Nie posiadamy się ze szczęścia - Karen Joy Fowler - ebook

Nie posiadamy się ze szczęścia ebook

Karen Joy Fowler

3,8

Opis

Amerykański bestseller, który znalazł się w finale Bookera i otrzymał prestiżową nagrodę Faulknera. Przetłumaczony na blisko 30 języków. Świetnie przyjęty zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w Europie.

Karen Fowler, autorka słynnego Klubu miłośników Jane Austen tym razem napisała zaskakującą historię rodzinną. Nic w tej powieści nie jest oczywiste. Pojawiające się wciąż nowe fakty, zwroty akcji, narastające napięcie, a przy tym świetny literacki język sprawiają, że to książka, od której trudno się oderwać. Powieść-patchwork, poszarpana jak pamięć. The American Reader pisze o niej, że to arcydzieło.

Bohaterką jest Rosemary Cooke, studentka college’u, dziewczyna z pozoru zwyczajna, która próbuje żyć normalnie, choć kryje w sobie mroczną tajemnicę. Na początku wiemy tylko tyle, że jej siostra zniknęła, gdy Rosemary była dzieckiem. Jakiś czas później zaginął brat. Stopniowo podążamy do sedna historii. Bohaterka dozuje nam informacje i szczegóły. Mówi tylko o tym, na co jest gotowa. Jej opowieść zatacza koła, zaczyna się „od środka”, później wraca do teraźniejszości i znów się cofa. Język staje się coraz bardziej rozedrgany, w miarę jak narratorka sięga głębiej do swojej pamięci i emocji, które przez lata tłumiła. Poznajemy głęboko skrywaną rodzinną historię – bohaterka opowiada o eksperymencie, któremu została poddana rodzina.

Błyskawicznie dajemy się wciągnąć w tę niesamowitą podróż do przeszłości. Przy okazji pojawiają się ważne pytania, od których trudno się uwolnić. O istotę pamięci, granice lojalności, znaczenie rodzinnych więzów. Fowler prowokuje nas do zastanowienia się, w jakich sytuacjach jesteśmy naprawdę sobą i co musi się stać, byśmy utracili prawo do nazywania się ludźmi.

Pod wrażeniem lektury była m.in. słynna amerykańska pisarka Ursula K. Le Guin, autorka sagi Ziemiomorze: „To opowieść o niezwykłej rodzinie, w której wszyscy kochają się i równocześnie okrutnie ranią. Mocna, głęboka i poruszająca historia”.

Przedpremierowo książkę przeczytała i zachwyciła się nią Joanna Bator, laureatka nagrody Nike: „Świetna opowieść! Historia amerykańskiej rodziny naznaczonej traumą. Nic w niej nie jest tak oczywiste, jak się na początku może wydawać czytelnikowi przyzwyczajonemu do hollywoodzkich schematów fabularnych. Przygotujcie się na wielkie zaskoczenie. Niepokojąca i doskonale napisana książka, którą czyta się jednym tchem”.

 

O AUTORCE

Karen Joy Fowler lubi literackie wyzwania i sięga po rozmaite gatunki: od realizmu, przez fikcję historyczną po science fiction i fantasy. Często porusza się w poprzek nich: jej twórczość wymyka się łatwym ocenom i klasyfikacjom.

Ma w dorobku sześć powieści i trzy zbiory opowiadań. Jeden z nich, pod tytułem Black Glass otrzymał Nagrodę Świata Fantastyki (ang. World Fantasy Award). Zdobyła zachwyt międzynarodowej krytyki i wiele prestiżowych nagród (jej krótkie formy What I Didn't See i Always zdobyły nagrody Nebula w latach 2003 i 2007), nie stroni jednak od lżejszych, popowych tematów. Debiutowała 30 lat temu zbiorem Artificial Thing, który przyniósł jej nagrodę Campbella dla nowego pisarza. Pierwsza powieść Sarah Canary ukazała się w 1991 r. Trzy tytuły - właśnie Sarah Canary, The Sweetheart Season i Klub miłośników Jane Austen otrzymały tytuł New York Times Notable Book, Sister Noon była finalistką PEN/Faulkner Award w 2002, a Nie posiadamy się ze szczęścia uzyskało tę nagrodę w 2014 r. Książka zdobyła też California Book Award for Fiction.

Światową sławę zyskała dzięki wydanemu w 2004 roku Klubowi miłośników Jane Austen, który przez trzynaście tygodni utrzymał się na liście bestsellerów „New York Times’a”.

 

New York Times nazywa ją „godną zaufania przewodniczką przez wiele złożonych terytoriów”.

Ebooka przeczytasz w aplikacjach Legimi na:

Androidzie
iOS
czytnikach certyfikowanych
przez Legimi
czytnikach Kindle™
(dla wybranych pakietów)
Windows
10
Windows
Phone

Liczba stron: 397

Odsłuch ebooka (TTS) dostepny w abonamencie „ebooki+audiobooki bez limitu” w aplikacjach Legimi na:

Androidzie
iOS

Popularność




Tłumaczenie tekstu i wierszy: KAMILLA SŁAWIŃSKA
Fragmenty „Sprawozdania dla Akademii” Franza Kafki w tłumaczeniu Juliana Kydryńskiego
Redakcja: AGNIESZKA KLUBA
Korekta: TAMARA KSIĄŻCZAK-PRZYBYSZ, PAULINA POTRYKUS-WOŹNIAK
Projekt okładki, skład: JOANNA RENIGER
Tytuł oryginału We Are All Completely Beside Ourselves Copyright © for this edition by Poradnia K, 2016 Text © by Karen Joy Fowler, 2013 All rights reserved
Wydanie I
Warszawa 2016
ISBN 978-83-63960-66-7
Poradnia K sp. z o.o. 00-544 Warszawa, ul. Wilcza 25/6 e-mail:[email protected] WWW:www.poradniak.pl Księgarnia: sklep.poradniak.pl
Konwersja:eLitera s.c.

Dedykuję pamięci cudownej Wendy Weil, gorącej zwolenniczki książek i zwierząt – oraz mnie, jako należącej do obydwu kategorii.

[...] Wasza małpia egzystencja, panowie, jeżeli macie coś takiego w swej przeszłości, nie może być bardziej odległa od was – niż moja jest ode mnie. Lecz łechce ona w pięty każdego, kto tu chodzi po ziemi: zarówno małego szympansa, jak wielkiego Achilla.

Franz Kafka, Sprawozdanie dla Akademii

PROLOG

Moi obecni znajomi poczuliby się zaskoczeni, gdyby dowiedzieli się, że jako dziecko byłam prawdziwą gadułą. Mamy w domowym archiwum nagranie wideo z czasów, gdy miałam dwa lata: to zapis starego typu, bez dźwięku i kolory bardzo już na nim wyblakły – niebo jest białe, a moje czerwone adidasy ledwo różowawe – ale ciągle pokazuje, że kiedyś dużo mówiłam.

Na tym filmie pracuję w ogródku: podnoszę z ziemi na podjeździe przed naszym domem jeden żwirowy kamyczek za drugim i przenoszę do dużej cynowej wanny, wrzucam do niej kamyk i wracam po następny. Pracuję ciężko, ale powolutku. Otwieram oczy szeroko jak gwiazda filmu niemego. Podnoszę do oczu przejrzysty okruch kwarcu, by móc go podziwiać, a po chwili wkładam go do buzi i upycham wewnątrz policzka.

Przychodzi mama i wyjmuje mi go z ust, po czym odchodzi, znikając z kadru. Mówię coś do niej z przejęciem – widać to z gestów – więc wraca i wrzuca kamyk do wanny. Zapis trwa jakieś pięć minut i przez cały ten czas buzia mi się nie zamyka. Kilka lat później mama czytała nam starodawną bajkę, w której z ust jednej z sióstr (starszej) z każdym słowem wydobywają się ropuchy i węże, a drugiej (młodszej) – kwiaty i drogie kamienie. Ten obraz przypomniał mi scenę z filmu, kiedy mama wkłada mi rękę do ust i wyciąga brylant.

Miałam wtedy jasnozłote włosy i byłam o wiele ładniejsza jako dziecko, niż jestem jako dorosła osoba; cały czas wdzięczę się do kamery. Moja mokra grzywka jest równo przyklepana i spięta wysadzaną dżetami spinką w kształcie kokardki. Za każdym razem, gdy odwracam głowę, spinka migocze w słońcu. Przesuwam rączką po powierzchni wanny pełnej kamyków, jakbym mówiła: pewnego dnia wszystko to będzie należeć do ciebie.

A może coś całkiem innego. W całym filmie nie same słowa są najważniejsze. Moi rodzice najbardziej cieszyli się z ich niezmierzonej obfitości i niewyczerpanego napływu.

Zdarzało się jednak, że trzeba było przystopować mój słowotok. Pewnego razu mama, próbując delikatnie podsunąć mi zasadę postępowania dopuszczalną w ramach dobrych manier, zasugerowała, żebym za każdym razem, gdy mam do powiedzenia dwie rzeczy, wybrała jedną ulubioną i ograniczyła się do niej. Później zasada ta zaczęła mieć zastosowanie do trzech rzeczy. Każdego wieczora, gdy ojciec stawał w drzwiach mojej sypialni, by życzyć mi słodkich snów, zaczynałam gadać bezustannie, nawet bez przerwy na zaczerpnięcie tchu, by desperacko spróbować zatrzymać go w pokoju wyłącznie siłą głosu. Gdy widziałam, że kładzie dłoń na klamce i powoli zaczyna zamykać drzwi, wołałam: muszę ci coś powiedzieć! – i drzwi zatrzymywały się w pół drogi.

Cień obramowany światłem przedpokoju – wyraźnie zmęczony wieczorami, jak to bywa z dorosłymi – odpowiadał mi: zacznij od środka. Światło odbijało się w oknie sypialni jak gwiazda, na widok której wypowiada się życzenia.

Pomiń początek. Zacznij od środka.

CZĘŚĆ I 

Burza, dmąca z mojej przeszłości, uspokajała się.

Franz Kafka, Sprawozdanie dla Akademii

1

Środek tej historii przypada na zimę 1996 roku. Do tego czasu nasza rodzina skurczyła się do rozmiarów, jakie przepowiadało domowe nagranie wideo: ja, mama i niewidoczny zza kamery, lecz ewidentnie obecny ojciec. W 1996 roku minęło dziesięć lat od chwili, gdy ostatni raz widziałam mego brata, i siedemnaście od zniknięcia siostry. Cały środek mojej historii dotyczy ich nieobecności – chociaż nie domyślilibyście się tego, gdybym wam nie powiedziała. W roku 1996 przez całe dnie zdarzało mi się nie pomyśleć o żadnym z rodzeństwa.

Tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąty szósty. Rok przestępny. Rok Ognistego Szczura. Prezydent Clinton został właśnie wybrany na kolejną kadencję, która miała zakończyć się płaczem i zgrzytaniem zębów. Talibowie zajęli Kabul. Zakończyło się oblężenie Sarajewa. Książę Karol świeżo rozwiódł się z Dianą. Kometa Hale’a-Boppa przemierzała niebo. Pogłoski o istnieniu ciała niebieskiego podobnego do Saturna, podążającego za kometą, pojawiły się jeszcze przed jej przybyciem w listopadzie tego roku. Klonowana owieczka Dolly i program szachowy Deep Blue były wielką sensacją. Znaleziono dowody na istnienie życia na Marsie. Obiekt kryjący się w ogonie komety Hale’a-Boppa mógł być statkiem kosmicznym. W maju 1997 roku trzydzieści dziewięć osób popełniło samobójstwo, wierząc, że to konieczne, by dostać się na jego pokład.

Na takim tle dziejowym ja prezentuję się nad wyraz zwyczajnie. W 1996 roku miałam dwadzieścia dwa lata i przebijałam się przez piąty rok studiów na Uniwersytecie Kalifornijskim w Davis, może nadal jako studentka pierwszego, a może ostatniego roku – tak czy inaczej, kompletnie niezainteresowana dostosowaniem się do takich rzeczy, jak wydziały, wymagania czy oceny, co gwarantowało, że nieprędko otrzymam dyplom. Jak to ujął ojciec, moja edukacja sięgała bardziej wszerz niż w głąb. Często to powtarzał. Ja jednak nie widziałam powodów do pośpiechu. Jedyną moją ambicją było albo być powszechnie uwielbianą, albo szarą eminencją – nie mogłam się zdecydować, na której z tych rzeczy bardziej mi zależy. Nie miało to większego znaczenia, jakikolwiek kierunek studiów bym obrała, nie gwarantował on osiągnięcia żadnej z tych dwu rzeczy.

Rodzice, którzy nadal za wszystko płacili, byli szczerze zirytowani tą postawą. W owych dniach mama w ogóle często się irytowała. To była dla niej nowość, takie analeptyczne dawki sprawiedliwego gniewu. Najwyraźniej ją to odmładzało. Ostatnio oświadczyła, że ma dość bycia tłumaczką i pośrednikiem między mną a ojcem; od tego momentu on i ja prawie ze sobą nie rozmawialiśmy. Nie przypominam sobie, by mi to przeszkadzało. Ojciec sam był nauczycielem akademickim i pedantem do szpiku kości. Każda wymiana zdań z nim zawierała pouczenie, jak każda wiśnia ma pestkę. Do dzisiaj mam ochotę kogoś pokąsać, gdy słyszę o metodzie sokratejskiej.

* * *

Jesień tego roku nadeszła nagle, jak otwarcie drzwi. Pewnego dnia jechałam rowerem na wykłady, gdy ponad moją głową przeleciał wielki klucz dzikich gęsi. Nie widziałam ich – nie widziałam także niczego innego, ale usłyszałam nad sobą gęganie. Nad polami rozpościerała się mgła oczeretowa[1], otaczając mnie ciasno ze wszystkich stron. Pedałowałam w chmurach. Mgły oczeretowe nie przypominają innych mgieł, niejednolitych i przemieszczających się – są bardzo gęste i stoją w miejscu. Prawdopodobnie każda inna osoba pomyślałaby, że poruszanie się w warunkach niemal zerowej widoczności pociąga spore ryzyko, ale ja mam – a przynajmniej miałam jako dziecko – szczególny pociąg do slapsticku i przypadków, więc to była frajda.

Czułam się wypolerowana wilgotnym powietrzem, i trochę jak wędrowny ptak, troszeczkę dzika. Oznaczało to, że siedząc w bibliotece, flirtowałam z każdym potencjalnie nadającym się do flirtowania osobnikiem albo bujałam myślami w obłokach w trakcie zajęć. W owym czasie często czułam się dzika; to było przyjemne uczucie, ale nigdy nie niosło z sobą żadnych konsekwencji.

W porze lunchu złapałam coś do jedzenia w uniwersyteckiej stołówce – prawdopodobnie kawałek sera z grilla; powiedzmy, że to był ser z grilla. Miałam w zwyczaju kłaść stos książek na siedzeniu obok – gdy pojawiał się ktoś ciekawy, mogłam je szybko zabrać, by mógł się przysiąść; ale jednoczenie skutecznie zniechęcały do tego nieinteresujących. Jako dwudziestodwulatka posługiwałam się wyjątkowo szczeniacką definicją nieciekawości; wedle moich standardów ja sama nie byłam szczególnie ciekawa.

Przy stoliku obok siedziała jakaś para; dziewczyna stopniowo podnosiła głos, aż w końcu byłam zmuszona zwrócić uwagę na to, co mówiła. – Co, kurwa, chcesz mieć więcej swobody? – pytała. Była ubrana w kusą niebieską koszulkę, a na szyi miała szklany wisiorek w kształcie rybki pielęgnicy. Na plecy spływał jej byle jak spleciony, długi, ciemny warkocz. Wstała i jednym ruchem ramienia zrzuciła wszystko ze stołu. Miała piękny biceps; pamiętam, że pomyślałam, jak fajnie byłoby mieć taki.

Naczynia spadły na ziemię, tłukąc się w kawałki; rozlany keczup i cola mieszały się pośród tych skorup. Pewnie grała w tle jakaś muzyka, dzisiaj wszystko w życiu ma jakiś soundtrack (i jakoś zwykle jest on tak ironiczny, że nie może być dziełem przypadku, tak tylko nadmieniam) – ale szczerze mówiąc, nie pamiętam. Może zalegała słodka cisza, przerywana tylko skwierczeniem grillowanego tłuszczu.

– I jak, teraz dobrze? – zapytała dziewczyna. – Nie każ mi być cicho. Chciałeś swobody, to ci ją daję. – Popchnęła stolik na bok, aż przechylił się i przewrócił. – Tak lepiej? – Podniosła głos. – Czy wszyscy mogliby opuścić salę, żeby mój chłopak miał dosyć swobody? Potrzebuje od chuja swobody! – Cisnęła swoje krzesło w środek keczupowo-skorupowego rumowiska. Znowu rozległ się dźwięk tłuczonych naczyń i nagle zapachniało kawą.

Wszyscy zamarliśmy, z widelcami w połowie uniesionymi do ust, łyżkami zanurzonymi w zupie, jak ci ludzie odnalezieni w ruinach po wybuchu Wezuwiusza.

– Kochanie, nie rób tego – poprosił jej chłopak, ale tylko raz; robiła swoje, więc postanowił się więcej nie fatygować prośbami. Przerzuciła się na następny stolik: nie było na nim nic z wyjątkiem tacy pełnej brudnych naczyń. Metodycznie wytłukła tam wszystko, co dało się stłuc i rzuciła wszystkim, czym dało się rzucić. Solniczka potoczyła się po podłodze aż do moich stóp.

Jakiś młodzieniec wstał z krzesła i lekko się jąkając, powiedział jej, żeby wyluzowała. Cisnęła w niego łyżką, która z głośnym stuknięciem odbiła się od jego czoła. – Nie bierz strony dupków – powiedziała. W jej głosie nie było śladu wyluzowania.

Chłopak osunął się z powrotem na krzesło, z szeroko otwartymi oczami. – Nic mi nie jest – zwrócił się do wszystkich obecnych, ale nie brzmiał przekonująco. Chwilę później wykrzyknął zdziwiony: – Ja pierniczę, zaatakowano mnie!

– Dobra, mam dość! – powiedział jej chłopak. Wysoki, szczupła twarz, ubrany w luźne dżinsy i długi płaszcz. Jego nos wyglądał jak nóż. – Proszę bardzo, roznieś wszystko w drzazgi, psychopatyczna suko. Tylko przedtem oddaj klucz do mojego mieszkania.

Zamachnęła się kolejnym krzesłem, które wylądowało ledwie metr z kawałkiem od mojej głowy – i to szacując dystans na jej korzyść. Wydawało się, że przeleciało dużo bliżej i walnęło w mój stolik, zachwiewając wszystkim, co na nim stało. Złapałam szklankę i talerz. Książki z głośnym plaśnięciem spadły na podłogę. – Chodź i weź sobie – powiedziała do niego.

Rozbawiło mnie to, że zaprasza go jak na poczęstunek, jak kucharka otoczona skorupami stłuczonych talerzy – i zaśmiałam się raz, histerycznie, wydając dziwaczny, kwaczący odgłos, który sprawił, że wszystkie oczy zwróciły się na mnie. Moment później przestałam się śmiać – nic tu nie było do śmiechu – i wszyscy zwrócili wzrok w przeciwną stronę. Przez szklane ściany widziałam ludzi zbliżających się od dziedzińca. Zauważyli, że coś się dzieje i przyszli zobaczyć, co jest grane. Jakichś troje podążając na lunch, zatrzymało się przy drzwiach.

– Żebyś wiedziała, że wezmę! – Postąpił kilka kroków w jej stronę. Zgarnęła garść upaćkanych keczupem kostek cukru i rzuciła w niego.

– Dla mnie to koniec – powiedział. – Koniec z nami. Wystawię twoje śmieci na korytarz i zmienię zamki. Odwrócił się; rzuciła w niego szklanką, która odbiła się od jego ucha. Potknął się, zachwiał, pomacał ręką uderzone miejsce, sprawdził, czy nie ma krwi na palcach. – Wisisz mi kasę za gaz – powiedział, nie patrząc w jej stronę. – Prześlij czek pocztą – i tyle go widzieli.

Gdy drzwi się zamknęły, na moment zapadła cisza, po czym dziewczyna zwróciła się do pozostałych: – I na co się gapicie, ćwoki? – Uniosła jedno z krzeseł; nie mam pojęcia, czy zamierzała nim rzucić, czy odstawić na miejsce. Przypuszczam, że sama jeszcze nie zdecydowała.

Pojawił się kampusowy policjant. Podszedł do mnie ostrożnie, z ręką na kaburze. Do mnie, stojącej nad przewróconym stolikiem, ciągle z niegroźną szklanką mleka w dłoni i z równie niegroźnym talerzem, z leżącą na nim niedojedzoną kanapką z grillowanym serem. – Odłóż to, kochanie – powiedział. – I usiądź na moment.

Gdzie mam odłożyć? I gdzie usiąść? Poza mną nic dokoła nie zostało w pionie. – Możemy o tym porozmawiać – ciągnął dalej. – Możesz mi powiedzieć, co zaszło. Nie wpadłaś jeszcze w żadne kłopoty.

– To nie ta – powiedziała mu kobieta zza lady. Była duża, stara – miała czterdziestkę albo i więcej – z pieprzykiem na górnej wardze i tuszem do rzęs spływającym w kąciki oczu. Przy innej okazji powiedziała mi: „Rządzisz się jakbyś była tutaj właścicielką”, kiedy odesłałam hamburgera do kuchni, żeby mi go dosmażyli. Ludzie przychodzą i odchodzą. Nie sądzę, żeby mnie zapamiętała.

– To ta wysoka – powiedziała do policjanta. Wskazała palcem, ale on to zignorował, kompletnie zaabsorbowany mną i tym, co zaraz mogę zrobić.

– Spokojnie – powiedział do mnie znowu; mówił cicho i przyjacielskim tonem. – Nie wpadłaś jeszcze w żadne kłopoty. – Zrobił krok naprzód, mijając dziewczynę z warkoczem i krzesłem. Nasze spojrzenia spotkały się ponad jego ramieniem.

– Ach, ci policjanci: nigdy ich nie ma, gdy są potrzebni – powiedziała do mnie. Uśmiechnęła się; miała miły uśmiech, duże białe zęby. – Niegodziwi nie zaznają spokoju. Uniosła krzesło nad głowę. – Nie dostaniesz zupy![2] Rzuciła nim w stronę drzwi, z daleka ode mnie i od policjanta. Wylądowało na oparciu.

Gdy policjant odwrócił się, by zobaczyć, co się dzieje, upuściłam talerz i widelec. Przysięgam, nie miałam takiego zamiaru. Palce mojej lewej ręki po prostu nagle się rozplotły. Hałas na nowo skierował uwagę gliniarza w moją stronę.

Ciągle trzymałam szklankę, do połowy wypełnioną mlekiem. Uniosłam ją lekko, jak do toastu. – Nie rób tego – powiedział policjant, nagle znacznie mniej przyjaznym tonem. – Ze mną nie ma żartów. Nie waż się mnie, kurwa, sprawdzać!

No i upuściłam tę szklankę. Rozbiła się o podłogę, mleko rozprysnęło się po moich butach i skarpetkach. Nie tylko upuściłam. Trzasnęłam szklanką o ziemię z całej siły.

2

Czterdzieści minut później ja i psychopatyczna suka zostałyśmy upakowane jak sardynki na tylnym siedzeniu radiowozu policyjnego hrabstwa Yolo: nasz kazus był na tyle poważny, że przekraczał kompetencje dobrodusznego kampusowego policjanta. Do tego zakuto nas w kajdanki. Nigdy wcześniej nie wyobrażałam sobie, że nadgarstki mogą być tak obolałe.

Aresztowanie najwyraźniej poprawiło jej humor. – Mówiłam im, że ze mną, kurwa, nie ma żartów – powiedziała, używając niemal dokładnie tych samych słów, jakimi zwrócił się do mnie kampusowy policjant, choć w jej głosie pobrzmiewał raczej smutek niż triumf. – Bardzo się cieszę, że postanowiłaś dotrzymać mi towarzystwa. Jestem Harlow Fielding. Wydział aktorski.

Poważka.

– Nigdy nie spotkałam nikogo, kto nazywałby się Harlow – powiedziałam. – Znaczy, kogoś, kto ma na imię Harlow. Znam takich, co mają Harlow na nazwisko.

– Odziedziczyłam to imię po mamie, a ona z kolei dostała je na cześć Jean Harlow. Ale to dlatego, że Jean Harlow była piękna i inteligentna, a nie dlatego, że dziadzio był obleśnym staruchem. Nic z tych rzeczy. Ale co jej przyszło z tej inteligencji i urody? Ciebie pytam. Znaczy, czy uważasz ją za wzór wart naśladowania?

Nic nie wiedziałam o Jean Harlow poza tym, że może grała w Przeminęło z wiatrem, którego nie widziałam i wcale nie zamierzałam oglądać. Koniec tej wojny. Czas się z tym pogodzić.

– Rosemary Cooke – przedstawiłam się. – Aaa, rozmaryn na pamiątkę[3] – powiedziała Harlow. – Super. Jestem totalnie, totalnie zachwycona. Przeplotła ramiona pod pośladkami w taki sposób, że jej skute kajdankami nadgarstki wylądowały z przodu. Jeśli i ja zrobiłabym to samo, mogłybyśmy podać sobie ręce, o to jej najwyraźniej chodziło – ale nie udało mi się tego zrobić.

Zabrano nas do aresztu hrabstwa, gdzie ta jej przeplatanka wywołała niezłą sensację. Zwołano nawet paru policjantów, żeby mogli popatrzeć, jak Harlow po kilkakroć przykuca i przestępuje przez swoje skute nadgarstki, w tę i z powrotem. Zgrabnie maskowała swój entuzjazm pełną wdzięku skromnością. – Mam bardzo długie ręce – mówiła. – Nigdy nie mogę trafić na ubrania z wystarczająco długimi rękawami...

Funkcjonariusz, który nas aresztował, nazywał się Arnie Haddick. Gdy aspirant Haddick zdjął czapkę, naszym oczom ukazało się łysiejące czoło o linii tak czystej i krągłej, że rysy jego twarzy sprawiały wrażenie niczym nie zakłóconych, jak na uśmiechniętym emotikonie.

Zdjął nam kajdanki i przekazał urzędnikom hrabstwa, żeby nas spisali. – Jakbyśmy były listą zakupów – skomentowała Harlow. Wszystko wskazywało, że była starym wyjadaczem w takich sprawach.

Ale ja nie. Uczucie dzikości, które towarzyszyło mi rano, dawno zniknęło, ustępując miejsca czemuś innemu – jakby żalowi czy tęsknocie za domem. Co ja zrobiłam? Dlaczego, na miłość boską, strzeliło mi to do głowy? Świetlówki bzyczały nam nad głowami jak muchy, ich fluorescencyjne światło podkreślało cienie pod podkrążonymi oczami i zamieniało nas wszystkich w osoby stare, zdesperowane i lekko zielonkawe.

– Przepraszam, jak długo to potrwa? – zapytałam. Starałam się być uprzedzająco grzeczna. Zorientowałam się, że nie zdążę na popołudniowe zajęcia. Historia europejskiego średniowiecza. Żelazne dziewice, lochy i palenie na stosie.

– Potrwa, ile potrwa – urzędniczka zmierzyła mnie niesympatycznym, jaszczurczym spojrzeniem. – Może trochę krócej, jeśli nie będziesz mi zawracać głowy pytaniami.

Na to już było za późno. Potem kazała mi przejść do celi, żebym nie zawracała głowy, gdy ona będzie spisywać Harlow.

– Nic nie bój, szefowo – powiedziała do mnie Harlow. – Zaraz do ciebie dołączę.

– Szefowo? – powtórzyła urzędniczka.

Harlow wzruszyła ramionami. – Szefowo. Wodzu. Prowodyrko. – Obdarzyła mnie uśmiechem jak z gangsterskiego filmu.

– Naczelniku.

Być może nadejdzie kiedyś dzień, gdy policjanci i studenci nie będą naturalnymi wrogami, ale na pewno nie zobaczę tego za mojego życia. Kazali mi zdjąć zegarek, buty, pasek i zaprowadzili, na bosaka, do zakratowanej klatki z lepką podłogą. Kobieta, która zabierała moje rzeczy, była tak niemiła, jak się tylko dało. W powietrzu unosił się silny odór, połączenie zapachu piwa, stołówkowej lasagne, sprayu na komary i sików.

Kraty sięgały aż do samego sufitu – sprawdziłam, jak na dziewczynę jestem niekiepska we wspinaczce. Znowu świetlówki na suficie, bzyczące jeszcze głośniej, a do tego jedna z lamp migotała, wskutek czego scena w celi na przemian nikła w ciemności i na nowo jaśniała, jakby całe dnie mijały w okamgnieniu. Dzień dobry, dobranoc, dzień dobry, dobranoc. Byłoby fajnie mieć buty na nogach.

Lokatorkami celi były już dwie inne kobiety. Jedna z nich siedziała na gołym, wąskim materacu. Była młoda, krucha, czarna i pijana. – Potrzebny mi lekarz – powiedziała do mnie. Wysunęła łokieć: z płytkiej rany wolno sączyła się krew, w migoczącym świetle jej kolor zmieniał się od czerwieni do fioletu.– Potrzebuję pomocy! – zakrzyknęła tak nagle, że aż się wzdrygnęłam. – Dlaczego nikt się mną nie zajmie? – Nikt, ze mną włącznie, nie odpowiedział na jej pytanie, więc więcej się nie odzywała.

Druga kobieta była w średnim wieku, biała, nerwowa i chuda jak szczapa. Miała sztywne, utlenione blond włosy, a łososiowego koloru garsonka wyglądała szykownie, zważywszy na okoliczności. Właśnie wjechała tyłem w radiowóz, a ledwie tydzień wcześniej aresztowano ją za kradzież w sklepie – zwędziła chipsy i salsę na imprezę u siebie w domu, miała ze znajomymi oglądać mecz w sobotę popołudniu. – To naprawdę niedobrze – powiedziała mi. – Mam strasznego pecha.

Wreszcie zakończyli spisywanie mnie. Nie mam pojęcia, ile godzin to trwało, bo nie miałam zegarka, ale ten moment naszedł długo po tym, jak straciłam wszelką nadzieję. Harlow ciągle siedziała w kantorku, kręcąc się na chybotliwym krześle, potupując nogą, podczas gdy urzędniczka uściślała szczegóły protokołu jej zeznania. Oskarżono ją o działanie na szkodę własności i zakłócenie porządku publicznego. Jak mi oświadczyła, to była kaszka z mleczkiem. W ogóle się nimi nie przejmowała; ja nie powinnam się nimi przejmować. Zadzwoniła do swojego chłopaka, tego kolesia ze stołówki. Zaraz po nią przyjechał i zniknęła, zanim urzędnicy skończyli z moimi papierami.

Odnotowałam, że chłopak się czasem przydaje. Nie po raz pierwszy.

Przedstawiono mi podobne zarzuty, z jedną istotną różnicą – byłam oskarżona także o napaść na funkcjonariusza policji, i nikt nie sugerował, że to też jest kaszka z mleczkiem.

Do tego czasu zdołałam przekonać samą siebie, że jestem kompletnie niewinna i moja jedyna zbrodnia polegała na byciu w niewłaściwym miejscu i w niewłaściwym czasie. Zadzwoniłam do rodziców, bo do kogo innego? Miałam nadzieję, że matka odbierze, jak to się zwykle zdarzało, ale akurat wyszła na brydża. Wszyscy wiedzą, że mama ogrywa ludzi bez litości, dziwię się, że ktoś ciągle chce z nią siadać do stołu – ale tak to bywa z brydżowymi maniakami, gra wciąga ich równie desperacko jak narkotyk. Matka miała wrócić za godzinę lub dwie, pobrzękując swoją szulerską wygraną w srebrnej portmonetce, szczęśliwsza niż kiedykolwiek.

Oczywiście jej szczęście trwało tylko do momentu, gdy ojciec powiedział jej, co mi się przydarzyło. – Coś ty, do diabła, zrobiła? – w głosie ojca pobrzmiewało wyczerpanie, jakbym oderwała go od czegoś o wiele ważniejszego, ale tego dokładnie się po mnie spodziewał.

– Nic. Odszczeknęłam się kampusowemu policjantowi. – Poczułam, jak zmartwienia zsuwają się ze mnie jak wylinka z węża. Ojciec często tak na mnie działał. Im bardziej się złościł, tym bardziej ja łagodniałam i weselałam, co, oczywiście, wzmagało tylko jego irytację. Trzeba przyznać sprawiedliwie, że każdy by tak zareagował.

– Im ktoś niższy rangą, tym bardziej drażliwy – powiedział ojciec. Niebywałe, jak szybko moje aresztowanie stało się okazją do prawienia mi kazań. – Zawsze myślałem, że to twój brat kiedyś zadzwoni z aresztu – dodał. Byłam zadziwiona tym, jakże rzadkim, wspomnieniem brata. Ojciec zwykle bywał o wiele bardziej oględny w rozmowach przez telefon, szczególnie z domu – był przekonany, że linia jest na podsłuchu.

Powstrzymałam się od najbardziej oczywistej odpowiedzi – że owszem, to więcej niż prawdopodobne, że mój brat kiedyś wylądowałby w areszcie, ale z pewnością nie dzwoniłby do domu.

Na ścianie nad telefonem ktoś nabazgrał trzy słowa niebieskim długopisem. PLANÓJ Z GÓRY. Pomyślałam, że to bardzo przydatna rada, ale z punktu widzenia kogoś, kto korzysta z telefonu, przychodzi ona cokolwiek za późno. Pomyślałam też, że to byłaby dobra nazwa dla salonu pogrzebowego.

– Nie mam pojęcia, co mam teraz zrobić – powiedział ojciec. – Musisz mnie poinstruować.

– Tato, dla mnie to też pierwszy raz.

– Lepiej nie próbuj być urocza.

I wtedy nagle rozpłakałam się tak gwałtownie, że odebrało mi głos. Parę razy zachłysnęłam się i próbowałam coś powiedzieć, ale nadaremnie.

Ojciec zmienił ton. – Podejrzewam, że ktoś cię do tego namówił – powiedział. – Zawsze dawałaś się sprowokować. No cóż, bądź dzielna (jakbym miała inne wyjście!), zobaczę, co się da zrobić.

Następna w kolejce do telefonu była tleniona blondyna. – Nigdy nie zgadniesz, skąd dzwonię! – powiedziała. Jej głos brzmiał jasno i swobodnie, ale jak się okazało, wykręciła zły numer.

Z racji swej pozycji, jako profesjonalista zwykle stawiający na swoim, ojciec zdołał dodzwonić się bezpośrednio do policjanta, który mnie aresztował. Okazało się, że aspirant Haddick sam ma dzieci; traktował ojca z całym współczuciem, na jakie ten w swej własnej opinii zasługiwał. W chwilę później mówili sobie po imieniu, a zarzut napaści na funkcjonariusza zredukowany został do „utrudniania funkcjonariuszowi pełnienia obowiązków służbowych”, by w końcu zostać kompletnie wymazany z akt. Zostały tylko zarzuty dotyczące niszczenia mienia i zakłócenia porządku publicznego – ale i te mi odpuszczono, bo okazało się, że kobieta z rozmazanym tuszem świadczyła na moją korzyść. Upierała się, że byłam tylko niewinnym świadkiem wydarzeń i nie zamierzałam rzucać szklanką. – Wszyscy jesteśmy w szoku – powiedziała. – Trudno sobie wyobrazić, jaka to była awantura.

Ale zanim do tego doszło, zdążyłam już obiecać ojcu, że przyjadę do domu na cały długi weekend Święta Dziękczynienia, żebyśmy mogli przedyskutować, co zaszło przez te cztery dni twarzą w twarz. To była wysoka kara za rozlanie mleka. Nawet nie odliczając okresu aresztu.

4

Oczywiście, bardzo wzruszył mnie jej gest – ale lektura dzienników matki była ostatnią rzeczą, na którą miałam ochotę. Jaki sens ma unikanie rozmów o przeszłości, skoro została ona spisana i dokładnie wiadomo, gdzie szukać tych zapisków?

Jej dzienniki były całkiem spore, wielkości bloku rysunkowego, ale grubsze; oba przewiązane wstążką od jakiegoś starego gwiazdkowego prezentu. Musiałam przepakować walizkę, by je zmieścić, a potem usiąść na niej, żeby dała się z powrotem zamknąć.

W jakimś momencie – prawdopodobnie w trakcie przesiadki na inny samolot w Chicago, walizka postanowiła wyruszyć własną drogą. Wylądowałam w Sacramento, spędziłam godzinę, czekając przy karuzeli, a przez następną godzinę dyskutowałam z niesympatycznymi, a jednak Bogu ducha winnymi ludźmi. Wreszcie odeszłam z pustymi rękami i złapałam ostatni autobus do Davis.

Męczyły mnie wyrzuty sumienia, bo miałam te dzienniki przez mniej niż dobę i już zdążyłam je zgubić. Jednocześnie byłam szczęśliwa, że chociaż raz niekompetencja linii lotniczych przyniosła mi coś dobrego, nie złego. I kto wie, może uda mi się nie zobaczyć ich nigdy więcej, za co nie można będzie mnie winić – w najgorszym razie złożyć na karb mojej naiwnej wiary, że inni ludzie zrobią, co do nich należy. Cieszyłam się, że nie przyszło mi do głowy włożyć do walizki podręczników.

Nade wszystko byłam zmęczona. Ledwo wyszłam z windy, dobiegły mnie dźwięki kawałka Joan Osborne One of Us; muzyka stawała się głośniejsza w miarę jak zbliżałam się do drzwi mojego mieszkania. Byłam zaskoczona, bo myślałam, że Todd (mój współlokator) nie wróci aż do niedzieli – nie wspominając, że byłam przekonana, iż w twardej opozycji do reszty ludzkości Todd nie lubi One of Us.