Krzysztof A. Zajas

Teoretyk literatury, kulturoznawca, profesor polonistyki na Uniwersytecie Jagiellońskim. Ponadto pisarz. Autor bardzo dobrze przyjętej kryminalnej trylogii grobiańską. Miłośnik Czesława Miłosza, Fryderyka Szopena oraz Stephena Kinga. Krzysztof A. Zajas książki, jak sam mówi, pisze o sprawach istotnych dla niego, ale które mogą okazać się interesujące również dla czytelnika.

Zanim zaczął pisać Krzysztof A. Zajas książki kryminalne, przez długie lata literaturą zajmował się z pozycji teoretyka. Jako pracownik naukowy, a później profesor Instytutu Filologii Polskiej UJ, początkowo poświęcał się badaniu pograniczy kulturowych oraz osadzenia współczesnej poezji w kontekstach filozoficznych. Szczególnie interesowały go północno-wschodnie kresy dawnej Polski, czego owocem jest monografia Nieobecna kultura. Przypadek Inflant Polskich oraz redakcja spuścizny polsko–inflanckiego pisarza Gustawa Manteuffla. Aktualnie jego praca naukowa koncentruje się na relacjach kolonialnym, postkolonialnym dziedzictwie w kulturze Polski i naszej części Europy oraz kulturowym aspekcie gier komputerowych.

Do niedawna, co teraz przyznaje z pewnym zawstydzeniem, Krzysztof A. Zajas książki i literaturę gatunkową uważał za mniej godne szacunku i uwagi. Jak sam mówi, kiedy sam został autorem kryminałów, nawet własna rodzina nie omieszkała wytknąć mu jego nieco pogardliwej i naznaczonej poczuciem wyższości postawy wobec tego rodzaju lektur. Na swoje usprawiedliwieni pisarz dodaje, że jego negatywne opinie dotyczyły nie całości zjawiska, a jego banalnych i niewiele wnoszących realizacji, opartych na odtwórczym wypełnieniu gatunkowych schematów. Dlatego pisząc swoje książki, Krzysztof A. Zajas zawsze stara się przekazać czytelnikowi coś więcej, niż tylko historię zbrodni.

Krzysztof A. Zajas i trylogia grobiańska

Swoja debiutancką, otwierającą cykl zwany trylogią grobiańską, powieść pt. Ludzie w nienawiści, Krzysztof A. Zajas opublikował w 2014 r. Główny bohater serii, krakowski policjant Andrzej Krzycki, musi zająć się sprawą Mściciela, mordercy wymierzającego sprawiedliwość na własną rękę. Partneruje mu Lucjan (Lucek) Bałyś, zgodnie uznany zarówno przez czytelników, jak i samego autora za główne źródło humoru i najsympatyczniejszą postać trylogii. Krzycki natomiast niekiedy swojego twórcę, co ten przyznaje w wywiadach, irytuje. Nie jest on typem Sherlocka Holmesa i często w swoim dochodzeniu polega na własnej intuicji. Zgodnie z koncepcją, którą w swoich utworach realizuje Krzysztof A. Zajas, Ludzie w nienawiści nie są jednak konwencjonalnym kryminałem. To wielowarstwowa powieść z rozbudowanym tłem socjologiczno-psychologicznym, zmuszająca do refleksji i stawiania sobie trudnych nierzadko pytań. Jednym z nich jest fundamentalne dla wszystkich części serii, pytanie o naturę i pochodzenie zła. Ponadto pisarz w swoich fabułach, jak sam mówi, kanalizuje własne codzienne lęki i niepokoje.

Na stronach drugiego tomu trylogii grobiańskiej pt. Mroczny krąg, Krzysztof A. Zajas koncentruje się na problemie nieodpowiedzialnych kierowców, których szaleństwo codziennie na polskich drogach odbiera życie wielu osobom. Z kolei, zamykające całość, w Otchłani poświęca pedofilii w polskim kościele, zjawisku wywołującemu ogromne emocje zbiorowe, które przeorało w jakimś sensie całe społeczeństwo jako wspólnotę.

Krzysztof A. Zajas i Oszpicyn – osobiste rozliczenie z Oświęcimiem

W 2017 r. w ręce czytelników oddał Krzysztof A. Zajas Oszpicyn, mroczny thriller z elementami niesamowitości, w którym zdecydowanie widać wpływy jego ulubionego pisarza – Stephena Kinga. Jest to jednak również najbardziej osobista ze wszystkich książek autora, literacka próba zmierzenia się z grozą jego rodzinnego miasta, Oświęcimia. Stąd też wybór poetyki, bowiem Oświęcim, a właściwie Oszpicyn, Krzysztof A. Zajas postrzega jako horror, miejsce naznaczone śmiercią, miasto, z którego zmarli nigdy do końca nie odeszli. Dlatego łatwo ich przywołać z powrotem i to właśnie na stronach swojej książki pisarz robi. Nie jest to powieść, która zapewniałaby miłą i niezobowiązującą lekturę, bowiem autor doskonale zdaje sobie sprawę, że poruszając taką tematykę trzeba nadać jej odpowiedni ciężar gatunkowy, by za wszelką cenę uniknąć osunięcia się w błahość. Za Oszpicyn Krzysztof A. Zajas został doceniony nominacją do Nagrody Wielkiego Kalibru 2018.

Krzysztof A. Zajas i Trylogia pomorska

W 2018 r. powieścią Wiatraki Krzysztof A. Zajas otworzył swój kolejny cykl. Trylogia pomorska nie jest jednak zupełnie nowym początkiem, lecz raczej drugim aktem przygód dobrze znanych krakowskich policjantów; Andrzeja Krzyckiego i Lucka Bałysia. Akcja przenosi się z Małopolski na Pomorze, gdzie Bałyś zostaje wysłany służbowo na konferencję. Ma jedynie wygłosić wykład, znika jednak bez śladu, a trup w okolicach Słupska zaczyna się słać naprawdę gęsto. Na ratunek partnerowi wyrusza oczywiście Krzycki. Jego pościg za przestępcami nie kończy się jednak tam, gdzie Wiatraki. Krzysztof A. Zajas Skowyt nocy, drugą cześć serii, koncentruje bowiem również wokół tej prawdziwie epickiej drogi swojego bohatera. W pościgu, który jest jednocześnie ucieczką, jedynym wsparcie dla inspektora jest towarzysząca mu suka Lala.