Elita Hitlera - Chris McNab - ebook

Elita Hitlera ebook

Chris McNab

0,0
59,90 zł

lub
Opis

Ta bogato ilustrowana książka to nowa historia SS – ukochanej a zarazem najbardziej zbrodniczej i okrytej największą niesławą formacji militarnej Hitlera.

Autor – znakomity znawca historii militarnej oraz techniki wojskowej – przestawia dzieje powstania i rozwoju SS oraz jej udział w wojennych zmaganiach w ramach sił zbrojnych Trzeciej Rzeszy. Od skromnych początków w latach 20. w roli straży przybocznej Hitlera SS szybko rozrosła się w wielką organizację militarną skupiającą setki tysięcy ludzi, która wystawiła własną armię (Waffen-SS) liczącą prawie 40 dywizji, a jej policyjne ramię (Allgemeine-SS) prowadziło zbrodniczą politykę rasową. Esesmani mieli na koncie zarówno czyny bohaterskie, jak i potworne: toczyli z wielką nieustępliwością walki na frontach wschodnim i zachodnim, kierowali obozami koncentracyjnymi i obozami zagłady, a także stanowili personel „szwadronów śmierci” (Einsatzgruppen) dokonujących masowych mordów w Europie Wschodniej.

Ebooka przeczytasz w aplikacjach Legimi lub dowolnej aplikacji obsługującej format:

EPUB
MOBI
PDF

Liczba stron: 13




Elita Hitlera. SS w latach 1933–1945

Chris McNab

Tłumaczenie: Grzegorz Siwek

This translation of HITLER’S ELITE is published by Wydawnictwo RM Sp. z o.o. by arrangement with Osprey Publishing, part of Bloomsbury Publishing Plc. First published in Great Britain in 2013 by Osprey Publishing. © 2013 Osprey Publishing. All rights reserved.

Polish language translation © 2016 Wydawnictwo RM Wydawnictwo RM, 03-808 Warszawa, ul. Mińska 25 [email protected] www.rm.com.p

Żadna część tej pracy nie może być powielana i rozpowszechniana, w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób (elektroniczny, mechaniczny) włącznie z fotokopiowaniem, nagrywaniem na taśmy lub przy użyciu innych systemów, bez pisemnej zgody wydawcy.

Wszystkie nazwy handlowe i towarów występujące w niniejszej publikacji są znakami towarowymi zastrzeżonymi lub nazwami zastrzeżonymi odpowiednich firm odnośnych właścicieli.

Wydawnictwo RM dołożyło wszelkich starań, aby zapewnić najwyższą jakość tej książce, jednakże nikomu nie udziela żadnej rękojmi ani gwarancji. Wydawnictwo RM nie jest w żadnym przypadku odpowiedzialne za jakąkolwiek szkodę będącą następstwem korzystania z informacji zawartych w niniejszej publikacji, nawet jeśli Wydawnictwo RM zostało zawiadomione o możliwości wystąpienia szkód.

ISBN 978-83-7773-516-9 ISBN 978-83-7773-730-9 (ePub) ISBN 978-83-7773-731-6 (mobi)

Redaktor prowadzący: Irmina Wala-PęgierskaRedakcja: Mirosława SzymańskaKorekta: Beata BakońNadzór graficzny: Grażyna JędrzejecProjekt graficzny okładki: Michał OstrogórskiOpracowanie wersji elektronicznej: Marcin FabijańskiWeryfikacja wersji elektronicznej: Justyna Mrowiec

W razie trudności z zakupem tej książki prosimy o kontakt z wydawnictwem: [email protected]

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie: Powstanie i rozwój organizacyjny SS

STRAŻ PRZYBOCZNA HITLERA

ROLA SS

SS W NIEMCZECH

WAFFEN-SS

Allgemeine-SS i nazistowska policja państwowa

ORGANIZACJA

SS I POLICJA

SS A SŁUŻBA BEZPIECZEŃSTWA

JEDNOSTKI BEZPIECZEŃSTWA SS

SYMBOLIKA SS

UMUNDUROWANIE I INSYGNIA

GERMANISCHE-SS

Waffen-SS

WYGLĄD ZEWNĘTRZNY

EKWIPUNEK

BROŃ

INDOKTRYNACJA I SZKOLENIE

TAKTYKA

PROBLEMY LOGISTYCZNE

ZNANI DOWÓDCY

Dni zwycięstw

1. DYWIZJA PANCERNA SS LEIBSTANDARTE ADOLF HITLER

2. DYWIZJA PANCERNA DAS REICH

3. DYWIZJA PANCERNA SS-TOTENKOPF

4. DYWIZJA GRENADIERÓW PANCERNYCH SS-POLIZEI

5. DYWIZJA PANCERNA SS WIKING

6. DYWIZJA GÓRSKA SS NORD

WSCHODZĄCE GWIAZDY

EINSATZGRUPPEN

Przełom w przebiegu wojny

ISTNIEJĄCE DYWIZJE

NOWA KREW

JEDNOSTKI SPECJALNE SS

Dywersyfikacja i ostateczny krach

LEIBSTANDARTE

DAS REICH

TOTENKOPF

POLIZEI

WIKING

NORD

PRINZ EUGEN

FLORIAN GEYER

HOHENSTAUFEN

FRUNDSBERG

NOWE FORMACJE NIEMIECKIE

DYWIZJE ZAGRANICZNE – FRONT ZACHODNI

JEDNOSTKI SS Z EUROPY WSCHODNIEJ I ZWIĄZKU SOWIECKIEGO

JEDNOSTKI ROSYJSKIE I UKRAIŃSKIE

UPADEK

Zakończenie

Bibliografia

Glosariusz terminów niemieckich

Hitler i Röhm maszerują obok siebie na nazistowskim zlocie w 1931 roku w otoczeniu ludzi ze Sturmabteilung (SA). Z czasem SA zaczęła stanowić dla Hitlera zagrożenie oraz rodzaj balastu, dlatego w 1934 roku rozprawił się z szefostwem tej organizacji – w „noc długich noży” została przeprowadzona krwawa czystka.

WPROWADZENIE: POWSTANIE I ROZWÓJ ORGANIZACYJNY SS

W 1919 roku Adolf Hi­tler wstą­pił do dzia­ła­ją­cej w Mo­na­chium ma­leń­kiej Nie­miec­kiej Par­tii Ro­bot­ni­ków (Deut­sche Ar­be­iter­par­tei – DAP), a w na­stęp­nym roku prze­jął jej kie­row­nic­two i do­dał do na­zwy tego ugru­po­wa­nia okre­śle­nie „na­ro­do­wo­so­cja­li­stycz­na”. Był to nie­chlub­ny mo­ment w hi­sto­rii XX wie­ku, gdyż ozna­czał na­ro­dzi­ny Na­ro­do­wo­so­cja­li­stycz­nej Nie­miec­kiej Par­tii Ro­bot­ni­ków (NSDAP), po­wszech­niej zna­nej jako par­tia na­zi­stow­ska.

Po­pu­li­stycz­ne ha­sła po­li­tycz­ne Hi­tle­ra pa­dły wte­dy na po­dat­ny grunt. Po czte­rech la­tach strasz­li­wej wo­jen­nej rze­zi Niem­cy osta­tecz­nie po­nio­sły klę­skę w 1918 roku. Ce­sarz Wil­helm II ab­dy­ko­wał na kil­ka dni przed pod­pi­sa­niem po­ro­zu­mie­nia ro­zej­mo­wego, a w Niem­czech ob­ję­ła rzą­dy le­wi­ca. Nowy rząd mu­siał się zgo­dzić na to, co wie­lu Niem­ców uwa­ża­ło za krzyw­dzą­cy dyk­tat (Dik­tat) pod po­zo­rem ukła­du po­ko­jo­we­go. Trak­tat wer­sal­ski, któ­ry for­mal­nie za­koń­czył I woj­nę świa­to­wą, wzbu­dzał kon­tro­wer­sje, sta­no­wiąc za­rze­wie ko­lej­ne­go kon­flik­tu zbroj­ne­go. Au­to­rzy trak­ta­tu ob­wi­nia­li o roz­pę­ta­nie tej woj­ny wy­łącz­nie Niem­ców i na­rzu­ci­li po­ko­na­ne­mu kra­jo­wi wy­móg spła­ty ol­brzy­mich kon­try­bu­cji oraz okro­ili Niem­cy z roz­le­głych ob­sza­rów, a na czę­ści z nich utwo­rzy­li nowe pań­stwa.

Szu­ka­jąc przy­czyn wy­bu­chu II woj­ny świa­to­wej, na­le­ży brać pod uwa­gę wszyst­kie te czyn­ni­ki, ale zwłasz­cza to, że zwy­cię­scy alian­ci nie zdo­ła­li wy­eg­ze­kwo­wać kon­se­kwent­ne­go prze­strze­ga­nia po­sta­no­wień trak­ta­tu wer­sal­skie­go. Szcze­gól­ne zna­cze­nie miał też fakt, że nie­miec­ki rząd obar­cza­no winą za pod­pi­sa­nie upo­ka­rza­ją­ce­go dla Niem­ców trak­ta­tu, pod­czas gdy w isto­cie nie­miec­cy sy­gna­ta­riu­sze wer­sal­skich po­sta­no­wień zna­leź­li się w sy­tu­acji przy­mu­so­wej. Owych so­cjal­de­mo­kra­tów kry­ty­ko­wa­no tak­że za do­pro­wa­dze­nie do ka­pi­tu­la­cji Nie­miec – wie­lu pra­wi­cow­ców, a w szcze­gól­no­ści woj­sko­wych uwa­ża­ło, że Niem­cy nie zo­sta­ły po­ko­na­ne, a klę­ska była skut­kiem cio­su no­żem w ple­cy za­da­ne­go przez le­wi­co­wy rząd. Taki mit roz­po­wszech­nił się w Niem­czech w la­tach mię­dzy­wo­jen­nych, a Hi­tler zbi­jał po­li­tycz­ny ka­pi­tał na po­wszech­nym roz­go­ry­cze­niu lud­no­ści nie­miec­kiej.

W pierw­szych la­tach po Wiel­kiej Woj­nie nie tyl­ko w Niem­czech, ale i w wie­lu kra­jach Sta­re­go Kon­ty­nen­tu była skraj­nie trud­na sy­tu­acja eko­no­micz­na, a w tych wa­run­kach kwitł po­li­tycz­ny eks­tre­mizm. Po­wsta­nie no­wej nie­miec­kiej re­pu­bli­ki pro­kla­mo­wa­no w pro­win­cjo­nal­nym We­ima­rze, w któ­re­go po­bli­żu póź­niej, w cza­sach na­zi­stow­skich, zor­ga­ni­zo­wa­no obóz kon­cen­tra­cyj­ny – Bu­chen­wald. Stąd też ów okres w hi­sto­rii Nie­miec (lata 1919–1933), gdy po raz pierw­szy w Niem­czech na­sta­ły praw­dzi­we rzą­dy de­mo­kra­tycz­ne, zna­ny jest pod na­zwą Re­pu­bli­ki We­imar­skiej. Ze wzglę­du na po­wią­za­nia Ber­li­na z pru­skim mi­li­ta­ry­zmem to We­imar, a nie Ber­lin, stał się sie­dzi­bą no­wych władz.

W sa­mym Ber­li­nie za­raz po I woj­nie świa­to­wej do­cho­dzi­ło do roz­ru­chów, a upra­wia­jąc po­li­ty­kę, sto­so­wa­no prze­moc. Rząd we­imar­ski ata­ko­wa­no z obu skra­jów are­ny po­li­tycz­nej. Eks­tre­mi­ści sia­li za­męt w wie­lu więk­szych nie­miec­kich mia­stach, a od cza­su do cza­su skraj­na le­wi­ca i pra­wi­ca pró­bo­wa­ły oba­lić le­gal­ne wła­dze. Do naj­po­waż­niej­szych prób prze­wro­tu na­le­ża­ła ta zor­ga­ni­zo­wa­na przez Wol­fgan­ga Kap­pa (tzw. pucz Kap­pa) w mar­cu 1920 roku. Sys­tem kon­sty­tu­cyj­ny, na któ­rym opie­ra­ły się rzą­dy we­imar­skie, rów­nież kom­pli­ko­wał sy­tu­ację. Na tyle wier­nie od­zwier­cie­dlał bo­wiem roz­drob­nie­nie opi­nii pu­blicz­nej, że wy­ła­niał sła­be rzą­dy mniej­szo­ścio­we lub kru­che ko­ali­cje, nie­zdol­ne do prze­pro­wa­dze­nia po­waż­niej­szych re­form. Tym­cza­sem do­szło do na­pięć na are­nie mię­dzy­na­ro­do­wej, gdyż Niem­cy za­wie­si­ły spła­tę wo­jen­nych od­szko­do­wań, w re­zul­ta­cie cze­go Fran­cu­zi, dą­żąc do wy­ci­śnię­cia z Nie­miec resz­tek ich za­so­bów fi­nan­so­wych, za­ję­li w 1923 roku Za­głę­bie Ruh­ry. Kry­zys spo­tę­go­wa­ła do­dat­ko­wo sza­le­ją­ca hi­per­in­fla­cja – kurs nie­miec­kiej mar­ki do bry­tyj­skie­go fun­ta wy­no­sił 10 000 do jed­ne­go.

Po­śród ta­kie­go za­mę­tu spo­łecz­ne­go, eko­no­micz­ne­go i po­li­tycz­ne­go pe­wien czło­wiek z licz­ne­go gro­na ra­dy­ka­łów piął się w górę. Adolf Hi­tler, z po­cho­dze­nia Au­striak, w cza­sie I woj­ny świa­to­wej słu­żył w ar­mii nie­miec­kiej. W 1923 roku Hi­tler, któ­ry dzię­ki swo­jej ener­gii i kunsz­to­wi ora­tor­skie­mu zo­stał przy­wód­cą NSDAP, zor­ga­ni­zo­wał pierw­szą nie­zdar­ną pró­bę prze­ję­cia wła­dzy. Pucz mo­na­chij­ski z 9 li­sto­pa­da 1923 roku za­koń­czył się fia­skiem, a sa­me­go Hi­tle­ra ska­za­no na pięć lat wię­zie­nia. Karę tę miał od­być w wię­zie­niu w Lands­ber­gu.

Mimo tego wy­ro­ku Hi­tler spę­dził tam za­le­d­wie dzie­więć mie­się­cy, przy czym za­pew­nio­no mu nie­mal kom­for­to­we wa­run­ki. Wła­dze, nie­rzad­ko apro­bu­ją­ce gło­szo­ne przez nie­go po­glą­dy, dały się prze­ko­nać do szyb­sze­go wy­pusz­cze­nia go na wol­ność po tym, jak tym­cza­so­wo zrzekł się przy­wódz­twa par­tii na­zi­stow­skiej i zgo­dził się zre­zy­gno­wać z pu­blicz­ne­go za­bie­ra­nia gło­su w kwe­stiach po­li­tycz­nych. Jed­nak­że Hi­tler bez tru­du omi­nął ten za­kaz, urzą­dza­jąc mi­tyn­gi w pry­wat­nych po­sia­dło­ściach swo­ich za­moż­nych po­plecz­ni­ków.

Jesz­cze w trak­cie po­by­tu w wię­zie­niu Hi­tler po­dyk­to­wał swo­je wspo­mnie­nia i prze­my­śle­nia wy­da­ne póź­niej w książ­ce pod ty­tu­łem Mein Kampf („Moja wal­ka”). W tym cza­sie sy­tu­acja w Niem­czech wy­raź­nie się po­pra­wi­ła. Przy­ję­ty zo­stał tzw. plan Da­we­sa – sko­ry­go­wa­ny pro­gram spła­ty re­pa­ra­cji przez Niem­cy, uwzględ­nia­ją­cy ich re­al­ne eko­no­micz­ne moż­li­wo­ści. Przy­ję­cie tego pro­gra­mu umoż­li­wi­ło Niem­com za­cią­ga­nie znacz­nych po­ży­czek, głów­nie w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, co – dzię­ki pie­nią­dzom z kre­dy­tów – przy­nio­sło krót­ko­trwa­łą go­spo­dar­czą pro­spe­ri­tę. Póź­niej Niem­cy ra­ty­fi­ko­wa­ły ko­lej­ny sys­tem re­struk­tu­ry­za­cji spłat na­leż­no­ści w ra­mach pla­nu Youn­ga, co jesz­cze bar­dziej po­lep­szy­ło sy­tu­ację eko­no­micz­ną w kra­ju.

Po­nad­to za spra­wą sta­rań no­we­go kanc­le­rza Gu­sta­va Stre­se­man­na Niem­cy zo­sta­ły w 1926 roku przy­ję­te do Ligi Na­ro­dów, a w Lo­car­no pod­pi­sa­ły trak­tat z Wiel­ką Bry­ta­nią i Fran­cją, co przy­czy­ni­ło się do od­prę­że­nia w sy­tu­acji mię­dzy­na­ro­do­wej. Wspo­mnia­ny trak­tat po­twier­dził nie­na­ru­szal­ność po­wo­jen­nych gra­nic w Eu­ro­pie Za­chod­niej. At­mos­fe­ra po­jed­na­nia za­po­wia­da­ła na­dej­ście bar­dziej kon­struk­tyw­ne­go okre­su w sto­sun­kach mię­dzy pań­stwa­mi. Rów­nie waż­ne było jed­nak to, że układ lo­kar­neń­ski nie za­gwa­ran­to­wał trwa­ło­ści nie­miec­kich gra­nic wschod­nich, co skło­ni­ło wie­lu Niem­ców do my­śle­nia, że mo­car­stwa za­chod­nie nie prze­ciw­sta­wią się nie­miec­kim pró­bom od­zy­ska­nia utra­co­nych tam te­ry­to­riów. Nie­ste­ty, stop­nio­wą po­pra­wę sy­tu­acji Nie­miec zni­we­czy­ły nie­mal zu­peł­nie nie­prze­wi­dzia­ne wy­pad­ki z 1929 roku, któ­rych po­waż­ne kon­se­kwen­cje dały się od­czuć na ca­łym świe­cie. Otóż 29 paź­dzier­ni­ka 1929 roku na­stą­pił krach gieł­do­wy na Wall Stre­et. Bez­po­śred­nim jego skut­kiem było wstrzy­ma­nie wszyst­kich ame­ry­kań­skich po­ży­czek, któ­re – w ska­li glo­bal­nej – sztucz­nie pod­trzy­my­wa­ły go­spo­dar­kę. Wpły­nę­ło to w dra­ma­tycz­ny spo­sób na sy­tu­ację eko­no­micz­ną w ca­łym świe­cie, jed­nak naj­do­tkli­wiej od­czu­ły krach Niem­cy, gdzie żmud­na od­bu­do­wa go­spo­dar­ki od­by­wa­ła się za spra­wą wiel­kich kre­dy­tów za­cią­ga­nych w Sta­nach Zjed­no­czo­nych. A nowy okres trud­no­ści eko­no­micz­nych dał Hi­tle­ro­wi ko­lej­ną oka­zję do zbi­cia ka­pi­ta­łu po­li­tycz­ne­go, któ­rej przy­wód­ca NSDAP nie omiesz­kał wy­ko­rzy­stać.

Lata 1929–1933 na­zna­czy­ły star­cia na uli­cach nie­miec­kich miast – na­zi­ści wal­czy­li z ko­mu­ni­sta­mi, a go­spo­dar­ka Nie­miec ku­la­ła wsku­tek świa­to­wej re­ce­sji i ko­niecz­no­ści spła­ty wo­jen­nych od­szko­do­wań. 29 stycz­nia 1933 roku pre­zy­dent Rze­szy Paul von Benc­ken­dorff und von Hin­den­burg mia­no­wał Hi­tle­ra, któ­ry na cze­le na­zi­stów obie­cy­wał Niem­com lep­szą przy­szłość, kanc­le­rzem Nie­miec. W wy­bo­rach prze­pro­wa­dzo­nych w mar­cu par­tia na­zi­stow­ska zdo­by­ła 44 pro­cent gło­sów. W „nad­re­pre­zen­ta­tyw­nym” sys­te­mie kon­sty­tu­cyj­nym Re­pu­bli­ki We­imar­skiej dało to na­zi­stom 288 z 647 miejsc w Re­ich­sta­gu. Hi­tler prze­bie­gle do­pro­wa­dził do uchwa­le­nia róż­nych „praw nad­zwy­czaj­nych”, dzię­ki któ­rym w isto­cie le­gal­nie sku­pił w swo­im ręku wła­dzę dyk­ta­tor­ską.

Ma­jąc peł­nię wła­dzy, Hi­tler nie­zwłocz­nie przy­stą­pił do de­mon­ta­żu tra­dy­cyj­nych struk­tur spo­łecz­nych – za­stę­po­wał je na­ro­do­wo­so­cja­li­stycz­nym po­rząd­kiem. Zde­le­ga­li­zo­wa­no wszyst­kie par­tie poza na­zi­stow­ską. Z ży­cia pu­blicz­ne­go stop­nio­wo wy­klu­cza­no Ży­dów, spy­cha­jąc ich na spo­łecz­ny mar­gi­nes, cze­go kul­mi­na­cję sta­no­wi­ła „noc krysz­ta­ło­wa” (Kri­stal­l­nacht) w 1938 roku – po­grom, w trak­cie któ­re­go zde­mo­lo­wa­no ży­dow­skie po­se­sje. Za­ło­żo­no obo­zy kon­cen­tra­cyj­ne dla „nie­pra­wo­myśl­nych”. Więź­nio­wie mu­sie­li w nich cięż­ko pra­co­wać fi­zycz­nie – choć wte­dy jesz­cze nie mor­do­wa­no tam ma­so­wo lu­dzi. Hi­tler usi­ło­wał zli­kwi­do­wać w Niem­czech bez­ro­bo­cie, ini­cju­jąc am­bit­ny pro­gram ro­bót pu­blicz­nych, z któ­rych naj­więk­szy roz­głos zdo­by­ła bu­do­wa Au­to­bah­nen (au­to­strad). Po­nad­to za­po­cząt­ko­wał gi­gan­tycz­ną re­mi­li­ta­ry­za­cję, prze­kształ­ca­jąc We­hr­macht (siły zbroj­ne) w naj­spraw­niej­sze i naj­le­piej wy­po­sa­żo­ne woj­sko na świe­cie, go­to­we do woj­ny.

W okre­sie, kie­dy Hi­tler do­pie­ro dą­żył do zdo­by­cia wła­dzy, wszyst­kie nie­miec­kie par­tie po­li­tycz­ne, w tym NSDAP, mia­ły swo­je bo­jów­ki ochra­nia­ją­ce or­ga­ni­zo­wa­ne wie­ce i zlo­ty przed ich za­kłó­ca­niem przez prze­ciw­ni­ków. W sierp­niu 1921 roku były pod­po­rucz­nik ma­ry­nar­ki wo­jen­nej Hans Ulrich Klintzsch ob­jął do­wódz­two „od­dzia­łu obro­ny i pro­pa­gan­dy” NSDAP, prze­mia­no­wa­ne­go w na­stęp­nym mie­sią­cu na Sturm­ab­te­ilung (SA; „od­dział sztur­mo­wy” czy też „od­dzia­ły sztur­mo­we”). For­ma­cja ta, do któ­rej w isto­cie tra­fi­ły róż­ne zbi­ry, prze­szła swój chrzest bo­jo­wy w li­sto­pa­dzie, kie­dy ko­mu­ni­ści usi­ło­wa­li roz­pę­dzić NSDAP i mi­tyng w Ho­fbrau­haus w Mo­na­chium. Choć es­es­ma­ni ustę­po­wa­li ko­mu­ni­stom li­czeb­nie, to sku­tecz­nie so­bie z nimi po­ra­dzi­li.

Członkowie wczesnych narodowosocjalistycznych grup paramilitarnych. Z lewej żołnierz Freikorpsu, dowódca drużyny ze Stosstrupp Adolf Hitler oraz esesman (ok. 1925 roku). Człowiek ze sztandarem to Karl Fiehler, jeden z organizatorów Stosstrupp Adolf Hitler. W ręku trzyma flagę wojenną z czasów cesarskich, z którą przybył na zlot z okazji „Dnia Niemiec” w Bayreuth 2 września 1923 roku. Ma na sobie uniform podobny do munduru Reichswehry z Kampfbinde (opaską) NSDAP na lewym rękawie i pruskim symbolem Totenkopf (trupią czaszką) na czapce wojskowej austriackiego kroju. Pod koniec 1925 roku esesmani nosili brunatne mundury SA, jednakże wyróżniały ich pewne charakterystyczne oznaki – nie tylko Totenkopf, ale i czarne czapki, czarne krawaty oraz czarne krawędzie opasek ze swastyką, a nieco później również czarne bryczesy. Policyjna pałka przydawała się w starciach z politycznymi przeciwnikami w trakcie ulicznych bójek. (Osprey Publishing © Paul Hannon)

Roz­bu­do­wa par­tii wy­ma­ga­ła jej re­or­ga­ni­za­cji. W 1922 roku w ra­mach NSDAP po­wsta­ła sek­cja mło­dzie­żo­wa (Ju­gend­bund) dla chłop­ców w wie­ku od 14 do 18 lat. Po­dzie­lo­no ich na dwie gru­py wie­ko­we. Star­si (16–18 lat) na­le­że­li do Jung­sturm Adolf Hi­tler (sztur­mo­wej mło­dzie­żów­ki Adol­fa Hi­tle­ra), w prak­ty­ce sta­no­wiąc mło­dzie­żów­kę SA. Bę­dą­ca jej suk­ce­so­rem or­ga­ni­za­cja Hi­tler­ju­gend (mło­dzież Hi­tle­ra) po­zo­sta­ła pod­po­rząd­ko­wa­na SA do maja 1932 roku.

Człon­ko­wie SA, po­cząt­ko­wo dzia­ła­ją­cy tyl­ko w Mo­na­chium, prze­pro­wa­dzi­li pierw­szą więk­szą ak­cję poza tym mia­stem 14–15 paź­dzier­ni­ka 1922 roku pod­czas ob­cho­dów „Dnia Nie­miec” w Co­bur­gu, gdzie do­szło do bi­ja­ty­ki z przy­by­ły­mi tam licz­nie ko­mu­ni­sta­mi. Owa „ba­ta­lia ko­bur­ska” za­owo­co­wa­ła prze­ła­ma­niem do­mi­na­cji „czer­wo­ne­go fron­tu” w tym mie­ście, a za spra­wą re­la­cji pra­so­wych z tego in­cy­den­tu na­zwi­sko Hi­tle­ra sta­ło się zna­ne sze­ro­kim rze­szom lud­no­ści.

Pierw­szy „kra­jo­wy” zlot NSDAP od­był się 28 stycz­nia 1923 roku. Na zlo­cie tym ok. 6000 człon­ków SA przede­fi­lo­wa­ło przed Hi­tle­rem, któ­ry wrę­czył sztan­da­ry czte­rem nie­co wcze­śniej sfor­mo­wa­nym jed­nost­kom SA: dwóm mo­na­chij­skim, no­rym­ber­skiej i z mia­sta Land­shut. W tym sa­mym cza­sie Sturm­fah­ne (sztan­dar bo­jo­wy) otrzy­ma­ła kom­pa­nia SA ze Zwic­kau – jako pierw­sza jed­nost­ka SA spo­za Ba­wa­rii. W dniu 1 mar­ca 1923 roku po­wstał mo­na­chij­ski pułk SA. W tym sa­mym mie­sią­cu do­wódz­two SA prze­jął Her­mann Göring, bo­wiem Klintzsch, czło­nek Fre­ikorp­su Ko­rvet­ten­käpi­ta­na (ko­man­do­ra pod­po­rucz­ni­ka) Her­man­na Ehr­hard­ta, zo­stał od­wo­ła­ny przez swo­je­go sze­fa, gdy ten uwi­kłał się w spór z Hi­tle­rem do­ty­czą­cy fran­cu­skiej oku­pa­cji Za­głę­bia Ruh­ry. Göring cie­szył się sła­wą bo­ha­te­ra, asa po­wietrz­ne­go z lat I woj­ny świa­to­wej, lecz z na­tu­ry był le­ni­wym ego­istą. Fak­tycz­nie SA kie­ro­wał Ernst Röhm, woj­sko­wy szta­bo­wiec z Mo­na­chium. To wła­śnie Röhm na­kło­nił woj­sko do za­opa­trze­nia SA w broń, a tym sa­mym do prze­kształ­ce­nia tej or­ga­ni­za­cji w jed­ną z kil­ku We­hrver­bän­de (ofi­cjal­nie to­le­ro­wa­nych „grup zbroj­nych”, bez wy­jąt­ku an­ty­ko­mu­ni­stycz­nych).

We wrze­śniu 1923 roku Hi­tle­ro­wi uda­ło się do­pro­wa­dzić do zor­ga­ni­zo­wa­nia Kampf­bun­du (związ­ku wal­ki) zło­żo­ne­go z ok. 70 000 lu­dzi, głów­nie z SA, ale tak­że z Bun­du Obe­rland (jed­nost­ki Fre­ikorp­su) i Re­ich­skriegs­flag­ge (zbroj­ne­go ugru­po­wa­nia pod kie­row­nic­twem Röh­ma). W dniu 9 li­sto­pa­da 1923 roku, jak już wspo­mnie­li­śmy, Hi­tler pró­bo­wał siłą do­pro­wa­dzić do oba­le­nia władz mo­na­chij­skich. Ta źle za­pla­no­wa­na i nie­udol­nie prze­pro­wa­dzo­na ak­cja przy­nio­sła na­zi­stom kom­pro­mi­tu­ją­ce fia­sko. Po­li­cja otwo­rzy­ła ogień do de­mon­stran­tów i za­bi­ła 16 osób, a ra­ni­ła dużo wię­cej. Hi­tler zo­stał aresz­to­wa­ny, ran­ny Göring zbiegł do Au­strii. Zde­le­ga­li­zo­wa­no SA. Ci z li­de­rów tej orga­ni­za­cji, któ­rzy unik­nę­li aresz­to­wa­nia, ucie­kli do in­nych nie­miec­kich kra­jów związ­ko­wych, gdzie ba­war­ski wy­miar spra­wie­dli­wo­ści nie mógł ich do­się­gnąć. Hi­tle­ra ska­za­no na pięć lat wię­zie­nia, lecz wy­szedł na wol­ność amne­stio­no­wa­ny w grud­niu 1924 roku. Röhm, chro­nio­ny przez swych pro­tek­to­rów w woj­sku, do­stał je­dy­nie su­ro­wą na­ga­nę.

Symbole nowej władzy. Pośrodku esesman z Leibstandarte Adolf Hitler ze sztandarem Feldzeichen, z metalowym orłem i swastyką z wieńcem. Zwracają uwagę ryngraf i bandolier uzupełniające galowy mundur trzymającego sztandar.

STRAŻ PRZYBOCZNA HITLERA

ROLA SS

SS W NIEMCZECH

WAFFEN-SS

Reinhard Heydrich i Heinrich Himmler podczas przeglądu kompanii honorowej SS przed zamkiem na praskich Hradczanach w 1941 roku. Heydrich przewodniczył niesławnej konferencji w Wannsee w styczniu 1942 roku, w trakcie której zapadły decyzje dotyczące „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”.

ALLGEMEINE-SS I NAZISTOWSKA POLICJA PAŃSTWOWA

ORGANIZACJA

SS I POLICJA

SS A SŁUŻBA BEZPIECZEŃSTWA

JEDNOSTKI BEZPIECZEŃSTWA SS

SYMBOLIKA SS

UMUNDUROWANIE I INSYGNIA

GERMANISCHE-SS

Żołnierze SS-VT i jednej z jednostek pancernych w czasie defilady 23 października 1940 roku, która uświetniła spotkanie Hitlera i generała Franco we francuskim mieście Hendaye w pobliżu granicy hiszpańskiej.

WAFFEN-SS

WYGLĄD ZEWNĘTRZNY

EKWIPUNEK

BROŃ

IN­DOK­TRY­NA­CJA I SZKO­LE­NIE

TAKTYKA

PROBLEMY LOGISTYCZNE

ZNANI DOWÓDCY

Członkowie SS-Heimwehr Danzig – oddziału zor­ganizowanego w Wolnym Mieście Gdańsku w 1939 roku – szukają osłony za austriackim samochodem pancernym podczas ataku na polski urząd pocztowy.

DNI ZWYCIĘSTW

1. DYWIZJA PANCERNA SS LEIBSTANDARTE ADOLF HITLER

2. DYWIZJA PANCERNA DAS REICH

3. DYWIZJA PANCERNA SS-TOTENKOPF

4. DYWIZJA GRENADIERÓW PANCERNYCH SS-POLIZEI

5. DYWIZJA PANCERNA SS WIKING

6. DYWIZJA GÓRSKA SS NORD

WSCHODZĄCE GWIAZDY

EINSATZGRUPPEN

Samochód pancerny SdKfz 222 z 1. Dywizji Pancernej SS Leibstandarte podczas działań w Jugosławii. Wiele jednostek SS uczestniczyło tam w różnych „antypartyzanckich” akcjach pacyfikacyjnych.

PRZEŁOM W PRZEBIEGU WOJNY

ISTNIEJĄCE DYWIZJE

NOWA KREW

JEDNOSTKI SPECJALNE SS

Podczas powstania w warszawskim getcie w 1943 roku SS i hitlerowskie służby bezpieczeństwa rozprawiły się z ludnością dzielnicy żydowskiej z niesłychanym okrucieństwem. Schwytanych Żydów na ogół zabijano na miejscu albo wysyłano na śmierć w obozach koncentracyjnych.

DYWERSYFIKACJA I OSTATECZNY KRACH

LEIBSTANDARTE

DAS REICH

TOTENKOPF

POLIZEI

WIKING

NORD

PRINZ EUGEN

FLORIAN GEYER

HOHENSTAUFEN

FRUNDSBERG

NOWE FORMACJE NIEMIECKIE

DYWIZJE ZAGRANICZNE – FRONT ZACHODNI

JEDNOSTKI SS Z EUROPY WSCHODNIEJ I ZWIĄZKU SOWIECKIEGO

JEDNOSTKI ROSYJSKIE I UKRAIŃSKIE

UPADEK

Wielu byłych żołnierzy Waffen-SS wspominało swoją wojenną służbę i byłych towarzyszy broni z dumą, choć zbrodnie popełnione przez liczne jednostki SS spowodowały, że weterani esesowskich oddziałów często się też kryli ze swoją przeszłością.

ZAKOŃCZENIE

BIBLIOGRAFIA

GLOSARIUSZ TERMINÓW NIEMIECKICH

O AUTORZE