Mark Bowden

Amerykański dziennikarz, pisarz i reporter. Jeden z najważniejszych współczesnych autorów literatury faktu.

Mark Bowden urodził się w 1951 r. w St. Louis w amerykańskim stanie Missouri. Podczas studiów na Loyola University Maryland, przeczytawszy The Electric Kool-Aid Acid Test Toma Wolfe’a, postanowił zostać dziennikarzem. Po dyplomie uzyskanym w 1973 r. przystąpił do wcielenia swojego planu w życie. W ciągu swojej długiej kariery pisał m.in. dla The Philadelphia Inquirer, The Atlantic, Vanity Fair, The New Yorker, Men's Journal, Sports Illustrated i The Rolling Stone. Niektóre swoje książki Mark Bowden najpierw drukował jako odcinkowe dokumenty w czasopismach, z którymi współpracował. Swoim doświadczeniem i wiedzą dzielił się również ze studentami. Na Loyola University, swojej alma mater, wykładał dziennikarstwo i prowadził kurs kreatywnego pisania, a w latach 2013-2017 r. przy University of Delaware pełnił funkcję pisarza rezydenta. W 2010 r. za swoje wszystkie książki Mark Bowden został doceniony nagrodą National Books Awards. Aktualnie Mark Bowden mieszka w Kennett Square w stanie Pensylwania.

Helikopter w ogniu Marka Bowdena

Wydanym w 1999 r. fabularyzowanym dokumentem pt. Helikopter w ogniu Mark Bowden zyskał rozpoznawalność i międzynarodową popularność. Jego nazwisko stało się głośne po obu stronach Atlantyku, a opowiadający o operacji amerykańskich sił specjalnych w Mogadiszu podczas somalijskiej wojny domowej na początku lat 90-tych, reportaż stał się światowym bestsellerem. Nie był to debiut wydawniczy dziennikarza. Pisząc Helikopter w ogniu, Mark Bowden miał już bowiem na swoim koncie dwie wydane książki. Pierwsza z nich, opublikowany jeszcze w latach 80-tych Doctor Dealer, to prawdziwa historia Larry’ego Levina, dentysty, który został kokainowym baronem, drugą zaś dziennikarz poświecił zawodowej lidze futbolu amerykańskiego, NFL. Żaden z tych tytułów nie doczekał się dotychczas polskiego wydania.

Opisana na kartach książki Marka Bowdena wojskowa operacja rozbicia somalijskiego klanu Habar Gidir i schwytania ich przywódcy, Mohameda Farraha Aidida, zakończyła się zaciekłą bitwą w Mogadiszu. Było to jedno z najbardziej dramatycznych i intensywnych bezpośrednich starć amerykańskich wojsk od zakończenia wojny w Wietnamie. Akcja miała duże znaczenie dla dalszego zaangażowania sił międzynarodowych w somalijski kryzys. Gwałtowny przebieg walk i duże straty po stronie US Army, zaowocowały negatywną oceną operacji i wycofaniem, pod naciskiem opinii publicznej, oddziałów USA z Somalii przez administrację Billa Clintona.

Aby powstał Helikopter w ogniu, Mark Bowden wykonał ogromną pracę dokumentacyjną; przeprowadził setki rozmów i wywiadów z uczestnikami walk po obu stronach, analizował materiały wideo (ze śmigłowców obserwacyjnych) oraz zapisy wojskowych komunikatów radiowych. Jednak książka, która wyszła spod jego pióra nie jest suchym zbiorem ustalonych przez niego faktów. Narracja tekstu jest bowiem bardzo literacka, rodem z najlepszej beletrystyki. Dzięki temu czytelnicy czują się niemal zabrani w samo centrum wydarzeń. Na podstawie książki Marka Bowdena w 2001 r. powstał, kultowy już dziś, film samego Ridleya Scotta, nagrodzony dwoma Oskarami.

Mark Bowden i Polowanie na Escobara

Drugi przetłumaczony na język polski tytuł pisarz dokumentuje obławę na jednego z najbogatszych i najpotężniejszych przestępców w historii. Polowanie na Escobara Mark Bowden opublikował w 2001r., jednak jego polskie wydanie ukazało się dopiero 15 lat później, na kolejnej fali popkulturowej fascynacji kolumbijskim królem kokainy, który u szczytu swojej potęgi kontrolował 80% światowego rynku tego narkotyku.

O Pablo zwanym, El Patron, napisano wiele książek i pieśni, nakręcono kilka filmów i seriali. Mało jest w postaci, które wywoływałyby taką ciekawość i grozę jednocześnie. Zarówno za życia, jak i po jego śmierci, o Escobarze krążyło wiele niesamowitych historii. W miejskim folklorze Medellin zapisał się on jako nowe wcielenie Robin Hooda, szlachetny przestępca, dbający o najbiedniejszych ziomków. Na stronach swojej książki Mark Bowden podejmuje się oddzielania legendarnych i prawdziwych elementów jego życiorysu, co czyni z wyczuciem i zawodową wprawą, nie zapominając jednak o atrakcyjnej narracji, która każdy z jego dokumentów czyni najprawdziwszą literaturą.

W 2012 r. w księgarniach pojawiła się, także przetłumaczona na język polski, nieco podobna w klimacie, książka dziennikarza pt. Zabić bin Ladena.

Hue 1968. Wietnam we krwi Marka Bowdena

Najnowszą dostępną w polskim wydaniu książką pisarza jest opublikowana w 2019 r, dwa lata po amerykańskiej premierze, relacja z jednej z najkrwawszych i najważniejszych bitew wojny w Wietnamie. Walki o Hue, trzecie co do wielkości miasto Wietnamu, były operacją o niespotykanej od II wojny światowej skali, najkrwawszą potyczką całego trwającego wiele lat wietnamskiego konfliktu. W kolejnych rozdziałach swojej książki Mark Bowden analizuje, jak i dlaczego ta bitwa, choć formalnie zakończona utrzymaniem miasta, okazała się prawdziwie pyrrusowym zwycięstwem i de facto pierwszą zapowiedzią ostatecznej klęski Stanów Zjednoczonych w tej wojnie.