Wydawca: Świat Książki Kategoria: Kryminał Język: polski

Uzyskaj dostęp do tej
i ponad 20000 książek
od 6,99 zł miesięcznie.

Wypróbuj przez
7 dni za darmo

Ebooka przeczytasz w aplikacjach Legimi na:

e-czytniku (w tym Kindle) kup za 1 zł
tablecie  
smartfonie  
komputerze  
Czytaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Czytaj i słuchaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Liczba stron: 286 Przeczytaj fragment ebooka

Odsłuch ebooka (TTS) dostępny w abonamencie „ebooki+audiobooki bez limitu” w aplikacji Legimi na:

Androida
iOS
Czytaj i słuchaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?

Ebooka przeczytasz na:

Kindlu MOBI
e-czytniku EPUB
tablecie EPUB
smartfonie EPUB
komputerze EPUB
Czytaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Czytaj i słuchaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Zabezpieczenie: watermark Przeczytaj fragment ebooka

Opis ebooka Ona już nie wróci - Hans Koppel

Wyrafinowana intryga, niesamowity suspens i zdumiewające zakończenie - ten mrożący krew w żyłach szwedzki thriller będzie niebawem filmowany przez producentów trylogii „Millenium”.

Mike Zetterberg mieszka z żoną Ylvą i córką w willi koło Helsingborga. Kiedy Ylva znika bez śladu podejrzenia policji padają na jej męża, a życie spokojnej dotychczas miejscowości zmienia się nie do poznania. Wszystko wskazuje na kolejny dramat namiętności z tragicznym zakończeniem.  Co się stało z Ylvą? Okazuje się, że wcale nie zginęła i przebywa znacznie bliżej, niż ktokolwiek przypuszcza…

Opinie o ebooku Ona już nie wróci - Hans Koppel

Fragment ebooka Ona już nie wróci - Hans Koppel

Tytuł oryginału KOMMER ALDRIG MER IGEN

Redaktor prowadzącyElżbieta Kobusińska

RedakcjaJerzy Lewiński

KorektaMarianna Filipkowska Maciej Korbasiński Grażyna Henel

Copyright © Hans Koppel 2011 First published by Telegram Bokförlag, Sweden, 2011 Published by agreement with Norstedts Agency Copyright © for the Polish translation by Wojciech Łygaś, 2013

Świat Książki Warszawa 2013

Weltbild Polska Sp. z o.o. 02-103 Warszawa, ul. Hankiewicza 2

Księgarnia internetowa: Fabryka.pl

Łamanie Laguna

Dystrybucja Firma Księgarska Olesiejuk sp. z o.o., sp. k.a. 05-850 Ożarów Mazowiecki, ul. Poznańska 91 email: hurt@olesiejuk.pl tel. 22 721 30 00

Dokument chroniony elektronicznym znakiem wodnym

1

Napisała, że lubi spacery po lesie, nastrojowe wieczory w domowym zaciszu i że szuka kogoś z błyskiem w oku. Brzmiało to tak, jakby chciała sobie zażartować z najbardziej bezbarwnej osoby, jaką świat kiedykolwiek widział. Swoje maile ozdabiała uśmiechniętymi buźkami. Po jednej buźce w każdej linijce tekstu.

Poprzedniego wieczoru rozmawiali przez telefon i umówili się w Gondoli.

Kiedy z nią rozmawiał, doszedł do wniosku, że kobieta może mieć więcej niż trzydzieści dwa lata. Zażartował więc, że pewnie na portalu umieściła zdjęcie, na którym jest o kilka lat młodsza i waży o kilka kilogramów mniej. Wtedy wysłała mu nowe zdjęcie, które tuż przed pójściem spać zrobiła telefonem komórkowym trzymanym w wyciągniętej ręce.

Obejrzał je i stwierdził, że może sobie mieć głos jak dzwon i być głupia jak but, bo jemu i tak to w niczym nie przeszkadza.

Najlepiej będzie, jak zaprosi ją na drinka. Potrzebuje pół minuty, żeby ocenić, czy gra jest warta świeczki. Kolacja to bicz na własny grzbiet. Przez parę godzin będzie musiał siedzieć z głupim uśmiechem na twarzy. Nie, najprościej umówić się na drinka. Jeśli spotkanie wypadnie dobrze, będzie kontynuował tę znajomość.

Wpół do siódmej. Przez dłuższą chwilę wpatrywał się w mrok, gdzie jaśniały światła Sheppsholmen i Djurgården.

Zastanawiał się, na czym polega jej błąd. Wrodzona głupota nie wystarczy. Nie wtedy, gdy ktoś ma takie ciało jak ona. Może ma ostry śmiech, który przenika aż do szpiku kości? Albo brzydki zapach z ust przypominający śmierdzący oddech psa? Może jest oziębła seksualnie?

Zaczął sobie wmawiać, że cicha woda brzegi rwie. Nagle usłyszał wibrujący dźwięk komórki. Odebrał.

– Cześć, to ja – usłyszał jej głos w telefonie. – Przepraszam, że nie zadzwoniłam wcześniej, ale całe popołudnie spędziłam na pogotowiu.

– Na pogotowiu? Wszystko w porządku?

Anders Egerbladh umiał udawać zatroskanie. Nazywał to przytomnością umysłu. Od razu zadał sobie pytanie, czy to, co jej się przydarzyło, wydłuży mu drogę do jej majtek.

– Przewróciłam się na schodach i skręciłam nogę – odparła. – Myślałam, że to złamanie. Prawie nie mogę się na niej oprzeć.

– Biedaczka...

Wypił ostrożnie trochę piwa ze szklanki i cicho je połknął, aby sobie nie pomyślała, że jej los go nie interesuje.

– Aż tak groźnie to nie wygląda – powiedziała. – Dostałam kule i opaskę uciskową. Trudno mi jednak będzie pokuśtykać do Gondoli, więc pomyślałam sobie, że może odwiedzisz mnie w domu? Mam w lodówce butelkę białego wina.

– Świetna propozycja – odparł Anders. – Bardzo chętnie. Mam nadzieję, że to dla ciebie żaden kłopot. Możemy to też przełożyć na inny dzień, jeśli dzisiaj ci nie pasuje.

Boże, ależ ze mnie geniusz! – pomyślał.

– To żaden kłopot – zapewniła. – Muszę się odprężyć po pięciu godzinach spędzonych na pogotowiu.

– Jadłaś coś? Mogę coś kupić. Prawdziwy Albert Einstein.

– To miłe, ale nie trzeba. Mam pełną lodówkę jedzenia.

Podała mu swój adres i opisała, jak tam trafić. Zapamiętał opis i postanowił, że zanim do niej pojedzie, kupi na rynku bukiet róż. Nie wiedział dlaczego, ale na kobiety zawsze działają dwie rzeczy: kwiaty i wino musujące.

Z bąbelkami poczeka do następnego razu.

Kupił kilka kolorowych róż z długimi łodygami, a w kiosku paczkę naklejek, które dzieci nalepiają sobie na ręce albo inne części ciała. Dla żartu. Uznał, że to dobry pomysł.

Lekkim krokiem ruszył w górę ulicy Katarinavägen, a potem Fjällgatan, tak jak mu tłumaczyła. Szedł prawą stroną, aż dotarł do schodów o wdzięcznej nazwie Sista Styverns Trappa, to znaczy Schody Ostatniego Sztywniaka. Są to drewniane, zewnętrzne schody łączące ulicę Fjällgatan z ulicą Stigbergsgatan.

Pomyślał sobie, że nazwano je tak dla upamiętnienia jakiegoś alkoholika, który przepuścił dzienny zarobek, zanim dotarł do domu, gdzie czekała na niego szczerbata żona i czternaścioro dzieci uwieszonych u jej spódnicy.

Nie zwrócił uwagi na samochód zaparkowany na ulicy. Nie wiedział też, że za kierownicą siedzi kobieta, z którą przed chwilą rozmawiał przez telefon. Przede wszystkim zaś nie wiedział, że ta kobieta dopiero co zadzwoniła do męża z informacją, że już czas.

Anders szedł schodami w górę między pieczołowicie odrestaurowanymi budynkami. Wyobrażał sobie, jak bada dłońmi spuchniętą stopę kobiety, jak przekrzywia głowę ze współczuciem, masuje jej napięte ramiona, współczuje jej i wyraża zrozumienie dla jej cierpienia. Naprawdę spędziła na pogotowiu pięć godzin? Szwedzka opieka zdrowotna jest jednak poniżej wszelkiej krytyki.

Nie wiedział, że zdjęcia, które oglądał w komputerze, zostały ściągnięte z Internetu i przedstawiały samotną matkę, która prowadzi blog w Holandii. Nie spodziewał się też, że mężczyzna, którego spotkał na schodach, w rękawie płaszcza ma ukryty młotek.

Obaj dotarli do dolnej krawędzi schodów koło ławki stojącej przy parkingu w tej samej chwili. Mężczyzna się zatrzymał.

– Anders? – spytał. Ten się zawahał.

– Nie poznajesz mnie? – ciągnął mężczyzna. – Jestem ojcem Anniki. Chyba ją pamiętasz?

Anders poczuł, jak robi mu się sucho w ustach. Jeszcze przed chwilą na jego twarzy malowały się luz i nadzieja. Teraz, w jednej sekundzie, zrobił taką minę, jakby opędzał się od natręta.

– Dawno się nie widzieliśmy – kontynuował rozradowanym głosem mężczyzna.

Anders uniósł rękę i wskazał na górną krawędź schodów.

– Trochę mi się spieszy.

Mężczyzna uśmiechnął się na znak, że rozumie, i wskazał na kwiaty.

– Spotykasz się z kimś? Anders skinął głową.

– Jestem spóźniony – odparł, starając się nadać głosowi naturalne brzmienie. – Miło mi było z panem porozmawiać.

– Rozumiem.

Mężczyzna uśmiechnął się i zrobił taki ruch, jakby chciał pójść dalej. Anders odwrócił się niepewnie i postawił stopę na kolejnym schodku.

– Rozmawiałem z Morganem – powiedział mężczyzna i przesunął do dłoni młotek ukryty w rękawie.

Anders zatrzymał się. Stał na schodach odwrócony do niego tyłem. Nie ruszał się.

– A właściwie to on ze mną rozmawiał. Miał mi dużo do powiedzenia. Pod sam koniec chciał sobie ulżyć na duszy. Kiedy go spotkałem, wyglądał jak skóra i kości. Chyba tylko dzięki morfinie przypomniał sobie aż tyle szczegółów. Gęba mu się wprost nie zamykała.

Anders odwrócił się powoli. Kątem oka zauważył jakiś przedmiot, który zbliżał się w jego stronę z ogromną prędkością. Było już jednak za późno, żeby się uchylić albo zasłonić ramieniem. Młotek spadł na jego głowę z wielką siłą i zmiażdżył mu czaszkę tuż przy skroni. Zanim upadł na ziemię, stracił przytomność.

Mężczyzna stanął nad nim i uniósł młotek do kolejnego uderzenia. Drugie i trzecie były już zabójcze. Mimo to mężczyzna zadawał kolejne ciosy, jakby się chciał upewnić, że do końca wykona swój plan i skasuje wszystkie wrażenia i wspomnienia, które Anders zgromadził w swym umyśle, jakby zamierzał zniszczyć całą jego egzystencję. Przestał uderzać dopiero wtedy, gdy młotek utkwił wewnątrz czaszki.

Zostawił go tam, rozejrzał się szybko dokoła, zszedł schodami w dół i wskoczył do oczekującego samochodu. Kobieta siedząca za kierownicą ruszyła.

– Trudno było? – spytała.

– Wcale – odparł mężczyzna.

2

– Dzień dobry, nazywam się Gösta Lundin, jestem emerytowanym profesorem psychiatrii i autorem książki Ofiara i sprawca, którą – jak sądzę – wielu z państwa czytało.

Nie, nie musicie podnosić ręki. Ale mimo to dziękuję. Dziękuję bardzo. Zanim zacznę, chciałbym spytać, ilu jest na sali policjantów. Tym razem poproszę o podniesienie ręki. Okej, a ilu z państwa jest po socjologii?

Mniej więcej pół na pół. No dobrze, teraz już wiem, na czym stoję. Właściwie jest to pytanie bez znaczenia, bo nie zmieniam treści wykładu w zależności od grupy zawodowej, do której się zwracam. Pytałem z ciekawości. Chociaż, kto wie, może czułbym się bardziej pewny, gdybym miał przed sobą samych policjantów? Ludzi sceptycznych, konkretnych? Możliwe, nie jestem pewien.

Zresztą to nieważne. Tytuł dzisiejszego wykładu brzmi: Jak to możliwe?

Często zadajemy sobie to pytanie. Jak to możliwe? Dlaczego nie stawiają oporu? Czemu nie uciekają?

To samo pytanie zadają sobie dzieci, gdy po raz pierwszy słyszą o Zagładzie. Jak to możliwe? Dlaczego ofiary nie stawiały oporu? Dlaczego nie uciekały?

Zacznijmy więc w tym duchu. Od Adolfa Hitlera. Jak wszyscy wiemy, ten Austriak z wąsami był kiedyś postacią historyczną. Dziś jest postacią zmitologizowaną. Stanowi odniesienie, jest symbolem zła w jego najczystszej formie.

„Ja tylko wypełniałem rozkazy” – to wyrażenie, które powinno nam przypominać, że mamy stale kwestionować polecenia władzy zwierzchniej i postępować zgodnie z własnymi przekonaniami.

Przeciwieństwem Adolfa Hitlera jest w naszym kraju Astrid Lindgren.

Stanowi symbol tego, co w życiu jest dobre. To mądra i rozważna humanistka, która wierzy w dobro i stara się je pielęgnować w ludziach.

Istnieje mnóstwo pouczających historii i powiedzeń przypisywanych Astrid Lindgren. Jeden z najbardziej znanych cytatów mówi, że powinniśmy robić pewne rzeczy, choć są niebezpieczne. Jeśli tego nie zrobimy, nie będziemy ludźmi, tylko małymi, plugawymi istotami.

Adolf i Astrid, czarne i białe, zło i dobro.

Naiwne wyobrażenie na temat tego, co słuszne i złe, jest zwodnicze, ale ciągle nas kusi. Chcemy być dobrzy i chcemy robić rzeczy słuszne.

Przez wiele lat przeprowadzałem rozmowy z ofiarami i sprawcami – choć sprawcy też są ofiarami, o czym zapominamy. Teraz już wiem, że większość osób w tej sali, w tym również mnie, można by bez większych trudności ukształtować zarówno na kogoś dobrego, jak i złego.

Każdy z nas ma w sobie Adolfa i Astrid. Jeśli ktoś twierdzi inaczej, robi z siebie durnia.

Dajmy sobie jednak spokój z filozofowaniem. Jestem tu po to, żeby z państwem podyskutować o tym, jak to wygląda w praktyce.

Metody, którymi posługuje się sprawca, aby dokuczyć swej ofierze, stosowane są na całym świecie i są równie stare jak człowiek. Szefowie stosują te same techniki co autorytarni władcy z tej prostej przyczyny, że istnieją tylko dwie metody rządzenia: marchewka i kij. Może być więcej marchewek albo więcej uderzeń kijem, ale są one wariantami tych dwóch metod.

Niestety, nie płacą mi za to, żebym tu stał i opowiadał w prostych słowach o tym co trudne. Jestem naukowcem i jako taki nauczyłem się komplikować sprawy i występować w roli inteligenta, który bada wszystko dogłębnie.

To dlatego ktoś wymyślił prezentację w PowerPoincie.

1. Przeniesienie, izolacja społeczna

2. Breaking in violence

3. Głód

4. Przemoc/zagrożenie przemocą

5. Poniżenie

6. Dług

7. Łagodność. Korzyści

8. Zablokowanie własnej tożsamości

9. Bez widoków na przyszłość

– Czy wszyscy widzą? Zacznijmy od pierwszego punktu...

3

Jörgen Petersson czekał, aż ekspedientka zapakuje mu plakat ze zdjęciem Homera Simpsona. Miał to być prezent na urodziny dla jego najmłodszego syna. Rozejrzał się po sklepie, aż jego wzrok spoczął na obrazie Lasse Åberga. Wyjątkowo był to motyw bez Myszki Miki, bo przedstawiał uczniów w dawnej klasie. Połowa twarzy zdążyła już na nim wyblaknąć. Tylko kilka pozostawało nienaruszonych. Były może nawet zbyt wyraźne, ale on lubi prostotę. Nie zamierza tracić czasu u Bukowskiego na poszukiwaniu dzieła, którego autorem jest jakiś przereklamowany artysta XYZ.

Zainteresowanie bogaczy sztuką przerasta jego rozum. Czyż nie jest to niczym innym, jak tylko żałosną próbą wykupienia się od czegoś? Sposobem na zdystansowanie się od tych, których na to nie stać albo nie mają takich możliwości?

Właściwie bez problemu mógłby ozdobić swój dom dziełami wszystkich trzech artystów. Anders Zorn nawet dobrze by tu pasował, ale tego naturalistycznego idiotę Bruna Liljeforsa czy tego błazna Carla Larssona może sobie spokojnie darować. Wielkie dzięki!

Zresztą już ma jednego Zorna. To plakat z muzeum w Mora, który zdobił jego wychodek na wsi. Ogląda go, kiedy wali kupę. W ten sposób łączy miłe z pożytecznym. Ani jego żona, ani dzieci nie rozumieją tego zachwytu, bo żadne z nich nie wpadłoby nigdy na pomysł, żeby chodzić za potrzebą do wychodka, zwłaszcza jeśli ma się w domu toaletę z podgrzewaną podłogą. Jego żona zaproponowała nawet, aby kibelek wyburzyć.

Od razu zaprotestował, choć zazwyczaj nie miesza się w podejmowanie decyzji dotyczących spraw domowych. Istnieje jednak pewna granica. Mają trzy morgi ziemi i prawie czterysta metrów bieżących plaży, a jemu nie wolno wysrać się we własnym wychodku? W towarzystwie nie do końca rozwiązanych krzyżówek w wypłowiałych od słońca popularnych czasopismach rodzinnych?

Jego bunt zakończył się sukcesem. Przyczynił się do wzrostu szacunku żony i do wykreowania wizerunku ekscentrycznego, upartego faceta. Jak wiadomo, obie te cechy nie są u bogatego mężczyzny niczym złym.

Przez chwilę przyglądał się obrazowi Åberga. Zastanawiał się, jak wygląda jego zdjęcie klasowe.

Kogo zapomniał? Kogo pamięta? I kto pamięta jego?

Całkiem możliwe, że o nim słyszeli. Być może czytali o nim w gazetach dla biznesu. Na pewno nie brakuje plotek na temat jego bogactwa i sukcesów. Jednak ludzie nie reagują na jego widok, gdy wsiada do metra.

Jego życie przypomina wygraną w Monopoly. Nagle okazało się, że ma własne hotele i nieruchomości, a pieniądze automatycznie wpływają na konto. I wcale nie musi się wysilać. Konto po prostu rośnie.

Pierwsze pieniądze zarobił dzięki firmie internetowej. Reklamował różne bzdury na temat przyszłości i możliwości, które ta przyszłość niesie. Jednak tak naprawdę zajmował się projektowaniem stron internetowych. W tamtych czasach tylko grono wtajemniczonych osób rozumiało pojęcie „informatyka”. Firmy wysyłały pracowników na kursy, na których uczyli się obsługi najprostszych programów komputerowych.

On sam uniknął światła ramp z tej prostej przyczyny, że to dwaj jego koledzy, z którymi założył firmę, dostali fioła na punkcie PR. Nie on.

Firma nie przynosiła zysków, a mimo to po debiucie na giełdzie osiągnęła wartość ponad dwóch miliardów koron. Pokiwał wtedy głową nad głupotą inwestorów, co zirytowało jego oszołomionych tym sukcesem wspólników. Ich wypowiedzi cytowała branżowa prasa, a oni sami chyba naprawdę wierzyli w kreślone przez siebie wizje przyszłości. W końcu zaproponowali mu, że wykupią jego udziały za ponad połowę wartości jego pakietu akcji, a gdy przyjął ofertę, roześmiali się szczerze. Dostał do ręki sto milionów i rozstali się.

Najgłupsza transakcja roku? – tak brzmiał nagłówek notatki, w której prasa branżowa o tym poinformowała. Pokrywała się ona w dużym stopniu z treścią komunikatu prasowego, który rozesłali jego niedawni wspólnicy.

Rok później obaj tonęli po uszy w długach. Firma przeszła restrukturyzację i stała się praktycznie bezwartościowa.

I nagle gazety chciały rozmawiać tylko z nim. Grzecznie, lecz stanowczo odrzucał wszystkie pytania i z wdzięcznością myślał o najbliższym przyjacielu. Calle Collin był wolnym strzelcem i pracował dla różnych tygodników. Kiedy bywał pijany, powtarzał swoje ulubione powiedzenie dotyczące mediów:

– W tym, że kogoś pokazują, nie ma nic pozytywnego. Absolutnie nic. Bez względu na to, co robisz, zawsze trzymaj język za zębami. Jeśli nie jesteś skandalistą, Simonem Spiesem, trzymaj się w cieniu.

Calle Collin był jedną z nielicznych osób, jakie nie zblakły na zdjęciu klasowym, które czasem wyobrażał sobie w myślach. Kogo jeszcze pamięta? Dwie ładne, nieosiągalne dziewczyny. Ciekawe, co się z nimi teraz dzieje. Wróć! Wcale się nie zastanawia, co teraz porabiają, tylko jak wyglądają. Szukał ich w Google, ale nic nie znalazł na ich temat. Nawet na Facebooku nie ma żadnych zdjęć. To na pewno nie przypadek.

Wyobraził sobie zniszczone od alkoholu twarze i pocieszał się myślą o ich postarzałych ciałach. Przypomniał sobie dziewczęce biusty, które kiedyś były zaprzeczeniem prawa ciążenia i wywoływały w nim onanistyczne fantazje, a dziś wylewają się z watowanych biustonoszy.

Nie bądź aż takim cynikiem – pomyślał. W końcu ktoś taki jak ty stoi ponad takimi sprawami. Prawda?

4

Przeniesienie, izolacja społeczna

Kobieta zostaje wyrwana ze znanego sobie otoczenia i umieszczona w nowym, nieznanym jej środowisku. Służy to kilku celom. Traci kontakt z rodziną i przyjaciółkami, traci orientację, jest zagubiona pod względem geograficznym i zdana na jedyną znaną sobie osobę: sprawcę jej nieszczęścia. Im dłużej jest zamknięta na klucz, tym bardziej traci orientację w czasie i przestrzeni. Jeśli izolacja trwa wystarczająco długo, ofiara zaczyna w końcu odczuwać wdzięczność za jakąkolwiek formę ludzkiego kontaktu, nawet jeśli jest on na niej wymuszony.

– Na pewno nie chcesz? Tylko jedną lampkę wina. I tak zdążysz do domu na ten szajs w telewizji.

– Dzięki, ale nie nalegaj – odparła Ylva i uśmiechnęła się z wdzięcznością do Nour. – Nie. Chcę być porządna.

– Nie chcesz sobie urozmaicić życia?

– Nie wiem. Czy takie urozmaicenie cieszy?

– To tylko jedna lampka wina.

– Nie.

– Na pewno?

Ylva skinęła głową.

– Na pewno – odparła.

– Trudno. To do ciebie niepodobne, ale jak chcesz.

– Do poniedziałku.

– Do poniedziałku. Pozdrów wszystkich w domu. Ylva zatrzymała się i odwróciła do niej.

– W twoich ustach brzmi to jak coś złego – odparła i w geście niewinności przyłożyła rękę do piersi.

Nour pokręciła głową.

– Jesteśmy tylko zazdrośni.

Ylva zabrała swojego iPada i ruszyła w dół zbocza. Zaplątał jej się kabelek od słuchawek, więc zatrzymała się, żeby go rozplątać. Zaraz włoży słuchawki do uszu i wybierze jedną z nagranych ścieżek dźwiękowych. Muzyka w uszach i wzrok wbity w jakiś odległy punkt to jedyny sposób na uniknięcie zbędnej gadaniny. Zawsze znajdzie się ktoś, kto chce porozmawiać albo koniecznie zwrócić na siebie uwagę. Typowa małomiasteczkowa przypadłość.

Jest tu nowa. Niedawno się przeprowadziła. Tymczasem Mike, który się tu wychował, nie może zrobić kroku, żeby nie zaczepił go ktoś, komu musi opowiedzieć o ostatnich wydarzeniach.

Szła powoli opustoszałą kolorową uliczką, mijając zaparkowany samochód z przyciemnioną tylną szybą. Nie zwróciła uwagi na kierowcę. Hałas w słuchawkach był tak duży, że nie usłyszała, gdy samochód ruszył.

Dopiero gdy znalazł się obok niej i przez pewien czas dotrzymywał jej tempa, zauważyła go i odwróciła się. W tej samej chwili ktoś w środku opuścił szybę.

Ylva pomyślała, że będzie chciał ją spytać o drogę. Zatrzymała się i nie wiedziała, co zrobić: wyłączyć muzykę czy wyjąć słuchawki z uszu. Wybrała to drugie i zrobiła krok w stronę samochodu. Pochyliła się i zajrzała do środka. Na siedzeniu obok kierowcy leżała damska torebka i karton. Kobieta za kierownicą uśmiechnęła się do niej.

– Ylva? – spytała.

Ylva poczuła nieprzyjemny ucisk w żołądku.

– Wydawało mi się, że to ty – powiedziała uprzejmym głosem kobieta.

Ylva też się do niej uśmiechnęła.

– Dawno się nie widziałyśmy – odparła.

Kobieta odwróciła się w stronę mężczyzny na tylnym siedzeniu.

– Nie pamiętasz, kto to jest? Mężczyzna pochylił się w jej stronę.

– Cześć – powiedział do Ylvy.

Ylva wsunęła rękę do środka i przywitała sięz nimi.

– Co tu robicie? – spytała.

– Co tu robimy? Niedawno się tu przeprowadziliśmy. A ty?

Ylva nie zrozumiała pytania.

– Ja tu mieszkam – odparła. – Niedługo minie sześć lat.

Kobieta pokręciła głową, jakby nie mogła w to uwierzyć.

– Gdzie? – spytała.

– W Hittarp – odparła Ylva, spoglądając na nią. Kobieta spojrzała zdumionym wzrokiem na mężczyznę, a potem znowu na nią.

– Chyba żartujesz? Powiedz, że to żart. Właśnie tam kupiliśmy dom. Wiesz, gdzie jest Sundsliden? To takie wzgórze opadające w kierunku cieśniny.

– Mieszkam niedaleko od tego miejsca – odparła Ylva.

– Niedaleko od tego miejsca? – powtórzyła kobieta. – Naprawdę? Słyszałeś, kochanie? Mieszka niedaleko od nas.

– Słyszałem – potwierdził mężczyzna.

– To niezwykłe – kontynuowała kobieta. – W takim razie jesteśmy sąsiadami. Znowu. Co za zbieg okoliczności! Idziesz do domu?

– Tak.

– No to wskakuj, podrzucimy cię.

– Ale ja...

– Wsiadaj. Na tylne siedzenie. Z przodu jest pełno rupieci.

Ylva zawahała się, ale nie wypadało zaprotestować. Wyjęła drugi kabelek od słuchawek, obwinęła go wokół iPada, otworzyła drzwi i wsiadła do samochodu.

Kobieta zjechała z chodnika.

– Kto by pomyślał, że tu mieszkasz – powiedział mężczyzna. – Dobrze ci tu jest?

– Tak – odparła Ylva. – Miasto jest małe, to fakt, ale cieśnina i plaże są fantastyczne. Czuję się jak w raju, jakbym wszystko mogła. Tylko bardzo tu wieje. W zimie też nie jest tu zbyt ciekawie.

– Nie? Dlaczego?

– Dużo wilgoci. Zimą wszędzie tu pełno błota i nigdy nie jest biało.

– Słyszysz? – spytał mężczyzna kobietę. – Nie mają tu prawdziwej zimy. Tylko błoto.

– Słyszałam – odparła kobieta i popatrzyła w tylne lusterko, żeby zobaczyć Ylvę. – Ale teraz jest tu ładnie. O tej porze roku nie ma co narzekać.

– Tak, teraz jest tu ładnie – zgodziła się z uśmiechem Ylva.

Starała się zrobić na nich pozytywne wrażenie i zachowywać naturalnie, ale jej umysł pracował w przyspieszonym tempie. Co wynika dla niej z faktu, że się tu przeprowadzili? Jak wpłynie to na jej dalsze życie? Ile o niej wiedzą?

Nie mogła się pozbyć nieprzyjemnego uczucia.

– To wspaniale – powiedział mężczyzna. – Prawda, kochanie? Wspaniale.

Ylva spojrzała na nich. Powtarzają się. Używają wyuczonych odpowiedzi. Ich słowa brzmią sztucznie. Być może to wynik niespodziewanego spotkania. Sytuacja jest trochę niezręczna. Wmawiała sobie, że strach, który czuje, jest przesadzony.

– I pomyśleć, że po tylu latach znowu się spotkaliśmy – powiedział mężczyzna.

– No właśnie – odparła Ylva.

Mężczyzna obrzucił ją badawczym spojrzeniem. Nawet nie starał się ukrywać szyderczego spojrzenia. Ylva spuściła wzrok.

– Który dom kupiliście? – spytała, unosząc nerwowym gestem dłoń do twarzy. – Ten biały, który stoi na wzgórzu?

– Właśnie ten – potwierdził mężczyzna i znowu zaczął patrzeć przed siebie.

Wzrok miał miły. Ylva się uspokoiła.

– Niedawno się nawet zastanawiałam, kto się tam wprowadził. Rozmawialiśmy o tym z mężem nie dalej jak wczoraj. Myśleliśmy, że to jakaś rodzina z dzieckiem...

Ylva się zawahała.

– Najczęściej przeprowadzają się tu rodziny z dziećmi – wyjaśniła. – Widzieliśmy tam robotników. Czy przebudowaliście cały dom?

– Tylko piwnice – odparł mężczyzna.

– Wspomniałaś o mężu – wtrąciła kobieta, obserwując Ylvę w tylnym lusterku. – Jesteś mężatką?

Pytanie zabrzmiało tak, jakby kobieta już znała odpowiedź.

– Tak.

– Dzieci?

– Mamy córkę. Ma siedem lat, niedługo skończy osiem.

– Córkę – powtórzyła kobieta. – Jak ma na imię? Ylva zawahała się.

– Sanna.

– Ładnie.

– Dziękuję.

Ylva spojrzała na mężczyznę, który siedział w milczeniu, a potem znowu na kobietę. W samochodzie zapadła cisza. Poczuła się trochę niezręcznie, więc uznała, że trzeba coś powiedzieć.

– A jak to się stało, że się tu przeprowadziliście? – spytała.

Chciała, żeby zabrzmiało to naturalnie. Było to całkiem uzasadnione pytanie, ale miała już sucho w ustach i jej głos zabrzmiał nie tak, jak trzeba.

– No właśnie – odparł mężczyzna. – Kochanie, jak to się stało? Dlaczego się tu przenieśliśmy?

– Dostałeś pracę w szpitalu.

– Rzeczywiście. Dostałem pracę w szpitalu.

– Chcieliśmy zacząć robić coś nowego – dodała kobieta i zahamowała na czerwonym świetle przy Tågagatan.

Trzydzieści metrów dalej grupa ludzi czekała na autobus.

– Słuchajcie – zaczęła Ylva. – Dzięki za podwiezienie, ale chyba jednak pojadę autobusem.

Rozpięła pas i pociągnęła za uchwyt w drzwiach. Bezskutecznie.

– Są zabezpieczone przed dziećmi – wyjaśnił mężczyzna.

Ylva odwróciła się w stronę kobiety i położyła jej dłoń na ramieniu.

– Możesz otworzyć? Chcę tu wysiąść. Jest mi niedobrze.

Mężczyzna wsunął dłoń do kieszeni płaszcza i wyjął z niej czworokątny przedmiot, trochę większy od dłoni.

– Wiesz, co to jest? – spytał.

Ylva zdjęła dłoń z ramienia kobiety i spojrzała na przedmiot.

– Spróbuj zgadnąć. Co ci to przypomina? – spytał mężczyzna.

– Maszynkę do golenia?

– Zgadza się. Przypomina maszynkę, ale nią nie jest.

Ylva znowu pociągnęła za uchwyt w drzwiach.

– Otwórzcie drzwi, chcę...

Uderzenie było tak mocne, że skuliła się wpół. Ból był paraliżujący, nie mogła nawet krzyknąć. Chwilę później jej ciało zwiotczało i opadła z głową skierowaną w stronę ud mężczyzny. Była zdziwiona, że nadal może oddychać, choć organizm przestał funkcjonować.

Mężczyzna sięgnął po jej torebkę, otworzył ją i zaczął szukać telefonu komórkowego. Wyjął z niego baterię i włożył ją do kieszeni.

Ylva czuła, jak samochód rusza i mija przystanek autobusowy. Mężczyzna trzymał paralizator gotowy do użycia.

– Paraliż jest chwilowy – powiedział. – Niedługo znowu będziesz mogła się normalnie ruszać i mówić.

Poklepał ją pocieszająco po ramieniu.

– Wszystko będzie dobrze. Zobaczysz. Naprawdę.

5

Jest wart ćwierć miliarda, a co robi? Stoi w piwnicy ubrany w same majtki i grzebie w nierozpakowanych kartonach, szukając starych katalogów szkolnych. No cóż, tak też można spędzać czas.

Jörgen Petersson zdążył otworzyć i przejrzeć ponad połowę pudełek, zanim znalazł to, czego szukał. Zważywszy na to, że poszukiwany skarb znajduje się zazwyczaj w ostatniej skrzyni, uznał to za szczęśliwy przypadek.

Dokładnie przeglądał kolejne strony, szukając zdjęć klasowych i nazwisk. No tak, oczywiście. To on. I ona. Czy ona nie była siostrą...? Córka nauczyciela, która na zdjęciu wyglądała tak, jakby upadała na podłogę. Chłopak, który podpalił świetlicę. A ta popełniła samobójstwo. A tu ten biedak, który musiał się opiekować rodzeństwem i zasypiał na lekcjach.

W końcu znalazł swoją klasę. Drgnął na widok zdjęcia. Byli wtedy jeszcze dziećmi, ich uczesanie i ubrania przypominały o minionym czasie. Czarno-białe zdjęcie wywołało w nim nieprzyjemne uczucie.

Przyglądał się fotografii, wpatrywał w osoby stojące w poszczególnych rzędach.

Koledzy i koleżanki z klasy też na niego patrzą. Prawie słyszy dźwięki dobiegające z korytarza: bieganinę, krzyki, popychanie, śmiech. To typowa walka o miejsce w hierarchii. Dziewczyny robiły to na swój sposób, według pewnych reguł; chłopcy w sposób bardziej namacalny.

Czterech łobuzów w tylnym rzędzie. Skrzyżowane ramiona, pewne siebie miny i wzrok skierowany w obiektyw świadczyły o chęci panowania nad światem. Sądząc po ich zadowolonych gębach, na pewno nie wyobrażali sobie świata takim, jaki był za ich czasów.

Jeden z nich, Morgan, zmarł przed rokiem na raka. Jörgen zastanawiał się, czy komuś na nim zależało. Jemu nie.

Kolejne kolumny nazwisk. Niektóre zapomniał i musiał spojrzeć na zdjęcie, żeby sobie przypomnieć. No jasne.

Kilku z nich już nie pamięta. Same twarze i nazwiska nie wystarczają. Zostali wykasowani z jego pamięci, podobnie jak pozbawiony treści obraz Lassego Åberga.

Zobaczył na zdjęciu siebie. Stoi w pierwszym rzędzie, ledwo go widać. Ma taką minę, jakby błagał, żeby go stamtąd zabrano.

Calle Collin wygląda na zadowolonego. Jest trochę rozluźniony, beztroski, nie przejmuje się swoim wyobcowaniem. Jest silny sam w sobie.

Nauczycielka. Boże, ta stara papuga wygląda na zdjęciu na młodszą niż on teraz.

Odstawił kartony na swoje miejsce i zabrał kronikę szkolną do domu. Będzie tak długo oglądał zdjęcia, aż przestaną go przerażać.

Poszedł do kuchni i zadzwonił do Collina.

– Może pójdziemy na piwo? – spytał.

– Na jedno? – odparł Collin.

– Dwa albo trzy, ile chcesz. Znalazłem naszą starą kronikę klasową, przyniosę ją.

– A po jaką cholerę?

6

Mike Zetterberg odebrał córkę ze świetlicy szkolnej o wpół do piątej. Siedziała przy jednym ze stołów na samym końcu sali, całkowicie pochłonięta swoją starą czarodziejską skrzyneczką. Kiedy go ujrzała, uśmiechnęła się w taki sposób, w jaki tego nie robiła od czasu, gdy przyszedł ją odebrać po raz pierwszy.

– Tatusiu, chodź tutaj.

Sanna siedziała przy stoliku i bawiła się zaczarowanym jajkiem. Zabawka składała się z trzech części i plastikowej nakładki. Mike pomyślał, że córka jeszcze bardziej ucieszy się na jego widok, jeśli będzie udawał publiczność.

– Dzień dobry, kochanie – powiedział, całując ją w czoło.

– Popatrz – odezwała się Sanna, uchylając nakładkę. – Tu jest jajko.

– Widzę – odparł Mike.

– A teraz tak je zaczaruję, że zniknie.

– Czy to możliwe?

– Jasne. Popatrz.

Zamknęła nakładkę i zaczęła wykonywać nad nią koliste ruchy dłonią.

– Abrakadabra.

Uniosła nakładkę i okazało się, że jajka nie ma.

– Coś takiego! Jak to się stało?

– Przecież wiesz, tatusiu.

– Nie – odparł Mike.

– Przecież ci pokazałam.

– Naprawdę?

– To nie jest prawdziwe jajko.

Sanna zademonstrowała mu wklęsłą środkową część, która teraz była ukryta pod nakładką.

– Wiedziałeś – powiedziała. Mike pokręcił głową.

– Właściwie to zapomniałem.

– Nie.

– Tak, na pewno. Chyba dlatego, że zrobiłaś to tak dobrze.

Sanna zaczęła zbierać zabawki do plastikowego pudełka.

– Lubisz czarować? – spytał.

– Czasami – odparła, wzruszając ramionami. Zamknęła karton kolorową pokrywą, która od częstego używania była nadłamana w jednym rogu.

– A może chciałabyś dostać na urodziny czarodziejską skrzyneczkę?

– A kiedy to będzie? Mike spojrzał na zegarek.

– Nie w godzinach – zaprotestowała dziewczynka.

– Za piętnaście dni. Zegarek pokazuje, jaki dziś mamy dzień.

– Naprawdę? Pokazał jej zegarek.

– Cyferka w tym małym czworokątnym okienku mówi nam, jaki mamy dzień. Dziś jest piąty maja, twoje urodziny są dwudziestego maja. To znaczy za piętnaście dni.

Sanna przyjęła to do wiadomości, ale informacja nie zrobiła na niej wielkiego wrażenia. Mike doszedł do wniosku, że zegarek nie jest już chyba tak ważnym symbolem jak kiedyś.

Kiedy wraz z rodzicami przeprowadził się do Szwecji, był znacznie starszy niż Sanna teraz. W jego rodzinie mówiło się wtedy, że wracają do domu, chociaż jedyny dom, jaki wtedy znał, znajdował się we Fresno, niewielkiej miejscowości w Kalifornii, gdzie żar lał się z nieba. Fresno jest położone między Coast Range a Sierra Nevada. Przez większą część roku temperatura waha się od trzydziestu do czterdziestu pięciu stopni Celsjusza. Zbyt gorąco, żeby tam żyć. Większość mieszkańców mieszkała w klimatyzowanych domach, jeździła klimatyzowanymi samochodami i chodziła do klimatyzowanych szkół i biur.

We Fresno – które jego rodzice nazywali The Big Sauna – prawie nikt nie był opalony. Kiedy w 1976 roku przyjechał do Helsingborga, przeżył szok, bo zobaczył opalonych ludzi, którzy kąpali się w morzu, choć panował chłód, a temperatura nie przekraczała dwudziestu pięciu stopni.

Mike znał szwedzki, bo jego rodzice posługiwali się tym językiem, gdy był jeszcze małym chłopcem. Zwracali mu uwagę, że mówi po szwedzku jak Amerykanin. Ich zdaniem brzmiało to czarująco, ale on był naprawdę przerażony, gdy uświadomił sobie, że po przeprowadzce do Szwecji będzie musiał wysłuchiwać komentarzy na ten temat.

Chłopcy, których pierwszego wieczoru spotkał na plaży, mieli tyle samo lat co on. Byli jednak innego zdania na temat jego akcentu. Uważali, że mówi jak Columbo albo McCloud. Mike od razu się domyślił, że to coś pozytywnego.

Inne dzieci przez jakiś czas obserwowały dziwnie ubranego chłopaka, aż któregoś dnia podeszły do niego i zapytały, czy chciałby zagrać z nimi w piłkę. Kiedy pół godziny później spocił się i musiał zdjąć sweter, jego nowo poznani koledzy zauważyli, że ma zegarek bez wskazówek. Zamiast nich ujrzeli cyfry wskazujące czas.

Oniemieli z podziwu. Najdziwniejsze było to, że ten sam guzik miał różne funkcje. Po jednokrotnym naciśnięciu robił jedną rzecz, po dwukrotnym coś innego. A przecież to ciągle ten sam guzik. Żaden z nich nie miał pojęcia, jak to działa.

– Co mówiłaś? – spytał. – Jesteś gotowa do wyjścia?

Sanna skinęła głową.

Ylva nadal była przytomna.

Leżała na tylnym siedzeniu samochodu i obserwowała znajome widoki za oknem: czubki drzew, dachy domów. Po tym, w którą stronę skręcał samochód, domyślała się kierunku jazdy. Przez cały czas wiedziała, gdzie się znajduje.

Byli już prawie pod domem. Ich samochód ustąpił pierwszeństwa innemu pojazdowi, a potem skręcił na wysypane żwirem podwórze wyremontowanego budynku. Kobieta otworzyła pilotem drzwi garażu i wjechała do środka. Poczekała, aż brama się zamknie, po czym wyszła z samochodu i otworzyła tylne boczne drzwi. Razem z mężczyzną zaprowadziła Ylvę do piwnicy, nie wypowiadając przy tym ani słowa. Położyli ją na łóżku, a dłonie przymocowali kajdankami do narożnika. Mężczyzna sięgnął po pilota i skierował go w stronę ekranu zawieszonego pod niskim sufitem.

– Przecież lubisz oglądać telewizję – powiedział i włączył telewizor.

7

– Musimy pojechać na zakupy – powiedział Mike.

– Mogę usiąść z przodu? – spytała Sanna, patrząc na niego z nadzieją.

– Oczywiście, że tak – odparł Mike. Jak piątek, to piątek.

– Którą drogą pojedziemy? – spytał, pomagając córce zapiąć pas.

– Nad morzem.

– Nad morzem – powtórzył Mike i skinął głową, jakby chciał podkreślić słuszność wyboru.

Ruszył w dół Sundsliden, a gdy samochód toczył się stromą drogą, wyhamował silnikiem do dwójki. Cieśnina rozciągała się przed nimi w całej okazałości. Za czasów jego dzieciństwa przestrzeń była tu bardziej otwarta, a mimo to domów stało więcej. Ponieważ jednak ceny nieruchomości rosły, widok roztaczający się na cieśninę coraz bardziej zyskiwał na wartości. Dlatego po pewnym czasie wycięto tu drzewa. Miejsce przytulnych domków zajęły „akwaria”, których wystrój miał wskazywać na status materialny właściciela.

– Niedługo znowu będziemy się mogli kąpać – powiedział Mike.

– Ile jest stopni?

– W wodzie? Nie wiem, piętnaście albo szesnaście.

– No to chyba można się kąpać?

– Oczywiście. Ale jest trochę zimno.

Skręcił w lewo i objechał budynek, który w dzieciństwie nazywali Domem Taksówkarza Johanssona. Był on właścicielem jedynego samochodu we wsi. Czarny mercedes, stary rocznik. Johansson każdego roku wiózł szkolne dzieci do dentysty w Kattarp. Teraz mieszka tam ktoś inny. Niewiele osób pamięta dawną nazwę, chociaż na garażu nadal wisi stary szyld z napisem TAXI.

Od czasu, gdy Mike przeprowadził się tutaj ze Stanów, dużo się zmieniło. Kobiety nie opalały się już w toplesie, a w telewizji można było wybrać jedną z wielu komercyjnych stacji. Na drogach pojawiły się duże samochody, a chodzenie w innych dżinsach niż Levi’s 501 przestało być obciachowe.

Tuż po przyjeździe ze Stanów jego mama otworzyła sklep odzieżowy przy ulicy Kullagatan. Na dżinsach i koszulkach znajdował się nadruk UCLA i Berkeley. Prawie cała jego klasa robiła tam zakupy. Jego przyjaciele dostawali zniżki.

Interes się kręcił, a tata miał pracę.

Kiedy był już dorosły, zaczął się zastanawiać, w którym momencie zaczęło się to psuć. Czasem mu się wydawało, iż zna odpowiedź, ale później dochodził do wniosku, że przyczyny były jednak inne.

Najważniejszym wydarzeniem była śmierć ojca, który w pobliżu Malmörozbił się samochodem na filarze mostu. Mike miał wtedy trzynaście lat. Kiedy mama mu o tym później opowiadała, używała takich słów jak wypadek, nieszczęście, niepotrzebna tragedia.

Kiedy skończył siedemnaście lat, zrozumiał, że ojciec popełnił z góry zaplanowane samobójstwo. Doszedł do takiego wniosku okrężnymi drogami. Kiedy spytał o to mamę, zaczęła się rozwlekle tłumaczyć. Wtedy zrozumiał, że przez cztery lata go oszukiwała.

Do dzisiaj pamięta poczucie dystansu, pustki i całkowitej samotności. Jak wtedy, gdy człowiek nie ma przy sobie nikogo bliskiego. Czuł pustkę w żołądku i metaliczny smak w ustach.

– Nigdy nie dowiemy się całej prawdy – powiedziała wtedy mama. – Tata nie zostawił żadnego listu ani wyjaśnienia. Przed wypadkiem był człowiekiem pełnym radości.

Z ekspertyzy przedstawionej przez policję wynikało, że takie zachowanie nie jest czymś niezwykłym. Zdarza się, że u osoby, która podjęła decyzję o odebraniu sobie życia, na krótko przed samobójstwem po raz ostatni dochodzi do wybuchu tak zwanej przedśmiertnej euforii.