Chris Niedenthal

Urodzony w Wielkiej Brytanii fotograf o polskich korzeniach, jeden z najbardziej znanych współczesnych fotoreporterów. Od 1998 r. polski obywatel. W ciągu swojej długiej kariery zawodowej był świadkiem wielu przełomowych wydarzeń najnowszej historii. Autor ikonicznych zdjęć dokumentujących upadek komunizmu w Europie Centralnej, w tym słynnego ujęcia z początku stanu wojennego przedstawiającego transporter opancerzony SKOT przed kinem Moskwa, na którym widnieje billboard reklamujący film Francisa Forda Coppoli Czas apokalipsy. Niedenthal to również fotograf papieża i papieskich pielgrzymek do ojczyzny, doceniony w 1986 r. nagrodą World Press Photo. Jego zdjęcia ukazywały się w Newsweeku, Time’ie, Der Spiegel, Geo i Forbesie. Na swoim koncie ma również Chris Niedenthal książki, m.in. Zawód: fotograf. W 2013 r. odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, a cztery lata wcześniej Srebrnym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis.

Christopher Jan Niedenthal na świat przyszedł w 1950 r. w Londynie w rodzinie polskich emigrantów. Jego ojciec, Jan Niedenthal, był przed wojną wiceprokuratorem Sądu Okręgowego w Wilnie. Rodzice, którzy zdecydowali się na pozostanie po II wojnie światowej w Wielkiej Brytanii dbali, aby ich dzieci nie straciły kontaktu z językiem i krajem przodków. W 1963 r. zabrali syna w pierwszą podróż do Polski. Niewiele wcześniej, w nagrodę za dobrze zdane egzaminy, otrzymał Chris Niedenthal aparat Kodak Starmite, od którego zaczęła się jego przygoda z fotografią. Stała się ona wkrótce jego największą pasją, a ostatecznie zawodem i w dużej mierze sensem życia. Jej tajniki studiował na London College of Printing, a później odkrywał samodzielnie podczas dekad pracy reporterskiej.

Chris Niedenthal Zawód: fotograf

Na początku lat 70-tych przyjechał do Polski, by pracować jako niezależny reporter dla zachodnich redakcji. Po kilku latach związał się na stałe z Newsweekiem, dla którego prowadził stałą korespondencje zza żelaznej kurtyny. Jeden z jego pierwszych większych materiałów z tego okresu dotyczył powstających wówczas nielegalnych, budowanych bez zgody władz, kościołów. W swoim obiektywie Chris Niedenthal pokazał entuzjazm Polaków po wyborze Karola Wojtyły na papieża i jego pierwszą podróż po objęciu tronu św. Piotra. To on wykonał słynne zdjęcie Jana Pawła II z naręczem goździków, które trafiło na okładkę Newsweeka.

Chris Niedenthal i stan wojenny

Fotograf pojawiał się zawsze tam, gdzie działo się coś istotnego. Był obok Michaela Dobbsa pierwszym zagranicznym korespondentem, którego dopuszczono do strajkujących w Stoczni Gdańskiej robotników. Po ogłoszeniu stanu wojennego zaś wykonywał z ukrycia zdjęcia, które zachodnim redakcjom przekazywał później za pośrednictwem osób wyjeżdzających z kraju. Wtedy powstało jedne z najsłynniejszych zdjęć fotoreportera, kultowe już ujęcie wozu opancerzonego na tle kina Moskwa z afiszem reklamującym Czas apokalipsy. Chris Niedenthal kadrem tym zapisał się w historii polskiej i europejskiej fotografii. Najważniejsze zdjęcia jego autorstwa z tego okresu zostały w 2006 r. zebrane w albumie 13/12 Polska stanu wojennego.

Chris Niedenthal – świadek historii

W drugiej połowie lat 80-tych nazwisko fotografa miało już niemałą renomę. Jego zdjęcie przedstawiające sekretarza generalnego węgierskiego KC – Jánosa Kádára nie tylko trafiło na okładkę Time'a, ale i zostało docenione prestiżową nagrodą World Press Photo. Rok później Chris Niedenthal przeniósł się wraz z rodziną do Austrii, jednak uwiecznił na swoich kliszach przełomowy rok 1989 i zmianę ustrojową w Polsce. Jak zwykle był tam gdzie działa się historia.

Chris Niedenthal – zawód: reporter. Ciąg dalszy

Do Polski reporter wrócił na stałe w 1995 r. W Warszawie założył autorskie studio fotografii reklamowej Magic media, a trzy lata później przyjął polskie obywatelstwo. Pod koniec lat 90-tych i na początku nowego tysiąclecia uprawiał także fotografię zaangażowaną społecznie – zrealizował m.in.: cykl Tabu, na który składały się portrety niepełnosprawnych dzieci czy, we współpracy z Tadeuszem Rolke, projekt pt. Sąsiadka, dla którego kontekst stanowiła, niezwykle głośna i wywołującej w Polsce wiele kontrowersji, książka Jana Tomasza Grossa. Do księgarń trafiły też kolejne albumy podsumowujące dorobek fotografa: Polska Rzeczpospolita Ludowa Rekwizyty, zawierający 130 zdjęć z lat 70-tych i 80-tych, 13/12. Polska stanu wojennego, Niedenthal In Your Face, Chris Niedenthal. Wybrane Fotografie 1973–1989. W 2011 r. w ręce czytelników trafiła autobiografia reportera, Zawód: reporter. Pod koniec 2020 w ręce czytelników oddał Chris Niedenthal Zawód reporter. Ciąg dalszy, jej rozszerzoną wersję.