Iwetta ebook

Henri Rene Albert Guy de Maupassant, ur. 5.VIII.1850 r. w Miromesnil, zm. 6.VII.1893 r. w Paryżu, pisarz francuski, przedstawiciel naturalizmu. Wychowywał się w Normandii, w latach 1872-1882 pracował jako urzędnik w Paryżu. Pierwszym jego próbom pisarskim patronował Flaubert, który wprowadził go w literackie środowisko Paryża. Pierwszą nowelą, która zdecydowała o jego karierze, była Baryłeczka (1880, wyd. pol. 1884). W twórczości Maupassanta można wyróżnić dwa zasadnicze kręgi tematyczne: paryski - przedstawiający życie burżuazji, konflikty w świecie drobnych urzędników, zawierający akcenty satyry i krytyki społecznej, oraz prowincjonalny - z przewagą tematyki normandzkiej, w której przejawia się swoisty, często rubaszny humor pisarza. Jego dzieła cechuje doskonałość budowy, precyzja opisu; jest wybitnym stylistą. Opublikował około 300 opowiadań i jest uważany za mistrza noweli francuskiej. Napisał też kilka powieści, m.in.: Bel Ami (1885, wyd. pol. 1887), Mont Oriol (1887, wyd. pol. 1912), Piotr i Jan (1888, wyd. pol 1913) oraz kilka sztuk teatralnych.

Guy de Maupassant

Iwetta

Guy de Maupassant

Iwetta

Przełożyła Eligia Bąkowska

Książka i Wiedza • 1976

Ilustracja na okładce i stronie tytułowej Mieczysław Wasilewski

Redaktor seriiMirosława Karpińska

Redaktor techniczny J. Duchnowska

Korektorzy: H. Leś-Cichal i F. Szczerbiak

Robotnicza Spółdzielnia Wydawnicza ,,Prasa—Książka—Ruch”

Wydawnictwo „Książka i Wiedza”,

Warszawa, październik 1976 r.

Wyd. II. Nakład 160 000+350 egz.

Obj. ark. wyd. 4,0. Obj. ark. druk. 7,5 (5,0). Papier druk. m. gł. kl. V, 65 g, 92X114 cm. Oddano do składu 19 III 1976 r.

Podpisano do druku w czerwcu 1976 r.

Druk ukończono w październiku 1976 r.

Łódzkie Zakłady Graficzne — Zakł. nr 1 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 45.

Zam. nr 723/11/76. Cena zł 10,—

Dziewięć tysięcy czterysta siedemdziesiąta druga publikacja „KiW”

1

Wychodząc z „Cafe Riche”, Jan de Servigny zwrócił się do Leona Saval:

A przyjaciel jego odparł:

Na bulwarze roił się podniecony tłum, ów tłum letnich nocy, który syty i radosny burzy, się, przelewa, szumi i płynie jak rzeka. Gdzieniegdzie na ulicy, w jaskrawych światłach kawiarni, przy zastawionych butelkami i szkłem stolikach siedział zwarty tłum gości, tarasując drogę. A na jezdni fiakry o czerwonych, niebieskich lub zielonych oczach szybko przemykały w mocnej smudze światła, padającego od jarzących się wystaw, i na sekundę ukazywały, chudą sylwetkę drepczącego konia, profil woźnicy siedzącego wysoko na koźle i mroczny kadłub pojazdu. Miejskie dorożki ze swymi żółtymi pudłami, w których łamało się światło, podobne były do jasnych, migotliwych plam.

Przyjaciele szli wolno z cygarami w ustach, we frakach, z kwiatem w butonierce, okrycia mieli zarzucone na ramiona, kapelusze lekko na bakier, z pewną nonszalancją, jak to się zdarza ludziom w ładną pogodę, po dobrym obiedzie.

Od ławy szkolnej łączyła ich bliska, szczera i mocna zażyłość.

Jan de Servigny, niski, szczupły, o jasnych oczach i subtelnych ustach, lekko łysiejący, trochę wątły, ale bardzo elegancki, z ufryzowanymi wąsami, był jednym z owych ludzi nocy, co zdają się być zrodzeni i wychowani na wielkich bulwarach; niestrudzony, chociaż zawsze wyglądał na zmęczonego, mocny, choć cerę miał bladą, był jednym z tych drobnych paryżan, którzy dzięki gimnastyce, szermierce, tuszom i łaźni nabierają jakiejś nerwowej sztucznej siły. Słynął zarówno ze swych hulanek, jak z dowcipu, majątku, stosunków, ogłady, towarzyskiego usposobienia i światowych manier, charakterystycznych dla pewnych środowisk.

Rasowy paryżanin, lekkomyślny, sceptyk, zmienny, łatwo ulegający wpływom, pełen energii-a niezdecydowany, zdatny do wszystkiego i do niczego, egoista z zasady, zdolny do wyskoków szlachetności, zjadał swoje dochody w sposób dość rozsądny i używał świata nie rujnując zdrowia. Opanowany i namiętny, zapalał się i wycofywał nieustannie, miotany sprzecznymi impulsami, ustępując wszystkim, aby w końcu usłuchać własnego rozsądku zręcznego światowca, który — z logiką chorągiewki na dachu — patrzy, skąd wiatr wieje, i korzysta z okoliczności, nie trudząc się nad ich wytworzeniem.

Towarzysz jego, Leon Saval, równie zamożny, był jednym z tych wspaniałych, ogromnych mężczyzn, za którymi kobiety oglądają się na ulicy. Nasuwał myśl o posągu, który stał się człowiekiem, o idealnych okazach rasy ludzkiej, o modelach, które wysyła się na wystawy. Zbyt urodziwy, za wysoki, za barczysty i za silny, grzeszył nadmiarem wszystkiego, nadmiarem zalet. Wzbudził był niejedno już gwałtowne uczucie.

Gdy przechodzili koło „Wodewilu”, zapytał:

Servigny roześmiał się.

Saval, nieco zbity z tropu, znów zapytał:

A przyjaciel odpowiedział:

Przed trzema laty margrabina zamieszkała w dzielnicy de l’Etoile, dość, jak wiadomo, podejrzanej, i otworzyła salony przed ową zbieraniną ze wszystkich kontynentów, która zjeżdża do Paryża, aby eksploatować swe najrozmaitsze talenty, groźne i przestępcze.

Poszedłem tam! Jakim sposobem? Dziś już nie pamiętam. Poszedłem, jak chodzą wszyscy, bo można tam zagrać, spotkać łatwe kobiety i niesolidnych mężczyzn. Lubię ten światek wyorderowanych korsarzy; wszystko to są cudzoziemcy, każdy szlachcic, utytułowany, ale o żadnym — z wyjątkiem szpiegów — nic nie wiedzą w ambasadach. O honorze prawią przy lada okazji, bez powodu wyliczają swoich przodków i kreślą życiorysy, choć o to nie pytasz; fanfaroni, filuci, oszuści, fałszywi jak ich karty, kłamliwi jak ich nazwiska, odważni z konieczności, jak zbóje, którzy, jeśli chcą ograbić ludzi, muszą narażać własne życie. Krótko mówiąc, opryszki-arystokraci. Ja przepadam za nimi. Jakże interesującą jest rzeczą przenikać ich, poznawać, jak zabawnie jest ich słuchać; często są dowcipni, a nigdy banalni, w przeciwieństwie do francuskich biurokratów. Kobiety ich z reguły bywają ładne; mają w sobie pieprzyk jakiegoś egzotycznego łajdactwa, wabią tajemniczą przeszłością, której połowę spędziły niechybnie w domu poprawczym. Zazwyczaj mają wspaniałe oczy i nieporównane włosy, warunki fizyczne jak wymarzone do ich zawodu, upajający wdzięk, uwodzicielski urok, który może doprowadzić do szaleństwa, czar zgubny, nieodparty.

Są to istoty zdobywcze jak niegdyś rycerze gościńca, drapieżne, istne harpie. Za nimi również przepadam.

Margrabina Obardi jest skończonym typem wykwintnej oszustki. W pełni dojrzała, a wciąż piękna, uwodzicielska, a fałszywa jak kot, na pewno jest do gruntu zepsuta. Można się u niej doskonale zabawić, pograć, potańczyć, zjeść kolację, krótko mówiąc: użyć wszystkich przyjemności, które składają się na życie światowe.

Leon Saval zapytał:

Servigny odrzekł:

— Czy ma córkę?! Istne cudo, mój drogi! Dziś ona stanowi główną atrakcję tej budy. Jest wysoka, postawna, prześlicznie rozkwitła, ma osiemnaście lat; w przeciwieństwie do matki, rasowej brunetki, jest rasową blondynką; zawsze wesoła, gotowa bawić się, śmiać z całego serca i tańczyć do upadłego. Kto ją ma teraz i kto ją miał poprzednio? Nie wiadomo. Jest nas dziesięciu takich, którzy na nią czekamy, nie tracąc nadziei. Taka dziewczyna w rękach kobiety takiej jak margrabina to po prostu majątek. A sprytne obie! Trudno je przeniknąć. Zapewne czekają na okazję... lepszą... niż ja. Ale możesz być pewien, że jeśli ta okazja mi się zdarzy... nie przegapię jej!

Co prawda tej dziewczyny, Iwetty, w żaden sposób nie mogę przeniknąć. To istna tajemnica. Jeśli nie jest najchytrzejszą i najperfidniejszą ze znanych mi istot, musi być wcieleniem najosobliwszej w świecie niewinności. Żyje w tym podłym środowisku beztroska, swobodna i zwycięska, ponad zwykłe pojęcie przewrotna lub naiwna. Niepodobna zrozumieć, kim jest i co myśli ta przedziwna latorośl awanturnicy, wzrosła na śmietniku owego światka, wspaniała roślina wyhodowana na mierzwie czy też dziecko jakiegoś niepospolitego człowieka, wielkiego artysty, wielkiego pana, księcia czy króla, co którejś nocy zabłądził do sypialni jej matki. Sam zresztą zobaczysz!

Saval zaśmiał się i rzekł:

Saval powtórzył:

Saval po raz trzeci powtórzył:

Servigny szedł przez chwilę w milczeniu, a potem znów zaczął mówić:

Czasem zdaje mi się, że miała tylu kochanków co jej matka, to znów sądzę, że nie ma o życiu pojęcia, rozumiesz?

Trzeba ci też wiedzieć, że Iwetta z niezwykłą pasją rozczytuje się w romansach. W oczekiwaniu na wdzięczniejszą rolę jestem jej dostawcą książek. Nazywa mnie swoim „bibliotekarzem”. Co tydzień „Nowa Księgarnia” przysyła jej na moje polecenie wszelkie nowości, a ona pochłania je bez żadnego wyboru, co zapewne wytworzyło w jej głowie niezgorszy galimatias. Ta bzdurna lektura na pewno ma swój udział w niektórych pomysłach Iwetty. Kto spogląda na życie poprzez setki przeczytanych romansów, musi widzieć je w osobliwym świetle i wyrabia sobie o wszystkim dziwaczne pojęcia.

Ja więc czekam. Bo choć muszę przyznać, że do żadnej kobiety w życiu nie czułem takiego pociągu, jednocześnie wiem na pewno, że się z nią nie ożenię. A zatem, jeśli miała już kochanków, powiększę ich liczbę. Jeśli ich nie miała, wykupię bilet numer pierwszy, jak w tramwaju.

Sprawa jest prosta. Ona z pewnością za mąż nie wyjdzie. Bo i któż weźmie za żonę córkę margrabiny Obardi, czyli Oktawii Bardin? Nikt — i to z wielu powodów.

Gdzież taka dziewczyna ma znaleźć męża? Wśród ludzi z towarzystwa? To niemożliwe. Dom matki jest domem publicznym, a córka przyciąga klientelę. W tych warunkach nie myśli się o małżeństwie.

W kołach zamożnego mieszczaństwa? To jeszcze mniej prawdopodobne, a margrabina nie jest osobą, która zgodziłaby się na kiepski interes; wydałaby Iwettę tylko za człowieka o doskonałej pozycji, a takiego nie znajdzie.

Ma więc sięgnąć do ludu? To wykluczone. A zatem nie ma wyjścia. Panna nie należy ani do towarzystwa, ani do burżuazji, ani do ludu i nie ma sposobu, aby przez małżeństwo weszła do jednej z tych klas społecznych.

Przez matkę, urodzenie, wychowanie, dziedzictwo, maniery, nawyki należy do świata pozłacanej prostytucji.

Nie może się stamtąd wyzwolić, chyba że wstąpi do klasztoru, co jest absurdem, gdy się zważy jej sposób bycia i jej zamiłowania. Pozostaje jej jeden tylko zawód — miłość. Dojdzie do tego fachu, o ile już go nie uprawia. Nie uniknie swego losu. Z młodej dziewczyny stanie się po prostu dziewką. I ja właśnie chciałbym stać się sprawcą tej metamorfozy.

Czekam. Reflektantów jest wielu. Zobaczysz tam Francuza, pana de Belvigne; Rosjanina, zwanego księciem Krawałow, i Włocha, kawalera Valreali — ci wyraźnie wysunęli swoje kandydatury i rozwijają konkretną działalność. Prócz tego można naliczyć wokół niej sporą gromadkę maruderów pomniejszego kalibru.

Margrabina zastawia sidła. Ale mam wrażenie, że ma chętkę na mnie. Wie, że jestem bogaty, a nie ma tej pewności co do innych.

Dom jej stanowi największą osobliwość, jaką znam w tym zakresie.

Spotyka się tam nawet mężczyzn z najlepszego towarzystwa, bywamy tam i spotykamy znajomych. Co do kobiet, margrabina wybrała, a raczej wysortowała sam kwiat z kolekcji zawodowych oszustek. Nikt nie wie, skąd je wytrzasnęła. Światka tego nie należy identyfikować ze światem skończonych łajdaczek ani z cyganerią, ani z żadnym innym. Margrabina miała genialną myśl, aby dobrać awanturnice posiadające dzieci, a zwłaszcza córki. Dzięki temu niejeden dudek da sobie wmówić, że ma do czynienia z przyzwoitymi kobietami.