Wydawca: WAB Kategoria: Sensacja, thriller, horror Język: polski Rok wydania: 2018

Uzyskaj dostęp do tej
i ponad 25000 książek
od 6,99 zł miesięcznie.

Wypróbuj przez
7 dni za darmo

Ebooka przeczytasz w aplikacjach Legimi na:

e-czytniku (w tym Kindle) kup za 1 zł
tablecie  
smartfonie  
komputerze  
Czytaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Czytaj i słuchaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Liczba stron: 431 Przeczytaj fragment ebooka

Audiobooka posłuchasz w abonamencie „ebooki+audiobooki bez limitu” w aplikacji Legimi na:

Androida
iOS
Czytaj i słuchaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?

Odtwórz fragment audiobooka:

Posłuchaj fragmentu audiobooka Czas: 10 godz. 56 min Lektor: Tomasz Sobczak

Ebooka przeczytasz na:

Kindlu MOBI
e-czytniku EPUB kup za 1 zł
tablecie EPUB
smartfonie EPUB
komputerze EPUB
Czytaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Czytaj i słuchaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Zabezpieczenie: watermark Przeczytaj fragment ebooka

Audiobooka posłuchasz na:

tablecie MP3
smartfonie MP3
komputerze MP3
Czytaj i słuchaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?

Pobierz fragment dostosowany na:

Posłuchaj fragmentu audiobooka Czas: 10 godz. 56 min Lektor: Tomasz Sobczak

Opis ebooka Naturalista - Andrew Mayne

Jeśli po Blair Witch Project podejrzliwie zerkaliście na lasy, po Naturaliście więcej do żadnego nie wejdziecie.

 

Profesor biologii obliczeniowej Theo Cray widzi prawidłowości tam, gdzie inni widzą chaos. Pewnego dnia w lasach Montany zostają znalezione zmasakrowane zwłoki byłej studentki profesora. Wkrótce okazuje się, że ofiar jest więcej, a jedynym podejrzanym policji jest... niedźwiedź grizzly. Względnie sam profesor Cray. Mężczyzna postanawia więc wykorzystać całą swoją wiedzę i zawodową skrupulatność, żeby znaleźć zabójcę. Czerpie z biologii, antropologii, botaniki, statystyki i algorytmów komputerowych, aby zlokalizować kolejne ciała. Czy wykaże się większym sprytem niż jego przeciwnik, zanim sam stanie się ofiarą?

 

Andrew Mayne – pisarz, iluzjonista, gwiazdą programu telewizyjnego Don’t Trust Andrew Mayne. Pracował m.in. z Davidem Blaine’em i Davidem Copperfieldem. Zasłynął cyklem powieściowym o agentce FBI Jessice Blackwood, który Twentieth Century Fox i Temple Hill Entertainment zamierzają zekranizować. Za ostatnią powieść z tego cyklu, Black Fall (2017), Mayne był nominowany do Nagrody im. Edgara Allana Poego.

Naturalista (2017) jest pierwszym tomem nowej serii thrillerów autora. W 2019 roku nakładem W.A.B. ukaże się tom drugi, Looking Glass (2018).

Opinie o ebooku Naturalista - Andrew Mayne

Fragment ebooka Naturalista - Andrew Mayne

Andrew Mayne

NATURALISTA

przełożył Jacek Żuławnik

Tytuł oryginału: The Naturalist

Copyright © 2017 by Andrew Mayne

All rights reserved

Copyright © for the Polish edition by Grupa Wydawnicza Foksal, MMXVIII

Copyright © for the Polish translation by Jacek Żuławnik, MMXVIII

Wydanie I

Warszawa MMXVIII

Mojemu przyjacielowi Gerry’emu Ohrstromowi za wsparcie oraz zaraźliwy entuzjazm dla nauki

11989

Las wydawał się jakiś… inny. Tylko tak Kelsie potrafiła określić swoje odczucie. Po prostu coś było nie tak. Spojrzała w kierunku, w którym odszedł Trevor. Nie była pewna, czy powinna za nim pójść, czy pozostać przy małym czerwonym namiocie i zaczekać, aż chłopak wróci z przerwy na toaletę.

Wyśmiałby ją, gdyby mu powiedziała, że się boi. Sięgnęła więc do plecaka w poszukiwaniu rolki papieru toaletowego, którą pożyczyła z łazienki na stacji benzynowej pięćdziesiąt kilometrów wcześniej. Znalazła ją zaplątaną w kabel od walkmana, leżała na stosiku składanek na kasetach, które Trevor przygotował jeszcze w Boston College.

Trevor studiował, jako przedmiot kierunkowy wybrał dziennikarstwo. Był tyczkowatym chłopakiem o czarnych, opadających na oczy włosach. Poznali się na imprezie poza uczelnią i natychmiast zapałali do siebie sympatią, gdy okazało się, że oboje przepadają za rockiem progresywnym i planszówkami. Pierwszy wspólny wieczór spędzili w jego pokoju w akademiku. Słuchali Tubular Bells, grali w Stratego i popijali tanie wino. Kelsie od razu poczuła, że się zakochała, ale odczekała dwa miesiące, zanim wyznała Trevorowi miłość.

Jej rodzice go nie znosili. Ojciec, pracownik szczebla kierowniczego w banku, nie mógł zrozumieć, jak dziennikarstwo może być czyimś „przedmiotem kierunkowym”, a matka wciąż wracała wspomnieniami do swojego pierwszego małżeństwa, które zawarła na studiach. Trevor był dla nich po prostu kolejną chwilową fascynacją córki, równie nieistotną jak partner Kelsie na balu na zakończenie podstawówki.

Matka i ojciec Trevora byli rozwiedzeni, mieszkali za granicą, syn prawie z nimi nie rozmawiał, co Kelsie szybko przeniosła na grunt stosunków z własnymi rodzicami. Kiedy Trevor zaproponował letnią pieszą wyprawę połączoną z noclegiem pod namiotem, Kelsie zgodziła się bez wahania. Aby dodatkowo podkreślić swą niezależność od rodziców, oświadczyła, że nie przyjedzie do domu na wakacje. Ignorowała ich, kiedy próbowali dodzwonić się do niej do akademika. Do diabła z nimi, mówiła sobie.

To było dwa tygodnie i jakiś tysiąc kilometrów temu. Spoglądając na granatowy, ciemniejący las, Kelsie naraz pożałowała, że nie pojechała do domu i nie spróbowała przekonać rodziców do Trevora. Wyprawa była w sumie przyjemna. Tylko od czasu do czasu Trevor tracił nad sobą panowanie, a wtedy Kelsie bała się, że znów zrobi coś, na co chłopak przewróci oczami i wytknie, jak nikła jest jej wiedza o podstawach pieszych wycieczek i biwakowania.

– Trev? – odezwała się, ruszając w kierunku, w którym się udał.

Odpowiedziała jej cisza.

– Kochanie, wziąłeś papier? Bo mam rolkę…

Przeszła dziesięć metrów, obejrzała się, by się upewnić, że widzi namiot, i postawiła jeszcze kilka kroków.

Dzień w lesie przechodził w noc. Cykały świerszcze, w górze przemknął jakiś wielki, niewyraźny kształt ptaka – czyżby sowa? – wracającego do gniazda albo wylatującego z niego.

Kelsie bardzo przeżywała to, że wybrali się w Appalachy. Któregoś dnia na szlaku dostrzegła wielkie czarne ptaki na tle wieczornego nieba i wskazała je Trevorowi. Było ich całe mnóstwo. Przyglądała się im z podziwem.

– To nietoperze – wyjaśnił.

– Nietoperze?

– Ano. Gdzieś niedaleko musi być spora jaskinia.

– Fajnie – odparła, bardzo się starając, by zabrzmiało to, jakby naprawdę tak myślała. Tamtej nocy nie zmrużyła oka. Każdy, nawet najdrobniejszy cień sprawiał, że przechodził ją dreszcz.

To jednak nic w porównaniu z tym, co czuła w tej chwili.

Dotarła do miejsca, w którym powinna była zastać Trevora. Pnie powalonych drzew układały się tu w kształt litery V, tworząc swego rodzaju niszę, w której nawet Kelsie poczułaby się w miarę swobodnie.

Trevora tu jednak nie było.

Może postanowił pójść inną drogą?

Już miała się odwrócić, kiedy nagle zauważyła jeden z jego traperów z jasnobrązowej skóry. Uklękła i podniosła go.

But tkwił wciśnięty pomiędzy korzeń a ziemię, tak jakby właściciel zgubił go, potykając się. Trevor powinien leżeć przed nim. Ale nie leżał. W ogóle nigdzie go nie było.

– Trev? – odezwała się cicho. Zanadto się bała, by podnosić głos.

Światło zmierzchu bledło, sylwetki drzew stawały się coraz ciemniejsze. Kelsie postanowiła wrócić do obozowiska; wyobraziła sobie, że Trevor czeka tam na nią z uśmiechem na ustach. Wzięła but i ruszyła z powrotem.

Na chwilę spanikowała, gdy nie mogła dostrzec namiotu, ale w miarę jak się zbliżała do obozu, coraz wyraźniej widziała czerwień płótna w przyćmionym świetle. Po chłopaku nadal nie było śladu.

– Kochanie?

Już raz wykręcił jej taki numer, a ona w odwecie nie przespała się z nim tamtej nocy. Była pewna, że zrozumiał, czym grożą takie żarty, i miała nadzieję, że mimo to teraz też po prostu postanowił spłatać jej figla.

Usiadła przed namiotem z zamiarem zastanowienia się, co dalej – czy schować się w środku i zaczekać, czy spróbować rozpalić ognisko?

Uznała, że rozpali ognisko.

Dopiero kiedy uklękła przy niewielkim kręgu z kamieni i podjęła próbę podpalenia garści suchych liści, zauważyła pniak, którego wcześniej tam nie było. Mierzył tyle co połowa wzrostu dorosłego człowieka i był czarny jak noc. Stał pomiędzy dwoma zimozielonymi krzakami, w miejscu, które – dałaby sobie rękę uciąć – jeszcze przed chwilą było puste.

Powietrze uwięzło jej w płucach. Zerknęła w lewo i w prawo, by się upewnić, że to nie pomyłka. Kiedy powróciła wzrokiem do pniaka, już go tam nie było.

Las ożył.

Nastąpiła eksplozja ruchu, jakby na Kelsie runął cień.

Naraz znalazła się na plecach i poczuła, że coś niesamowicie ciężkiego siedzi jej na piersi i uniemożliwia oddychanie.

Pod palcami wyczuła grube, szorstkie jak pędzle jej matki włosy. W powietrzu rozszedł się zjełczały, miedziany zapach.

Zobaczyła błysk pazurów, ale dopiero kilka sekund później, kiedy ciepła krew zaczęła spływać po chłodnej skórze jej brzucha, zrozumiała, co się stało.

Trevor mówił, że w lasach porastających te góry żyją niedźwiedzie i pumy. Kelsie nie miała pojęcia, co ją zaatakowało, ale kiedy leżała sparaliżowana i się wykrwawiała, przyszła jej do głowy myśl, że nigdy nie słyszała o zwierzęciu, które by najpierw raniło człowieka, a potem siedziało i przyglądało się, jak ten umiera.

2Maszyna do lodu

Człowiek nauki winien nie mieć żadnych pragnień ni sympatii, jego serce winno być z kamienia.

Karol Darwin

Niebieskie i czerwone światła radiowozów odbijają się w podrapanych chromowanych literach układających się w napis MASZYNA DO LODU. Zamyślony stoję przed motelowymi automatami, w ręce trzymam plastikowy kubełek. Skąd pochodzi woda do tego urządzenia? Z miejscowego potoku? Przepuszczają ją przez filtr? Czy przed zamianą w kostki lodu woda jest przechowywana w wewnętrznym zbiorniku?

Niedawno czytałem artykuł o nowej bakterii, którą odkryto głęboko w jaskiniach lodowych. Przeszła od fotosyntezy do chemosyntezy i dosłownie pożerała skałę, by przeżyć. Na pewno bez trudu przeżarłaby się również przez filtr węglowy.

Na razie nie wydaje się szkodliwa dla ludzi – ciekawe zatem, czy można ją wykorzystać do rozbijania kamieni nerkowych? Tak wiele pytań…

Tak wiele… że dopiero po chwili zauważam samochód, który z piskiem opon zatrzymuje się za mną. Odwracam się i widzę opancerzonego policyjnego vana. Zauważam też, że na parkingu zjawiło się pół tuzina radiowozów, a w każdym dwoje funkcjonariuszy; kucają z wycelowanymi pistoletami i strzelbami przytkniętymi do ramienia. Mierzą w pokoje znajdujące się po drugiej stronie parkingu.

– Pochyl się pan! – syczy ktoś.

Mężczyzna w czarnych spodniach i z krawatem ukrytym pod kamizelką kuloodporną zajmuje pozycję za otwartymi od strony pasażera drzwiami zaparkowanego tuż obok mnie forda bronco. Na szyi dynda mu odznaka. Facet nie wyjmuje broni.

Daje mi znak ręką.

– Proszę wrócić do swojego pokoju.

Wszystko dzieje się jak w zwolnionym tempie, ale mimo to nie jestem w stanie się poruszyć. Kucam i zza tylnego zderzaka auta przyglądam się rozwojowi sytuacji.

Z vana wysiada czterech mężczyzn w rynsztunku bojowym, z metalowymi maskami na twarzach, i biegnie w kierunku pokojów po drugiej stronie parkingu. Jeden z policjantów niesie gruby metalowy cylinder. Uderza nim w zamek i drzwi stają otworem. Dwóch wpada do środka z uniesioną bronią, a pozostali ich ubezpieczają.

Panuje pełna napięcia cisza. Po chwili przerywa ją okrzyk z pokoju:

– Czysto!

Jeden z uzbrojonych mężczyzn wychodzi, daje sygnał dłonią i kręci przecząco głową.

Drugi zjawia się tuż za nim, ustępując miejsca trzem funkcjonariuszom z biura szeryfa oraz wysokiej kobiecie w marynarce i kapeluszu kowbojskim. Kobieta ma ciemną, sztywną skórę, bruzdy mimiczne po obu stronach ust i kurze łapki – widzę je nawet z daleka.

Zajrzawszy do pokoju, kobieta wraca na parking i przygląda się stojącym tam samochodom. Wskazuje jeden, na co policjant podaje numery rejestracyjne przez radio i prosi o sprawdzenie. Wszyscy milczą. Głos mówiącego niesie się po placu.

Mężczyzna, który kazał mi wracać do pokoju, rozluźnia się i wstaje zza drzwi wozu. Zauważa moje odbicie w lusterku od strony kierowcy i obraca się na pięcie.

– Chyba o coś pana prosiłem?

– Nie mogę. – Przenoszę spojrzenie na funkcjonariuszy strzegących wejścia do pokoju. – Raczej mnie nie wpuszczą.

Dociera do niego dopiero po chwili. Ja zaś nadal przetwarzam to, co się wydarzyło.

– Jasny gwint. – Mruży oczy. – Doktor Cray?

– Tak… Theo Cray. O co chodzi?

Jego dłoń wędruje ku zamocowanej na biodrze kaburze. Mężczyzna nie dobywa broni, ale kładzie palce na rękojeści.

– Doktorze Cray – zaczyna niskim, wyważonym tonem – dla pańskiego bezpieczeństwa proszę, żeby powoli odstawił pan kubełek i podniósł ręce.

Nie myślę. Robię, co każe.

– A teraz proszę uklęknąć.

Mam na sobie szorty, żwir wbija mi się w kolana, ale jestem do tego stopnia zdjęty strachem, że nawet nie czuję bólu.

Podchodzi do mnie, trzymając dłoń na rękojeści pistoletu.

– Stanę za panem. Upewnię się, że nie ma pan broni. – Przyglądam mu się kątem oka. Wolną rękę kładzie na drugim biodrze. – Pozwoli pan, że dla własnego bezpieczeństwa założę panu kajdanki.

– W porządku – zgadzam się. W końcu ma pistolet. Chyba nie za bardzo mogę odmówić. Zanadto się boję, żeby zapytać, dlaczego uważa, że powinien założyć mi kajdanki.

Szybko, ale zaskakująco delikatnie zapina zimne metalowe bransoletki na moich nadgarstkach, po czym pyta:

– Czy mogę unieść pana koszulę?

– Jasne – odpowiadam słabym głosem.

Czuję powiew chłodnego powietrza Montany na spoconych plecach.

– Przeszukam teraz pańskie kieszenie.

– Okej.

Kładzie mi dłoń na ramieniu, przytrzymując, żebym nie wstał, i obszukuje obie kieszenie.

– Co pan tu ma?

Chwila paniki, pustka w głowie.

– E… Klucz do pokoju. Portfel. E… Telefon.

– Coś jeszcze?

Muszę się zastanowić. Boję się udzielić złej odpowiedzi.

– E… Scyzoryk. Leatherman.

Mężczyzna wciąga rękawiczki. Czuję zapach lateksu.

– Czy mogę wyjąć te przedmioty z pańskiej kieszeni?

– Tak. Tak… oczywiście.

Na filmach w takich sytuacjach jest dużo krzyku. Tymczasem ten mężczyzna odzywa się do mnie, jakby był lekarzem. Nie podnosi głosu. Nie grozi mi.

Opróżnia moje kieszenie i kładzie wszystkie przedmioty na ziemi półtora metra ode mnie. Blisko, ale poza zasięgiem rąk.

– Proszę chwilę zaczekać, dopóki tego nie wyjaśnimy.

– Czego nie wyjaśnicie?

Nie odpowiada. Zamiast tego przykłada palce do ust i głośno gwiżdże. Kobieta w kowbojskim kapeluszu odwraca głowę w kierunku źródła dźwięku.

Jej spojrzenie koncentruje się na mnie.

– Cray?! – krzyczy.

Mężczyzna potwierdza skinieniem głowy. W osłupieniu robię to samo.

Do tej pory wszystko przebiegało zaskakująco spokojnie, jak podczas badania lekarskiego. Teraz nagle następuje przyspieszenie. Cała energia skierowana na mój pokój w motelu obraca się w moją stronę, jakby wycelowano we mnie lufę działa.

Czuję na sobie dziesiątki oczu.

Są wśród nich spojrzenia pełne wściekłości.

Jestem oceniany. Osądzany.

Nie mam, kurwa, pojęcia dlaczego.

– O co chodzi? – pytam.

Kobieta w kowbojskim kapeluszu podchodzi szybkim krokiem. Staje nade mną, przygląda mi się, jakbym był próbką w laboratorium. Miga mi ostrze, które nosi przy pasku.

– Próbował uciekać? – pyta, lekko przeciągając samogłoski. Nie spuszcza ze mnie oka.

– Jest bardzo skłonny do współpracy.

– To dobrze. Doktorze Cray, jeżeli nadal będzie pan z nami współpracował, wszystko szybko się skończy.

W sposobie, w jaki wypowiada te słowa, nie ma nic a nic uspokajającego.

3Próbka

Jestem naukowcem. Przyglądam się. Analizuję. Wysuwam przypuszczenia. Sprawdzam je. Jestem inteligentny, ale zawsze jakby trochę nieobecny.

W dzieciństwie czytałem komiksy i pragnąłem być Batmanem, Mrocznym Rycerzem, detektywem takim jak on. Jednakże postacią, z którą miałem najwięcej wspólnego, był Obserwator, łysy człowieczek w todze, który pojawiał się na kartach opowieści ze świata Marvela i zwyczajnie… obserwował.

W tej chwili przypatruję się swojemu życiu jak ciągowi liczb na ekranie komputera i szukam współzależności.

Detektyw Glenn, mężczyzna, który znalazł mnie w motelu, siedzi naprzeciwko mnie. Rozmawiamy sobie, jak gdyby nigdy nic. Unikamy oczywistych pytań, na przykład o to, dlaczego mam plastikowe torebki na dłoniach.

Formalnie rzecz biorąc, chyba nie zostałem aresztowany. O ile mi wiadomo, zgodziłem się na to wszystko. Nie od razu, stopniowo. Zdaje się, że nazywają to zatrzymaniem do wyjaśnienia. Glenn zdjął mi kajdanki, gdy tylko posadził mnie przy stole w sali konferencyjnej. Torebek jednak nie usunął, nadal tkwią na moich dłoniach, umocowane taśmą w nadgarstkach. Najwyraźniej jestem okazem.

Glenn jest tak opanowany i rozbrajający, że chwilami zapominam, jak się tu dostałem. Przyjechałem radiowozem, skuty i wciśnięty na tylne siedzenie. Celowały we mnie lufy pistoletów oraz wściekłe, pełne odrazy spojrzenia, których nie potrafię wytłumaczyć.

Przypatruję się Glennowi, który obserwuje mnie pomiędzy uprzejmymi uwagami na temat pogody w Montanie i teksańskich zim. Ma rzednące na skroniach blond włosy i czujne szare oczy osadzone w zmęczonej twarzy. Kojarzy mi się z podstarzałym miotaczem, usiłującym odgadnąć, w jaki sposób odbijający zareaguje na kolejny rzut. Nosi szkockie nazwisko, ale oblicze ma bardzo holenderskie.

Raz jeszcze pytam, o co chodzi, na co on odpowiada:

– Dojdziemy do tego. Musimy wyjaśnić pewne rzeczy.

Mówię, że chętnie wyjaśnię tyle, ile będę mógł, ale Glenn obojętnie odnosi się do mojej propozycji, udaje niezainteresowanego tym, co mogę mieć do powiedzenia. Sądząc po liczbie policjantów, którzy wtłoczyli się do mojego pokoju w motelu, a także po tym, jak potraktowano moje dłonie i stopy, podejrzewam, że tak naprawdę bardzo ich interesuje moja osoba.

Do drzwi sali konferencyjnej puka ciemnowłosa kobieta w kitlu laboratoryjnym. Glenn zaprasza ją gestem do środka.

Kobieta stawia na stole skrzynkę na narzędzia, po czym zakłada maseczkę zasłaniającą usta i nos.

– Włączona? – pyta, wskazując stojącą w kącie kamerę; nie zauważyłem jej wcześniej.

– Tak – odpowiada Glenn.

– To dobrze. – Kobieta zwraca się w moją stronę i zdejmuje mi torebki z dłoni.

Założono je dla zabezpieczenia materiału dowodowego – to oczywiste. Ale w związku z czym?

– Panie Cray, pobiorę teraz próbki. – Kobieta mówi głośno, zapewne po to, żeby było ją słychać na nagraniu. Ogląda moje paznokcie i pokazuje je Glennowi.

Ten pochyla się i zerka na skórki.

– Obcina je pan bardzo krótko. Dlaczego?

– Chytridiomikoza – wyjaśniam.

– Chytry… – próbuje wymówić Glenn, ale się poddaje. – Co to takiego? Choroba?

– Tak. Grzybicza.

Laborantka puszcza moją dłoń.

– Zaraźliwa?

– Tak – odpowiadam, zaskoczony jej reakcją. – O ile jest pani płazem. Ja jej nie mam. Chyba. Ale poświęcam sporo czasu na badanie żab w różnych środowiskach, dlatego muszę uważać, żeby nie przenosić zarazków.

Glenn zapisuje coś w swoim notatniku.

– Czy to dlatego kupił pan buty przed trzema dniami?

Nie pytam, skąd wie.

– Tak. To, czego nie jestem w stanie wysterylizować, niszczę i wymieniam na nowe. Przyznaję, że może przesadzam z ostrożnością, ale niektórzy uważają, że odpowiedzialnością za spadek liczebności płazów należy obarczać naukowców niechcący roznoszących zarazki.

– Dużo pan podróżuje? – pyta Glenn.

– Bez przerwy. – Czy zdradzam zbyt wiele?

– Żeby badać żaby?

– Czasami tak. – Nie wiem, ile powiedzieć. Jak dotąd nie wydawał się zainteresowany, ale to mógł być podstęp, żebym sam zaczął mówić.

Glenn wyjmuje kartonową teczkę z aktówki i zaczyna przeglądać wydruki. Staram się nie zwracać na nie uwagi, ale tekst przebija przez kartkę. To informacje na mój temat znalezione w internecie: strony wydziału, artykuły, wywiady.

Laborantka bierze patyczek z wacikiem i przesuwa nim pod moimi paznokciami. Robi to delikatnie. Zaskoczyło mnie, że nie wiedziała, czym jest chytridiomikoza. Choć z drugiej strony… Kobieta jest ubrana jak naukowiec, ale tak naprawdę pracuje jako szeregowy technik wyspecjalizowany w zbieraniu, a nie badaniu dowodów.

Przerzuciwszy kilka stron, Glenn spogląda na mnie zaintrygowany.

– Bioinformatyka? Jest pan biologiem?

– Niezupełnie. Bioinformatyka to połączenie nauk biologicznych z metodami i narzędziami informatycznymi.

Glenn stara się zadawać proste, ogólne pytania, ale wyraźnie widzę, że jest inteligentnym człowiekiem, który słucha tego, co mówię – i co przemilczam. Odpowiadam szczerze, ponieważ nie wiem, dokąd zmierza rozmowa.

– Zajmujemy się głównie genetyką. Na przykład DNA. Jest ono tak złożone, że jeśli chcemy je zrozumieć, musimy korzystać z pomocy komputerów.

Kiwa głową.

– Czyli jest pan w pewnym sensie genetykiem?

– Nie. Wprawdzie od czasu do czasu badam DNA, ale znajduje się ono poza obszarem moich zainteresowań. Obecnie zgłębiam zagadnienie plastyczności fenotypowej.

Łypie na kobietę, która kręci głową, po czym zerka na mnie, unosząc brew.

– Czy słusznie podejrzewam, że nie ma to nic wspólnego z plastikami?

– Jak najbardziej. – Sięgam do tekstu, którym raczę gości na przyjęciach, i przypominam sobie, jak bardzo nie znoszę wyłuszczać laikom sensu mojej pracy. – Czy uprawiał pan sport w liceum?

– Grałem w futbol.

– Czy był pan wtedy bardziej muskularny?

– Dziesięć kilo czystych mięśni. Tęsknię za nimi. – Posyła laborantce uśmiech pełen skrępowania.

Podejrzewam, że kiedy nie maglują podejrzanych i nie szukają obciążających dowodów pod ich paznokciami, zachowują się jak zwyczajni znajomi z pracy i mają swoje żarciki, zrozumiałe wyłącznie dla ludzi z biura.

– Ssaki potrafią zwiększyć swoją masę mięśniową, ale na przykład gady nie – ciągnę. – Jesteśmy w stanie zbudować sobie ogromne muskuły. Srebrnogrzbiety samiec goryla ma dostęp do większej ilości jedzenia i zwiększa produkcję testosteronu, wskutek czego rosną mu mięśnie, a sierść na plecach robi się srebrna… – Milknę. – Nie zanudzam pana?

Glenn kręci głową.

– Nie, profesorze. Proszę mówić dalej. To fascynujące.

– Słowo „fenotypowy” odnosi się do kodu w naszym DNA, „plastyczność” zaś do jego zmienności. Przykład: chińskie dzieci rosną znacznie wyższe od swoich rodziców. Ich DNA się nie zmieniło, dysponuje tylko wbudowanym kodem odpowiedzialnym za przystosowanie organizmu do większej ilości białka, za powiększenie macicy i tak dalej. Kolejnym przykładem jest otyłość. Wyewoluowaliśmy w środowisku, w którym nie było łatwo o kalorie, dlatego dziś przy braku ostrożności możemy nawet trzykrotnie zwiększyć masę ciała. Plastyczność fenotypowa ma swoje ciemne strony.

– Czyli przyjechał pan obserwować zwierzęta, które potrafią się zmieniać?

– Zasadniczo tak. Interesują mnie zwłaszcza zwierzołaki. – Uśmiecham się z wyższością po własnej dowcipnej uwadze, którą rzucałem setki razy na zajęciach z lekko rozbawionymi studentami.

Nie udaje mi się wzbudzić wesołości w Glennie i laborantce.

– Zwierzołaki? – pyta Glenn.

– Żabiołaki. Konkretnie kijanki – odpowiadam, nieco speszony. – Szczególnie interesujące są kijanki żab leśnych. Jeśli w stawie jest ich zbyt dużo, jedna bądź kilka przechodzi przemianę. Rosną im szczęki i ogony i z roślinożerców kijanki stają się kanibalami. Wyglądają jak miniaturowe piranie, zaczynają pożerać swoje rodzeństwo. Zredukowawszy liczbę kijanek w stawie, odzyskują dawną postać i ponownie dołączają do radosnej gromadki czekającej, by przeobrazić się w żaby.

Glenn przez chwilę przyswaja to, co usłyszał.

– Ciekawe. „Żabiołaki”. Rozumiem. I pan je bada?

– Niezupełnie. Badam ich środowisko. Sądzę, że to zjawisko nie ogranicza się do kijanek. Może dotyczyć zarówno mikroorganizmów, jak i ludzi.

Glenn unosi brew.

– Ludzi?

– Owszem. Możemy je zaobserwować choćby w łonie matki w czasie ciąży bliźniaczej. Jeden płód odbiera substancje odżywcze drugiemu, stąd później ich różna masa. W przypadku zespołu znikającego płodu jeden bliźniak umiera i zostaje wchłonięty przez drugiego. Czy to sprawka matki? A może „złego” bliźniaka? Jeśli tak, to ów „zły” bliźniak zawsze wygrywa. W ograniczonym środowisku, takim jak staw, jeden organizm spontanicznie reguluje liczebność populacji, po czym odzyskuje normalną postać. Drapieżnik alfa, dominujące zwierzę na końcu łańcucha pokarmowego, wyłania się, gdy populacja osiąga określoną wielkość. Obserwujemy to zjawisko u szczurów kanibali, pająków, a nawet wśród programów komputerowych.

– Owca zamienia się w wilka? – rzuca Glenn.

Zastanawiam się chwilę.

– Niewykluczone. U zwierząt udomowionych trudniej o takie zachowania, ich populacje są bowiem dużo bardziej homogeniczne, a także celowo trzebione. Co innego zdziczały inwentarz, na przykład świnie, które powracają do dawnych form. Zdarza się to również w sforach psów.

– Hm. To naprawdę bardzo ciekawe, doktorze Cray. – Zwraca się do kobiety: – Caroline, masz już wszystko?

– Chwileczkę. – Przesuwa patyczkiem pod paznokciem mojego kciuka, następnie chowa go do plastikowej torebki opisanej PRAWY KCIUK. – Gotowe. – Wkłada wszystkie próbki do torby, zabezpiecza ją specjalną taśmą i pokazuje do kamery.

Wpatruję się we wbite we mnie oko kamery, zastanawiam się, kto jest po drugiej stronie, kto gra rolę Obserwatora.

Glenn wstaje.

– Doktorze Cray, chciałbym pana prosić o wyrażenie opinii na pewien temat, o ile ma pan chwilę. Spróbujemy też znaleźć panu jakieś buty.

Cieszę się, że moich dłoni nie krępują już kajdanki ani plastikowe torebki, ale martwi mnie to, że detektyw Glenn ożywił się na dźwięk pewnego słowa.

„Drapieżnik”.

4Samooskarżenie

Detektyw Glenn prowadzi mnie korytarzem. Nadal jest serdeczny i traktuje mnie jak gościa.

– Jestem panu wdzięczny za współpracę, doktorze Cray.

Mijamy otwarte gabinety. Zauważam, że ludzie podnoszą głowy znad biurek i spoglądają na mnie. Przypatrują mi się i bynajmniej nie robią tego mimochodem.

Najwyraźniej jestem podejrzany; policja się mną interesuje, jak to się mówi. Nie wiem jednak, w związku z jaką sprawą.

Powinienem czuć zdenerwowanie, ale – co ciekawe – fakt, że ukrywa się przede mną powód zatrzymania, pozwala mi zachować spokój. To coś zupełnie innego niż czekanie na wyniki badań, z których się dowiem, czy mam raka. Brak wiedzy o stawce, o jaką toczy się gra, skutkuje poczuciem odrealnienia.

Glenn otwiera drzwi prowadzące do pomieszczenia pełnego szaf na dokumenty. Miejsce pośrodku zajmuje duży stół.

– Proszę usiąść, doktorze Cray.

– Wystarczy Theo – rzucam, siadając. W normalnych okolicznościach dużo wcześniej proponuję przejście na ty, ale dotąd byłem nieco zaabsorbowany. – „Doktora” wolałbym zarezerwować dla kolegów po fachu. – Oszczędzam mu wykładu o posiadaczach idiotycznych tytułów naukowych, na przykład doktora psychologii albo pedagogiki, których spotykam na uczelni, a którzy nie byliby w stanie zdać najprostszego egzaminu z przedmiotów ścisłych, lecz mimo to upierają się, by zwracać się do nich z takim samym szacunkiem, z jakim człowiek odzywa się do, dajmy na to, dyrektora oddziału onkologii szpitala klinicznego.

– Rozumiem. – Detektyw szpera w szafach za moimi plecami, wyciąga różne teczki. – Nie jest pan czasem geniuszem?

– Chodzi panu o grant „dla geniuszy” Fundacji MacArthurów? Nie, ja dostałem nagrodę Brilliant, za „wybitne osiągnięcia”. To trochę co innego. Okropnie się nazywa, dlatego pomijam ją w swoim życiorysie.

Glenn kładzie teczki na stole i siada po drugiej stronie.

– Niech pan nie będzie taki skromny. To jasne jak słońce, że jest pan geniuszem. Proszę przyznać, że łebski z pana gość.

Schlebia mojej próżności, próbuje mnie urobić. Ale do czego zmierza?

– Nie na tyle łebski, by się domyślić, co tu robię.

Zbywa pytanie machnięciem ręki.

– Och, formalności. Wkrótce będzie po wszystkim. – Co może oznaczać, że znów założy mi kajdanki. – Jako biolog… przepraszam, chyba powinienem powiedzieć: jako bioinformatyk?

– Niech będzie. Nazwa mojej dziedziny brzmi inaczej na każdej konferencji.

– W porządku. Chciałbym panu, łebskiemu gościowi, pokazać kilka zdjęć z różnych spraw. Ciekawią mnie pańskie wrażenia.

– Wrażenia? Nie jestem jasnowidzem.

– Źle to ująłem. Interesuje mnie, jak pan odbierze te fotografie. Proszę zrobić mi tę przyjemność.

Kusi mnie, by mu wypomnieć, że już od dwóch godzin robię im „przyjemność”, ale odpuszczam sobie. Nie jestem osobą, która dążyłaby do konfrontacji.

Podsuwa mi teczkę. Pozaginane rogi, spłowiała etykieta. Otwieram ją i widzę mężczyznę z rozłupaną czaszką. Jedyne ocalałe oko wpatruje się w obiektyw aparatu, pozostałej części twarzy brak. Płytkę ceramiczną, na której spoczywa głowa, pokrywa rozbryzg krwi. Zamykam teczkę i odsuwam ją od siebie.

– Przydałoby się ostrzeżenie.

– Słucham? – Glenn zabiera teczkę i zerka na jej zawartość. – O rany. Przepraszam. Chciałem panu pokazać tę. – Podsuwa mi inną. – Co pan o tym sądzi?

Zdjęcie krowy z krwawymi śladami na szyi i karku oraz z rozpłatanym brzuchem.

– Chodzi o fachową opinię?

– Tak.

– To martwa krowa.

– Owszem. Ale jak zginęła?

– Czy to jakiś… sprawdzian?

– Nie. Taka tutejsza zagadka. Właściwie bardziej żart. Ranczer twierdzi, że to dzieło chupacabry. Inni, że kosmitów. Brzuch wygląda na wygryziony przez kojoty. Ślady na szyi i karku pozostają tajemnicą.

– Poważnie? – Ponownie przyglądam się ranom.

– Jak najbardziej.

Wpatruję się w ślady, jednocześnie przypominając sobie wszystko, co wiem o krowach, czyli niewiele, ale wystarczająco, by wyrobić sobie pogląd na temat tego, co się wydarzyło. Odkładam zdjęcie na stół. Nadal nie mam pewności, czy mnie nie sprawdzają. Rzecz jest oczywista.

– Chce pan usłyszeć zwięzłą czy rozbudowaną odpowiedź?

– Rozbudowaną, czyli jaką?

– Zawierającą wyjaśnienie, jak do niej doszedłem.

Uśmiecha się pod nosem.

– Niech będzie, profesorze. Poproszę wersję rozbudowaną.

– Jak już mówiłem, badam systemy. Takim systemem jest na przykład DNA. Komórka. Organizm. Staw. Planeta. Każdy z nas funkcjonuje w ramach różnych systemów. Jakie systemy tu widzimy? – Podsuwam mu fotografię.

– No… sądząc po ugryzieniach kojotów, możemy wyciągnąć wniosek o tym, jakie miejsce zajmuje krowa w łańcuchu pokarmowym.

– Naturalnie. Co jeszcze? Jakie inne systemy? – Wskazuję krwawe ślady na szyi. – Co mogło być przyczyną na przykład tego? Znaleźliście takie ślady również na innych zwierzętach?

– Tak…

– Domyślam się, że na owcach – wchodzę mu w słowo. – Ale nie na świniach i koniach. Zgadza się?

Glenn potwierdza skinieniem głowy.

– Owszem.

– Wobec tego odpowiedź jest oczywista.

– Oczywista… Czyli?

– Kojoty.

– No dobrze, ale co ze śladami na szyi?

– Wszystkie zwierzęta, które wymieniłem, łączy pewien system. Jaki?

– Farma – odpowiada Glenn.

– A konkretnie?

– Ranczo?

– Właśnie tak. A po czym na pierwszy rzut oka poznajemy, że ranczo to ranczo?

Kiwa głową i najwyraźniej zaczyna rozumieć.

– Po ogrodzeniu.

– Z drutu kolczastego. Za jego pomocą wyznaczamy granicę systemu. Świetnie się sprawdza w przypadku krów i owiec, ale jest za niskie dla koni, świnie zaś mogą się pod nim przekopać. Giną jedynie te zwierzęta, które jest w stanie powstrzymać ogrodzenie z drutu kolczastego. Owce i krowy.

– Zaplątują się w drut, po czym dopadają je kojoty i odciągają gdzieś dalej?

– Niewykluczone. Podejrzewam, że kojoty nauczyły się zaganiać zwierzęta wprost na ogrodzenie. Krowa się nie zaplątuje, drut jedynie rozcina jej skórę. Pada dopiero wtedy, kiedy straci zbyt dużo krwi, czasem nawet wiele kilometrów od miejsca, w którym została zraniona.

– Imponujące. Cóż mogę rzec? Dla mnie jest pan geniuszem. – W jego słowach kryje się coś, co sprawia, że pochwała wydaje się szyta grubymi nićmi. Glenn kładzie dłonie na pozostałych teczkach. – Te są bardziej drastyczne. Przypadkowe sprawy. Chciałbym, żeby pan zerknął i powiedział, czy przychodzą panu do głowy jakieś naukowe spostrzeżenia.

Przesuwa stosik teczek na moją stronę stołu. Nie dotykam ich.

– Czy po to tu jestem?

– Proszę raz jeszcze zrobić mi przyjemność, profesorze. Może mi pan wierzyć, że w całej komendzie nie ma nikogo równie uprzejmego jak ja.

Dochodzę do wniosku, że wolę nie sprawdzać, co to oznacza. O ile jestem w stanie się zorientować, policja nie ma wobec mnie żadnych zarzutów, toteż poczynienie kilku spostrzeżeń nie powinno stanowić problemu. Wszystko, byle prędzej się stąd wydostać.

Mam przed sobą dwa tuziny zdjęć przedstawiających zwłoki, krwawe odciski dłoni oraz różne przedmioty. Na fotografiach widnieją co najmniej trzy osoby: starsza kobieta, która wygląda, jakby pobito ją na śmierć, mężczyzna, który odniósł rany kłute i cięte, oraz zakrwawiona młoda kobieta, której twarzy nie widać na żadnym ze zdjęć.

Są też ujęcia zakrwawionych ubrań, telefonów komórkowych, pieniędzy oraz pni drzew, jak również innych, czystych przedmiotów.

Pochylam się nad fotografiami i zamyślam. Detektyw Glenn oddala się o tysiące kilometrów. Podobnie kamera w rogu, która nadal mi się przygląda. Oraz, przypuszczalnie, Obserwator.

Rozkładam zdjęcia na cztery kupki i studiuję je pojedynczo. Widzę ugryzienia owadów, ślady oparzeń sokiem sumaka jadowitego, dłoń spoczywającą na zamkniętej szyszce. Nie bardzo wiem, co o tym sądzić. Krowa była łatwa – tylko jedno zdjęcie.

Po kilku minutach spoglądam na Glenna, licząc na jakąś podpowiedź, i orientuję się, że z jego twarzy zniknął uprzejmy uśmiech.

Detektyw wpatruje się w środkową kupkę. Szybko zerka na kamerę, po czym przenosi spojrzenie z powrotem na mnie i odzyskuje panowanie nad sobą.

– Doktorze Cra… Theo, dlaczego umieścił pan tu te zdjęcia?

Czuję, jak kurczy mi się żołądek. Coś się wydarzyło. Coś, co ukazało mnie w złym świetle.

Rozkładam fotografie ze wskazanego stosika i prędko chcę się wytłumaczyć.

– Wyglądają na różne ujęcia tej samej ofiary.

Glenn wyjmuje zdjęcia zakrwawionej szyszki oraz torebki leżącej na kłodzie.

– Na tych nie widać zwłok, a mimo to umieścił je pan na jednej kupce z innymi. – Odkłada je na stół. – Dlaczego?

– Hm. – Zbieram fotografie i znów zaczynam je przeglądać. – Nie zwróciłem uwagi. Musiałem to zrobić przypadkowo.

– Tu są dwa tuziny zdjęć. Tymczasem pan wybrał sześć pochodzących z tej samej sprawy. Przypadek? Nie sądzę.

– Rzeczywiście, nie wygląda to na działanie losowe… – Usiłuję nadążyć za własnym rozumowaniem.

– Bynajmniej.

Wskazuję liczby umieszczone w dolnej części odbitek.

– Zgaduję, że to numery spraw. Pasują do siebie. W większości. To, zdaje się, zakodowana data.

Glenn zabiera zdjęcia i przygląda się liczbom.

– Tego nie powinno tu być. – Posyła rozdrażnione spojrzenie do kamery. Opadają mu ramiona. – Czyli spojrzał pan na numery spraw i na tej podstawie posegregował fotografie? – Wzrusza ramionami i rozkłada ręce w geście frustracji. – Ma to sens.

Powinienem trzymać język za zębami. Ale nie mogę. Dążenie do logicznego wyjaśnienia to mój wewnętrzny przymus, w dodatku niebezpieczny.

– Nie, to nie tak.

Glenn nastawia uszu.

– Wobec tego – pyta spokojnym, opanowanym głosem – skąd pan wiedział, że te zdjęcia pochodzą z jednego miejsca zbrodni?

5Wskazówka

Widać, że detektyw Glenn poświęcił sporo czasu na opanowanie sztuki zachowania spokoju i samokontroli w skrajnych sytuacjach. Sądzę, że dotąd działał z pełnym rozmysłem. „Przypadkowo” podsunął mi fotografię rozłupanej głowy, ponieważ chciał się przekonać, jak zareaguję.

Stracił nieco zimnej krwi, kiedy zobaczył, jak segreguję zdjęcia. Zaskoczyło go to. Wydaje mi się, że aż do tego momentu traktował swoje podejrzenia raczej niezobowiązująco. Jego atutem był brak agresji. Gdybym poszedł tym tropem, prawdopodobnie wcześniej zorientowałbym się, o co tu chodzi.

Nie bez powodu od kilku godzin nie widziałem pani szeryf – kobiety, którą zobaczyłem na parkingu przed motelem. Mogę w niej czytać jak w otwartej księdze. Tymczasem Glenn lepiej się maskuje. Przypuszczam, że to ona sprowadziła oddział SWAT, żeby zapukał do moich drzwi. Tymczasem Glenn łagodną perswazją sprawił, że wsiadłem do jego auta dobrowolnie, niczym przestraszone, zabłąkane dziewczę.

– Dlaczego pogrupował pan te zdjęcia? – pyta raz jeszcze.

Rozkładam je przed sobą.

– Zrobiłem to podświadomie.

Jego głos znów wpada w życzliwy ton.

– Theo, czy jest coś, co chciałby mi pan powiedzieć?

– Owszem. Jestem kiepski z botaniki. Nigdy nie potrafiłem zapamiętać tych wszystkich nazw. – Wskazuję niską, kolczastą roślinę. – To nie jest ostropest plamisty, ale coś zbliżonego. – Przenoszę spojrzenie na inne zdjęcia. – Widać tę roślinę jedynie na fotografiach, które ułożyłem na tej kupce. To znaczy, że zrobiono je o tej samej porze roku.

Zabiera je i zerka.

– Chodzi o to zielsko?

– Właśnie, zielsko. – Machnięciem zbywam pozostałe fotografie. – Resztę ułożyłem z innych powodów. – Wskazuję starszą kobietę i wachlarz związanych z nią ujęć. – Tutaj występuje zniekształcenie soczewki aparatu. Widać to w dolnym rogu, tam gdzie są proste linie. – Dotykam kolejnej kupki. – To zeskanowane odbitki z kliszy. Zapewne z lat dziewięćdziesiątych.

– Zapewne – powtarza jak echo Glenn, lekko kręcąc głową.

Rozlega się pukanie do drzwi. Ktoś zaprasza Glenna na korytarz.

– Przepraszam – mówi detektyw i wychodzi.

Słyszę dźwięki rozmowy, ale nie potrafię rozróżnić słów. Jestem zaintrygowany, ale staram się nie okazywać zainteresowania, ponieważ kamera wciąż ma mnie na oku.

Glenn wraca i siada na swoim miejscu. Jest rozluźniony.

– Doktorze Cray, czy mogę panu coś poradzić?

– Oczywiście, być może skorzystam z rady.

– Jeżeli nie daj Boże ponownie znajdzie się pan w takiej sytuacji, proszę nic nie mówić, dopóki nie porozmawia pan z adwokatem. – Stuka palcem w stosik fotografii. – To, co od pana usłyszałem, jest niepokojące. Można wręcz powiedzieć, że obciążające.

– Po prostu byłem szczery.

– Zauważyłem. Szczery ze szkodą dla samego siebie. Ciekawi mnie, dlaczego zatrzymał się pan dłużej na zdjęciu z urazem głowy.

– Ach, czyli to było specjalnie?

– O tak. – Kiwa głową. – Chciałem się przekonać, czy zareaguje pan z odrazą, jak normalny człowiek, czy zacznie się pan ślinić.

– A ja zatrzymałem się dłużej na tym zdjęciu…

– Owszem. Tak jak policjanci i lekarze.

– Kiedyś byłem sanitariuszem.

Uniesienie brwi.

– No proszę.

– Tak. Ale nie dlatego się zatrzymałem. Patrzyłem na krew, która wsiąkła w białą fugę między płytkami. Skojarzyło mi się to z kością.

Glenn mruży jedno oko.

– Z kością? Jest pan dziwny. Nawet pan nie wie jak bardzo. – Przesuwa dłonią ponad fotografiami. – Chce pan wiedzieć, co mnie najbardziej zaciekawiło?

– Z chęcią się dowiem.

– Ani razu nie wspomniał pan o zwłokach. Zauważył pan wszystko oprócz nich.

Nawet ja muszę przyznać, że to nieco osobliwe.

– Pewnie dlatego, że ludzie nie leżą w moim obszarze zainteresowań…

Glenn wybucha krótkim śmiechem.

– Zdaję sobie z tego sprawę.

– Czy to znaczy, że… jestem wolny?

– Od początku był pan wolny. Z formalnego punktu widzenia nie został pan aresztowany.

Łypię podejrzliwie na drzwi.

– Mówiąc, że jestem wolny – odzywam się – ma pan na myśli wolny wolny? Czy raczej będziecie mnie nękać za Bóg raczy wiedzieć co?

– Jest pan wolny. To nie pana szukamy.

– Nie mnie? Czy dowiem się wreszcie, o co w tym wszystkim chodzi?

– Oczywiście, panie profesorze. Przez chwilę był pan naszym głównym podejrzanym w sprawie morderstwa. Prokurator okręgowy już dobierał krawat, który miał założyć na pańską egzekucję. – Ponownie zerka na kamerę i ścisza głos. – W tych okolicach ludzie stają się ździebko nerwowi, jeśli chodzi o takie sprawy. Koniecznie chcieli się do pana dobrać, żeby zabezpieczyć materiał dowodowy.

Dopada mnie lekkie odrętwienie.

– Ale dlaczego ja? – Można się było domyślić po zdjęciach, ale bywam na tyle oderwany od rzeczywistości, że nie kojarzę najprostszych faktów.

– Żartuje pan? Jest pan doskonałym materiałem na podejrzanego. Wyniosły, genialny naukowiec. Przychodzi i opowiada o drapieżnikach alfa. Wszystko zbyt dobrze się składało.

Czuję pieczenie na skórze. Glenn jest wyraźnie zrelaksowany, ale boję się, że to może być pozór i że detektyw nadal gra.

Zauważa moje skrępowanie.

– Poważnie. – Wskazuje drzwi. – Może pan wyjść w każdej chwili.

Odwracam głowę, oczami wyobraźni widzę uzbrojonych strażników, którzy wywlekają mnie z pokoju.

– Jeśli to jakaś gra, to nie wiem, co powinienem teraz zrobić. Nie mam też pojęcia, co powiedzieć.

– Przykro mi, doktorze Cray. Wiem, że to wszystko z trudem mieści się w głowie…

Na moment opuszczam swoje ciało i widzę, jak wyglądam. Kiedy pracowałem jako sanitariusz, bardzo często miałem do czynienia z ludźmi będącymi w szoku. Dokładnie tak się teraz czuję.

Mój wzrok wędruje ku zdjęciu leżącemu na wierzchu kupki. Kobieca dłoń, delikatna, zgrabna. Na palcach zastygły czerwone krople. Jej wewnętrzna strona jest oblepiona błotem i krwią.

Rozkładam pozostałe fotografie i raz jeszcze przyglądam się każdej.

Detektyw Glenn powiedział, że zauważyłem wszystko poza ludźmi.

Teraz ich widzę.

Brakuje wizerunku twarzy.

Teraz wszystko nabiera sensu. Już wiem, co tu robię.

Na moich barkach osadza się nowy ciężar. Po dłuższej chwili podnoszę wzrok na Glenna. Bacznie się we mnie wpatruje.

Znajduję w sobie siłę, by powiedzieć to, czego nie chcę mówić:

– Znam ją…

6Praca w terenie

– Juniper Parsons – mówi detektyw Glenn, jednocześnie obserwując moją reakcję.

Nie reaguję, co jak sądzę, samo w sobie jest wymowne. Z początku obawiałem się, że wymieni nazwisko kogoś mi bliskiego; nie ma zbyt wiele takich osób. Dłoń na zdjęciu mogła należeć do którejś z moich współpracowniczek albo do córki jakiegoś znajomego.

Jedyną kobietą, z którą ostatnio cokolwiek mnie łączyło – choć to i tak za dużo powiedziane – jest Allison. Wydaje mi się, że natychmiast rozpoznałbym jej dłoń. Poświęciłem wiele nocnych godzin na pieszczenie jej nadgarstków i splatanie z nią palców, gdy rozmawialiśmy o wszystkim: od starych komedii z Bobem Hope’em po zapach powietrza na pustyni Gobi.

Gdyby to ona była na zdjęciu, jej widok wywołałby we mnie jakąś pierwotną reakcję fizjologiczną – rozszerzyłyby się naczynia krwionośne, zjeżyłyby się włosy, poczułbym bolesny ucisk w żołądku.

Ogarnęło mnie przelotne uczucie ulgi, że nie rozpoznaję nazwiska, które wymienił Glenn. Przelotne, ponieważ emocje wyższego poziomu – te, które dyktuje nam nasz społeczny mózg na podstawie wewnętrznych, nie zewnętrznych, doświadczeń – podpowiadają mi, że powinienem mieć poczucie winy. Jak siedzący w kącie zbesztany psiak; nie dlatego, że wie, iż podkradanie jedzenia ze stołu jest złe, ale ponieważ zrobił coś niewłaściwego, czego nie rozumie.

Detektyw Glenn zauważa mój brak reakcji. Z jednej strony wzmacnia to jego wiarę w moją niewinność, a z drugiej prawdopodobnie utwierdza go w przekonaniu, że jestem bardziej niż przeciętny człowiek obojętny na ludzi żyjących dokoła mnie. Jestem karykaturą zdystansowanego naukowca.

Kiepsko sobie radzę z nazwiskami. Obracam imię Juniper w myślach. A może chciał powiedzieć June?

Pamiętam June, choć umiarkowanie wyraźnie. Była moją studentką przed sześcioma laty, kiedy zaczynałem uczyć na pełny etat. Mnie i moich słuchaczy dzieliła tak niewielka różnica wieku, że miałem poważny kłopot z pogodzeniem roli belfra z potrzebą bycia zaakceptowanym przez grupę niemalże moich rówieśników.

June specjalizowała się w zoologii i zastanawiała nad przeniesieniem na etologię, naukę o zwierzętach w ich środowisku. Wpajałem studentom swoje holistyczne podejście do pojmowania systemów. Zapomnijcie o nazwach i konwencjach, których się nauczyliście – wymyślajcie własne, mówiłem. Zwierzęta noszące taką samą nazwę zachowują się różnie w zależności od ekosystemu. Inuita polujący na wieloryby przewyższające masą wszystkich znanych mu ludzi razem wziętych prowadzi zupełnie inne życie niż weganin z San Francisco, który nie zje niczego, co nie wyrosło w ziemi.

Kilkukrotnie dyskutowaliśmy po zajęciach. Wydaje mi się, że po wykładzie parę razy poszedłem z nią i innymi studentami na pizzę. Nigdy nie pracowała w moim laboratorium i jeśli mnie pamięć nie myli, nigdy nie rozmawialiśmy przez telefon ani nie esemesowaliśmy.

Spoglądam na Glenna. Musiało minąć sporo czasu.

– Co się z nią stało?

– Pamięta ją pan?

– Chyba tak. Wolała, żeby nazywać ją June. Może uważała, że Juniper1 to jednak pewna przesada.

– Trzy dni temu odebraliśmy telefon od jej matki. Juniper przebywała tutaj, w tej okolicy. Prowadziła badania. Nagle przestała się odzywać. Wysłaliśmy człowieka do motelu, w którym się zatrzymała. Nie widziano jej od co najmniej trzech dni. W pokoju panował nienaganny porządek. Za to zniknęło jej auto. Namierzyliśmy je w warsztacie, do którego trafiło z zepsutą skrzynią biegów. Dziś rano dwaj turyści natknęli się na jej ciało. Poszukiwania zamieniły się w śledztwo w sprawie domniemanego morderstwa. Pierwsze, co robimy w takich przypadkach, to staramy się ustalić grono osób mogących znać ofiarę. Wypłynęło pańskie nazwisko. – Glenn nie mówi nic więcej, zachowuje swoje policyjne sekrety dla siebie. Czeka, aż coś powiem.

Powinienem zaprotestować czy milczeć?

Detektyw kontynuuje:

– Dwoje znajomych naukowców prowadzi badania na tym samym obszarze…

Teraz chyba należałoby zareagować.

– Nie wiedziałem, że Juniper tu przebywała. Od dawna się nie kontaktowaliśmy.

Glenn wymijająco wzrusza ramionami.

– Miała pańską książkę na iPadzie. I opisy niektórych spośród pańskich badań. To też nas do pana doprowadziło. Wiem, że brzmi to trochę jak z serialu kryminalnego, ale cóż, w prawdziwym życiu czasem też tak bywa.

– Ale teraz już wiecie, że tego nie zrobiłem? – Chcę, żeby zabrzmiało to jak stwierdzenie faktu, a wychodzi mi pytanie, w dodatku zadane rozpaczliwym tonem.

– Sądzę, że możemy wykluczyć pański udział. Nie wiem, czy poprawi to panu humor, ale przesłuchaliśmy również mechanika z warsztatu oraz byłego chłopaka Juniper. Nie był pan naszym jedynym podejrzanym… Tylko najciekawszym.

– Co się zmieniło przez tę ostatnią godzinę? – Boję się zadawać zbyt wiele pytań. Oskarżycielski palec może bowiem bardzo szybko znów zacząć wskazywać mnie.

– Lekarz sądowy gruntowniej zbadał zwłoki. Myślę, że możemy ponad wszelką wątpliwość wykreślić pańskie nazwisko z listy podejrzanych.

Łypię na zwieszającą się rozpaczliwie zgrabną dłoń kobiety.

– No dobrze, ale kto jej to zrobił?

– Nie kto, doktorze Cray, lecz co.

7Wyspy

– Jak pan na pewno zauważył, obrażenia były poważne – zaczyna Glenn. – Początkowo sądziliśmy, że mamy do czynienia z napastnikiem posługującym się nożem. Ofiara została prawie pozbawiona jednej ręki, a jej głowa niemal odcięta. Znaleźliśmy krwawe ślady stóp i dłoni na odcinku niespełna stu metrów. Kobietę zaatakowano i ścigano. Niewykluczone, że kilka razy próbowała się wyrwać. Następnie zawleczono ją na kłodę. Wszystko działo się raptem kilkaset metrów od autostrady. Las jest tam raczej rzadki. No, ale takie rzeczy mogą się wydarzyć wszędzie. Staramy się zebrać maksymalną ilość materiału dowodowego, zanim ulegnie zatarciu, o czym zresztą przekonał się pan na własnej skórze.

– „Takie rzeczy”? – Odwracam wzrok od drastycznych obrazów.

– Atak niedźwiedzia. Z początku nie byliśmy pewni. – Detektyw na chwilę milknie. – Rocznie dochodzi do kilkunastu incydentów i mamy średnio jedną ofiarę śmiertelną. – Pokazuje na mnie palcem. – Połowę tego stanowią naukowcy. Drugie miejsce zajmują samozwańczy specjaliści od grizzly. Juniper musiała się znaleźć w niewłaściwym miejscu i niewłaściwym czasie. W ranach na jej ciele znaleźliśmy fragment odcisku łapy oraz włosy, najprawdopodobniej niedźwiedzią sierść. Ekspert ze Służby Ochrony Przyrody potwierdził, że obrażenia wskazują na atak niedźwiedzia.

– Niedźwiedź. – Obracam w myślach to słowo. Kiedy prowadzi się badania w Montanie i Wyomingu, należy bezustannie mieć się na baczności. Ilekroć wyprawiam się na te tereny, zawsze zabieram ze sobą spray na niedźwiedzie. Widziałem już setki osobników, nawet grizzly. Zawsze omijam te zwierzęta z daleka – na szczęście one odwzajemniają się tym samym.

Nie prowadziłem badań terenowych z Juniper, dlatego nie wiem, czy ona też stosowała jakieś środki bezpieczeństwa. Zawsze jednak wydawała mi się bystrą dziewczyną.

Tak czy owak, niedźwiedzie atakują stosunkowo rzadko. Co w sumie wydaje się dziwne, zważywszy na to, jak blisko nich przebywamy, kiedy wyprawiamy się do lasu.

Zamontuj kamerę w obozowisku i włącz ją na noc, a przekonasz się – ku swemu zaskoczeniu i pewnie przerażeniu – jak wiele zwierząt przechadza się i prześlizguje pomiędzy namiotami.

Możesz się natknąć na głodnego misia dosłownie kilka kroków od autostrady, chociaż suną po niej elektryczne tesle na autopilocie i kampery, w których niczego nieświadome dzieciaki oglądają Gwiezdne wojny na wielkim ekranie, a w mikrofalówce praży się kukurydza.

Przyroda cały czas tam jest, nawet jeśli jej nie zauważasz.

– Dwa dni temu zadzwonił turysta i doniósł, że usłyszał krzyk kobiety niedaleko miejsca, w którym później znaleźliśmy Juniper. Podobno razem z kolegą udał się w kierunku, z którego dobiegł głos, ale niczego nie zauważył. – Glenn cicho wzdycha. – Potrafię to zrozumieć. Szukałem kiedyś w lesie cadillaca i nawet się nie zorientowałem, że stoję na jego ubłoconym i porośniętym zielskiem zderzaku. Nieźle mi się wtedy dostało.

Nie odzywam się. Mówię sobie, że to dlatego, iż mocno się skupiam.

– Wiadomo, co tu robiła? Mam nadzieję, że nie prowadziła badań nad niedźwiedziami.

Detektyw zagląda do notatnika.

– „Biogeograficzne analogie wyspowe”?

– Ach, wyspy – odpowiadam. – Szukała wysp.

– Wysp? Tutaj?

– Tak je nazywamy. Ogólnie rzecz biorąc, chodzi o ekosystemy istniejące w izolacji. W przypadku rzeczywistych wysp czynnikiem oddzielającym jest morze lub ocean. Na pustyni mamy oazy. I nawet w gęstej dżungli można znaleźć pieczary, w których kwitnie odizolowane życie. Pamięta pan, jak mówiłem o zwierzętach wypełniających różne części ekosystemu? O kijankach zamieniających się w drapieżniki alfa? Wygląda na to, że Juniper prowadziła poszukiwania niewielkich ekosystemów, bardziej samowystarczalnych, niż mogłyby się wydawać na pierwszy rzut oka. Można je znaleźć w niezwykłych miejscach. W jaskiniach, jak już wspomniałem, ale też na ścianach urwisk bądź klifów. A nawet w sztucznym środowisku, na przykład na statkach albo dachach budynków. Ekosystemy różnią się stopniem separacji. Jednakże im bardziej są odizolowane, tym większe jest prawdopodobieństwo, że kilka gatunków przystosuje się do tego, by wziąć na siebie role spotykane w większych systemach. – Uświadamiam sobie, że znów zaczynam ględzić.

– Proszę mówić dalej.

– Z bioinformatycznego punktu widzenia rzecz staje się naprawdę interesująca, jeśli nie ograniczamy się do tradycyjnej taksonomii. Socjologowie dostrzegają kształtujące się struktury dosłownie we wszystkim: od zakładów karnych po komputery grające w pokera.

Dostrzegam związek pomiędzy badaniami Juniper a tym, czego nauczałem, i czuję lekkie wyrzuty sumienia.

– Przekonywałem moich studentów, że modele komputerowe są, owszem, pouczające, ale nie mówią nam wszystkiego na temat systemów zewnętrznych. Te trzeba zestawiać i porównywać samemu. Trzeba wychodzić poza laboratorium. Badać niezbadane…

Detektyw Glenn zwraca uwagę na moje dłonie. W stresie zginam je, prostuję i ściskam. Blokuję dopływ krwi, bieleją mi palce.

– Wszystko w porządku, doktorze Cray?

Kręcę głową.

– Nie. Właśnie sobie przypomniałem jedną z moich rozmów z June… Juniper. Poprosiła mnie o radę.

Wspomnienie staje się wyraźniejsze. Razem z grupą studentów poszedłem na pizzę do pobliskiej restauracji. June – June o jasnobrązowych oczach – usiadła na kanapie obok mnie.

Odgarnęła włosy z czoła i posłała mi delikatny uśmiech.

– Profesorze Theo, jakiej rady udzieliłby pan początkującemu naukowcowi? – zapytała. Oparła łokieć na zagłówku kanapy. Przesunąłem się, żeby miała więcej miejsca. Skwitowała to kolejnym uśmieszkiem.

Pamiętam, jak bardzo się bałem, żeby nie wyjść na jednego z tych lubieżnych wykładowców, którzy osaczają młode studentki jak zdesperowane wilki, po czym ze zdziwieniem przyjmują opinie, że ich środowisko pozostawia wiele do życzenia, jeśli chodzi o przyjazny stosunek do kobiet.

Język jej ciała był dla mnie wielką niewiadomą. Niewykluczone, że zachowywała się kokieteryjnie i tak jak niektóre dziewczęta stosowała pewne triki mające wywołać reakcję mężczyzn, którzy w innych okolicznościach by ją zlekceważyli. Nie wiem. Skupiłem się na pytaniu.

I udzieliłem szczerej odpowiedzi. Odsunęła się lekko, po to tylko, by położyć łokieć na blacie stołu, wesprzeć głowę na dłoni i wsłuchać się w moje słowa.

Sądziłem, że po prostu stara się być uprzejma. Ale teraz już wiem, że wszystko, co wówczas powiedziałem, potraktowała bardzo poważnie.

I te słowa, moje słowa, ją zabiły.

8Granice

Od Pliniusza Starszego, który zginął w drodze do Pompejów po wybuchu Wezuwiusza, po czasy współczesne bycie naukowcem wiąże się z ryzykiem. Specjaliści od patogenów umierają, usiłując walczyć z chorobami. Astronauci tracą życie podczas wejścia w atmosferę, a badacze oceanów – w trakcie eksplorowania głębin.

Nawet laboratorium może się okazać polem niebezpiecznych zmagań. Panią Skłodowską-Curie zabiły pierwiastki, które pomagała nam zrozumieć. Łowca wirusów w ośrodku bezpieczeństwa biologicznego piątego stopnia, w którym szoruje się do czysta każdą drobinę powietrza, może umrzeć, jeśli w jego rękawiczce zrobi się choćby mikroskopijna dziurka.

Czasem przyczyną zgonu jest niedbalstwo, innym razem to, że nie rozumiemy natury rzeczy, które staramy się badać. Ale równie dobrze może chodzić o zwykłego pecha, o to, że znalazło się w niewłaściwym miejscu i niewłaściwym czasie.

Przekonując studentów do tego, by wychodzili poza mury laboratorium, zaglądali pod kamienie i szukali odpowiedzi tam, gdzie rzadko się ich szuka, zakładałem chyba, że będą to robili ostrożnie i z rozwagą. A może moja wina polegała na bagatelizowaniu niebezpieczeństw, których nie sposób wytłumaczyć?

Mimo że spędziłem w lasach znaczną część młodości, to jednak dziś, kiedy noszę okulary i w roztargnieniu przyczesuję włosy, studentom na pewno kojarzę się raczej z cierpiącymi na agorafobię profesorami angielskiego albo dwunogimi szczurami laboratoryjnymi, które oglądają światło dnia wyłącznie w drodze do sklepiku w klubie studenckim.

Nie jestem miłośnikiem ekstremalnego survivalu, co to, to nie. Granicę mojego zainteresowania otwartą przestrzenią wyznacza zapas wody i batonów z muesli w plecaku. Nierzadko moja znajomość lasu okazuje się bardziej abstrakcyjna i teoretyczna niż praktyczna.

Niemniej przyswoiłem sobie pewien zasób wiedzy na temat przetrwania w dziczy od mojego ojczyma, wojskowi instruktorzy na kursach dla rezerwistów wpoili mi zaś zdroworozsądkowe podejście do natury, słusznie w wielu sytuacjach postrzegając moją intelektualną ciekawość jako przeszkodę na potencjalnym polu bitwy.

Podejrzewam, że lekceważąc swój ograniczony zasób wiadomości, niejako pchnąłem Juniper w kierunku tego, co się stało.

Detektyw Glenn odbiera telefon, a ja siedzę i wpatruję się w wyciągniętą dłoń nieszczęsnej dziewczyny.

Palce trwale zwinęły się w bólu, kiedy jej organizm przestał wytwarzać koenzymy zapobiegające sztywnieniu mięśni zwanemu stężeniem pośmiertnym.

W semestrze zawsze brakuje godzin, by przekazać studentom to, co naprawdę istotne. Siadałem do konspektów zajęć i bez końca je przerabiałem, starając się zawrzeć esencję tego, co uważałem za absolutnie niezbędne. Jakimś sposobem udawało mi się znaleźć czas również na zabawę; pozwalałem studentom grywać w gry wideo na monitorze w sali wykładowej – w ten sposób pokazywałem, że potrafię się wyluzować, jednocześnie ucząc, że nawet cyfrowy ekosystem jest w stanie przestrzegać emergentnych reguł.

Dziś żałuję, że poświęcałem tak wiele czasu podobnym niedorzecznościom. Albo kiedy w dni filmowe oglądaliśmy obrazy pokroju Avatara i usiłowaliśmy racjonalizować cykl życiowy kosmitów.

Powinienem był wpajać im wiedzę o przetrwaniu.

Gry wideo i filmy były formą egoistycznego dogadzania sobie. Nigdy nie byłem powszechnie lubianym wykładowcą, który rzuca dowcipami i potrafi swobodnie rozmawiać ze studentami. Posługując się tymi tak zwanymi rozrywkowymi pomocami dydaktycznymi, próbowałem zwrócić uwagę na istnienie związku pomiędzy tym, co fajne w życiu, a światem, w którym żyjemy.

Kiedy teraz patrzę na zdjęcia biednej Juniper, czuję się tak samo głupio jak nauczyciel historii, który wparowuje do klasy w przebraniu Kapitana Ameryki.

Powinienem był nauczyć ją i jej kolegów zasad bezpieczeństwa, zamiast usilnie zabiegać o to, by mnie polubili.

Juniper nie powinna była znaleźć się w tym lesie sama. Ktoś powinien znać jej miejsce pobytu. Powinna była zabrać broń. Powinna była zrobić wszystko to, czego sam nie robię…

Była impulsywna, dociekliwa i nieświadoma. Niewykluczone, że nauczyła się ode mnie więcej, niż powinna.

– Wszystko w porządku, doktorze Cray? – pyta ponownie Glenn.

Dociera do mnie, że zebrałem sześć fotografii Juniper ze stołu i niemal przycisnąłem je do piersi. Speszony odkładam je na blat.

– Przepraszam. – Odsuwam krzesło. – Chyba już pójdę. Jeśli mogę.

– Tak, oczywiście. – Glenn wstaje i podchodzi do drzwi, żeby otworzyć je przede mną. Kładzie dłoń na klamce. – Przed chwilą rozmawiałem ze Służbą Ochrony Przyrody. Wysłali na miejsce swojego najlepszego tropiciela. Schwytamy tego zwierzaka. O ile to jakaś pociecha.

Posyłam mu blady uśmiech.

– Obaj wiemy, że nie. Niedźwiedź zachował się po prostu zgodnie ze swoją niedźwiedzią naturą. – Nabieram powietrza do płuc, które jakoś nie chcą pracować. – Juniper powinna była to uwzględnić.

– Proszę nie mieć o to do niej pretensji – mówi Glenn.

Spoglądam na detektywa i odpowiadam krótko i z nienawiścią do samego siebie:

– Mam pretensję. Ale bynajmniej nie do niej.

9Północ

Zastępca szeryfa podwozi mnie do motelu. Jest późne popołudnie. Wysiadam z auta, biorę ze sobą kartonowe pudełko zawierające buty, laptop i inne rzeczy, które policja zabrała z mojego pokoju i forda explorera.

Rama drzwi jest pęknięta – to pozostałość po interwencji policjantów z jednostki SWAT. Powinienem chyba pójść do recepcji i poprosić, żeby przenieśli mnie do innego pokoju, ale w sumie jest mi wszystko jedno.

Zamykam za sobą drzwi i rygluję je łańcuszkiem. Łóżko jest niepościelone, ale wygląda na to, że poduszki zostały poruszone. Powiedziałbym, że ktoś przejechał po nich klejącym wałkiem, żeby zebrać włosy. Podejrzewam, że szukali nie tylko krwi Juniper, ale w ogóle jakichkolwiek jej śladów.

Kiedy detektyw Glenn ze mną rozmawiał, technik robił pobieżny przegląd tego, co znaleziono w pokoju.

Założę się, że gdyby pod prysznicem albo na prześcieradle objawił się długi brązowy włos, Glenn zapytałby, z pozoru niewinnie, czy byłem sam, czy też miałem towarzystwo. Byłby to pierwszy etap ustalania tego, czy jestem kłamcą oraz potencjalnym mordercą.

Zdaję sobie sprawę, że Glenn bacznie mnie obserwował aż do chwili, w której opuściłem biuro szeryfa. Spotkał na swej drodze setki, może tysiące winnych osób. Na pewno ma swoje sposoby, dzięki którym jest w stanie rozpoznać, czy ktoś ma coś na sumieniu. Każdy człowiek jest wprawdzie inny, ale reakcje wszyscy mamy takie same.

Łatwo zaszufladkować mnie jako osobę pozbawioną emocji. I chyba rzeczywiście można mnie tak nazwać, posługując się dosłownym znaczeniem tego określenia.

Po śmierci ojca z otwartego, wręcz ekstrawertycznego chłopca przemieniłem się w zamkniętego w sobie młodego człowieka. Matka posyłała mnie do psychologów. Obawiała się, że przeżywam żałobę w niewłaściwy sposób.