Wydawca: Świat Książki Kategoria: Poradniki Język: polski

Uzyskaj dostęp do tej
i ponad 20000 książek
od 6,99 zł miesięcznie.

Wypróbuj przez
7 dni za darmo

Ebooka przeczytasz w aplikacjach Legimi na:

e-czytniku (w tym Kindle) kup za 1 zł
tablecie  
smartfonie  
komputerze  
Czytaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Czytaj i słuchaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Liczba stron: 297 Przeczytaj fragment ebooka

Odsłuch ebooka (TTS) dostępny w abonamencie „ebooki+audiobooki bez limitu” w aplikacji Legimi na:

Androida
iOS
Czytaj i słuchaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?

Ebooka przeczytasz na:

Kindlu MOBI
e-czytniku EPUB
tablecie EPUB
smartfonie EPUB
komputerze EPUB
Czytaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Czytaj i słuchaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Zabezpieczenie: watermark Przeczytaj fragment ebooka

Opis ebooka Owoce egzotyczne - Hanna Szymanderska

Aromatyczne kumkwaty, rambutany, papaje, pitaje, gujawy, szarony czy figi - owoców egzotycznych w sklepach jest dużo, tylko nie zawsze wiemy, jak je można wykorzystać. Hanna Szymanderska podpowie nam, jak stosować je w kuchni. Pełne witamin i minerałów są znakomitym składnikiem sałatek i deserów, a także wspaniałym dodatkiem do dań z mięsem, drobiem i rybami. Urozmaicają wygląd potraw, nadają nawet tym pospolitym zupełnie nowy smak. Warto spróbować świeżej galantyny z indyka z ananasowym sosem, delikatnej wieprzowiny z brzoskwiniami, ciekawego w smaku pstrąga w sosie z mango czy wykwintnej kaczki z pomarańczami. Dodatkowo: informacje o mniej znanych owocach i wiele ciekawostek.

Opinie o ebooku Owoce egzotyczne - Hanna Szymanderska

Fragment ebooka Owoce egzotyczne - Hanna Szymanderska

HannaSzymanderska

Owoce egzotyczne

Ponad 300 świetnych przepisówFragment

WSTĘP

„Boć to tylko nasze na tym świecie, co zjemy dobrze i smaczno”

– pisał Jan Sobieski w liście do żony Marysieńki z lipca 1671 roku.

Stare chińskie przysłowie mówi, że „Bogowie kochają człowieka, który dobrze jada”, a polski poeta Ferdynand Chotomski (1797–1880) w Pochwale sztuki kulinarnej radził:

Chcąc mądrości karmić ducha

Trzeba szperać nieskończenie

Pożyteczniej jest dla brzucha

Wyborne tłoczyć jedzenie.

Owoce – zdaniem dietetyków i lekarzy – powinny na stałe gościć w naszym codziennym menu. I to nie tylko ze względu na walory smakowe, ale przede wszystkim dlatego, że dostarczają cennych dla naszego organizmu pektyn, kwasów, garbników, składników mineralnych i witamin. Wszystkie owoce, a w szczególności owoce jagodowe, zawierają dużo antyutleniaczy i substancji ochronnych, takich jak luteina czy beta-karoten, przeciwdziałających wielu chorobom i opóźniających procesy starzenia się, a prawie wszystkie opisywane tu owoce zawierają dużo błonnika, witamin C, E, witamin z grupy B, żelaza, potasu oraz kwasu foliowego. Jedząc owoce, „wyborne tłoczymy jedzenie”, czujemy się syci bez dostarczania organizmowi nadmiaru kalorii. Świeże, suszone, konserwowane – mają w kuchni ogromne zastosowanie.

Nigdy dotąd w Polsce nie było takiej różnorodności owoców z całego świata; wprawdzie aromatyczne kumkwaty, tajemnicze rambutany, papaje, pitaje, gujawy, szarony czy figi najsmaczniejsze są dojrzałe, jedzone na surowo, prosto z drzewa, ale po powrocie z zagranicznych wakacji warto wiele z nich zastosować w naszej kuchni.

To doskonałe produkty pozwalające uczynić dobrze nam znaną potrawę bardziej aromatyczną, tajemniczą, egzotyczną.

Rzymski poeta Persjusz (I wiek) powiedział: „Oto brzuch rozwinął ludzkie talenty i sztukę (…). Znakomita potrawa jest jak utwór muzyczny, tworzy zgodne bogactwo elementów, doskonałą mieszankę smaków, z których żaden nie dominuje nad drugim; wzór przeciwieństw wzajemnie się dopełniających; syntezę, którą można podzielić, lecz nie można rozłączyć”.

Proponuję Państwu przepisy na wspaniałe potrawy przygotowane z owocami południowymi i tropikalnymi, które zrobiły ogromną karierę w mitologii, obyczaju, miłosnych przesądach, oczywiście w sztuce kulinarnej i… w poezji:

(…) I w ciężkiej swojej woni więdnące, jak w złocie,

Morele co się dają gładzić jak aksamit.

Zmysłowo wonne grusze, banany jak strzały.

Śmietankowe melony o naskórku z mory (…).

Jarosław Iwaszkiewicz, Erotyk

We współczesnej kuchni często łączy się owoce z mięsem, drobiem, rybami. I chociaż my, Polacy, mamy raczej konserwatywne, tradycyjne gusta, proponuję Państwu przepisy, których składnikiem są owoce egzotyczne. Wiele z tych przepisów pochodzi z… kuchni staropolskiej.

Nie, nie znajdą się w tej książce – co byłoby prostsze – receptury na ciasta, dżemy, konfitury czy soki, lecz przepisy na sałatki, sosy, drób, mięsa i ryby z dodatkiem owoców. Doskonale urozmaicają one smak potraw, przecież „smak jest tym dla odżywiania, czym oko i ucho dla malarstwa i muzyki, czym sumienie dla obyczajności”.

Kilka rad praktycznych

Świeżość owoców najlepiej ocenić po wyglądzie skórki, czasami liści, jak w przypadku ananasa. Skórka powinna być nieuszkodzona, bez plam, przede wszystkim bez pęknięć, przez które do miąższu dostają się środki konserwujące i bakterie. Jędrna, lśniąca, o intensywnej barwie wskazuje, że miąższ takich owoców będzie aromatyczny, soczysty, smaczny. Owoce egzotyczne należy bardzo starannie myć pod bieżącą wodą, aby usunąć środki konserwujące i owadobójcze.

Dla uniknięcia strat wilgoci podczas transportu niektóre owoce pokrywa się woskiem – te powinno się myć w gorącej wodzie. To samo dotyczy na przykład mandarynek, grejpfrutów, a nawet bananów.

Drugim ważnym kryterium oceny owoców jest zapach – nie wstydźmy się wąchać! Trzecim jest ciężar owoców. Nie zawsze większy owoc jest smaczniejszy, ale zawsze cięższy (w stosunku do wielkości) będzie na pewno bardziej soczysty.

Równie ważna i to nie tylko ze względów smakowych, ale przede wszystkim zdrowotnych jest barwa miąższu. To ona wskazuje, jakie korzystne dla zdrowia substancje kryją się w różnobarwnych owocach, które oprócz witamin, minerałów i błonnika zawierają tak istotne dla zdrowia składniki bioaktywne, nadające im kolor. Na przykład arbuzy, czerwone grejpfruty, gujawy mające czerwony miąższ zawierają należący do grupy karotenoidów naturalny barwnik likopen – silny antyutleniacz neutralizujący wolne rodniki.

Ciemne winogrona – kolor miąższu od bladoczerwonego do ciemnofioletowego – zawierają antocyjaniny, które udrażniają naczynia krwionośne, poprawiają pamięć, pomagają zapobiegać zawałom, neutralizują niektóre związki rakotwórcze. Granaty swą barwę zawdzięczają beta-cyjaninie, antyutleniaczowi hamującemu rozwój bakterii i przeciwdziałającemu nowotworom.

Żółte i pomarańczowe melony, pomarańcze, mandarynki, mango, banany, morele kolor miąższu zawdzięczają beta-karotenowi obniżającemu poziom cholesterolu we krwi, podnoszącemu odporność organizmu i zmniejszającemu ryzyko zawału serca i wylewu krwi do mózgu.

Niektóre z opisywanych owoców od dawna są obecne w naszym kraju, inne są dosyć krótko. Polecam wypróbowanie nowych kombinacji smaków.

Życzę przyjemnego gotowania i smacznego!

ANANAS – ZAPACH ZAPACHÓW, czyli OWOC KRÓLÓW

Indianie, Portugalczycy i mieszkańcy Europy Środkowej nazywają ten owoc ananasem, anglojęzyczna część świata mówi o nim pineapple, a hiszpańskojęzyczna – piia, zapewne dlatego, że przypominał Kolumbowi wielką szyszkę pinii. Najprawdopodobniej właśnie Kolumb był pierwszym Europejczykiem, który w 1492 roku poznał smak ananasa.

Karaibskie słowo ana-ana oznacza „zapach zapachów”. Fernandez de Oviedo, jeden z odkrywców Ameryki, w swoim dziele o historii Indian pisał, że aromat tego owocu przypomina mu połączenie melona, poziomki, maliny i jabłka. Owoc ananasa podobny do złocistożółtej szyszki zwieńczonej pękiem liści nie jest pojedynczym owocem, ale jagodostanem. Kwiatostan ananasa składa się przeciętnie ze 150 kwiatów kwitnących obok siebie. Miąższ owocu pokryty jest twardą skórą, na jej powierzchni widoczne są regularne sześciokąty zwane oczkami, a każde oczko utworzone jest przez jeden kwiat ananasa. Aromatyczny, soczysty miąższ dojrzałego ananasa ma kolor jasnokremowy lub żółty i intensywny zapach.

Dzisiaj za najlepsze uchodzą ananasy z Hawajów, ale uprawia się je również na Florydzie, Kubie, w Puerto Rico, a także w Azji i Afryce. Można je kupić w sklepach i na bazarach całego świata. A jeszcze nie tak dawno uważane były za owoce królów, bo warto wiedzieć, że po raz pierwszy ananasa wyhodował w 1672 roku w Anglii ogrodnik księżnej Cleveland, a ona ofiarowała ten dziwny owoc królowi Karolowi II. Pierwszego ananasa, który zaowocował we Francji, zjadł podobno Ludwik XIV.

Ananas potrzebuje mało wody i właściwie nie usycha. Wyglądem przypomina nieco agawę i jukę. Ze środka rośliny wyrasta pęd, który ma na czubku zielone liście, zwane koroną. Owoce sprzedaje się razem z koroną, która obcięta i posadzona w doniczce może zaowocować. Wysokość samego owocu (bez korony) wynosi 12–20 cm, średnica 10–15 cm, ciężar od pół do pięciu kilogramów.

Różne gatunki ananasa mają skórę od zielonej przez odcienie żółci do barwy miedzianej. Kolor nie świadczy o dojrzałości owocu, ważna jest jego miękkość. Jeżeli miąższ poddaje się lekkiemu naciskowi palca, a wewnętrzne liście korony można bez trudu wyrywać, znaczy to, że nadaje się do jedzenia. Jak większość egzotycznych owoców nie znosi zimna i jest niezwykle wrażliwy na zgniecenie.

Amerykańskie plemiona indiańskie od wieków potrafią wykorzystywać niemal wszystkie części tej byliny i jest ona tam cennym składnikiem spożywczym i lekiem przeciwko wielu chorobom. Soczyste owoce mają dużą wartość odżywczą, działają przeczyszczająco i odwadniająco, dlatego chętnie stosowane są w arteriosklerozie. Świeży owoc jest bardzo zdrowy, zawiera sporo wapnia, potasu, magnezu i fosforu oraz witaminy A, B1, B2 i C. Zarówno miąższ, jak i sok poprawiają trawienie, pracę serca, naczyń wieńcowych, a także nerek. Niewskazane są tylko dla osób z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy.

Ostatnio ananasy są niezwykle cenione ze względu na bromelię – enzym ułatwiający trawienie białka i ułatwiający odchudzanie, ale te wspaniałe właściwości mają tylko świeże owoce; konserwowanie niszczy ten enzym.

Od bardzo długiego czasu pyszny żółty miąższ uważany jest za afrodyzjak. W niektórych kręgach kulturowych wzmacnia się efekt działania ananasa jako afrodyzjaku przez posypanie sproszkowanym chili kawałków spożywanych na surowo lub sporządzanie z nich i miodu nalewki na rumie.

KROJENIE ŚWIEŻEGO ANANASA

W plastry – chwycić owoc za koronę i z całości ściąć skórę tak grubo, żeby objąć również oczka. Następnie odkroić spód z nasadą ogonka, miąższ pokroić w plastry, usuwając twarde środki.

W spiralę – rzędy łusek z oczkami biegną spiralnie wokół owocu, dlatego trzeba naciąć go z obu stron w klin, a wtedy będzie można odkroić oczka. Należy specjalnym nożem do ananasów trzymać mocno owoc i wkręcać nóż od spodu w środek, odłożyć koronę z głąbem, a następnie pokrojone krążki nałożyć na głąb.

W łódeczki – przekroić ananasa wzdłuż (razem z koroną) na ćwiartki, wyciąć twardy głąb, a miąższ pokroić w kostkę i ułożyć w łupinach.

Ze świeżego i konserwowego ananasa przygotowuje się surówki i sałatki. Używa się go też jako garnituru do pieczonych i smażonych mięs, szczególnie kotletów cielęcych w cieście serowym oraz panierowanych piersi indyczych. Zalecany jest jako dodatek do tłustych, ciężkich dań mięsnych, ponieważ wspomaga trawienie.

Znakomitym uzupełnieniem koktajli jest lód ananasowy, który przygotowuje się, wlewając niesłodzony sok do foremek do lodu i zamrażając. Mrożonej herbacie, wodzie mineralnej, winom, sokom owocowym i ponczom nadaje on oryginalny cierpko-słodki smak.

Sok z ananasa wpływa dodatnio na delikatność i kruchość mięsa; wystarczy niewielkie porcje mięsa skropić sokiem i zostawić na kilkadziesiąt minut. Duże porcje przeznaczone na pieczeń można obłożyć ściętą skórą ananasową z resztkami miąższu.

Przekrojonego wzdłuż na pół ananasa (z koroną) po wykrojeniu miąższu można użyć jako salaterek do ananasowych sałatek.

GALANTYNA Z INDYKA Z ANANASOWYM SOSEM

700 g piersi z indyka

łyżka soku z cytryny

bułka kajzerka

ćwierć szklanki śmietanki

2 łyżki masła

2 jaja

duża cebula

6-8 suszonych śliwek bez pestek

50 g rodzynek

50 g posiekanych orzechów włoskich

łyżeczka chińskiej przyprawy „pięć smaków”

sól, pieprz

łyżeczka mąki ziemniaczanej

Wywar

półtorej szklanki bulionu z kurczaka, kieliszek białego wytrawnego wina, 2 liście laurowe, 5–6 ziaren angielskiego ziela, goździk, po ćwierć łyżeczki mielonego imbiru i startej gałki muszkatołowej, pół pęczka natki pietruszki, łyżka żelatyny

Sos

mała puszka ananasa, 3 łyżki konfitury z żurawin, 2 łyżki rodzynek, 2 łyżki płatków migdałowych, sól, pieprz, łyżeczka mąki ziemniaczanej

Umyte i osuszone piersi z indyka skropić sokiem z cytryny, bułkę zalać śmietanką, rodzynki umyć i zalać łyżką wina, suszone śliwki zalać wrzątkiem, odcedzić, pokroić w paski, obraną cebulę drobno posiekać. Mięso i bułkę zmielić. Utrzeć masło i cały czas ucierając, dodawać żółtka, sól, przyprawę „pięć smaków”. Połączyć z mięsem i bułką, dodać surową cebulę, rodzynki, śliwki, orzechy, białka jaj i dokładnie wszystko wymieszać, doprawić solą i pieprzem. Uformować podłużny wałek, ułożyć na desce, przykryć folią, wstawić na najwyższą półkę w lodówce na 1–2 godziny.

W dużym płaskim rondlu zagotować bulion z liśćmi laurowymi, zielem angielskim, imbirem, gałką muszkatołową, goździkami, natką pietruszki. Gotować pod przykryciem 6–8 minut, wlać pozostałe wino. Przygotowane mięso cienko posypać mąką ziemniaczaną, ściśle owinąć gazą, włożyć do gorącego bulionu, gotować na średnim ogniu 30 minut. Zostawić w wywarze do ostygnięcia, po czym wyjąć, ułożyć na desce, przykryć drugą, obciążyć. Wywar przecedzić przez sito. Żelatynę rozpuścić w 2–3 łyżkach wywaru. Pozostały wywar zagotować, odparować, tak aby zostało 3/4 szklanki, wlać żelatynę i mieszając podgrzewać. Na dno półmiska wylać kilka łyżek przygotowanej galarety, zostawić do ostygnięcia. Odwinięte z gazy mięso pokroić w plastry, ułożyć na półmisku, udekorować ananasem, polać pozostałą galaretą, wstawić do lodówki.

Przygotować sos: mąkę ziemniaczaną wymieszać z 2 łyżkami soku z ananasa, pozostały sok wlać do rondla, podgrzać, wsypać mąkę ziemniaczaną i mieszając, podgrzewać, aż sos zgęstnieje. Dodać żurawiny, umyte rodzynki i migdały, doprawić solą i pieprzem, dodać pokrojone w kostkę 2–3 krążki ananasa, wymieszać, zdjąć z ognia, ostudzić. Sos podać w sosjerce.

PASTA PRZEKĄSKOWA

mała puszka ananasa w kawałkach

250 g tłustego twarogu

3 łyżki majonezu

łyżka sosu sojowego

strąk zielonej papryki

2–3 dymki

3 łyżki posiekanych migdałów

250 g startego żółtego sera cheddar

2–3 gałązki natki pietruszki

Twaróg utrzeć na gładką jednolitą masę z sosem sojowym i majonezem. Osączonego ananasa, umytą i pozbawioną gniazd nasiennych paprykę oraz dymkę bardzo drobno pokroić. Migdały sparzyć wrzątkiem, obrać ze skórki, posiekać, zrumienić na rozgrzanej patelni, połowę wymieszać z cheddarem, twarogiem i innymi pokrojonymi składnikami, przełożyć do salaterki, przykryć, wstawić do lodówki na 2–3 godziny. Przed podaniem przybrać gałązkami natki pietruszki, posypać pozostałymi migdałami.

SAŁATKA SKANDYNAWSKA

4 plastry ananasa świeżego lub z puszki

100 g pieczarek

100 g ugotowanych szparagów

200 g ugotowanego mięsa z kurczaka (bez skórki)

1–2 łyżki posiekanej natki pietruszki

jajo na twardo

sól, pieprz

łyżka soku z cytryny

3–4 łyżki majonezu

Mięso z kurczaka, szparagi, umyte i osączone pieczarki pokroić w plasterki. Pieczarki lekko posolić, skropić sokiem z cytryny. Plastry ananasa pokroić w kostkę. Składniki sałatki połączyć, doprawić solą i pieprzem, wymieszać z majonezem i wstawić do lodówki na 1–2 godziny. Przed podaniem posypać posiekanym jajem i natką pietruszki.

SAŁATKA KUBAŃSKA

200 g wędzonej szynki

300 g zielonego groszku z puszki lub ugotowanego w osolonej wodzie

200 g świeżego ananasa

środek niedużej sałaty lodowej

kilka liści zielonej sałaty

sos

3 łyżki majonezu

2 łyżki gęstej śmietany

łyżka sosu sojowego

łyżka soku z cytryny

2 łyżki białego wytrawnego wina

2–3 krople sosu tabasco

sól, pieprz, cukier, pieprz kajeński

Składniki sosu dokładnie wymieszać, lekko schłodzić.

Szynkę i ananasa pokroić w kostkę, połączyć z sałatą lodową pokrojoną w wąskie paski i osączonym groszkiem. Polać sosem, wymieszać. Przykryć i wstawić do lodówki na godzinę. Przed podaniem ułożyć na liściach sałaty.

PRZYJĘCIOWA SAŁATKA Z KURCZAKIEM

2 szklanki ugotowanego na sypko ryżu długoziarnistego

łyżka soku z cytryny

łyżka curry

szczypta pieprzu kajeńskiego

400 g filetów z piersi kurczaka

łyżka soku z cytryny

sól, pieprz

pół łyżeczki miodu

łyżka masła

po 50 g jasnych i ciemnych rodzynek

2 łyżki białego wytrawnego wina

5 plastrów ananasa z puszki

duża brzoskwinia

2 łyżki posiekanej natki pietruszki

Ugotowany ryż połączyć z sokiem z cytryny, curry i pieprzem kajeńskim, dokładnie wymieszać, przykryć i wstawić do lodówki na godzinę.

Dokładnie wymieszać wszystkie składniki sosu, przykryć, wstawić do lodówki.

Umyte i osuszone filety z piersi kurczaka skropić sokiem z cytryny, oprószyć solą i pieprzem, usmażyć na stopionym maśle, przestudzić, pokroić w paski. Umyte rodzynki sparzyć wrzątkiem, przelać zimną wodą, dokładnie osączyć, włożyć do miseczki i skropić winem. Brzoskwinię sparzyć wrzątkiem, obrać ze skórki, usunąć pestkę, a miąższ pokroić w kostkę. Plastry ananasa też pokroić w kostkę. Połączyć wszystkie składniki sałatki z ryżem, wlać sos, wymieszać, schłodzić. Przed podaniem posypać natką pietruszki.

ZUPA Z ANANASA I DYNI

puszka ananasa w kostkach

2 szklanki pokrojonej w kostkę dyni

3 szklanki mleka

szklanka słodkiej śmietanki

surowe żółtko

3 łyżki masła

duża cebula

1–2 łyżki posiekanej natki pietruszki

łyżka mąki ziemniaczanej

sól

Dynię wrzucić na 2 minuty na osolony wrzątek, osączyć na sicie. W rondlu stopić masło, zeszklić na nim drobno pokrojoną cebulę, dodać dynię. Kostki ananasa osączyć, dodać do cebuli i dyni razem z natką pietruszki, wymieszać i chwilę dusić razem. Następnie wlać sok z ananasa i pół szklanki wody, gotować pod przykryciem na małym ogniu mniej więcej 10 minut. W zimnym mleku rozprowadzić dokładnie mąkę ziemniaczaną, wlać do rondla i mieszając zagotować. Roztrzepać żółtko z solą i śmietanką. Zupę zdjąć z ognia, wlać śmietankę, wymieszać. Podawać na gorąco lub na zimno.

KREWETKI Z ANANASEM

500 g mrożonych krewetek

puszka ananasa

ciasto

100 g mąki

łyżeczka proszku do pieczenia

jajo

pół szklanki jasnego piwa

sól

olej do smażenia

łyżka masła

sos

łyżka mąki kukurydzianej

łyżka cukru

4 łyżki soku i ćwierć łyżeczki skórki otartej z cytryny

Mrożone krewetki wrzucić na 2–3 minuty do osolonego wrzątku, osączyć na sicie.

Przygotować ciasto: do miski przesiać mąkę i proszek do pieczenia, dodać sól i roztrzepane z piwem jajo, dokładnie wymieszać na jednolite gładkie ciasto.

Na głębokiej patelni rozgrzać olej. Osączone krewetki zanurzać w piwnym cieście, smażyć na gorącym oleju na złotobrązowy kolor. W rondlu podgrzać, mieszając, cukier, sól, sok i skórkę otartą z cytryny. Sok z ananasa wymieszać z mąką kukurydzianą, wlać do rondla i stale mieszając, podgrzewać do zgęstnienia sosu. Żaroodporny półmisek posmarować masłem, wyłożyć usmażonymi krewetkami, obłożyć pokrojonym w kostkę ananasem, zalać sosem i zapiekać 3–4 minuty w rozgrzanym piekarniku. Podawać z ugotowanym na sypko ryżem i zieloną sałatą.

SŁODKIE CURRY Z KURCZAKA

600 g udek z kurczaka bez kości

łyżka soku z cytryny

łyżka zielonej pasty curry

ćwierć łyżeczki kurkumy

puszka ananasa w kostkach (400 g)

strąk mięsistej czerwonej papryki

2–3 młode małe cukinie

po pół filiżanki rodzynek i płatków migdałowych

2 łyżeczki oleju roślinnego

łyżeczka oleju sezamowego

sól

Pozbawioną gniazd nasiennych paprykę pokroić w cienkie paski, a umyte i osuszone cukinie w słupki. Ananasa osączyć, sok zostawić. Umyte i osuszone mięso pokroić w dość grubą kostkę, skropić sokiem z cytryny. W rondlu z grubym dnem podgrzać olej, dodać migdały, pastę curry i kurkumę. Smażyć na małym ogniu, mieszając, 1–2 minuty, następnie dodać pokrojone mięso zwiększyć ogień i smażyć, mieszając, 5 minut. Wlać sok z ananasa, doprowadzić do wrzenia. Zmniejszyć ogień i gotować bez przykrycia mniej więcej 20 minut. Dodać olej sezamowy, cukinie, paprykę, rodzynki i ananasa, wymieszać przykryć i dusić 15–20 minut, doprawić. Podawać z makaronem ryżowym lub ryżem.

KURCZAK W SOSIE ANANASOWYM

kurczak (1,2 kg)

puszka ananasa

2 łyżki rodzynek

duża cebula

5 łyżek sosu sojowego

2 łyżki wytrawnego białego wina

pół łyżki oleju sezamowego

5–6 kropli sosu tabasco

szklanka oleju arachidowego

łyżka mąki ziemniaczanej

2–3 łyżki posiekanej natki pietruszki

Umytego kurczaka dokładnie osuszyć ściereczką, natrzeć wewnątrz i zewnątrz sosem sojowym i winem. Ułożyć w salaterce, przykryć i wstawić do lodówki na 3–4 godziny.

Na głębokiej patelni mocno rozgrzać olej arachidowy i smażyć kurczaka ze wszystkich stron na złotobrązowy kolor. Wyjąć, a na patelnię wrzucić pokrojoną w cienkie plasterki cebulę, wlać sok z ananasa, marynatę oraz sos tabasco. Włożyć pokrojonego na porcje kurczaka i dusić pod przykryciem na małym ogniu 30–40 minut. Dodać sparzone wrzątkiem, osączone rodzynki, pokrojonego w kostkę ananasa oraz rozprowadzoną w 2–3 łyżkach zimnej wody mąkę ziemniaczaną i olej sezamowy. Dokładnie wymieszać i podgrzewać razem jeszcze kilka minut. Porcje kurczaka ułożyć na ogrzanym półmisku. Przed podaniem posypać natką pietruszki. Serwować z ryżem na sypko. Sos podać w sosjerce.

KURZE PIERSI Z ANANASEM

600 g filetów z piersi kurczaka

1–2 ząbki czosnku

2 łyżki sosu sojowego

łyżka soku z cytryny

pół puszki ananasa

2 łyżki oleju

łyżka mąki ziemniaczanej

sól, pieprz

2–3 łyżki posiekanej natki pietruszki

Umyte i osuszone filety z kurczaka pokroić w paski, ułożyć w salaterce, skropić sokiem z cytryny, wymieszać z roztartym z solą czosnkiem. Przykryć i wstawić do lodówki na 2–3 godziny.

Na patelni rozgrzać olej, usmażyć mięso, przełożyć do rondelka, wlać sok z ananasa i sos sojowy, wymieszać i dusić pod przykryciem na małym ogniu kilka minut. Dodać pokrojonego w kostkę ananasa i rozmieszaną w dwóch łyżkach wody mąkę ziemniaczaną. Wymieszać i podgrzewać do zgęstnienia sosu, doprawić pieprzem, posypać posiekaną natką pietruszki. Podawać z bułką lub ryżem na sypko.

FILETY Z ANANASEM

700 g filetów z piersi kurczaka

sól

2–3 plastry ananasa

kilka listków melisy

marynata

2 szklanki soku z ananasa

szklanka białego wytrawnego wina

2 łyżeczki posiekanego świeżego korzenia imbiru

2 łyżki musztardy

2 łyżki sosu sojowego

2 łyżeczki oleju sezamowego

2 szalotki (lub cebulki dymki bez szczypioru)

1–2 ząbki czosnku

Przygotować marynatę: obrane szalotki i czosnek drobno posiekać, zmiksować z pozostałymi składnikami marynaty.

Piersi kurczaka podzielić na połówki i ułożyć w płaskim naczyniu, polać połową marynaty, przykryć i wstawić do lodówki na 3–5 godzin. Od czasu do czasu przekręcać mięso, aby się równo zamarynowało. Piekarnik rozgrzać do temperatury 220°C. Mięso wyjąć z marynaty, lekko posolić, umieścić na kratce piekarnika, podstawiając pod spód blachę. Zmniejszyć temperaturę do 180–200°C, piec 15 minut. W trakcie pieczenia odwracać filety, polewając sosem, w którym się marynowało mięso. Pozostałą marynatę gotować na dość dużym ogniu kilka minut, aż sos zacznie lekko gęstnieć. Upieczone filety wyłożyć na ogrzany półmisek. Do rondla z sosem wlać sos, który został na blasze w czasie pieczenia mięsa, wymieszać dokładnie, mocno podgrzać i polać filety. Udekorować kawałkami ananasa i listkami melisy. Podawać z ryżem lub kluseczkami.

AROMATYCZNY SOS

pół puszki ananasa

szklanka bulionu z kury

2 łyżki sosu sojowego

2 łyżki soku z cytryny

ostra sproszkowana papryka lub pieprz kajeński

2 łyżeczki cukru

2–3 łyżki mąki kukurydzianej

Plastry ananasa osączyć na sicie. Sok ananasowy połączyć z sosem sojowym i sokiem z cytryny, doprawić cukrem i papryką. Zagotować. Mąkę kukurydzianą rozprowadzić w zimnym bulionie, powoli wlewać do soku ananasowego, stale mieszając, gotować na małym ogniu aż do zgęstnienia sosu. Dodać pokrojone w małą kostkę plastry ananasa, podgrzać. Sos podawać na gorąco lub zimno do pieczonych mięs, wędzonej szynki i parówek.

PURÉE ANANASOWE

świeży ananas lub puszka ananasa

100 g cukru

2 łyżki rumu

Osączone z soku plastry ananasa zmiksować, przełożyć do rondla, wsypać cukier i stale mieszając, smażyć na małym ogniu. Gdy cukier się całkowicie rozpuści, wlać rum, wymieszać i jeszcze chwilę smażyć. Stosować jako nadzienie do naleśników lub dodatek do pieczonych białych mięs.

KACZKA Z ANANASEM I CZEREŚNIAMI

kaczka (1,5 kg)

2 cebule

seler naciowy

sól, pieprz

1–2 goździki

2 łyżki miodu

3 łyżki sosu sojowego

łyżka czystej wódki

5 plastrów ananasa

3 łyżki oleju

2–3 łyżki czereśni (mogą być z kompotu)

Umytą i osuszoną kaczkę ułożyć w płaskim rondlu, zalać przegotowaną wodą, dodać obraną, pokrojoną w plastry cebulę i seler naciowy, sól, pieprz i goździki. Gotować na małym ogniu pod przykryciem 90 minut, licząc od momentu wrzenia. Kaczkę wyjąć, oddzielić mięso od kości i pokroić na niewielkie kawałki. Na głębokiej patelni mocno rozgrzać olej, wrzucić kawałki kaczki i delikatnie mieszając, smażyć 2–3 minuty. Zmniejszyć ogień, dodać miód i sos sojowy, ostrożnie wymieszać, wlać wódkę i szklankę przecedzonego wywaru z kaczki. Mieszając, dusić 4–6 minut. Następnie włożyć pokrojonego w kostkę ananasa, ponownie wymieszać i podgrzewać 3–4 minuty. Kaczkę podawać z ryżem, polaną sosem i udekorowaną czereśniami. Sos ewentualnie można zagęścić mąką ziemniaczaną lub kukurydzianą.

RAGOÛT Z INDYKA Z ANANASEM

500 g piersi z indyka

150 g świeżych grzybów shiitake lub pieczarek

300 g kiełków fasoli mung

mały świeży ananas

łyżka drobno posiekanego świeżego imbiru

8–9 łyżek sosu sojowego

2 łyżki soku i ćwierć łyżeczki skórki otartej z cytryny

1–2 krople sosu tabasco

2 łyżki oleju sojowego

sól, pieprz

3–4 łyżki drobno posiekanego szczypiorku

Mięso umyć, osuszyć pokroić w paski. Umyte i osuszone grzyby przekroić na pół. Cztery łyżki sosu sojowego dokładnie wymieszać z sokiem i skórką z cytryny, posiekanym imbirem, solą, pieprzem i sosem tabasco. Połączyć mięso z grzybami, ułożyć w dużej salaterce, polać przygotowanym sosem, dokładnie wymieszać, przykryć i wstawić do lodówki na 2–3 godziny. Od czasu do czasu delikatnie wymieszać, aby składniki równo się zamarynowały.

Z obranego ananasa usunąć twardy głąb, a miąższ pokroić w kostkę. Kiełki fasoli umyć i osuszyć. Mięso i grzyby wyjąć z marynaty i osączyć. W rondlu z grubym dnem mocno rozgrzać olej, wrzucić mięso i grzyby i chwilę smażyć na dużym ogniu, mieszając. Zmniejszyć ogień, dodać ananasa i kiełki, mieszając, smażyć 2–3 minuty, wlać marynatę i pozostały sos sojowy, doprawić pieprzem i ewentualnie solą. Przed podaniem posypać szczypiorkiem. Podawać z ryżem, makaronem sojowym lub frytkami.

KOTLETY WIEPRZOWE PO HAWAJSKU

600 g wieprzowiny od szynki (bez kości)

4 plastry ananasa z puszki

łyżka oleju słonecznikowego

2 łyżki masła

sól

łyżka posiekanej natki pietruszki

marynata

2 łyżki słodkiego sosu chili

pół szklanki soku z ananasa

2 łyżki jasnego sosu sojowego

łyżeczka startego świeżego imbiru

pół łyżeczki świeżo zmielonego pieprzu

Dokładnie wymieszać składniki marynaty. Umyte i osuszone mięso mocno wygnieść ręką, pokroić na 4 równe plastry, ułożyć w głębokim półmisku, zalać marynatą, przykryć i zostawić na 1–2 godziny, od czasu do czasu przekręcać mięso, aby się równo zamarynowało. Wyjąć z marynaty, osączyć.

Na dużej patelni mocno rozgrzać olej, dodać masło, smażyć kotlety po 3–4 minuty z każdej strony, zmniejszyć ogień, wlać marynatę i dusić kilka minut. Kotlety obrócić, na każdym ułożyć plaster ananasa, patelnię przykryć i trzymać na małym ogniu 2–3 minuty. Przed podaniem polać sosem, posypać natką pietruszką. Podawać z ryżem na sypko lub makaronem sojowym.

PIECZEŃ WIEPRZOWA W SOSIE ANANASOWYM

1,5 kg wieprzowiny bez kości (szynka)

2–3 ząbki czosnku

2 łyżki suszonej mięty

po łyżce skórki otartej z cytryny i pomarańczy

sól, pieprz

łyżka masła

plastry ananasa

sos

sok z ananasa, sok z cytryny i 2 pomarańczy

łyżeczka cukru

kieliszek białego wytrawnego wina

łyżka mąki ziemniaczanej

Umyte i osuszone mięso natrzeć roztartym z solą czosnkiem, pieprzem, połową mięty, połową skórki otartej z cytryny i pomarańczy. Owinąć folią i zostawić na noc w lodówce. Brytfannę posmarować masłem, włożyć mięso, obłożyć je plasterkami masła, wstawić do rozgrzanego piekarnika i piec, skrapiając winem, 90 minut. W rondlu wymieszać sok z ananasa, cytryny i pomarańczy, dodać pozostałą miętę i skórkę otartą z owoców gotować na małym ogniu. Mąkę ziemniaczaną rozrobić z winem, wlać do sosu i mieszając, podgrzewać do zgęstnienia sosu.

Upieczone mięso pokroić na plastry, obłożyć pokrojonym w kostkę ananasem, polać sosem. Podawać z ryżem.

ORIENTALNA WIEPRZOWINA

400 g chudej wieprzowiny bez kości

puszka ananasa

2 cebule

2 winne jabłka

2 banany

2–3 ziemniaki

2 pomidory

po strąku zielonej i czerwonej papryki

pół szklanki bulionu

2 łyżki oleju

łyżeczka soku z cytryny

2 łyżeczki curry

ćwierć łyżeczki sproszkowanego chili

kilka marynowanych cebulek

Umyte i osuszone mięso pokroić w paski. Cebulę pokroić w małą kostkę. Umyte i pozbawione gniazd nasiennych papryki pokroić w cienkie paski, pomidory sparzyć wrzątkiem, obrać ze skórki, pokroić w kostkę. Jabłka obrać, pokroić w plasterki i skropić sokiem z cytryny. Ziemniaki obrać, pokroić w kostkę, gotować 3–4 minuty w osolonym wrzątku, osączyć na sicie. W głębokim rondlu rozgrzać łyżkę oleju, wrzucić mięso i mieszając, smażyć na dużym ogniu 3–4 minuty, po czym dołożyć cebulę, a gdy się zeszkli, zmniejszyć ogień, dodać curry, jabłka, ziemniaki, pomidory i paprykę, delikatnie wymieszać. Wlać bulion, przykryć i dusić na małym ogniu 20 minut. Osączonego ananasa pokroić w kostkę i wymieszać z chili. Na patelni rozgrzać pozostały olej i usmażyć na złoty kolor obrane i pokrojone w plasterki banany. Marynowane cebulki osączyć na sicie i razem z ananasem i bananami dodać do mięsa, delikatnie wymieszać, podgrzać, ewentualnie doprawić solą. Podawać z bułką lub ryżem na sypko.

ŻEBERKA PO CHIŃSKU

1 kg niezbyt tłustych żeberek

6 marchewek

2 duże cebule

łyżka cukru

2 łyżki soku z cytryny

6 łyżek sosu sojowego

sól, pieprz

puszka ananasa w kostkach

2–3 łyżki oleju

Umyte i osuszone żeberka pokroić na porcje, natrzeć solą i pieprzem, usmażyć na rozgrzanym oleju. Przełożyć do rondla, wlać sos sojowy, sok z cytryny i ananasa, dodać cukier i pieprz, dusić na małym ogniu pod przykryciem 20 minut. Obrane marchewki zetrzeć na tarce jarzynowej lub pokroić w słupki. Kostki ananasa i pokrojoną w cienkie plasterki cebulę dodać do żeberek, delikatnie wymieszać, dusić pod przykryciem jeszcze 15–20 minut. Podawać z ryżem.

SZASZŁYKI EGZOTYCZNE

600 g polędwicy wołowej

puszka ananasa w kostkach

duży strąk zielonej papryki

250 g małych pieczarek

250 g małych twardych pomidorów

marynata

sok i skórka otarta z cytryny

2 ząbki czosnku

łyżka sosu chili i pół łyżeczki curry

łyżka cukru

4 łyżki oleju

sól

Składniki marynaty dokładnie wymieszać. Umyte i osuszone mięso mocno wygnieść ręką, pokroić na kwadraty, ułożyć w salaterce, zalać marynatą, przykryć, zostawić na noc w lodówce. Opłukane pieczarki, pomidory i pozbawioną gniazd nasiennych paprykę umyć i osuszyć. Paprykę pokroić na kwadraty, pomidory i pieczarki w grube plastry, kostki ananasa osączyć. Na szpikulce nadziewać na przemian: kawałki ananasa, mięso, pieczarki, pomidory i paprykę. Upiec na rożnie, skrapiając w czasie pieczenia marynatą. Podawać z ryżem i sałatą.

RACUSZKI ANANASOWE

świeży ananas lub puszka ananasa w plastrach

olej do smażenia

cukier puder do posypania

ciasto

100–150 g mąki

pół łyżeczki proszku do pieczenia

2 jaja

sok z ananasa, sól

Mąkę przesiać do miski, dodać proszek do pieczenia, szczyptę soli, sok ananasowy i jaja. Dokładnie wymieszać wszystkie składniki. Ciasto powinno mieć konsystencję gęstej śmietany. Osączone plastry ananasa zanurzać w cieście, smażyć na mocno rozgrzanym oleju z obu stron na złoty kolor. Podawać posypane cukrem pudrem.

PIKANTNY ANANAS

świeży ananas

2 łyżki drobno posiekanego świeżego imbiru

2 cebule

2–3 ząbki czosnku

2 całe gwiazdki anyżu (badian)

2 strączki chili

półtorej łyżki cukru

łyżeczka mielonej kurkumy

laska cynamonu

6–7 goździków

łyżeczka soli

3 łyżki oliwy

Ananasa obrać, pokroić wzdłuż na ćwiartki, usunąć twardy rdzeń, a miąższ pokroić na spore kawałki. Włożyć do rondla, posypać kurkumą i łyżką cukru, zalać przegotowaną wodą, tak aby przykryła owoce, doprowadzić do wrzenia, a następnie gotować na małym ogniu 10 minut. Obrane cebule i czosnek posiekać. Na głębokiej patelni rozgrzać olej, zeszklić cebule i czosnek, dodać anyż, cynamon i goździki i mieszając, smażyć 2–3 minuty. Dodać posiekany imbir, sól, pozostały cukier, zalać szklanką wrzątku i gotować 3–4 minuty. Wrzucić pokruszone chili, przełożyć podduszonego ananasa, dokładnie wymieszać i zostawić na bardzo małym ogniu na 4–5 minut. Tak przygotowany ananas jest znakomitym dodatkiem do pieczonego drobiu i białych mięs, może też być podawany jako oryginalny, pikantny deser.

SYJAMSKI RYŻ W ANANASIE

ananas

pęczek dymki

strąk czerwonej papryki

pęczek szczypiorku

łyżka posiekanej świeżej kolendry lub natki pietruszki

szklanka ryżu

łyżka oleju

łyżka pasty krewetkowej

2–3 ząbki czosnku

łyżka sosu sojowego

łyżeczka cukru

Ugotować ryż na sypko. Na patelni rozgrzać olej, lekko podsmażyć posiekany czosnek, dodać pastę krewetkową, sos sojowy, cukier i chwilę smażyć, mieszając. Włożyć ryż i stale mieszając, smażyć, aż będzie równomiernie gorący. Przykryć, zostawić na małym ogniu. Umytego i osuszonego ananasa przekroić wzdłuż na pół, usunąć twardy rdzeń. Wydrążyć delikatnie miąższ i pokroić go w kostkę. Połączyć z posiekanym szczypiorkiem oraz drobno pokrojonymi: dymką, czerwoną papryką i kolendrą. Dokładnie wymieszać z gorącym ryżem. Podawać w wydrążonych połówkach ananasa.

ARBUZ ZWANY KAWONEM

Stare perskie przysłowie mówi: „Jedną ręka nie weźmiesz dwóch arbuzów”. Arbuz należy do rodziny dyniowatych i jest bliskim kuzynem dyni i kabaczka, i tak jak melon i kiwano pochodzi z Afryki. Jest to płożąca roślina jednoroczna, której pędy mogą osiągać długość nawet do 5 metrów. Z pędów wyrastają owoce, które zależnie od odmiany mają różne kształty i różną wielkość – mogą być kuliste lub owalne i osiągać wagę od jednego do kilkunastu kilogramów. Obecnie najczęściej uprawia się odmiany o czerwonym lub żółtym miąższu i o ciemnozielonej lub żółtej skórze w charakterystyczne prążki bądź cętki.

W Europie arbuzy uprawia się w Hiszpanii, Portugalii, we Włoszech, Francji, w Chorwacji, Grecji, Bułgarii, Rumuni, na Węgrzech, Ukrainie, a także w Polsce – odmiany odporne na niskie temperatury.

Arbuz, zwany też kawonem lub melonem wodnym, ma kruchy i bardzo soczysty miąższ z dużą ilością niewielkich pestek. Sprzedawane arbuzy powinny być w pełni dojrzałe, gdyż po zerwaniu już nie dojrzewają. Kupując całe arbuzy, należy wybierać owoce twarde o intensywnie zabarwionej skórze, które po ostukaniu wydają głuchy odgłos, ale na tym trzeba się doskonale znać. W Polsce najlepiej kupować owoce przekrojone, wtedy od razu widać miąższ, który powinien być soczysty, kruchy, o żywej barwie, a pestki powinny być czarne. Całe arbuzy można przechowywać w temperaturze pokojowej przez kilka dni, przekrojone powinno się owinąć w folię i trzymać w lodówce najwyżej tydzień. Najlepiej podawać arbuzy mocno schłodzone.

Ze wszystkich znanych owoców jedzonych na surowo to one najbardziej zaspokajają pragnienie.

Arbuzy, choć bardzo słodkie, są niskokaloryczne – 100 gramów to 31 kalorii – nic dziwnego, że są polecane osobom odchudzającym się (zawarta w nich woda wypłukuje z organizmu toksyny). Owoce zawierają witaminę C, beta-karoten, potas, sód, a także likopen i glutation – naturalne związki biochemiczne chroniące przed chorobą wieńcową, zapaleniem oskrzeli, nowotworami, zaćmą, starzeniem się organizmu. Beta-karoten doskonale wpływa na wzrok i cerę, a potas reguluje pracę serca i ciśnienie tętnicze.

Najsmaczniejszy jest miąższ, ale do jedzenia nadają się też jądra pestek. Tylko zielona okrywająca owoc skóra jest niejadalna, z białej skóry arbuza można przygotowywać słodko-kwaśną marynatę. Najczęściej arbuzy jada się bez żadnych dodatków, ale można podawać plastry arbuza posypane solą, cukrem pudrem, polane sokiem owocowym lub sosem czekoladowym. Arbuz jest dobrym składnikiem sałatek, doskonale smakuje z krewetkami w ostrym sosie koktajlowym, można go też łączyć ze wszystkimi owocami i jarzynami w pikantnych i słodkich sałatkach. Świeży sok arbuza jest doskonałym produktem do przygotowywania ciekawych w smaku sorbetów i lodów, a zamrożone kostki arbuza uatrakcyjnią wiele mrożonych napojów.

OWOCOWA SAŁATKA

ćwiartka arbuza

150 g truskawek

3–4 morele

2–3 banany

łyżka soku z cytryny

kilka listków świeżej mięty

cukier puder

100 ml likieru pomarańczowego

Z miąższu arbuza usunąć pestki, a miąższ pokroić w kostkę. Banany obrać, pokroić w plasterki, skropić sokiem z cytryny, pozbawione pestek morele pokroić w słupki. Owoce ułożyć w salaterce, posypać cukrem pudrem, przykryć folią, wstawić do lodówki na 1–2 godziny. Przed podaniem polać likierem, wymieszać, udekorować listkami mięty.

ARBUZOWA MARYNATA

1 kg białej skóry z arbuza

szklanka octu winnego 7%

szklanka wody przegotowanej

10–12 goździków

kawałek cynamonu

pół szklanki cukru

2 łyżki miodu

Skórę pokroić na paski lub w kostkę, wrzucić na 1–2 minuty na wrzątek, odcedzić, przelać zimną wodą i dokładnie osączyć. Goździki i cynamon zawinąć w gazę. Zagotować wodę z octem, cukrem, goździkami i cynamonem. Gotować pod przykryciem kilka minut, wrzucić zblanszowane skórki arbuza, doprowadzić do wrzenia, następnie przykryć i gotować na małym ogniu 15 minut. Zdjąć z ognia, usunąć gazę z goździkami i cynamonem, skórki wymieszać z miodem. Gorące skórki przełożyć do wyparzonych słoików, zalać marynatą, szczelnie zamknąć. W ciemnym chłodnym miejscu mogą stać 6–8 miesięcy. Jest to doskonały dodatek do pieczonego drobiu i cielęciny.

AWOKADO – ŚWIEŻE MASŁO Z DRZEWA

Awokado, zwane też gruszką aligatorową lub smaczliwką wdzięczną, to owoc, który pojawił się w Europie zaledwie 30 lat temu. Jednak początkowo nie wzbudził zainteresowania. Dopiero dokładne poznanie jego wielu zalet sprawiło, że obecnie sprzedaje się około 20 odmian tego owocu i szeroko wykorzystuje w kuchni.

Ciąg dalszy w wersji pełnej

BANAN – RAJSKI OWOC POZNANIA

Dostępne w wersji pełnej

BRZOSKWINIA – PERSKIE JABŁKO

Dostępne w wersji pełnej

CYTRUSY

Dostępne w wersji pełnej

CYTRYNA, czyli OWOC NIEBA

Dostępne w wersji pełnej

GREJPFRUT – CYTRYNA Z RAJU ALBO OWOC ZAKAZANY

Dostępne w wersji pełnej

MANDARYNKA – NIEZWYKLE AROMATYCZNY CHIŃSKI SPECJAŁ

Dostępne w wersji pełnej

POMARAŃCZA – NAJPIĘKNIEJSZE DRZEWKO OWOCOWE ŚWIATA

Dostępne w wersji pełnej

DAKTYL, czyli SŁODKI

Dostępne w wersji pełnej

FIGA, czyli DRZEWO ŚWIATA

Dostępne w wersji pełnej

GRANAT – KWAŚNY, LECZ SŁODKI

Dostępne w wersji pełnej

GUJAWA – PO POLSKU GRUSZLA

Dostępne w wersji pełnej

KAKI – JEDEN OWOC, WIELE NAZW

Dostępne w wersji pełnej

KARAMBOLA – GWIAŹDZISTY OWOC

Dostępne w wersji pełnej

KIWANO, AFRYKAŃSKI MELON ROGATY

Dostępne w wersji pełnej

KIWI – CHIŃSKI AGREST

Dostępne w wersji pełnej

KUMKWAT – ZŁOTA POMARAŃCZA

Dostępne w wersji pełnej

LICZI I RAMBUTAN – ŹRÓDŁA RADOŚCI ŻYCIA

Dostępne w wersji pełnej

MANGO – JABŁKO TROPIKÓW, OWOC BOGÓW

Dostępne w wersji pełnej

MARAKUJA, PASSIFLORA CZY MĘCZENNICA JADALNA

Dostępne w wersji pełnej

MELON – ARYSTOKRATA W RODZINIE DYNIOWATYCH

Dostępne w wersji pełnej

MORELA, CZYLI OWOC PRZEKLĘTY PRZEZ ARABÓW

Dostępne w wersji pełnej

NASHI – GRUSZKA JAPOŃSKA

Dostępne w wersji pełnej

OPUNCJA ZWANA FIGĄ KAKTUSOWĄ

Dostępne w wersji pełnej

PAPAJA – DRZEWO ZDROWIA

Dostępne w wersji pełnej

PIGWA – OWOC WESELNY

Dostępne w wersji pełnej

PITAJA – SMOCZY OWOC

Dostępne w wersji pełnej

TAMARILLO – POMIDOR DRZEWIASTY

Dostępne w wersji pełnej

WINOGRONA – OWOCE ZE ŚWIĘTYCH KSIĄG

Dostępne w wersji pełnej

Redaktor prowadzący

Beata Kołodziejska

Redakcja techniczna

Julita Czachorowska

Korekta

Ewa Grabowska

Źródła zdjęć

Malwina Konieczna – strony: 8, 10, 13, 26, 28, 30, 46, 62, 76, 102, 110, 138, 140, 143, 146, 148, 158, 166, 170, 176, 182, 192, 199, 202, 206, 232, 244

StockFood – pozostałe

Copyright © by Hanna Szymanderska, Warszawa 2012

Copyright © by Weltbild Polska Sp. z o.o., Warszawa 2012

Świat Książki

Warszawa 2012

Weltbild Polska Sp. z o.o.

Copyright © for the e-book edition by Weltbild Polska Sp. z o.o., Warszawa 2012

ul. Hankiewicza 2, 02-103 Warszawa

Księgarnia internetowa: Weltbild.pl

Niniejszy produkt objęty jest ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że wszelkie udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, upublicznianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

ISBN 978-83-7799-822-9

Nr 90452103

Plik opracowany przez eLib.pl

al. Szucha 8, 00-582 Warszawa

e-mail: kontakt@elib.pl

www.eLib.pl