Wydawca: E-bookowo Kategoria: Edukacja Język: polski Rok wydania: 2011

Wpływ kapitalizmu na charakter i postawy człowieka Według Ericha Fromma ebook

Grzegorz Słowiński

4 (1)

Ebooka przeczytasz na:

e-czytniku EPUB
tablecie EPUB
smartfonie EPUB
komputerze EPUB
Czytaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Czytaj i słuchaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Zabezpieczenie: watermark Przeczytaj fragment ebooka

Opis ebooka Wpływ kapitalizmu na charakter i postawy człowieka Według Ericha Fromma - Grzegorz Słowiński

Erich Fromm jest myślicielem, który niewątpliwie potrafi czytelnika zauroczyć i tak właśnie w swoim czasie stało się ze mną. Z pism Fromma bije niezwykły, wręcz prorocki żar. Potrafi porwać czytelnika i tchnąć w niego choć część tej wiary w człowieka, którą sam wyznaje. Fromm urodzony w 1900 r. należy do tego szczególnego pokolenia, które musiało się w swoim życiu zmierzyć z obiema wojnami światowymi. Dodatkowo jako Niemiec żydowskiego pochodzenia emigruje ze swojej ojczyzny w przededniu dojścia Hitlera do władzy. Wydaje się, że te niezwykle trudne koleje losu zamiast go załamać, jakby paradoksalnie (jak to często widzimy u jednostek szlachetnych ) zaowocowały jakimś tytanicznym natężeniem woli, wybuchem wielkiego talent i powstaniem ważnych myśli i książek.

Fromm - trochę zapomniany, nie eksploatowany w kulturze masowej (jak choćby Einstein lub Nietzsche), a jednak prawie każdemu gdzieś tam się obiło się o uszy wyrażenie "ucieczka od wolności", a zwrot "mieć czy być" został wręcz strywializowany w częstym używaniu przez różnych mówców, którzy nawet nie wiedzą o książce Fromma pod takim samym tytułem.

Moje zainteresowanie Frommem rozpoczęło się od strony zagadnień ekologicznych i trwałego rozwoju. Powszechnie jest znany fakt, że nasza cywilizacja dewastuje ziemską biosferę. Degradacja ta jest tak intensywna, że jej skutki już odczuwamy do pewnego stopnia, a pewnie z biegiem lat będziemy je odczuwać coraz wyraźniej. Oczywiście podejmuje się szereg działań, by chronić przyrodę, oszczędzać surowce i produkować mniej śmieci. A jednak wydaje się, że działania te nie sięgają sedna problemu. Tym sednem jest swoista mentalność człowieka początku XXI w., człowieka, który ciągle musi mieć więcej i więcej. Człowiek ten, jeśli jest bogaty, to otacza się nieprawdopodobnym luksusem i żyje w obawie o jego utratę. Jeśli zaś jest biedny i luksus może jedynie polizać przez szybkę kineskopu swojego TV, to odczuwa zazdrość i zrobiłby wszystko, by bogactwo posiąść. Potrzebny jest głębszy wgląd w człowieka i społeczeństwo, by zrozumieć przyczyny tej chorobliwej zachłanności, tej żarłoczności, która nigdy nie znajduje nasycenia, by móc zacząć się leczyć. Takiej właśnie diagnozy i pomysłu terapii poszukiwałem u Fromma i sądzę, że w dużej mierze znalazłem.

Niniejsza książka powstała jako praca zaliczeniowa na seminarium z filozofii podczas moich studiów doktoranckich na Politechnice Warszawskiej. Znajomi ocenili, że dobrze się ją czyta. Znajomy filozof ocenił, że trzyma poziom przyzwoicie napisanej pracy licencjackiej.


Grzegorz Słowiński
urodził się w 1977 r. Od drugiego roku życia mieszka w Warszawie. Ukończył studia magisterskie na Wydziale Inżynierii Materiałowej Politechniki Warszawskiej. Tamże w roku 2007 doktoryzował się z tematu "Materiałowe aspekty bezemisyjnej energetyki węglowej". W roku 2004 przebywał na stypendium naukowym na Uniwersytecie Newcastle w Wielkiej Brytanii. W roku 2009 skończył karierę naukową i został prywatnym przedsiębiorcą. Ma żonę i trójkę dzieci. Lubi czytać książki. Interesują go tematy ekonomiczne, społeczne i polityczne.

Opinie o ebooku Wpływ kapitalizmu na charakter i postawy człowieka Według Ericha Fromma - Grzegorz Słowiński

Fragment ebooka Wpływ kapitalizmu na charakter i postawy człowieka Według Ericha Fromma - Grzegorz Słowiński

Grzegorz Słowiński

WPŁYW KAPITALIZMU

NA CHARAKTER I POSTAWY CZŁOWIEKA

WEDŁUG ERICHA FROMMA

© Copyright by Grzegorz Słowiński & e-bookowo

Projekt okładki: Grzegorz Słowiński

ISBN 978-83-62480-23-4

Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo

www.e-bookowo.pl

Kontakt: wydawnictwo@e-bookowo.pl

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Kopiowanie, rozpowszechnianie części lub całości bez zgody wydawcy zabronione

Wydanie I 2011

Konwersja do formatu EPUB: Virtualo Sp. z o.o.virtualo.eu

1. Wstęp

Moje zainteresowanie Frommem rozpoczęło się od strony zagadnień ekologicznych i trwałego rozwoju. Powszechnie jest znany fakt, że nasza cywilizacja dewastuje ziemską biosferę. Degradacja ta jest tak intensywna, że jej skutki już odczuwamy do pewnego stopnia (np. brudne rzeki, smog w miastach, podwyższony poziom zanieczyszczeń, np. ołowiu, w powietrzu i otoczeniu i wynikające stąd schorzenia), a trzeba się liczyć z tym, że w pewnym momencie zdewastowanie Ziemi uniemożliwi nam utrzymywani obecnego wysokiego materialnego poziomu życia. Wiele działań (choć wciąż niezmiernie mało w porównaniu do wagi i trudności problemu) jest podejmowanych by zmniejszyć negatywny nacisk człowieka na ekosystem i by doprowadzić dosustainable developement,czyli do trwałego rozwoju, rozwoju, który nie degraduje swojego fundamentu – Ziemi i jej ekosystemu. Wiele jest działań natury technicznej, jak np. rozwijanie nowych czystszych technologii energetycznych, czy podnoszenie efektywności zużycia zasobów we wszystkich dziedzinach przemysłu. Podejmowane są też inicjatywy polityczno-legislacyjne, jak np. protokół z Kioto o ograniczeniu emisji CO2.

W moim przekonaniu te inicjatywy, jakkolwiek bardzo potrzebne, jednak nie trafiają w sedno zagadnienia. Tym sednem jest swoista mentalność człowieka początku XXI w., człowieka, który ciągle musi mieć więcej i więcej. Człowiek ten, jeśli jest bogaty, to otacza się nieprawdopodobnym luksusem i żyje w obawie o jego utratę1. Jeśli zaś jest biedny i luksus może jedynie polizać przez szybkę kineskopu swojego TV, to odczuwa zazdrość i zrobiłby wszystko, by bogactwo posiąść. Taki człowiek oraz system, który takiego człowieka tworzy, nigdy nie może stać się systemem trwałym, zrównoważonym z ziemską biosferą. Bo Ziemia jest ograniczona, skończona. Ograniczona i skończona jest ilość energii, która co sekundę dociera do Ziemi ze Słońca. Ograniczona jest ilość terenów uprawnych, skończona ilość drzew, które można bez szkody wyciąć, czy ryb, które można złowić. Skończone są schowane w Ziemi zasoby rud metali i paliw kopalnych. Wreszcie skończone są możliwości biosfery w akomodacji naszych śmieci. Nieograniczona zaś potrafi być nasz zachłanność i niestety nawet najszybszy rozwój techniki niewyprzedzi naszych rosnących apetytów.Mamy nowy samochód, który może przejechać 20 km zamiast 10 z jednego litra paliwa – fajnie, a więc zacznijmy nim jeździć 2 razy więcej.

Osiągnięcie równowagi z biosferą, to nie tylko sprawa nowych technologii, czy nowych ostrzejszych przepisów dotyczących ochrony środowiska. Potrzebny jest głębszy wgląd w człowieka i społeczeństwo, by zrozumieć przyczyny tej chorobliwej zachłanności, tej żarłoczności, która nigdy nie znajduje nasycenia, by móc zacząć się leczyć. Takiej właśnie diagnozy i pomysłu terapii poszukiwałem u Fromma i sądzę, że w dużej mierze znalazłem.

Struktura tej pracy jest następująca. Część druga to życiorys Fromma. Części trzecia i czwarta to odpowiednio omówienie źródeł, które były dla Fromma inspiracją oraz uwagi o jego stylu pisarskim. W części piątej przedstawione zostały poglądy Fromma na wybrane, najbardziej mnie interesujące tematy. Fromm wyjaśnia, jaka jest najbardziej podstawowa sytuacja egzystencjalna człowieka, niezależna od epoki historycznej i położenia geograficznego. Następnie ukazane zostaje jak na tą podstawową sytuację wpływają procesy historyczne, które prowadzą z jednej strony do powstania wolnorynkowego

kapitalizmu, a z drugiej strony do powstania człowieka o specyficznym charakterze, odpowiadającym temu gospodarczemu systemowi. W części szóstej próbuję ocenić myśl Fromma wskazując jej silne i słabe strony. Dyskusji poddaję również jej aktualność oraz możliwość przemiany ludzkiego społeczeństwa w kierunku postulowanej przez Fromma humanistycznej utopii.

2. Życiorys Ericha Fromma2

Erich Fromm urodził się w 1900 r. we Frankfurcie nad Menem. Pochodził z religijnej żydowskiej rodziny. W dzieciństwie duży wpływ na jego wyobraźnię miały pisma Starego Testamentu, szczególnie księgi prorockie i zawarte w nich przepowiednie czasu mesjańskiego, kiedy na ziemi zapanuje powszechny pokój, harmonia i szczęście.

Tragedia I Wojny Światowej przypadła w okresie dojrzewania Fromma. Śmierć różnych znajomych osób budziła we wrażliwym chłopcu pytania o sens i znaczenie rozgrywających się wokół wydarzeń.

W okresie międzywojennym w Europie występowały w wielu państwach tendencje nacjonalistyczne, szowinistyczne i antysemickie. Tendencje te najmocniej zarysowały się właśnie w Niemczech, znajdując swe apogeum w dojściu do władzy Hitlera i ideologii nazistowskiej. Obserwacja tych niepokojących zjawisk skierowała zainteresowania młodego Fromma w stronę nauk społecznych – socjologii i psychologii. Szczególniezainteresowały Fromma pisma Karola Marksa i Zygmunta Freuda.

Fromm studiował filozofię na wydziale filozofii uniwersytetu frankfurckiego oraz psychologię na uniwersytetach w Monachium, Berlinie i Heidelbergu, gdzie w 1922 roku otrzymał tytuł doktora nauk filozoficznych. W latach 1923-1924 Fromm studiował w Berlińskim Instytucie Psychoanalitycznym i rozpoczął praktykę psychoanalityczną.

Ważnym etapem w życiu Fromma był udział w tzw. szkole frankfurckiej. Był to ośrodek skupiający wielu wybitnych lewicujących przedstawicieli nauk społecznych. W swoich badaniach szkoła frankfurcka usiłowała łączyć teorie materializmu historycznego z innymi teoriami filozoficznymi i psychologicznymi, między innymi z psychoanalizą. Szkoła badała też wpływ kapitalistycznego ustroju gospodarczego na kulturę, społeczeństwo i ludzką osobowość. Kolejnym kierunkiem badań były studia nad zjawiskiem nazizmu.

W 1932 roku Fromm udał się do Chicago na zaproszenie tamtejszego Instytutu Psychoanalitycznego. Tam zastało go dojście do władzy w Niemczech Hitlera. W tej sytuacji Fromm postanawia pozostać w Ameryce.

Lata czterdzieste i pięćdziesiąte są dla Fromma okresem wytężonej i owocnej pracy. W latach 1942-1951 wykładał w Bennington College w stanie Vermont. W tym czasie wydaje swoje ważne książki: Ucieczka od wolności (1941), Niech się stanie człowiek (1947), Zdrowe społeczeństwo (1955), O sztuce miłości (1956).

W 1951 roku Fromm został profesorem psychologii Szkoły Medycznej przy Autonomicznym Uniwersytecie w Meksyku. Tam też założył własny Instytut Psychoanalityczny.

Lata sześćdziesiąte i siedemdziesiąte to również aktywny okres w życiu Fromma. W tym czasie powstają między innymi książki: Rewolucja Nadziei (1968) i Mieć czy być (1976). Ostatnie lata swojego życia spędził Fromm w Szwajcarii, gdzie zmarł w 1980 roku.