Astrid Lindgren

Książki Astrid Lindgren to dziś nie tylko klasyka, ale niemalże synonim najlepszej literatury dziecięcej. Urodzona w 1907 r. w szwedzkiej Smalandii pisarka w ciągu swojego długiego życia podarowała małym czytelnikom kilkadziesiąt powieści i zbiorów opowiadań, które towarzyszą dorastaniu kolejnych już pokoleń dzieci.

Astrid Lindgren urodziła się w rodzinie chłopskiej i jak na ówczesne czasy, swoją pozycje społeczną oraz płeć zdobyła całkiem przyzwoitą edukację zakończoną w wieku 16 lat egzaminem gimnazjalnym. Od wczesnej młodości wykazywała talent narracyjny, a jej napisane w wieku 13 lat wypracowanie zostało nawet wydrukowane w lokalnej gazecie, w redakcji której, po egzaminie kończącym szkołę, przyszła pisarka odbywała staż. Mało brakowało, a to pierwsze dorosłe doświadczenie złamałoby jej życie na zawsze. Owocem jej romansu z przełożonym była bowiem panieńska ciąża, co purytańskie społeczeństwo szwedzkie lat 20-stych karało wykluczeniem. Na szczęście w Sztokholmie znalazła Astrid pomoc u jednej z pierwszej prawniczek zajmującej się prawami kobiet i udało jej się stanąć na nogi. W 1931 r. wyszła za mąż za Sture Lindgrena, co uczyniło z niej wreszcie w społecznym odbiorze uczciwą kobietę i zapewniło życiową stabilizację.

Pierwsze książki Astrid Lindgren

Chociaż podczas drugiej wojny światowej napisała Astrid Lindgren Dzienniki z lat wojny 1938-1945, za jej debiut literacki uznawana jest powieść dla dzieci Zwierzenia Britt-Mari, która zwyciężyła w konkursie organizowanym przez wydawnictwo Rabén&Sjögren i ukazała się w 1944 r. Za sprawą tej, jeszcze dość moralizatorskiej w tonie, książki Astrid Lindgren odniosła swój pierwszy sukces wydawniczy i uwierzyła, że jej przyszłość może być związana z pisarstwem.

Cykl Pippi Pończoszanka Astrid Lindgren

Już w 1944 r. autorka rozpoczęła pracę nad jedną ze najbardziej znanych opowieści i ikonicznych bohaterów w całej historii dziecięcej literatury. Dla swojej chorej, leżącej w łóżku córeczki wymyśliła Astrid Lindgren Pippi Pończoszankę, niezwykłą dziewczynkę, która radzi sobie całkiem sama, jest nie tylko sprytniejsza i silniejsza od dorosłych, ale praktycznie samowystarczalna. Postać anarchistycznej, rudej i do tego piegowatej Pippi, mającej za nic autorytet starszych, za to za współlokatorów konia i małpkę, wzbudziła poważne kontrowersje wśród statecznych pedagogów i ogromny entuzjazm wśród młodych czytelników. Rok po premierze Pippi Pończoszanki wydała Astrid Lindgren Pippi wchodzi na pokład, drugą cześć przygód tej jedynej w swoim rodzaju bohaterki. I tym razem książka okazała się wbrew negatywnym głosom konserwatywnych autorytetów, prawdziwym sukcesem, a wierni czytelnicy zdecydowanie czekali na ciąg dalszy. Wobec tego, w 1948 r. ukazała się Pippi na Południowym Pacyfiku Astrid Lindgren kolejna książka o rudej wichrzycielce. Stworzona przez Astrid Lindgren Pippi Pończoszanka stała się nie tylko ulubienicą dzieci, ale i prawdziwym symbolem siły i wolności, ikoną popkultury, szczególnie ruchu feministycznego. I chociaż ma już ona ponad 70 lat nie straciła nic na swojej atrakcyjności i aktualności.

Nie zawsze grzeczni chłopcy Astrid Lindgren: Emil ze Smalandii, Karlsson z dachu, Detektyw Blomkvist

Oprócz silnych i niezależnych dziewczynek książki Astrid Lindgren wykreowały również kilku ciekawych bohaterów chłopięcych, którym pisarka poświęciła całe cykle powieściowe. Uzupełniane przez kolejne lata życia autorki towarzyszyły dzieciom na całym świecie, czyniąc postaci Emila ze Smalandii, detektywa Blomkvista czy Karlssona z dachu nieodłącznymi towarzyszami czasów dorastania. Najstarszy z tego towarzystwa jest stworzony już w 1946 r. przez Astrid Lindgren detektyw Blomkvist. Z kolei Karlsson z dachu znany jest między innymi z wyjątkowej estymy, jaką cieszył się w ZSRRR. Najbliższy ze wszystkich jednak był chyba jednak Astrid Lindgren Emil ze Smalandii, którego to przygody zostały przez pisarkę najbardziej rozbudowane. O swoim rodaku ze Smalandii napisała ona mianowicie całą serię powieści i opowiadań. Najważniejsze z nich to Emil ze Smalandii, Nowe psoty Emila ze Smalandii oraz Jeszcze żyje Emil ze Smalandii.

Bracia Lwie serce i Dzieci z Bullerbyn Astrid Lindgren

W Polsce jednak wciąż najpopularniejsze są chyba dwie najbardziej wyjątkowe nie tylko w dorobku pisarki, ale i całej historii literatury dziecięcej, powieści. Pierwsza z nich to, oczywiście, Dzieci z Bullerbyn Astrid Lindgren, od ponad 70 lat niezmiennie najwspanialsza opowieść o dziecięcej przyjaźni. Niewiele jest chyba dzieci, które, również dzięki adaptacji filmowej, nie znałyby przygód swoich rówieśników z małej szwedzkiej wsi. W drugiej zatytułowanej Bracia Lwie Serce, Astrid Lindgren podejmuje trud oswojenia swoich młodych czytelników ze smutnymi zagadnieniami choroby i śmierci dotykających również najmłodszych. To także jedna z najbardziej wzruszających historii o wielkiej sile odwagi i miłości. Na szczęście, od wielu lat, Bracia Lwie Serce znajdują się w polskim kanonie lektur dla szkoły podstawowej, bo ze wszystkich książek Astrid Lindgren właśnie ta bez wątpienia powinna zostać przeczytana przez każde dziecko.