Elena Ferrante

Banksy literatury i jedna (jeden?) z najwyżej ocenianych pisarek (pisarzy?) ostatnich dekad. Mimo upływu czasu i kilku przeprowadzonych śledztw dziennikarskich tożsamość osoby kryjącej się pod pseudonimem Elena Ferrante pozostaje nieznana. Częścią umowy wydawniczej autorki (dla ułatwienia, niech tak zostanie) była rezygnacja z udziału we wszelkich działaniach promocyjnych, ponieważ w oczywisty sposób byłoby to nie do pogodzenia z utrzymaniem incognito. Swoje powinności względem książki Elena Ferrante ogranicza do jej napisania. Nie udziela więc żadnych wywiadów, nie bierze udziału w spotkaniach autorskich, nie pojawia się również na żadnych imprezach branżowych. Jednak jej wydawca nie ma chyba wielkich powodów do zmartwienia, ponieważ Elena Ferrante książki pisze tak dobrze, że ich sprzedaż nie wymaga specjalnej reklamy, a sama atmosfera tajemniczości wokół pisarki marketingowo sprawdza się doskonale. W 2016 r. Elena Ferrante znalazła się na liście 100 najbardziej wpływowych ludzi na świecie.

W ciągu ostatnich lat podjęto, niekiedy sporym nakładem sił i kosztów, kilka prób ustalenia tożsamości Eleny Ferrante, jednak żadna z nich nie doprowadziła do żadnej ostatecznej konkluzji. W śledztwo zaangażowano nawet zespół matematyków, którzy na podstawie analizy tekstów i języka pisarki za pomocą specjalistycznego oprogramowania, postawili hipotezę, że za bestsellerami sygnowanymi jej imieniem może stać pisarz Dominico Starnone.. Konkurencyjne teorie wśród podejrzanych wymieniały m.in. Ann Goldstein, tłumaczącą książki Ferrante na angielski, oraz profesora historii, Marcella Marmo.

Cykl Neapolitański Eleny Ferrante

Na świecie i w Polsce największą popularność pisarce przyniósł tzw. Cykl Neapolitański. W jego skład wchodzą 4 powieści, których akcja osadzona jest w wyjątkowej kulturze i klimacie pięknego, lecz niebezpiecznego południa Włoch.

Otwierającą cykl powieść pt. Genialna przyjaciółka Elena Ferrante w ręce czytelników oddała w 2011 r. Jest to historia trwającej praktycznie całe życie przyjaźni dwóch kobiet, którą, u progu starości, próbuje odtworzyć jedna z nich. Elena i Lila dorastają w trudnej, biednej i niebezpiecznej rzeczywistości powojennego Neapolu. Muszą przetrwać, ocalić siebie i łączącą ich więź, mimo życia w południowowłoskiej kulturze, która, oględnie mówiąc, mało sprzyja kobietom.

W książce Historia nowego nazwiska Elena Ferrante kontynuuje opowieść o losach przyjaciółek. Nastają lata 60-te, dziewczyny mają już 16 lat, dorastają,. W tym czasie na południu Włoch szesnastolatka jest już kobietą. Oznacza to przyjęcie na siebie kobiecej roli i powinności. Elenie udaje się uniknąć uwięzienia w kulturowym schemacie i kontynuować naukę, Lila jednak wychodzi za mąż i wkrótce zostaje matką. W ten sposób kończy się jej młodość. Jednak, chociaż ich drogi życiowe zaczynają tak bardzo się od siebie różnić, więź je łącząca pozostaje mocna.

Trzecią powieść cyklu pt. Historia ucieczki Elena Ferrante opublikowała w 2013 r. Dalsza część perypetii bohaterek rozgrywa się w burzliwych latach 70-tych. Lila odchodzi od męża, ale ceną za niezależność jest codzienna walka o utrzymanie siebie i synka. Natomiast Elanie udaje się skończyć studia i zadebiutować w roli pisarki. Kolejne etapy życia oddalają od siebie przyjaciółki geograficznie i mentalnie, ale wspólnota zawiązana w dzieciństwie nie zostaje zerwana.

Za cały cykl neapolitański Elena Ferrante była zgodnie chwalona zarówno przez krytykę, jak i czytelników. Wszystkie 4 książki odniosły wielki międzynarodowy sukces. Za zamykający tetralogię tom Historia zaginionej dziewczynki Elena Ferrante została doceniona nominacją do Man Booker International Prize 2016. Na podstawie zaś pierwszej powieści pt. Genialna przyjaciółka powstał serial telewizyjny.

Inne książki Eleny Ferrante

Jako że Elena Ferrante książki pisze ponad ćwierć wieku (jej literacki debiut miał miejsce w 1992 r.), jej dorobek nie ogranicza się, naturalnie, do Cyklu Neapolitańskiego. Niestety, nie wszystkie tytuły pisarki doczekały się polskiego tłumaczenia. Jedna z jej najpopularniejszych powieści I giorni dell'abbandono (Czas porzucenia) wciąż jest niedostępna w polskim przekładzie.

W 2017 r. w ręce polskich czytelników trafiała natomiast Córka Eleny Ferrante, powieść chronologicznie wcześniejsza niż Genialna przyjaciółka. To opowieść o konsekwencjach i kosztach życiowych decyzji, o różnych odcieniach macierzyństwa i próbie ocalenia siebie w tym doświadczeniu.

W 2018 r. ukazała się w Polsce, po 26 latach od premiery, pierwsza książka autorki. Powieścią Obsesyjna miłość Elena Ferrante debiutowała w 1992 r. i szybko stało się jasne, że jest to pisarka, o której będzie głośno. Ta, będąca w gruncie rzeczy rasowym thrillerem, historia o pełnej trudnych emocji, lecz niezwykle silnej, relacji matki i córki zrobiła wielki wrażenie na krytykach i szybko stałą się bestsellerem. Obsesyjna miłość została w 1995 r. przeniesiona na ekran przez Maria Martonego.