiera niejednokrotnie wątki dotyczące formacjiduchowej.

W rolę kaznodziei tudzież mistrza duchowości chrześcijańskiej wszedł Newman z chwilą przyjęcia święceń diakonatu (1824) i prezbiteratu (1825) w Kościele anglikańskim. Początkowo pracował jako wikariusz w Oksfordzie, ale już w trzy lata później (1828) został proboszczem tamtejszej parafii uniwersyteckiej (University Church of St Mary the Virgin) – funkcję tę piastował przez piętnaście lat. Z czasem – o czym będzie jeszcze mowa – doszedł do przekonania, że pełnią środków zbawienia dysponuje Kościół rzymski; to zaowocowało konwersją w 1845 r. Wówczas Newman opuścił Oksford i udał się do Rzymu – tam przyjął katolickie święcenia kapłańskie (1847). Szybko wrócił do ojczyzny, gdzie utworzył w Birmingham oratorium Kongregacji św. Filipa Neri. W roku 1851 przybył do Dublina – tam z kolei zaangażował się, jako pierwszy rektor, w tworzenie Katolickiego Uniwersytetu Irlandii. Po kilku latach wrócił do Anglii, gdzie spędził już resztę życia. W 1879 r. papież Leon XIII – doceniając wkład Newmana w rozwój życia religijnego na Wyspach Brytyjskich – mianował go kardynałem. Angielski duchowny zmarł w 1890 r. w Birmingham.

Przez wszystkie te lata – począwszy od roku 1824 – starał się gorliwie wypełniać powierzoną mu misję duszpasterską. Przychodziło mu to zaś tym łatwiej – i tym bardziej owocną czyniło jego posługę – że był człowiekiem utalentowanym i komunikatywnym, z łatwością nawiązującym relacje z ludźmi, bez trudu zjednującym sobie słuchaczy. Jako człowiek wszechstronnie wykształcony, posiadający szerokie horyzonty myślowe, skutecznie oddziaływał na środowisko akademickie Oksfordu – tak studentów, jak i profesorów. Ale – z drugiej strony – tenże intelektualista potrafił też docierać z dobrą nowiną do ludzi prostych, niewykształconych; kto wie, czy to nie oni właśnie stali się, by tak rzec, głównymi profitentami posługi duszpasterskiej i kaznodziejskiej Newmana – czy to jako trzydziestoletniego księdza anglikańskiego, czy też jako pięćdziesięcio- lub osiemdziesięcioletniego kapłana katolickiego; czy to w wymienionym już Oksfordzie, czy to w Dublinie, czy też wreszcie w Birmingham. Troska o dobro duchowe owieczek Chrystusowych – młodszych i starszych, wykształconych i niewykształconych, przedstawicieli elity i osób z nizin społecznych, dobrze sytuowanych i ubogich – okazywała się stałym wyznacznikiem postawy religijnej Newmana; jako taka wyznaczała zasadniczy kierunek jego działalności. I chociaż na tej długiej i krętej drodze nie brakowało niekiedy trudności, to jednak nigdy nie opuszczało go niezachwiane przekonanie, które wyraził kiedyś w jednej ze swychmedytacji:

Mam swoje zadanie do wypełnienia […]. Jestem ogniwem w łańcuchu, spoiwem łączącym osoby. On [Bóg] nie stworzył mnie na próżno. Będę czynił dobrze, będę wykonywał zadanie, które mi zlecił; stanę się aniołem pokoju, apostołem prawdy, tutaj, gdzie żyję, […] tak czyniąc, zachowam Jego przykazania i będę Mu służył, realizując swoje powołanie5.