Opis

Kto zamordował Italię? Kto zamordował Włochy? Libia, 31 sierpnia 1970 roku. Tej samej nocy, kiedy Muammar al-Kaddafi obala monarchię i przejmuje władzę w kraju, matka Mike’a, Italia Balistreri, spada z wysokiego urwiska. Samobójstwo czy morderstwo? Przez ponad czterdzieści lat odpowiedź na to pytanie skrywać się będzie pośrodku gęstej sieci kłamstwa, zdrady i walki o władzę. Rzym, lato 2011 roku. W tym samym czasie, gdy arabska wiosna wstrząsa Bliskim Wschodem a Libię rozdziera wojna domowa, pięć lat po zakończeniu polowania na Niewidzialnego Człowieka, okrutne morderstwo, którego ofiarą pada młoda Melania Druc i jej córka, sprawia, że ponownie spotykają się Michele Balistreri, obecnie naczelnik sekcji zabójstw, i dziennikarka Linda Nardi. Niechętnie podjęte przez Balistreriego śledztwo doprowadzi do zburzenia pozorów spokoju, w jakich żyje ten zmęczony życiem człowiek, i zmusi go do konfrontacji z przeszłością, która nigdy nie została naprawdę pogrzebana. To prawdziwe zstąpienie do piekieł, do zdewastowanego bombami NATO Trypolisu, stanie się dla Balistreriego ostatnią okazją, by nareszcie spojrzeć prosto w oczy chłopakowi, którym kiedyś był, i poznać prawdę, której poszukiwał, i od której uciekał przez całe swoje życie. "Podobnie jak trylogia Millenium Larssona, cykl Costantiniego umie być jednocześnie powieścią przygodową i procesem wytoczonym społeczeństwu. Coś okrutnego kryje się w jego brawurze". Corriere della Sera

Ebooka przeczytasz w aplikacjach Legimi na:

Androidzie
iOS
czytnikach certyfikowanych
przez Legimi
czytnikach Kindle™
(dla wybranych pakietów)
Windows
10
Windows
Phone

Liczba stron: 472

Audiobooka posłuchasz w abonamencie „ebooki+audiobooki bez limitu” w aplikacjach Legimi na:

Androidzie
iOS

Czas: 14 godz. 15 min

Lektor: Adam Bauman

Popularność

Kolekcje



Tytuł oryginału: IL MALE NON DIMENTICA

Copyright © 2014 by Marsilio Editori S.p.A. in Venezia

Copyright © 2017 for the Polish edition by Wydawnictwo Sonia Draga

Copyright © 2017 for the Polish translation by Wydawnictwo Sonia Draga

Projekt graficzny okładki:

Zdjęcia na okładce: Shutterstock/Pikoso.kz

Shutterstock/IRIT

Zdjęcie autora: © Giliola Chistè

Redakcja: Bożena Sęk

Korekta: Iwona Wyrwisz, Izabela Sieranc, Agnieszka Majewska

Ta książka jest powieścią, a nie pracą historyczną. Nie rościłem sobie pretensji do zrekonstruowania historycznej prawdy, lecz wyobrażałem sobie sytuacje możliwe. W konsekwencji nawiązania do postaci rzeczywiście istniejących i faktów historycznych, jak również sposób przedstawienia niektórych miejsc, zwłaszcza w Trypolisie, służyły wymaganiom świata przedstawionego. Wszystkie inne postaci i opisywane sytuacje z ich udziałem są czystą fikcją literacką.

ISBN: 978-83-8110-206-3

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione i wiąże się z sankcjami karnymi.

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując ją, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo!

Polska Izba Książki

Więcej o prawie autorskim na www.legalnakultura.pl

WYDAWNICTWO SONIA DRAGA Sp. z o. o.

Pl. Grunwaldzki 8-10, 40-127 Katowice

tel. 32 782 64 77, fax 32 253 77 28

e-mail:[email protected]

www.soniadraga.pl

www.facebook.com/wydawnictwoSoniaDraga

E-wydanie 2017

Skład wersji elektronicznej:

konwersja.virtualo.pl

dla Mileny, Caroliny i Fabrizia

dla wolnego ludu Libii

Trypolis, 31 sierpnia 1969

Morderca

Italia stała odwrócona do mnie plecami, wpatrzona w morze, zaledwie pół metra od krawędzi przepaści. Te pół metra było cezurą. W jej i moim życiu. Jeden krok w tył albo w przód zmieniłby wszystko.

Dało się niemal słyszeć brzmienie jej myśli, ale nie można było zmienić ich biegu. Wszystko w moim wnętrzu wołało do niej: Zrób to sama, to tylko jeden krok! Jakby moralna odpowiedzialność za czyjąś śmierć miała mniejszy ciężar od materialnej. Italia nie należała jednak do tego rodzaju osób, wiedzieliśmy to wszyscy. Sama nigdy by nie postąpiła naprzód.

Nie wiem, czy słyszała moje coraz bliższe kroki, bicie mojego serca. Nie wiem, czy domyślała się, czyje ręce pchnęły ją w przepaść, ale się nie odwróciła. Nie wiem, czy spadając na skały, myślała o Mike’u, swoim ukochanym synu.

Żaden krzyk nie towarzyszył jej lotowi. I to milczenie zmieniło moje życie.

Trypolis, 15 sierpnia 2011

Michele Balistreri

Nie wiem, czy moja matka myślała o mnie, kiedy spadała na nadbrzeżne skały. Mam nadzieję, że nie istnieje miejsce, z którego patrzą na nas wszystkowiedzący zmarli. Bo matka się nie dowie, że kiedy ktoś spychał ją z urwiska, ja byłem daleko, w łóżku z Marlene Hunt, jej największą nieprzyjaciółką.

Nie wiem, czy kiedy wchodziłem w nią po raz ostatni, Laura czuła do mnie nienawiść czy współczucie. Tym się różni młodość od starości. Wówczas wolałem myśleć o nienawiści. Teraz mam nadzieję, że to było współczucie.

Nie wiem, czy kiedy wystrzelony przeze mnie ołowiany pocisk przechodził przez policzek i język Salima, ten zdawał sobie sprawę, że odcinając kawałek ucha Karima, swojego przyrodniego brata, popełnił największy błąd swojego życia, bo podniósł rękę na jednego z członków MANK-u.

Nie wiem, czy Farid, gdy z obciętym penisem rzucono go żywcem na pożarcie rekinom, myślał o obietnicy, którą złożyliśmy mu wiele lat wcześniej.

Nie wiem, czy ostatniego dnia mojego poprzedniego życia, gdy stanęliśmy z Ahmadem naprzeciwko siebie, Ahmad zadawał sobie pytanie, kto z nas dwóch jest bohaterem, a kto złoczyńcą, kto Johnem Wayne’em, a kto wodzem Komanczów.

Czterdzieści lat później, gdy patrzę wstecz z dryfującej tratwy mojego życia, wszystko powoli znika z pola widzenia, ale we mgle wspomnień wciąż widzę Monetę. Moje ciało przetrwało katastrofę i dotarło do brzegu. Moja dusza została tam: przed urwiskiem na wyspie, przed światłami Trypolisu słabnącymi w miarę jak się oddalałem od tego, czym byłem.

Posłuszeństwo i terror

Czwartek, 28 lipca 2011

Az-Zawija, Libia

Wierne pułkownikowi wojsko pojawiło się już kilka dni wcześniej, żeby przywrócić stare porządki. Oddziały wyjechały z Trypolisu przez dzielnice Gargaresz i Dżanzur, nadmorską oazę porośniętą palmami, minęły wielką elektrownię zbombardowaną przez NATO, chaotyczne skupiska sklepów i warsztatów, przed którymi straszyły metalowe drzewka z pospawanych tłumików samochodowych, zostawiły za sobą pyliste place, gdzie bose dzieciaki ganiały za szmacianką pośród porzuconych starych aut.

Prowadząca wzdłuż wybrzeża droga, zazwyczaj pełna cystern przewożących paliwo z wielkiej rafinerii w Az-Zawiji do Trypolisu, była teraz dziurawa od pocisków i poruszały się po niej jedynie jeepy z zamontowanymi na pace karabinami maszynowymi. U bram miasta stały dwa czołgi. Już niepotrzebne, bo rebelianci, jeśli nie zdążyli uciec, byli albo martwi, albo pojmani. Czołgi miały tylko przypominać bezsilnym starcom, kobietom i dzieciom, którym udało się przeżyć, że nic nie będzie wybaczone mieszkańcom Az-Zawiji, że nic już nie będzie takie jak wcześniej. Że nie mają żadnych praw ani do teraźniejszości, ani do przyszłości. Że ich domy mogą zniknąć z powierzchni ziemi na jeden rozkaz któregokolwiek oficera sił lojalistycznych.

Przed szkołą rosło w dwóch rzędach dwanaście topoli, wspomnienie po dawnych włoskich gospodarstwach rolnych. Fasadę budynku podziurawiły pociski, nie było ani jednej całej szyby w oknach. Pośrodku dziedzińca ział dymiący krater, topole były suche i poczerniałe od ognia. W powietrzu unosił się zapach benzyny i palonego ciała.

Pod każdą topolą stał ze stryczkiem na szyi mężczyzna, Berber, a raczej amazigh, „wolny człowiek”, jak mówią o sobie członkowie tego ludu. To oni pierwsi wszczęli bunt zaraz po antyrządowych wystąpieniach 17 lutego, na samym początku rewolucji zwróconej przeciwko pułkownikowi Al-Kaddafiemu. Lojalistyczni gwardziści uzbrojeni w kałasznikowy stali z bronią wymierzoną w kilkudziesięcioosobową grupę starców, dzieci i zrozpaczonych kobiet – w rodziców, potomstwo i żony mężczyzn pod drzewami.

Jedynym oficerem w oddziale był Europejczyk, Bułgar albo Niemiec. Najemnik, jakich wielu, opłacany przez pułkownika.

Mężczyźni, zmaltretowani, z połamanymi kośćmi, ale wciąż żywi, zwisali ze stryczków, jednak nogi opierali o przyniesione ze szkoły krzesła. Kobiety krzyczały na oprawców, ale żadna nie odważyła się podbiec do własnego syna czy męża. Na zewnątrz stał w kręgu tłum pozostałych mieszkańców, przerażonych, milczących i szczęśliwych, że kilka dni wcześniej nie przyłączyli się do zbuntowanych Berberów, choć tak samo jak oni nienawidzili Al-Kaddafiego.

Gibli przywiewał z pustyni drobny piasek. Wraz z muchami kleił się do krwi więźniów, mieszał się ze łzami ich rodzin. Scena wyglądała jak obraz o żółtawym tle z ludźmi stojącymi nieruchomo w oczekiwaniu na kogoś, kto podejmie jakąś decyzję.

Na samym środku ulicy, blokując przejazd, zatrzymał się czarny opancerzony SUV, mercedes ML z przyciemnionymi szybami. Kiedy kierowca wyłączał silnik, dowodzący oficer podbiegał już otworzyć tylne drzwi samochodu.

Z wozu wysiadł około sześćdziesięcioletni Arab, dobrze się trzymający mimo głębokich pionowych zmarszczek przecinających twarz z wydatnymi kośćmi policzkowymi. Był ubrany po cywilnemu, w ciemny garnitur i białą koszulę bez krawata. Miał wciąż jeszcze gęste, lekko kręcone siwe włosy. Oczy skrywał za ciemnymi okularami. Brakowało mu części ucha, które wyglądało, jakby jego kawałek został równo odcięty.

– Who is the boss? – zapytał oficera, wskazując na mężczyzn przy topolach.

Najemnik był już w Ugandzie, Darfurze i Kosowie i widział wielu zimnokrwistych morderców. Sadystów zabijających dla przyjemności. Ale mężczyzna z okaleczonym uchem był inny, wzbudzał prawdziwy strach właśnie dlatego, że nie dało się w nim wyczuć gwałtownego pragnienia mordu. W jego działaniu nie było żadnej emocji, tylko praca. Po prostu wiedział, jak stosować terror, by uzyskać to, co chciał osiągnąć.

Najemnik wskazał na najbliżej stojącą topolę. Zawieszony na niej człowiek miał zakrwawioną twarz i wspierał się tylko na jednej nodze. Druga była nienaturalnie wykręcona w bok, wszystkie palce u rąk miał połamane uderzeniami młotka.

W absolutnym milczeniu mężczyzna z okaleczonym uchem podszedł do niego.

– Cierpisz? – zapytał po arabsku.

Berber wykonał nadludzki wysiłek, by zebrać ślinę i plunąć mu w twarz. Ale tylko cienka strużka śliny i krwi wypłynęła mu spomiędzy połamanych zębów i spłynęła po brodzie. Mężczyzna z okaleczonym uchem zwrócił się do kobiet:

– Która z was jest jego żoną? Niech przyjdzie i otrze mu usta.

– Nie! – wyjęczał z wysiłkiem Berber.

Jednak mężczyzna z okaleczonym uchem zdążył już zauważyć kobietę, która lekko drgnęła, by podbiec do męża. Otulała ją łącznie z głową długa szata, spod której widać było tylko jedno oko.

– Później dam twoją żonę moim żołnierzom – powiedział do Berbera.

Powiedział to głośno, tak żeby wszyscy słyszeli. Dobrze wiedział, że ślepe posłuszeństwo można uzyskać jedynie poprzez terror.

Nagle zza pleców matki wybiegł trzynastoletni na oko chłopiec z nożem w ręku. Miał oczy swego ojca wiszącego na topoli.

Mężczyzna z przyciętym uchem błyskawicznie wyciągnął pistolet i strzelił dzieciakowi prosto w brzuch, specjalnie omijając najważniejsze organy, by nie zginął na miejscu. Wszyscy mieli widzieć, jak krwawi, myśleć, że jeszcze da się go uratować, patrzeć, jak powoli kona.

– Bring him here – rozkazał oficerowi, wskazując chłopca leżącego na ziemi.

Europejczyk powściągnął grymas niesmaku. Zdarzało mu się zabijać także dzieci, lecz podczas walki. Nie było mu dobrze z tym, jak się czuł w tym momencie. Ale płacono mu przyzwoicie, a chwile takie jak ta wliczały się w cenę.

Trzeba było dwóch żołnierzy, by przeciągnąć chłopca pod szubienicę przerażonego ojca, i dodatkowych czterech, by utrzymać matkę lamentującą i szarpiącą się jak oszalała.

Dla mężczyzny z okaleczonym uchem dzieciak jako istota ludzka nie miał najmniejszego znaczenia. Umrze z upływu krwi jak tysiące innych zdychających z głodu i chorób w całej Afryce. Nie czuł do niego absolutnie nic, ani nienawiści, ani współczucia. Chłopiec był tylko przydatnym narzędziem, którego należało użyć, by przekonująco przekazać coś ważnego zgromadzonej publiczności.

Powiódł wzrokiem po milczącym tłumie mieszkańców Az-Zawiji. To oni byli jego publicznością, to ich należało przekonać. Idioci, którym podli oportuniści, ekstremiści i terroryści kazali wierzyć w walkę o wolność. Nie będzie do nich przemawiał, próbując ich przekonać, że błądzą, że gdyby upadł Al-Kaddafi, trafiliby w jeszcze gorsze ręce. Słowa mają znaczenie w demokracji, czyli w czymś, co dzięki pułkownikowi w Libii nie istniało. On musiał jedynie przekonać tych nieudaczników, by nigdy więcej nie próbowali się buntować, by nawet o tym nie pomyśleli niezależnie od tego, kto ma rację, a kto nie. Znał ludzi wystarczająco dobrze, by wiedzieć, że jest tylko jeden sposób.

Jesteście gotowi zapłacić taką cenę za uwolnienie się od nas? No to popatrzcie.

Zwrócił się do tłumu. Wskazał na rebeliantów pod topolami.

– To są terroryści, przyjaciele bin Ladena, przed którym pułkownik Al-Kaddafi was chroni.

Milczący przerażeni ludzie pospuszczali głowy, wielu kiwało nimi potakująco. Mężczyzna z okaleczonym uchem wyciągnął nóż o ząbkowanym ostrzu długim na dziesięć centymetrów.

– Patrz, wieprzu – powiedział do ojca, z którego oczu spływały bezużyteczne łzy. Plując krwią, wydał z siebie pełen rozpaczy krzyk, zaś mężczyzna z okaleczonym uchem błyskawicznym ruchem poderżnął chłopcu gardło, a następnie kopnął krzesło, na którym stał rebeliant.

Zabijanie terrorystów nie przydaje się na wiele. Nieco bardziej skuteczne jest mordowanie ich krewnych. By jednak naprawdę wzbudzić przerażenie, należy pozbawiać życia niewinnych.

Odezwał się do oficera, cały czas mówiąc tak głośno, by go wszyscy słyszeli. Wskazał na rebeliantów przy topolach:

– Powieście ich wszystkich. Potem zabijcie ich dzieci, zgwałćcie matki, a później też je zabijcie. Ojcom tych terrorystów obetnijcie dłonie, ale pozostawcie ich przy życiu. Chcę, by wszyscy wiedzieli, jaki los spotka zdrajców i tych, co ich wspierają.

Po czym wsiadł do mercedesa i kazał kierowcy ruszać. W drodze powrotnej do Trypolisu nie poświęcił tym ludziom nawet jednej myśli. Nie interesowali go, byli jedynie mięsem armatnim w wojnie, której wynik został przesądzony, gdy dawni i nowi zdrajcy, z jednej strony oportuniści Amerykanie, Anglicy i Francuzi, z drugiej tchórze Włosi, połączyli siły przeciwko Al-Kaddafiemu. Przeciwko reżimowi, który całymi latami pompował pieniądze w ich konsumpcyjne społeczeństwa, a czasami nawet bezpośrednio wspierał finansowo ich żałosnych przywódców.

Oparł się o zagłówek i zamknął oczy. Pomyślał o innym dniu, kiedy też szalał gibli, a czterech dzieciaków nacięło sobie nadgarstki i wymieszało swoją krew. On, jego brat, Nico Gerace i oczywiście Mike Balistreri. Od tamtej chwili minęło niemal pięćdziesiąt lat. Ale to wciąż było za mało, by zapomnieć.

Może razem z tą wojną nadszedł moment, by policzyć się ostatecznie ze starymi przyjaciółmi i dawnymi wrogami. I skończyć wreszcie z wszystkimi marzeniami.

Trypolis, 1962

Mike Balistreri

Tego wieczoru wielki ogród oświetlają jedynie lampki na murze okalającym posiadłość. Podniósł się gibli, południowy wiatr, który niesie do miasta piasek Sahary.

Nico, Ahmad, Karim i ja chronimy się w najciemniejszym kącie, za willą Huntów, obok tylnej furtki. Wiata, którą William Hunt kazał zbudować, by zapewnić cień dla land rovera i ferrari, tylko częściowo chroni przed gwałtownym wiatrem i siekącym piaskiem.

Patrzę na moich trzech przyjaciół. Gibli skowycze pod wiatą, piasek wdziera się nam nawet do oczu.

– Zawrzyjmy we czwórkę przymierze – proponuję. Każę Ahmadowi, by dał mi scyzoryk.

Chronimy się między land roverem a ferrari. Ale nawet tam piasek nie daje nam spokoju.

W milczeniu nacinam sobie wierzch lewego nadgarstka, krople krwi kapią z rany.

Kolej na Nica. Teraz uśmiecha się radośnie. Nacina sobie nadgarstek, z zadowoleniem patrzy na krew. Dla niego zaszczytem jest robić to samo co ja.

Karim jest mniej entuzjastyczny, nie podoba mu się mieszanie krwi z dwoma chrześcijanami. Robi małe nacięcie. Wypływa niewiele krwi, spogląda na nią z zakłopotaniem.

Potem podaje nóż Ahmadowi, który patrzy nam w oczy, poważny jak zawsze. Nie boi się, jemu ten pomysł się podoba. Chwyta nóż lewą ręką. W milczeniu robi nacięcie znacznie dłuższe i głębsze od naszego, krew obficie spływa z jego prawego nadgarstka.

Jedyna lampa zawieszona pod wiatą Huntów, pokryta żółtym piaskiem, daje drżące rozproszone światło. Czuć zapach oleju i benzyny. Słyszymy, jak świszcze gibli, jak uderzają o siebie palmowe liście, jak drżą eukaliptusy.

Cztery nadgarstki zbliżają się do siebie i nasza krew miesza się z piaskiem.

Piasek i krew. Na zawsze.

Pacyfikator z Az-Zawiji

Piątek, 29 lipca 2011

Rzym

Rzym przypomina prawdziwie piękną kobietę. Lepiej wygląda zaraz po przebudzeniu niż przez całą resztę dnia.

Codziennie rano, przed szóstą trzydzieści, Michele Balistreri szedł z domu do pracy tą samą drogą w ścisłym centrum miasta. Przez park na zboczu Colle Oppio schodził do Koloseum, a stamtąd przemierzał najpiękniejsze trzysta metrów na świecie, starożytne fora cesarskie, sam środek ruin największego imperium, jakie znała historia. Zaledwie pół godziny później to niezwykłe piękno zostanie jak co dzień wydane na pastwę mieszkańców i zwiedzających, którzy zadepczą je i zakrzyczą.

Jeszcze kilka lat temu wyglądało to lepiej, ale teraz, w dobie kryzysu, tylko część Rzymu cieszyła się latem. Zubożali ludzie zostawali w domach, w weekendy zaś tłoczyli się na darmowych plażach Ostii. Prawdziwi bogacze byli już na swoich jachtach, gdzieś koło Capri, Elby czy Portofino.

Ten pełen smutnych myśli spacer służył mu także do rozruszania wciąż bolącego kolana przestrzelonego pięć lat wcześniej przez wspólników Niewidzialnego Człowieka.

Ta zaczarowana godzina pomiędzy świtem a inwazją samochodów była jedyną porą, kiedy Balistreri przebywał na wolnym powietrzu, chyba że do wyjścia zmuszała go praca. Jego życie toczyło się już tylko w zamkniętych przestrzeniach. Pościg za Niewidzialnym Człowiekiem i jego zakończenie pozostawiły w nim, obok częściowo przynajmniej zabliźnionych okaleczeń ciała, także inne ślady, nieuleczalne rany duszy. Z wyjątkiem tego porannego spaceru starał się teraz siedzieć w czterech ścianach swojego mieszkania i gabinetu w pracy. Stopniowo jego egzystencja ogałacała się z wszelkich podniet, chwil rozmowy, spotkań, nowości.

Nic go już nie pociągało, rzadkie spotkania z przyjaciółmi na partyjkę pokera i jeszcze rzadsze kochanki stały się bardziej obowiązkami niż przyjemnościami. W wydziale kryminalnym ograniczał kontakty do najbliższych współpracowników ze swojej sekcji i rozmawiał jedynie o pracy coraz częściej ograniczonej do podsłuchów i badań DNA, czyli do tego wszystkiego, co go najmniej interesowało.

Był tyleż znudzony, co pogodny. Z wolna ogołocił samego siebie, ale nie był to ani wybór jakiejś praktyki zen, ani przymus. To była naturalna konsekwencja spalonej ziemi w relacjach międzyludzkich, którą zostawił wokół siebie z biegiem lat.

Za piętnaście siódma wszedł do małego baru niedaleko kwestury. Przyciągnęła go tam jego stara słabość: dobrze zaparzone espresso. W środku oprócz baristy byli zwykli o tej porze goście: sprzątacz, sprzedawca owoców, licealny nauczyciel. Prości ludzie, z którymi wiele lat wcześniej chętnie by zamienił parę słów. Teraz jednak pozdrowił ich tylko skinieniem. Wiedzieli, kim jest. Naczelnikiem sekcji zabójstw.

Balistreri nie uczestniczył w ich rozmowie, słuchał w milczeniu. To były normalne osoby z tak zwanego ludu. Nie byli zdolni ukraść nawet cukierka z kontuaru w zatłoczonym barze. Taka jest zdecydowana większość społeczeństwa, ludzie przegrani. Wielcy tego świata interesują się nimi jedynie przed wyborami.

A teraz był kryzys, recesja, zastój, depresja. Uczeni ministrowie, bankowi biurokraci i księgowi tego państwa – doskonale opłacani i piastujący stanowiska często pozostające ze sobą w sprzeczności – codziennie wyjaśniali tym biedakom, że muszą zrozumieć i zaakceptować zaciskanie pasa dla dobra kraju i ich dzieci. Nie było do końca jasne, czy owo „ich” dotyczy potomstwa tych, którzy słuchają, czy tych, którzy wyjaśniają.

W każdym razie zwyczajni ludzie mogli dalej narzekać, nikt ich z tego powodu nie wsadzi do więzienia, za co należało być wdzięcznym demokracji.

Balistreri nie myślał o tym wszystkim z gniewem czy rezygnacją. Czuł sympatię do tych ludzi, ale nie potrafił już się z nimi solidaryzować. Miał powyżej dziurek w nosie wysłuchiwania, jak Włosi narzekają na tych, których sami wybrali.

Potem w dzienniku radiowym zaczęto mówić o Libii, o wojnie, która, jak się wydawało, utknęła w martwym punkcie, gdzie nie było widać jej końca, o wojnie kosztującej niemal dziesięć miliardów euro wydanych przez Al-Kaddafiego na obronę i przez państwa NATO na atak. I kosztującej ludzkie życie, także życie zwykłych bezbronnych cywili. Patrząc w puste dno filiżanki, Balistreri słuchał o masakrze w Az-Zawiji, gdzie zginęli starcy, kobiety i dzieci.

Zapłacił nieco szybciej niż zwykle, podniósł rękę na pożegnanie i wyszedł. Wojna pułkownika Al-Kaddafiego z rebeliantami i państwami NATO była na pierwszym miejscu wśród spraw, o których za nic nie chciał słuchać.

Pułkownik to zło wcielone, jednak ci, którzy postanowili spuścić na niego bomby tylko po to, żeby zdobyć kolejny kontrakt na wydobycie ropy, nie są wcale od niego lepsi.

O siódmej Balistreri przeszedł przez bramę wychodzącą na niewielki placyk. Odpowiedział z uśmiechem na pełne szacunku powitanie strażnika wydziału kryminalnego, który po serii wymownych spojrzeń nauczył się już go tytułować po prostu „komisarzem”, a nie „komisarzem naczelnikiem sekcji” czy co gorsza, choć najzupełniej zgodnie z prawdą, jego właściwym stopniem: vice questore aggiunto.

Wszedł po marmurowych schodach aż na trzecie piętro do pustawej jeszcze siedziby sekcji trzeciej, nieco dysząc z powodu bolącego kolana, nadmiaru papierosów i braku ćwiczeń fizycznych. W open space siedzieli sami telefoniści, niemal cała reszta pojawi się między ósmą a dziewiątą.

Kiedy z sekcji specjalnej do spraw obcokrajowców wrócił do stołecznej sekcji zabójstw, przysługiwał mu bardziej przestronny gabinet, nowocześnie urządzony i wyposażony w przylegający do niego salonik, ale zostawił sobie ten, który miał dotąd. Przyzwyczaił się już do tego starego odrapanego pomieszczenia. Nie dlatego, że widział z niego Koloseum i Forum Romanum, skoro i tak niemal zawsze zamykał okiennice. To pomieszczenie odpowiadało jego temperamentowi, nieco zgarbionej sylwetce, siwym skroniom i szpakowatym włosom. Drzwi i biurko z laminowanego drewna, stare fotele z zapadniętymi sprężynami, kanapa ze zużytej podniszczonej czarnej skóry, balkonik z zakurzonymi fryzami.

Gabinet pasował jak ulał do znanej historii o psach, które z biegiem lat upodabniają się do właścicieli. Gdyby to wszystko było nowe, czyste i na wysoki połysk, nie pasowałoby do niego. Dla niego ten gabinet stał się czymś pomiędzy jaskinią a grobowcem. Pogoń za Niewidzialnym Człowiekiem była ostatnim śledztwem, które prowadził w terenie, ostatnim strzałem z pistoletu, ostatnim wybuchem uczuć.

Z tamtego czasu zostało tylko jego mieszkanie i ten gabinet oddzielony od świata podwójnymi oknami i okiennicą, przesiąknięty papierosowym dymem i whisky, gdzie każdego dnia po bezużytecznej papierkowej robocie mógł wyciągnąć się na starej kanapie i słuchać muzyki Cohena, odgradzając się choć na chwilę od niezwykłego piękna miasta i całego kraju – i od ich równie bezlitosnej brzydoty.

Leżąc na tej kanapie, pozwalał swobodnie płynąć czasowi, jakby leżał w promieniach słońca na dnie łódki i dawał się nieść prądowi leniwej rzeki aż do ujścia.

Chciałem zmienić świat, tymczasem świat zmienił mnie. To były marzenia, tylko marzenia.

Trypolis, 1958

Mike Balistreri

Tu, w Trypolisie, ciepło jest nawet w zimie, z zewnątrz dobiega tylko głos żab rechoczących wśród cichej afrykańskiej nocy. Dwie wille stoją zaraz za Trypolisem, piękne, wygodne, z klimatyzacją. Wille bogatych ludzi. Ale za nimi rośnie gaj oliwny, który mój dziadek Giuseppe Bruseghin założył pół wieku temu, zaczynając od kawałka pustyni, jedynej rzeczy, jaką dostał od faszystowskiej administracji kolonialnej, kiedy wyemigrował do Libii ze swojej rozpaczliwie biednej Wenecji Euganejskiej. Dziadkowi całe lata zajęło wyrównanie terenu, zbudowanie barier ochronnych przeciwko piaskowi, który gibli przynosi z pustyni, dokopanie się do warstwy wodonośnej i zbudowanie kanałów irygacyjnych. Wreszcie zasadził drzewka oliwne i czekał. Dzięki tym pełnym wyrzeczeń latom dziadek ma dziś największą w Libii plantację oliwek.

Ale mój ojciec nie lubi ich zapachu. Oliwki przypominają mu dzieciństwo w Palermo, dla niego to zapach ubóstwa. Tak samo jak nie lubi smrodu gnojówki, którą zasila się oliwne drzewka, smrodu pochodzącego ze zbiornika na nieczystości koło baraków, gdzie mieszkają pasterze i część jego pracowników.

Wszyscy zebraliśmy się w salonie. Na finałowy wieczór festiwalu w San Remo. Trzy rodziny. My, Włosi, połączone rodziny Bruseghinów i Balistrerich: dziadek Giuseppe, mój ojciec Salvatore, moja matka Italia, mój brat Alberto i ja, Michelino. Amerykanie: William, Marlene i Laura Hunt. I Libijczycy: głowa rodu Muhammad Al-Bakri, jego czterej synowie, którzy razem z ich dwiema matkami i najmłodszą córką Nadią mieszkają w blaszanym baraku niedaleko zbiornika na nieczystości.

Siedzę na trzyosobowej sofie pomiędzy dwiema kobietami mojego życia. Tą, z której się urodziłem, Italią, i tą, z którą będę kiedyś żył, Laurą. Na ekranie czarno-białego telewizora Domenico Modugno śpiewa zwycięską piosenkę festiwalu.

Myślę, że taki sen nigdy więcej nie wróci…

Piątek, 29 lipca 2011

Trypolis

Linda Nardi leżała kompletnie ubrana na łóżku w pokoju hotelu Rixos. Zgasiła wszystkie światła i otworzyła okna na ognistoczerwony zachód słońca. Na zewnątrz było ciepło i spokojnie, palmy stały w bezruchu, łagodnie i żałośnie śpiewał muezzin. Wojna wydawała się odległa, nie było jeszcze słychać natowskich myśliwców bombardujących, które nadlecą pod osłoną głębokiej nocnej ciemności.

Chciała zadzwonić do Kalifornii, do Leny, swojej matki, ale rozmawiała z nią już dzień wcześniej i wiedziała, że męczący kaszel utrudnia matce wytrwanie dłużej przy telefonie. Chciałaby porozmawiać ze swoim ojcem. Ale to było niemożliwe: nigdy go nie poznała i nie wiedziała nawet, kim jest. Zapragnęła porozmawiać chociażby z jakimś miłym, wrażliwym mężczyzną. Ale chwilowo nie miała nikogo takiego.

Chwilowo, Lindo?

Kilka miesięcy wcześniej skończyła czterdzieści lat i w całym jej życiu nie było męskich punktów odniesienia. Ani teraz, ani wcześniej. Z wyjątkiem jednego krótkiego okresu przed pięcioma laty. Kiedy szła do szpitala, by odebrać Balistreriego i wziąć go do siebie na rekonwalescencję po ranach, które zadał mu Niewidzialny Człowiek, sądziła, że znalazła swój punkt odniesienia, jedynego odpowiedniego dla niej człowieka na świecie.

Mieszkali razem przez kilka miesięcy, jedząc wspólnie kolacje i pijąc wino, a ich bliskość opierała się mniej na słowach, a bardziej na tym, co niewypowiedziane. Przy Balistrerim odnalazła prawo, które kobiety utraciły.

Prawo do bycia sobą, a nie tym, czego oczekują mężczyźni.

Jednak nawet się nie pocałowali. Ta brama pozostała zamknięta. A później w ich spokój wdarła się burza. Linda wyszła z niej w pewnych aspektach silniejsza, ale słabsza w innych. Siła i słabość, awers i rewers swoistego cynizmu, który czynił ją samowystarczalną i całkowicie niezdolną do przystosowania się do reguł flirtu.

Odrzuciła myśl o Balistrerim i starała się skoncentrować na pracy. Przyjechała tu, by opowiedzieć o wojnie domowej, która na początku wydawała się wygrana przez buntowników, w środku przez Al-Kaddafiego, zaś teraz, po interwencji NATO, wyglądała na niemożliwą do zakończenia i kompletnie niezrozumiałą. Wieści z frontów były sprzeczne i straszliwe. Po obu stronach na lądzie walczyły oddziały ludzi coraz bardziej zmęczonych i dysponujących coraz szczuplejszymi zasobami. Do przerażających gwałtów na bezbronnych cywilach dołączyły bomby zrzucane z wysoka w imię cudzej wolności. A raczej w imię ropy. Napisała już artykuł o tajemniczym zabójstwie generała Junisa, ongiś jednego z najwierniejszych ludzi Al-Kaddafiego, a potem może zdrajcy albo może kogoś, kto miał infiltrować szeregi rebeliantów. Teraz miała napisać o straszliwych wydarzeniach w Az-Zawiji.

Nie mogła się już doczekać, kiedy opuści Trypolis i wróci do swoich sierocińców i szpitali w Afryce Środkowej. Do tego, czemu się poświęciła po śmierci Niewidzialnego Człowieka i rozstaniu z Michele Balistrerim.

Tylko tam, w slumsach Mitumby, pośród ludzi bez przyszłości, tam, gdzie zwyciężyć znaczyło przeżyć, gdzie „nie mieć nic” nie było ani wyborem religijnym, ani skutkiem finansowego krachu, tylko tam codzienna nuda, gniew i cynizm dawały maleńką przestrzeń na złapanie równowagi między bezużytecznością życia i koniecznością śmierci.

Bo tam, w Mitumbie, nie było szkół, gdzie by uczono, że mors tua vita mea1. To był koncept całkowicie zbędny dla kogoś, komu śmierć towarzyszy codziennie, od dziecka.

Jeszcze tylko kilka godzin. Następnego dnia o świcie miała rezerwację w samolocie do Nairobi, jednak tego wieczoru musiała się jeszcze zająć wojną.

Wstała z łóżka, obciągnęła ubranie, nie popatrzyła nawet w lustro ani nie pomyślała o szmince czy nawet odrobinie podkładu. Brak troski o wygląd zewnętrzny na spotkaniu z adoratorem był, jak dobrze wiedziała, pozostałością po tym, co jej zrobił Niewidzialny Człowiek. A złych wspomnień nie zniszczy się samym tylko aktem silnej woli.

Zjechała windą do holu i weszła do hotelowego baru. Obowiązkowy element każdego wieczoru, potrzebny, by posłuchać, co się mówi o wojnie, i zebrać trochę materiału do artykułu. Tam, wśród kolegów dziennikarzy, zawsze można było usłyszeć jakąś nową informację, która wymsknęła się komuś przez alkohol albo chęć zabłyśnięcia.

– Miss Nardi!

Baszir Jared był libańskim deweloperem, którego poznała w Nairobi. Człowiekiem prostym, ale ciepłym i miłym, pod pięćdziesiątkę. Zawsze ją lekko podrywał.

– Co pan robi w Trypolisie, mister Jared?

Ukłonił się i pocałował ją w rękę. Był elegancko ubrany, miał niebieską sportową marynarkę i czerwony krawat.

– Jestem tu w interesach. I z zaproszeniem na drinka, jeśli mi pani nie odmówi.

Jak zwykle w takich wypadkach ogarnęło ją pragnienie, by natychmiast zawrócić do swojego pokoju. Samotność była dla niej nagrodą, nie ciężarem. Ale nie chciała być niegrzeczna wobec miłego w sumie człowieka, ponadto musiała znaleźć jakiś punkt wyjścia do artykułu, dlatego przyjęła zaproszenie.

Usiedli przy stoliku. Sala była głośna, wesoła, pełna mężczyzn, Arabów i Europejczyków. Więcej mówili o interesach niż o wojnie. O interesach, które zrobią dzięki wojnie.

Żaden z gości tego hotelu nie umrze na niej. Bitwy, jak zwykle, są zarezerwowane dla biedaków.

Baszir zamówił piwo bezalkoholowe, Linda tonik. Wyciągnął cienkiego mentolowego papierosa, którego Linda odmówiła.

– Nie będzie pani przeszkadzać, miss Nardi?

– Nie, proszę palić. Tyle że to nałóg, którego nie mam…

– Wiem, że to nałóg. Dlatego obiecałem żonie, że rzucę. Jak wy to mówicie, uczyniłem…

– Ślub?

– Tak. Zrobiłem to, bo moja jedyna córka wychodzi za mąż, ma już dwadzieścia lat. Zabiorą mi ją, myślę, czy nie począć następnej…

Tym sposobem komunikował jej dwie rzeczy. Jej kłopotliwy status pięknej, a mimo to niezamężnej czterdziestolatki. Oraz to, że jego plemniki wciąż są silne, zdolne do prokreacji także w późnym wieku.

– Ślub będzie w kościele – dodał po chwili. – Jesteśmy chrześcijanami. Będzie trzystu gości.

Linda zapytała sama siebie, czy duma Baszira Jareda wynika z samego ślubu córki, z liczby zaproszonych czy z religijnego wyboru, któremu zapewne przypisuje wyższy stopień ucywilizowania w stosunku do muzułmańskiej części swojego narodu.

– Jest pan tu z powodów zawodowych, mister Jared?

Spojrzał na nią zza zasłony pachnącego miętą dymu. Tu w środku palili wszyscy.

– Dużo przetargów, miss Nardi. Wojny są dla mnie niczym manna z nieba.

Puścił do niej oko. Jakby ta żartobliwa uwaga czyniła ich wspólnikami.

– A jak z przetargiem na nowy szpital w Nairobi? – zapytała bardziej dla zabicia czasu niż z ciekawości.

Uśmiechnął się i zrobił minę człowieka, który naprawdę doskonale wie o wszystkim.

– Idzie świetnie. Wygrałem również przetarg na podwykonawstwo. Zawyżasz wycenę, wygrywasz przetarg i oddajesz połowę. Naturalnie na czarno. Włoskie reguły, kenijska księgowość, wszystko doskonałe.

– Ci ze szpitala to włoskojęzyczni Szwajcarzy, nie Włosi – zaoponowała Linda.

Wzruszył ramionami, jakby uwaga była nie na temat.

– Nic nie jest naprawdę szwajcarskie, miss Nardi. Z wyjątkiem czekolady, zegarków i banków. Konsorcjum z kantonu Ticino ma tylko szwajcarską fasadę, rządzą nim Włosi i działają we włoskim interesie.

Linda była dziennikarką z wieloletnim doświadczeniem. Wiedziała, jak działa świat i że okazywanie zdumienia albo próżnego oburzenia byłoby niemądre. Zarabiała na życie opisywaniem tych historii i jeszcze od czasu do czasu zdarzało się jej popełniać ten błąd i przejąć się – i wierzyć, że jej dziennikarskie śledztwa mogą cokolwiek zmienić. W istocie jednak nic nie mogła zrobić, tak jak nic nowego nie było dla niej w słowach Baszira Jareda.

Sprawę powszechnie znano, była częścią słynnej włoskiej kreatywności zastosowanej tym razem nie do mody czy sztuki, lecz do rachunkowości. Włosi stali się wybitnymi ekspertami w zawyżaniu kwot na fakturach, tworzeniu lewych funduszy i dokonywaniu fałszerstw księgowych.

Sprawy, które już nikogo nie interesują. Prawnie zdepenalizowane i dziennikarsko nieistotne błahostki. Baszir Jared wie, że jestem dziennikarką, i próbuje być interesujący.

– To mnie nie zaskakuje, mister Jared. Niestety, gazety już nawet o tym nie piszą, tak dalece ludzie się do tego przyzwyczaili.

Nie dał za wygraną.

– Projekt budowy nowego szpitala w Mitumbie jest finansowany także z włoskich pieniędzy publicznych. A część tych pieniędzy wraca.

– Do Włoch? – zapytała Linda.

Rzuciła to pytanie bez większego zastanowienia, nawet bez szczególnego zainteresowania, tylko po to, by dać mu nieco satysfakcji. Baszir zrobił jeszcze bardziej przebiegłą minę.

– Do Włoch nie, ale prawie. Do pewnego państwa pośrodku Włoch. Do pewnego szczególnego banku.

Linda zrobiła się nieco bardziej uważna.

– Do Instytutu Dzieł Religijnych?

Baszir kiwnął głową.

– Do Banku Boga. Tak go nazywacie, prawda?

– Tak, właśnie tak go nazywamy. A skąd ma pan pewność, że brudne pieniądze właśnie tam trafiają?

– Intuicja oraz pewna wskazówka. Dyrektorem szwajcarskiego konsorcjum, które buduje szpital, jest Włoch Gabriele Cascio. Codziennie rano przyjeżdża na plac budowy, zostaje tam do siódmej, potem wraca do swojego mieszkania w centrum Nairobi, a następnie udaje się do Bluebird Clubu w poszukiwaniu damskiego towarzystwa.

Linda się uśmiechnęła.

– Nic w tym dziwnego, jak mi się wydaje.

– Oczywiście, tylko że w niedziele wychodzi dwie godziny wcześniej i zajmuje się praniem brudnych pieniędzy. Jak pani wie, w Afryce niedziela jest dniem roboczym. Może porozmawiamy o tym przy kolacji, miss Nardi? – z nadzieją zaproponował Baszir.

Zaproszenie było bardziej formą galanterii niż próbą podrywu. Niektórzy mężczyźni lubią wydawać na kolacje, biżuterię i podróże. Inni wolą opłacić prostytutkę.

Linda była zmęczona, potrzebowała punktu wyjścia do tekstu o libijskiej wojnie domowej, na dodatek nieszczególnie ją interesowała opowieść libańskiego dewelopera. Uznała, że najlepszym sposobem będzie zastosowanie wypróbowanej na wielu mężczyznach wymówki, która na dodatek ich nie deprymuje. I akurat w tym konkretnym przypadku była jak najbardziej prawdziwa.

– Muszę się jeszcze spakować, wcześnie rano mam samolot do Nairobi.

Baszir się uśmiechnął i postarał zainteresować ją bardziej:

– Mówią, że Gabriele Cascio, kiedy jeszcze pracował w Banku Watykańskim, był zaufanym człowiekiem tego katolickiego dostojnika, który czasem przyjeżdża do Kenii, by otworzyć jakieś dzieło dobroczynne. Tego, co ma takie piękne włoskie nazwisko, Pizza.

To zaskoczyło Lindę. Monsignore Eugenio Pizza, dla przyjaciół ksiądz Eugenio, był jedną z najbardziej tajemniczych i interesujących postaci Kościoła rzymskokatolickiego. Kariera, jaką zrobił w tajnych watykańskich gabinetach, była tajemnicą, którą z biegiem czasu spowiła gęsta mgła.

Dobroczyńca czy oszust?

– A skąd pan to wie, mister Jared?

Znów się uśmiechnął.

– Wie pani, ja muszę być dobrze poinformowany, a w Nairobi znam wszystkich.

W tej samej chwili szybkim krokiem do hotelowego lobby weszła młoda Europejka w towarzystwie czterech młodych ludzi, którzy mieli niemal na czole wypisaną przynależność do tajnych służb libijskich. Dziewczyna była piękna, jasnowłosa, o delikatnych rysach twarzy i szczupłym sprężystym ciele, ubrana elegancko, ale nie prowokująco. Ona i ci czterej szli za około sześćdziesięcioletnim Arabem o oliwkowej karnacji, z głębokimi zmarszczkami na twarzy, zapadniętymi policzkami, wystającymi kośćmi jarzmowymi i gęstymi, lekko kręconymi siwymi włosami. Brakowało mu górnej części ucha, jakby została równo odcięta. Szybko przemierzyli hol i zniknęli w windzie.

Baszir Jared wyraźnie zbladł.

– Wie pan, kim jest ta kobieta? – zapytała Linda.

Pokręcił głową.

– Nie, o niej nic nie wiem. Pewnie to jakaś dziewczyna do towarzystwa tego…

Urwał.

– Tego Libijczyka? To pański konkurent?

– Nie, to nie jest przedsiębiorca.

– Przyjaciel Al-Kaddafiego?

Baszir Jared chciał zrobić na niej wrażenie, a jednocześnie pozostawał pod wspólnym wpływem wielu czynników: biustu Lindy skrywanego pod obszerną i zapiętą pod samą szyję bluzką, pustego żołądka, podekscytowania, które w tych miesiącach przeszywało całą Afrykę z powodu rewolucji w Tunezji, Egipcie i Libii.

– Słyszała pani o tym, co się stało w Az-Zawiji, miss Nardi?

Oczywiście, że słyszała o tamtejszej rzezi. A nawet więcej niż tylko słyszała, jakby tym razem reżim nie chciał niczego ukrywać, lecz podać wszystko do publicznej wiadomości. Jak zwykle Baszir Jared był dobrze poinformowany, także w trypolitańskich sprawach.

– Ten człowiek ma z tym coś wspólnego?

– Mówią, że śmierć generała Junisa to jego sprawka…

Linda chciała zgłębić temat, ale Baszir przestraszył się i niespodziewanie przypomniał sobie o jakimś zobowiązaniu. Pożegnał ją ukłonem i pocałunkiem w dłoń.

Wróciła do pokoju i zrobiła notatki do artykułu. Masakra w Az-Zawiji, zgwałcone kobiety, zamordowani starcy i dzieci, okaleczeni mężczyźni. Była szczęśliwa, że już wyjeżdża. Miała do czynienia z Niewidzialnym Człowiekiem, ale to był „tylko” morderca pośrodku życia, w świecie, w którym życie znaczy wiele.

Tu jest znacznie gorzej, tu są ludzie, dla których życie nic nie znaczy.

Rzym

Pod koniec dnia Balistreri siedział z wyciągniętą pod biurkiem obolałą nogą, ze stopą opartą o upokarzający podnóżek, palił i podpisywał dokumenty, których nawet nie czytał.

Włoska biurokracja niezależnie od tego czy chodziło o wykroczenie drogowe, czy o poważne naruszenie prawa, funkcjonowała dokładnie w taki sam sposób: autor redagował niezrozumiały tekst, który następnie jego przełożeni podpisywali, nie czytając. Zresztą nawet gdyby przeczytali, nic by z niego nie zrozumieli.

W sumie to dobrze: sama papierkologia i żadnych morderstw, którymi trzeba się naprawdę zająć. Do emerytury brakowało mu niecałego roku, ale on na emeryturę poszedł już pięć lat wcześniej, wraz z końcem Niewidzialnego Człowieka i z całą resztą. „Cała reszta” miała imiona, które czasem się jeszcze pojawiały w jego pamięci. Linda, Angelo. Wtedy włączał Cohena i wyganiał ich z głowy.

Do drzwi zapukał Corvu. Zawsze pukał. Balistreri wiedział, że robi to specjalnie, nie chcąc wprawiać go w zakłopotanie, gdyby akurat leżał na kanapie, zamiast siedzieć za biurkiem. Dwa stuknięcia, przerwa, jedno stuknięcie. Specjalnie tak, żeby szef go rozpoznał, z matematyczną precyzją typową dla tego małego Sardyńczyka, najlepszego analityka w całej włoskiej policji.

Balistreri oderwał się od papierów, zapalił gitane’a i poszedł wyciągnąć się na kanapie z wyrazem twarzy kogoś, kto spędził cały dzień, nic nie robiąc. Dopiero wtedy zawołał:

– Proszę!

Corvu wszedł do środka, elegancko ostrzyżony i ogolony, a nawet przyzwoicie ubrany, zgodnie z gustem jego narzeczonej, Natalii. Czerwony krawat kontrastujący z szarym garniturem i białą koszulą był niewątpliwie jej interwencją. Wyraźnie skrępowany, starał się nie patrzeć na szefa wyciągniętego na kanapie.

– Ładny krawat, Corvu, piękny kolor.

– Dziękuję, dottore, Natalia lubi czerwień. Pozdrawia pana serdecznie. Gdyby w niedzielę miał pan ochotę wpaść do nas na obiad…

Balistreri przeraził się na samą myśl o tym, choć Corvu był znakomitym kucharzem.

Konieczność prowadzenia rozmowy przez całe dwie godziny…

– Przyszedłbym bardzo chętnie, ale już obiecałem Antonelli, że zabiorę ją nad morze…

– O, to świetnie – wyrwało się jego zastępcy.

I natychmiast tego pożałował. Corvu traktował swojego szefa jak starego guru, niepokoił się, kiedy tracił na wadze, kiedy palił i pił za wiele, martwił się, gdy zbyt długo pozostawał sam. Zaś Antonella była rodzajem bóstwa opiekuńczego zapewniającego poczucie bezpieczeństwa: kochanką, przyjaciółką, a gdy było trzeba – pielęgniarką.

Jednak wszystko to Corvu mógł myśleć, ale nie mówić.

– Panie komisarzu, mogę panu zająć chwilkę? Chciałem porozmawiać o Giulii Piccolo.

Balistreri poczuł palenie w przełyku. Cholerna zgaga. Wystarczyło to nazwisko, by kwasy żołądkowe natychmiast podeszły do góry.

Giulia Piccolo była skomplikowanym przypadkiem. Wychowana w nadmorskiej miejscowości niedaleko Palermo, w rodzinie złożonej z samych mężczyzn i uległej matki, sto osiemdziesiąt siedem centymetrów żelaznych mięśni, lesbijka. Musiała stamtąd uciec, przybyła do Rzymu i dostała się do policji razem z Corvu, do którego była ogromnie przywiązana.

Dla Balistreriego była jednocześnie darem i utrapieniem. Piccolo miała decydujący wkład w wiele sukcesów śledczych jego dawnego zespołu, ale jej siła fizyczna i całkowita pogarda dla niebezpieczeństw doprowadzały ją do popełniania prawdziwych szaleństw. W lepszej lub gorszej komitywie, ale byli razem aż do zakończenia sprawy Niewidzialnego Człowieka.

Przed pięcioma laty zaproponował obojgu swoim zastępcom, by przeszli razem z nim do sekcji zabójstw. Corvu przyjął propozycję bez chwili wahania, natomiast Giulia Piccolo odmówiła przeniesienia. Nie zapytał o powód. Nigdy nie pytał kobiet o powody, uważał, że słowa nie mają znaczenia. Od tamtego czasu, kiedy na siebie wpadali, ograniczali się do „dzień dobry” albo „dobry wieczór”.

Zrezygnowany wstał z kanapy.

– Co masz mi do powiedzenia na temat Piccolo?

Corvu zaczerwienił się i odchrząknął.

– Wczoraj Giulia wdała się we wściekłą kłótnię z dwoma kolegami. W jakimś kącie na stacji metra zatrzymali dwie dziewczyny, które się całowały, według nich w usta i zbyt namiętnie. Dziewczyny twierdzą, że obrzucili je obelgami. A kiedy jedna z nich kazała im spierdalać, zaczęli zakuwać je w kajdanki.

Balistreri zamknął oczy. Z łatwością wyobraził sobie ciąg dalszy.

– A Giulia Piccolo właśnie tamtędy przechodziła? – zapytał.

Corvu odpowiedział zakłopotanym kaszlnięciem.

– Giulia twierdzi, że natychmiast się wylegitymowała, a obaj funkcjonariusze utrzymują, że nie okazała identyfikatora. Rezultat: jeden kolega ma złamany nos, drugi pęknięte żebro.

– A świadkowie?

– Obie dziewczyny utrzymują, że Giulia została zaatakowana słownie oraz fizycznie i jedynie zadziałała w samoobronie.

Balistreri nie wątpił, że tak właśnie było. Ale to nie uratuje Piccolo od wyrzucenia. Policja jest bardzo mało wyrozumiała dla kogoś, kto bije kolegów.

Corvu kontynuował grobowym tonem:

– Szef sekcji drugiej2 poprosił, żeby Colombo wywalił Piccolo.

Colombo był szefem wydziału kryminalnego. To stanowisko nieraz proponowali Balistreriemu, ale odmawiał.

– No i?

To było z jego strony złośliwe. Wiedział doskonale, czego Corvu oczekuje po nim. Ale żeby to załatwić po swojemu, musiał przekonać swojego zastępcę, że przenigdy tego nie zrobi.

– Komisarzu, Colombo ma podjąć decyzję, miałem nadzieję, że…

Balistreri nawet na to nie odpowiedział.

– Idź już, Corvu, i nie wkurzaj mnie więcej tą wariatką.

Corvu opuścił głowę.

– Dobrze, może jeszcze zmieni pan zdanie. W każdym razie chciałem przypomnieć, że jest już późno, nie mamy żadnej pilnej sprawy, jutro przychodzę na dyżur, więc jeśli chce pan pojechać gdzieś z…

Wymowne spojrzenie Balistreriego zamknęło mu usta i wygoniło go z gabinetu.

A on wybrał bezpośredni numer do Colomba.

– Balistreri! Mamy jakiegoś nowego trupa?

Ta ironia irytowała go jeszcze bardziej niż poufałość przełożonego. Colombo był dobrym policjantem, tyle że zbyt mu się podobała jego funkcja, zwłaszcza w relacjach z dziennikarzami.

– Dzwonię w sprawie Giulii Piccolo – przeszedł od razu do rzeczy.

– Ajajaj, ta to jest w gorącej wodzie kąpana, same z nią kłopoty.

– Podkomisarz Piccolo jest jedną z nielicznych prawdziwych śledczych, jakich tu mamy, Colombo.

– Może i tak – odpowiedział ostrożnie tamten – ale w tych okolicznościach sam rozumiesz, że nie da się jej bronić.

Balistreri wolał sprowadzić rozmowę do istoty rzeczy.

– Nie da się jej bronić dokładnie w tym samym stopniu co twojego syna, kiedy go wyciągnąłem z tamtej imprezy razem z naćpanymi małolatami.

Usłyszał, jak po drugiej stronie Colombo przełyka ślinę.

– Co proponujesz?

– Dwa miesiące zawieszenia bez poborów.

– Co najmniej trzy – odparł Colombo.

– No dobrze. Nie mów nikomu, że to ja interweniowałem, zrobisz dobre wrażenie.

– Ale kiedy wróci, weź ją sobie do zabójstw. W sekcji drugiej jest spalona, nikt z nią nie będzie chciał pracować.

– Zobaczy się jeszcze – odburknął Balistreri i odłożył słuchawkę bez pożegnania.

Dwie godziny później do jego gabinetu wpadł Corvu z rozjaśnioną twarzą.

– Giulia dostała tylko trzy miesiące zawieszenia. Rozmawiał pan z Colombem, prawda?

Balistreri wstał z kanapy i zrobił krok w stronę swojego zastępcy, który natychmiast się zatrzymał.

– Corvu, jeśli zaryzykujesz i puścisz tę wiadomość w obieg, wyślę cię z powrotem do pilnowania kóz na Sardynii.

Corvu ukrył uśmiech. Taki już był ten Balistreri. Akt wielkoduszności miał za akt słabości. Pożegnał się i wyszedł równie szybko, jak wszedł.

Balistreri został sam i rzucił okiem na gazety, których nie zdążył jeszcze przeczytać, tylko dla zabicia czasu. W „Il Domani” znajdowała się korespondencja Lindy Nardi z Trypolisu poświęcona śmierci generała Junisa. To dziwne, ale połączenie tego miejsca z osobą Lindy głęboko go zaniepokoiło. I przypominało mu o tym, co się wydarzyło pięć lat wcześniej, o miłości, która może nigdy się nie narodziła albo też nigdy nie skończyła, o polowaniu na Niewidzialnego Człowieka prowadzonym przez Lindę Nardi i Giulię Piccolo wszystkimi sposobami, z ryzykowaniem własnego życia i pogardą dla reguł włącznie.

One są takie same jak ci chłopcy sprzed lat, Mike i Ahmad, gardzą niebezpieczeństwem i regułami.

Trypolis, 1962

Mike Balistreri

Jestem dzieckiem jednej z najbardziej bogatych i wpływowych rodzin w Trypolisie, ale moimi prawdziwymi przyjaciółmi są Ahmad i Karim, młodsi synowie Muhammada al-Bakriego, człowieka do wszystkiego mojego ojca. I jeszcze Nico Gerace, parias z mojej klasy, z którego wszyscy się śmieją i tylko ja go bronię. Wolę spędzać czas z nimi niż z synami bogatych Włochów, Anglików czy Amerykanów w ekskluzywnych nadmorskich klubach. Mojemu ojcu nie podoba się to ani trochę.

Dzisiaj w ogrodzie przy willi jest bardzo gorąco. Po szyi spływa mi pot, piekielnie hałasują wróble.

Ahmad właśnie wrócił z meczetu i czeka na pojedynek ze mną, ubrany po kowbojsku w rzeczy, które dostałem w poprzednich latach i przestałem nosić.

Laura Hunt siedzi w cieniu eukaliptusa i rozmawia z Karimem, swoim rówieśnikiem. On nie chce odgrywać moich filmów, jest bardzo religijny i mówi, że westerny są dobre dla niewiernych. Często się spieramy z Karimem. W przeciwieństwie do Ahmada i Nica, którzy zgadzają się ze mną we wszystkim, dla niego jedynym przewodnikiem jest Koran. Jeśli Karim nam towarzyszy, to z dwóch powodów: bo musi słuchać swojego starszego brata i może być blisko Laury Hunt. To śliczna dziewczyna o jasnych oczach, które patrzą ci w sam środek duszy. Czujemy do siebie jednocześnie sympatię i antypatię, ona mi się podoba, czuję, że ja jej też, ale okazujemy to sobie rzadko i dziwnie. Na początku nazywała mnie zdrobniale Michelino, żeby mnie rozzłościć. A ja mówiłem do niej: Dzieciak. Teraz już nie. Tak oto dokonują się postępy w naszej relacji. Podobamy się sobie coraz bardziej, choć skrzętnie to ukrywamy.

W moim remake’u filmu Poszukiwacze, inaczej niż w oryginale, to wódz Komanczów Blizna zabija kowboja granego przez Johna Wayne’a. Ojcu Laury, Williamowi, raczej nie spodobałoby się to zakończenie.

A dzisiaj odgrywamy pojedynek z najnowszego filmu, na który zabrał mnie dziadek do kina Alhambra, z Ostatniego zachodu słońca z Kirkiem Douglasem i Rockiem Hudsonem.

Zbliżam się do Ahmada z rękami wciśniętymi za pas rewolwerowca. Wyjaśniam mu zmianę scenariusza, a on z zakłopotaniem kręci głową.

– Mike, wolę przegrać jak zwykle.

– Spokojnie, Ahmad, tym razem też przegrywasz. Ale to ja umieram, ty zostajesz na nogach.

Karim głośno liczy kroki. Następnie odwracamy się i patrzymy sobie w oczy.

I oto padają dwa strzały. Potem pod Kirkiem Douglasem uginają się kolana: leżę na ziemi, trzymam jedną rękę na piersi, mam przymknięte oczy. Nareszcie Laura i Karim patrzą uważnie. Są zaskoczeni. Pierwszy raz przegrywam w pojedynku.

Wyjaśniam nowość sytuacji, mówię o rewolwerze, który ja, Kirk Douglas, przed pojedynkiem opróżniłem z naboi. Żeby nie zabić Rocka Hudsona, mojego największego przyjaciela.

Ahmad jest jeszcze zagubiony.

– Wolałem grać tego, który umiera.

Laura rzuca mu spojrzenie.

– Ty nie dałbyś się zabić z nienaładowanym rewolwerem. Nawet przez Mike’a.

Wtrąca się Karim:

– Ja bym się nie dał za was zabić. Za Laurę tak.

W to nie wątpię i wiem, że Karim z jednej strony mnie podziwia, a z drugiej mną gardzi. Fizycznie jest taki sam jak Ahmad. Mają identyczne twarze, ale całkiem inne charaktery. Karim żyje ideałami, Ahmad rzeczywistością i nożem.

A ja marzeniami.

Brudne pieniądze i łapówki

Sobota, 30 lipca 2011

Nairobi

Kiedy samolot Lindy wylądował na płycie lotniska Joma Kenyatty, było zimno. Ale natychmiast poczuła się szczęśliwa, że tu jest. Uśmiechnięte twarze w hali przylotów, fotografie dzikich zwierząt i wspaniałych pejzaży, stragany pełne masajskich wyrobów rzemieślniczych, barwne ubrania, wszystko to sprawiło, że poczuła się lżejsza i pełna energii.

Przebrnęła przez koszmarny harmider przy odbiorze bagaży, gdzie tylko ludzie Zachodu podnosili głos i narzekali na opóźnienia. W końcu zabrała swoją walizkę, wyszła i złapała taksówkę, która włączyła się do chaotycznego ruchu. Im bliżej byli nowoczesnego, czystego centrum, tym bardziej ruch uliczny przerzedzał się i porządkował, a ciężarówki, pikapy i trójkołowce ustępowały miejsca samochodom osobowym.

Po godzinie Linda weszła do swojego pokoju w hotelu African Beauty, lecz nawet nie rozpakowała walizki. Była koszmarnie zmęczona i gotowa zaraz paść na łóżko, jednakże nie myślała o tym. Nie miała ani pieniędzy, ani czasu, by zostać w Kenii dwa czy trzy dni dłużej, toteż poza odwiedzinami swoich ukochanych sierot miała w planach tylko jedno. Podczas lotu postanowiła zgłębić temat, który podsunął jej w Trypolisie Baszir Jared. Było warto. Wzięła prysznic, przebrała się i wyszła.

Przeszedłszy przez ogrody w Central Parku, kupiła mocno używany skuter. Będzie jej potrzebny do szybkiego poruszania się po mieście.

Potem z łatwością przejechała przez centrum pełne nowoczesnych drapaczy chmur, centrów handlowych, estakad i ekskluzywnych hoteli. Ale gdy tylko je opuściła, natychmiast znalazła się na innej planecie.

Nikt się nie przejmował pasami ruchu, wszystkie pojazdy trąbiły jak opętane i przejeżdżały przez skrzyżowania, nie przejmując się kolorem świateł. Jechało się z prędkością pieszego w otoczeniu ludzi idących slalomem tam, gdzie chcieli i kiedy im przyszła ochota, ryzykowało się niespodziewane spotkanie z pojawiającą się skądś kozą albo z dziurą w jezdni wielkości małego krateru.

Przejechała ogromne miasto aż do slumsów Mitumby położonych na południowym krańcu miasta, niedaleko niewielkiego lotniska Wilsona. To najuboższe slumsy Nairobi, gdzie średni dochód na głowę wynosi pół euro dziennie, a procent osób seropozytywnych przekracza wszystkie znane normy. Dotarła do sierocińca, który nosił włoskie imię, imię Niewidzialnego Człowieka.

Za każdym razem kiedy odwiedzała to miejsce i widziała to nazwisko, doświadczała sprzecznych uczuć. Wspomnienie tamtych wydarzeń było ostre i wyraźne, ale ich znaczenie zmieniło się z biegiem lat.

To był testament Niewidzialnego Człowieka. Czy człowiek, którego pamięci dedykowała ten przybytek dobroczynności, był wcielonym złem? Tak, wyrządził zło wielu ludziom. Ale wielu innym wyświadczył też dobro. Czy zasłużył na karę, którą mu wymierzyła? A czy ona poświęciła się kontynuowaniu jedynego dobrego dzieła Niewidzialnego Człowieka ze względu na te sieroty czy dla zadośćuczynienia mu po śmierci?

Prawdziwe było jedno i drugie i w tym tkwiło sedno sprawy: było prawdziwe.

Gdy weszła, zakonnice ją wyściskały, a dzieci wybiegły naprzeciw. Gdyby nie zdobyła pieniędzy, gdyby nie przekonała władz do tego projektu i sama nie nadzorowała prac, wiele z tych dzieci znalazłoby się na ulicy albo już by nie żyło.

Spędziła tam kilka godzin, bawiła się z najmłodszymi: przyniosła ze sobą kukiełki Arlekina i Poliszynela i sprawiła, że śmiały się do rozpuku. Zabawa pomagała przekroczyć wszelkie bariery językowe. Zjadła z siostrami i dziećmi kolację, pomogła je położyć do łóżek, każde pocałowała na dobranoc.

Potem wsiadła na skuter i pojechała z powrotem. Ludzie powiedzieliby: „Z piekła Mitumby do raju Central Parku”. Linda Nardi uważała, że jest dokładnie na odwrót. Weszła do pokoju, rozebrała się, padła na łóżko i zasnęła głębokim, ożywczym snem.

Niedziela, 31 lipca 2011

Nairobi

Całe przedpołudnie Linda spędziła w sierocińcu, zajmując się sprawami administracyjnymi i rozmawiając z zakonnicami o bieżących problemach. Potem pobawiła się z dziećmi, została z nimi na obiedzie, a po jedzeniu pożegnała się i wsiadła na skuter.

Jechała wzdłuż granicy slumsów aż do biur szwajcarskiego konsorcjum Elcon. Otoczonego drutem kolczastym placu budowy pilnowali uzbrojeni ochroniarze. Budowa wznosiła się pośród gór śmieci, rynsztoków, bud z dykty i blachy, bezładnie poskręcanych i zwisających nisko nad ziemią kabli elektrycznych, wychudzonych kóz, kur, psów i kotów.

Zatrzymała się w cuchnącym barze przed budową. Co godzinę zamawiała kawę i nie dotykała jej nawet ustami. Filiżanki wyglądały, jakby od lat nie widziały środka czyszczącego, a ona miała w plecaku prowiant w postaci paru butelek wody i bananów.

Gabriele Cascio wyszedł o piątej na tradycyjne niedzielne spotkanie w banku, o którym opowiadał jej Baszir Jared w Trypolisie. W ręku trzymał neseser przykuty kajdankami do nadgarstka. Towarzyszyło mu dwóch uzbrojonych ochroniarzy, żeby trzymać z daleka podejrzanych gości i żebraków. Wsiedli do czarnego pikapa Toyoty i odjechali.

Linda założyła kask i pojechała za nimi, utrzymując bezpieczny dystans. Skuter pomagał jej manewrować pośrodku tego kłębowiska metalu, ludzi i zwierząt. Podążali na zachód wzdłuż otoczonej barakami granicy Parku Narodowego Nairobi. Przebyli most zbudowany ze wzmocnionej blachy pokrytej gliną, pod którym płynęła mętna rzeczka pełna ekskrementów i śmieci. Jechali błotnistymi uliczkami, wzdłuż strumyków z brunatną mazią zamiast wody po jednej stronie i stertami śmierdzących odpadków po drugiej. Przez drogę nie przebiegały już kozy, ale olbrzymie szczury, na które Linda musiała uważać. Ludzie nie mieszkali tam już nawet w budach, lecz w szałasach skleconych ze wszystkiego, co dało się znaleźć: z blachy, dykty, dywanów czy opon. Żadne dziecko nie miało butów. Ani szmacianki do pokopania. Ale wszystkie się do niej uśmiechały. Zupełnie jak jej sieroty.

Wreszcie pikap wyjechał z Mitumby i po krótkiej chwili dotarł do niewielkiego murowanego budynku z neonowym szyldem Cooperative International Bank. Połowa liter się nie świeciła, ale widać uważano, że neon jest czymś bardziej godnym banku niż malowany szyld.

Była już prawie osiemnasta, brakowało paru minut do zamknięcia. Idąc za mężczyzną, Linda mogła zostać zauważona i zapamiętana, postanowiła jednak zaryzykować i dwie minuty po nim weszła do środka. Filia banku zajmowała parter rozsypującego się budynku. Przy okienkach siedzieli czarnoskórzy pracownicy, było kilku białych klientów. Cascio znajdował się w jedynym zamkniętym pomieszczeniu, przez połamane żaluzje widziała, że siedzi naprzeciwko czarnoskórego mężczyzny w okularach. Na krzywo zawieszonej na drzwiach tabliczce widniał napis: Director.

Z dwóch pracowników wybrała tego, który wydawał się mniej doświadczony, młodego przystojnego Kenijczyka. Zapytała o możliwość otwarcia konta, zerkając jednocześnie, co się dzieje za żaluzjami. Cascio i dyrektor po kolei przeliczali stueurowe banknoty.

Przeciągało się to, tak że Linda nie wiedziała już, o co ma pytać naprawdę przystojnego chłopaka, na oko trzydziestoletniego. Był wyraźnie skrępowany, nieprzyzwyczajony do towarzystwa białych kobiet.

– Would you like to have a beer? – zapytała nieomal bezwiednie.

Kasjer szeroko otworzył oczy.

– Sorry?

Był zaskoczony i zaniepokojony. Odwrócił się w stronę pokoju dyrektora. Uśmiechnęła się do niego i wskazała na zegarek. Za pięć minut osiemnasta.

– Just a beer, five minutes. My name is Linda.

Uśmiechnął się lekko, z niedowierzaniem, pewną dozą niepokoju, ale i z odrobiną męskiej dumy.

– Okay. Me John Kiptanu. Fill module, please.

Zaskoczyło ją, jak łatwo i naturalnie przyszło jej zachować się tak bezpośrednio. Ale nie ona nagle stała się inna. To ten chłopak przed nią był jakiś inny.

Kiptanu podał jej formularz otwarcia konta, który zaczęła wypełniać na niby, żeby drugi urzędnik nie nabrał podejrzeń. W tym samym czasie zauważyła, że dyrektor podał swojemu gościowi do podpisania zlecenie przelewu. Następnie Włoch wsunął do kieszeni swoją kopię potwierdzenia i wyszedł szybkim krokiem. Linda odwróciła się w taki sposób, by nie mógł zobaczyć jej twarzy.

Kiedy wraz z młodym kasjerem wychodzili z banku, wieczorne niebo jarzyło się kolorem dojrzałej brzoskwini. Nie miała żadnego planu ani nie chciała go mieć. A jemu życie nie dało szansy na robienie jakichkolwiek planów. A już na pewno nie wobec kobiety takiej jak Linda Nardi.

John Kiptanu spojrzał na skuter z mieszaniną pożądania i lęku.

– Yours, lady?

Linda podała mu kask i pomogła go zapiąć. Potem kazała mu usiąść z tyłu. Jedyni motocykliści w kaskach w całym Nairobi. Ruszyła do centrum. John natychmiast przylgnął do niej. Czuła, jak drży, klei się do niej nie z pożądania, ale ze strachu. Zwolniła więc do prędkości rowerzystów i chłopak się rozluźnił. Tyle że w tym tempie dojazd do centrum zająłby im trzy godziny. Linda się zatrzymała, zgasiła silnik i odwróciła się do niego.

– Never been on a motorcycle? – zapytała.

John spojrzał na nią. Miał czarne jak węgiel tęczówki i śnieżne białka oczu.

– No. Me only bicycle. But I trust you, lady.

Wstydził się strasznie, jakby to był niepodważalny znak, że nie jest godny być w tym miejscu, na tym motorze, z piękną kobietą, białą i wykształconą.

But I trust you, lady. Ufam pani.

To było najpiękniejsze i najbardziej prawdziwe zdanie, jakie mężczyzna kiedykolwiek jej powiedział.

Zdanie, którego mi nie powiedział Michele Balistreri.

Linda wsiadła na motor i poleciła mu, by objął ją silnie ramionami, choć był zakłopotany i oporny. Ruszyli.

– Sorry, lady – powtarzał na każdej dziurze, która przyciskała go jeszcze bardziej do Lindy. W pewnym momencie poczuła jego erekcję. Gdyby to był jakikolwiek inny mężczyzna, zatrzymałaby się i kazała mu zsiadać. Tymczasem tylko się uśmiechnęła.

Dojechali do centrum, zaparkowali niedaleko hotelu.

– Just a beer and some food, okay?

Wskazała na restaurację, w której bywała często podczas swoich poprzednich pobytów w Nairobi. John zatrzymał się przed wejściem. Wskazał na swoje sandały i poplamione dżinsy i pokręcił głową.

– Me not here. Me not money.

Z pewnością oglądał amerykańskie filmy, w których ludzie sukcesu zapraszali dziewczyny na kolację. Ale przy pensji w wysokości siedemdziesięciu dolarów miesięcznie John Kiptanu nie mógł sobie pozwolić nawet na drinka. Ani tam, ani nigdzie indziej.

Zaprowadziła go do środka. Stary czarnoskóry kelner spojrzał na Johna z ukosa, lecz po wymownym spojrzeniu Lindy zaprowadził ich do stolika dla dwóch osób, drewnianego, z krzesłami w formie żyraf. Zamówiła piwo i grillowane krokodyle mięso dla obojga.

Między jednym a drugim kęsem John rzucał jej ukradkowe spojrzenia.

– How old are you? – zapytała.

– Don’t know sure. Passport say thirty, but perhaps more.

Biorąc pod uwagę miejscowy zwyczaj rejestrowania dzieci przy okazji pierwszej poważniejszej choroby, John miał zapewne trzydzieści dwa albo trzydzieści trzy lata, choć jego ciało wskazywałoby na dwadzieścia pięć, a poważna twarz na czterdzieści. Wydawał się zmęczony i senny.

– Are you tired?

– Yes, excuse me. After bank I go sleep because I have other work in evening.

Spojrzała zaskoczona. Kończył o szóstej, potem szedł spać, bo wieczorem miał kolejną pracę, a rano znów wracał do banku.

– What is your work in the evening?

Spuścił wzrok. To zawstydzenie dorosłego mężczyzny wydało się Lindzie czymś tak kosmicznie odległym od tego, co zwykła obserwować u znajomych mężczyzn, zawsze gotowych, by eksponować siebie i własne sukcesy, że zaczęła się zastanawiać, czy nie chodzi o nie do końca legalną działalność.

– From ten to one I play guitar in a night club – odpowiedział, nie patrząc na nią. – And I sing – zakończył takim tonem, jakby się przyznawał do handlu narkotykami.

Niespodziewanie Linda poczuła coś, czego nie znała od wielu lat. Przyspieszenie krążenia, oddechu, życia.

– Do you have a girl friend, John?

Gdyby czarnoskóry mógł się w ogóle zaczerwienić, John Kiptanu przypominałby dojrzałego pomidora.

– No girl friend.

– But many girls, right?

Patrzył na nią z podziwem. Nikt jeszcze z nim nie rozmawiał w taki sposób. Był zakłopotany, zaciekawiony, ale nie tak wbity w dumę, jak byłby na jego miejscu ktoś pochodzący ze świata Zachodu. I odpowiedział ze szczerością, na którą żaden mężczyzna z Zachodu by sobie nie pozwolił:

– Sex yes, love no.

– You don’t want love, a wife, kids? – zapytała.

Popatrzył na nią tymi swoimi czarnymi oczyma.

– No money for wife. And I not want children.

– Why, John?

Pytanie zawisło na krawędzi przepaści, która rozdzielała ich światy, ich pragnienia, oczekiwania na przyszłość, nawet samo poczucie wartości istnienia.

– Maybe five, maybe ten years I am probably dead. You know AIDS, yes? Here everybody AIDS, sooner or later.

Linda starała się stawić opór, nie pozwolić, by te zdania chwyciły ją za serce. Ale te słowa, uśmiech, bezwarunkowe zaufanie ofiarowane w zamian za nic z wielką siłą napierały na zaporę, którą przez lata budowała, zabezpieczając się przed wrogością, niepożądanymi zalotami i awansami, przed małymi podłymi szantażami mężczyzn posiadających władzę, przed poczuciem, że nie spełnia męskich oczekiwań.

Przypatrzyła się mężczyźnie siedzącemu naprzeciwko niej. Biała koszula z krótkimi rękawami ze spranym, ale czystym kołnierzykiem: ta połowa, którą klienci widzieli zza kontuaru. Niżej były zabrudzone dżinsy i sandały: to, kim John Kiptanu był naprawdę.

Śpi w jakimś baraku i nie ma przyszłości. Pracuje w banku, gra na gitarze i śpiewa, żeby jakoś dociągnąć do czasu, kiedy przyjdzie na niego pora. Nie może pragnąć tego, co jest poza jego zasięgiem.

John musiał złapać autobus, by dojechać do klubu, w którym grał i śpiewał.

– I must go now, lady.

– My name is Linda, not lady.

– Yes, lady Linda.

– Where do you sing?

Wyciągnął z portfela wyblakłą wizytówkę. Podał jej rękę, uścisnął, lekko się ukłonił i uśmiechnął.

– Good night, lady Linda.

Pożegnali się i Linda poszła pieszo do African Heights. Sala była pełna białych i miejscowych, par turystów, biznesmenów, wchodzących do Bluebird Clubu dziewcząt w minispódniczkach i na obcasach przyprawiających o lęk wysokości. Linda usiadła na fotelu w holu, skąd mogła obserwować wejście i wyjście. Wiedziała, że Cascio jest w środku.

Wyszedł około dziesiątej trzydzieści z blondynką o wschodnioeuropejskiej urodzie. Wysoką, szczupłą, elegancką, o lśniących włosach spadających aż do talii, czarnych paznokciach i delikatnym makijażu. Miała na sobie czarne skórzane spodnie i kozaczki na szpilce.

Linda była zadowolona. Ważne, by wiedzieć, jaki typ urody go pociąga. Ze swoją sylwetką i twarzą mogła z łatwością wejść w każdą rolę. Nie będzie trudno zrobić się na taką, na jakie Cascio leci.

Złapała taksówkę i kazała się zawieźć do baru, w którym śpiewał John Kiptanu. Klub był pełen białych. Sami turyści. Na scenie nie tylko lokalne dziewczęta, ale i przystojni chłopcy, żeby także turystki miały na czym oko zawiesić.

Linda została przy barze, ukryta za kolumną popijała wodę mineralną. Występ Johna zaczął się o północy. Wszedł na scenę w kostiumie, boso, w czarnych obcisłych spodniach, z nagim torsem i piracką chustką na głowie.

Linda poczuła wyraźną złość na widok kobiet trącających się łokciem na widok tego muskularnego ciała i twarzy o idealnych rysach.

John grał na życzenie. Piosenki wybierały kobiety w czymś w rodzaju koszmarnej licytacji, w której banknoty leciały na scenę jak napiwki. Pieniądze zbierał przechodzący przez scenę posługacz. Z pewnością trafiały do właściciela lokalu, a jedynie mała część przypadała Johnowi.

Stanął jak