Michel Houellebecq

Jeden z najbardziej znanych i kontrowersyjnych współczesnych pisarzy. Jego osoba i jego proza wzbudzają skrajne emocje; wywołują zachwyt albo oburzenie. Wielbiony albo znienawidzony, przez ponad dwie dekady swoje książki Michel Houellebecq poświęca analizie zachodniej kultury i cywilizacji. Każdy jego tekst jest komentarzem do kondycji i kierunku rozwoju zachodnich społeczeństw. Jego krytycy mówią, że od początku swojej pisarskiej kariery Michel Houellebecq pisze jedną i tę samą książkę. Jego wielbiciele odparowują, że nawet jeśli jedną, to za to niezwykle ważną książkę.

Jedyną bezsprzeczną kwestią, pozostaje fakt nietuzinkowości zarówno postaci jak i twórczości pisarza, który bezsprzecznie jest nie lada osobowością. Swoje życie i książki Michel Houellebecq kreuje niemal w tym samym stopniu, dlatego też bywa oskarżany o przesadę, nieautentyczność i strojenie artystowskich póz.

Ponieważ nigdy, ani w powieściach, ani w publicystyce, ani przy okazji wypowiedzi publicznych, nie dało się posądzić Houellebecqa o specjalną dyplomację czy delikatność, ma on na swoim koncie również parę skandali. Najpoważniejszy, zakończony procesem sądowym (wygranym przez pisarza), miał miejsce w 2001 r. po wypowiedzi określającej islam jako najgłupszą religię świata.

Cząstki elementarne Michela Houellebecqa

W 1998 r. wydał Michel Houellebecq Cząstki elementarne, powieść która przyniosła mu sławę, pieniądze i pozycję, o jakiej większość pisarzy może tylko marzyć. Mimo, że wcześniej, już w 1994 r., ukazał się debiut Michela Houellebecqa, Poszerzenie pola walki, dopiero specyficzna narracja, fabuła i kreacja bohaterów Cząstek elementarnych wprawiła w zachwyt francuską krytykę. To niekonwencjonalne połączenie eseju, powieści obyczajowej i science fiction, okazało się objawieniem roku. Gdy za Cząstki elementarne Michel Houellebecq nie dostał nagrody Goncourtów, zdziwienie i oburzenie we Francji były powszechne. Historia dwóch braci – starszego, dekadenckiego seksoholika oraz młodszego, oddanego bez reszty swojej pracy, naukowca u progu przełomowego odkrycia, zgodnie z najczęstszą interpretacją jest narzędziem przedstawienia i krytyki współczesnej cywilizacji i społeczeństwa. Ze względu na długie, częste i dość drastyczne opisy seksu, pojawiały się również zarzuty o pornograficzność tekstu, jednak powszechniejsze były opinie, że sporne fragmenty miały artystyczne i literackie uzasadnienie. Już w 2006 r. na podstawie książki Houellebecqa powstał niemal równie kontrowersyjny film w reżyserii Oskara Roehlera.

Platforma i Możliwość wyspy Michela Houellebecqa

Po sukcesie Cząstek elementarnych spore poruszenie towarzyszyło premierze każdej następnej książki autora. W 2001 r., podejmującą temat seks turystyki, powieścią Platforma Michel Houellebecq ponownie niektórych zszokował, niektórych zniesmaczył, niektórych zachwycił. Jego krytyka zachodniego konsumpcjonizmu i neokolonializmu, obleczona w historię o Francuzie zakładającym biuro specjalizujące się w seks turystyce do krajów Trzeciego Świata, z pewnością mało kogo pozostawił obojętnym.

Podobnie, kolejna, wydana w 2005 r., fabuła pisarza nie mogła przejść bez echa. Na stronach powieści Możliwość Wyspy Michel Houellebecq opowiada historię Daniela, który, zblazowany i znudzony swoim życiem przyłącza się do grupy eksperymentującej z klonowaniem ludzi. Dlatego też dalsza cześć tekstu traktuje o żyjących setki lat później klonach bohatera. Na podstawie tej nieoczywistej mieszanki dystopii i science fiction powstał film autorstwa samego pisarza. Nie spotkał się on jednak z uznaniem ani publiczności, ani krytyki.

Dziwne przypadki Michela Houellebecqa

O ile wcześniejsze książki Michel Houellebecq wydawał w atmosferze lekkiego skandalu lub co najmniej pewnego poruszenia, o tyle rok 2011 zapisał się w karierze pisarza międzynarodową wręcz aferą, bardzo dobrze obrazującą stosunek pisarza do społeczeństwa, przez wielu uznany za autokreację na granicy patologii. W 2011 r. podczas promocji swojej najnowszej fabuły pt. Mapa i terytorium (docenionej nagrodą Goncourtów) Michel Houellebecq zniknął bez śladu. A ponieważ pisarz dość niechętnie korzystał, o ile w ogóle, z nowoczesnych form komunikacji elektronicznej, nie było sposobu aby się z nim skontaktować. Wszczęto poszukiwania i sprawa zaczęła żyć własnym życiem, szczególnie, że w powieści Mapy i terytorium Michel Houellebecq jednego z bohaterów obdarzył nie tylko swoim nazwiskiem i innymi cechami charakterystycznymi, ale i uczynił ofiarą morderstwa. Kiedy pisarz odnalazł się w końcu, we własnym domu zresztą, twierdził, że o spotkaniach autorskich, na których miał się pojawić, po prostu zapomniał.

Na bazie tych wydarzeń powstał film Porwanie Michela Houellebecqa, w którym pisarz z dużym humorem zagrał samego siebie.

Najnowsze książki Michela Houellebecqa

Kiedy w 2015 r. wydał Michel Houellebecq Uległość, powieść ukazującą zmianę laickiej Francji w państwo wyznaniowe, po tym, jak prezydentem zostaje muzułmanin, również nie obyło się bez kontrowersji. Niektórzy w powieści widzieli prowokację i sianie niepokojów społecznych. Opinią publiczną i samym pisarzem wstrząsnęła również zbieżność daty premiery książki i ataku islamskich radykałów na redakcję Charlie Hebdo.

Swoją najnowszą książką pt. Serotonina Michel Houellebecq opublikował w 2019 r. Powieść opowiadająca o dekadencji i powolnej autodestrukcji głównego bohatera już została uznana za najbardziej mroczny i niepokojący tekst pisarza.