Jerzy Pilch

Jeden z najbardziej znaczących i wyrazistych publicystów oraz pisarzy ostatnich dekad. Można nie być miłośnikiem każdej książki Jerzego Pilcha, jednak nawet krytycy pisarza nie mogą odmówić mu charyzmy ani wpływu, który wywarł na scenę literacką III RP. Jego gawędziarska narracja bywała porównywana z Hrabalem, a cięty język, potoczysta fraza oraz ironiczne spojrzenie na rzeczywistość przywodzi nierzadko na myśl prozę Gombrowicza. Jednak mimo różnych nasuwających się skojarzeń, od zawsze Jerzy Pilch książki pisał w swoim własnym stylu, jedynym i niepowtarzalnym językiem, który z czasem stał się jego znakiem firmowym.

Pisarz urodził się w 1952 r. w Wiśle, w tradycyjnie protestanckiej rodzinie, co jest, sądząc po jego twórczości, faktem znaczącym i istotnym. Studiował na krakowskiej polonistyce, gdzie zaczęła się jego przyjaźń z Bronisławem Majem i Marianem Stalą oraz kariera publicystyczna. Dla współpracy z Tygodnikiem Powszechnym przerwał studia doktoranckie, do których już nigdy nie powrócił. Jako felietonista współpracował później z Polityką, Dziennikiem, Przekrojem, a nawet, przez krótki czas publikował na łamach Hustlera.

Wczesne książki Jerzego Pilcha

Właściwie od momentu, w którym zdecydował się pisać Jerzy Pilch książki, jego nazwisko stało się jednym z najgłośniejszych i najbardziej znaczących na rodzimej scenie literackiej. Już jego debiutancki tom opowiadań pt. Wyznania twórcy pokątnej literatury erotycznej narobił szumu wokół nazwiska autora, a także przyniósł mu (1989) jedną z najważniejszych polskich nagród literackich – Nagrodę Fundacji im. Kościelskich. Pisarz szybko wyrósł na czołowego autora polskiej prozy i prawdziwą osobowość medialną. Dzięki swojej powieści Spis cudzołożnic Jerzy Pilch zadebiutował też jako scenarzysta, adaptując własny tekst na potrzeby, realizowanego przez Jerzego Stuhra, filmu pod tym samym tytułem. W latach późniejszych jeszcze parokrotnie brał udział w procesie przygotowania swojej prozy do potrzeb mediów wizualnych oraz tworzył oryginalne scenariusze (m.in. do filmów z cyklu Święta polskie; Żółty szalik, Miłość w przejściu podziemnym). W pierwszej dekadzie III RP pisarz właściwie co roku wydawał nowy tytuł, a wiele pochodzących z tego okresu tekstów jest uznawana za fundamentalne dla całej jego twórczości.

Do połowy lat 90-tych w ręce czytelników oddał m.in. Jerzy Pilch Inne rozkosze, absolutnie klasycznie pilchową, zabawną, lekko groteskową opowieść o odwiecznej grze między płciami, której głównym bohaterem jest prowincjonalny weterynarz-uwodziciel.

Najważniejsze książki Jerzego Pilcha

Za swoją prozę autor Tysiąca spokojnych miast był niejednokrotnie nagradzany i nominowany do wielu wyróżnień. W 1998 r. za powieść pt. Bezpowrotnie utracona leworęczność Jerzy Pilch został uhonorowany Paszportem Polityki.

Aż dziesięciokrotnie znajdował się na liście kandydatów do tej najważniejszej - Nagrody Nike. Jednak tę najcenniejszą ze statuetek odebrał tylko raz. Swoją powieścią Pod mocnym aniołem Jerzy Pilch absolutnie zdeklasował konkurencję i zachwycił jury Nike 2001. Ta, w dużej mierze autobiograficzna, narracja ukazująca wzloty i upadki człowieka w szponach alkoholowego nałogu była na początku XXI w. prawdziwą literacką rewelacją. Pisząc Pod mocnym aniołem, Jerzy Pilch dokonał swoistego coming outu, i mimo upływu lat tekst ten pozostaje wciąż wyjątkowym w całym dorobku pisarza.

Najnowsze książki Jerzego Pilcha

W drugiej dekadzie nowego stulecia literacka aktywność pisarza była nieco mniej intensywna niż w latach wcześniejszych. Wiek i problemy ze zdrowiem (choroba Parkinsona) zdecydowanie nie pozostały bez wpływu na ten fakt. Tym nie mniej jednak, choć z mniejszą niż wcześniej częstotliwością, oddawał wciąż w ręce czytelników Jerzy Pilch książki, które każdorazowo właściwie stawały się literackim wydarzeniem.

Za wydaną w 2013 r. powieść Wiele demonów Pilch został uhonorowany Nagrodą Literacką Gdynia, a także znalazł się w finale Nike. Wiele demonów jest tekstem w bibliografii pisarza szczególnym również ze względu na nietypowy dla jego wcześniejszy mroczny klimat, który panuje w tym tekście. Status bestsellera szybko zdobyły także jedne z ostatnich fabuł Jerzego Pilcha, Portret młodej Wenecjanki (2017) oraz Żywego ducha (2018).