Wydawca: Czwarta Strona Kategoria: Obyczajowe i romanse Język: polski Rok wydania: 2014

Uzyskaj dostęp do tej
i ponad 20000 książek
od 6,99 zł miesięcznie.

Wypróbuj przez
7 dni za darmo

Ebooka przeczytasz w aplikacjach Legimi na:

e-czytniku kup za 1 zł
tablecie  
smartfonie  
komputerze  
Czytaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Czytaj i słuchaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Liczba stron: 428 Przeczytaj fragment ebooka

Odsłuch ebooka (TTS) dostępny w abonamencie „ebooki+audiobooki bez limitu” w aplikacji Legimi na:

Androida
iOS
Czytaj i słuchaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?

Ebooka przeczytasz na:

Kindlu MOBI
e-czytniku EPUB
tablecie EPUB
smartfonie EPUB
komputerze EPUB
Czytaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Czytaj i słuchaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Zabezpieczenie: watermark Przeczytaj fragment ebooka

Opis ebooka Dworek Longbourn - Jo Baker

Zapraszamy do dworku Longbourn na spotkanie z Elizabeth, Jane, panem Darcym. Postaci znane z kart Dumy i uprzedzenia są jednak tylko tłem dla nowej historii. Głównymi bohaterami są tutaj władcza, aczkolwiek wyrozumiała gospodyni ­– pani Hill, chodząca z głową w chmurach pokojówka Sara oraz tajemniczy służący James, którego pojawienie się w Longbourn diametralnie zmienia życie dziewczyny. Czy na przeszkodzie rodzącego się uczucia staną tylko duma, uprzedzenie i status społeczny?

Książka Jo Baker to pełna pasji i niespodziewanych zwrotów akcji opowieść, będąca swoistym rewersem kultowej powieści Jane Austen. W świecie pod schodami Bennetów jest ciekawie i wywrotowo, nie ma sfery tabu, a dowcipne dialogi oraz plastyczne opisy przyrody dodają smaku lekturze książki.

 

Opinie o ebooku Dworek Longbourn - Jo Baker

Fragment ebooka Dworek Longbourn - Jo Baker

DWOREK LONGBOURN

JO BAKER

DWOREK LONGBOURN

Przekład

Agnieszka Brodzik

Tytuł oryginału: Longbourn

Copyright © by Jo Baker, 2013

Copyright © for the Polish translation by Wydawnictwo

Poznańskie sp. z o.o., 2014

Copyright © by Wydawnictwo Poznańskie sp. z o.o., 2014

Redakcja: Karolina Borowiec

Korekta: Magdalena Owczarzak

Projekt okładki: Mariusz Banachowicz

Wszystkie cytaty–motta na początku rozdziałów pochodzą

z książki Jane Austen Duma i uprzedzenie w tłumaczeniu

Anny Przedpełskiej-Trzeciakowskiej, wyd. PIW.

Wydanie elektroniczne 2014

ISBN 978-83-7177-980-0

Konwersja publikacji do wersji elektronicznej

Dariusz Nowacki

CZWARTA STRONA

Grupa Wydawnictwa Poznańskiego sp. z o.o.

ul. Fredry 8, 61-701 Poznań

tel.: 61 853-99-10

fax: 61 853-80-75

redakcja@czwartastrona.pl

www.czwartastrona.pl

Dla Claire, z podziękowaniami za jej cierpliwość,

wyrozumiałość i poświęconą mi uwagę

Jakaż pochwała może mieć większą wartość

nad pochwałę inteligentnej służby.

Jane Austen,Duma i uprzedzenie

CZĘŚĆ PIERWSZA

Rozdział I

Kamerdyner… Pani Hill i dwie pokojówki…

Noszenie ubrań jest zgoła niemożliwe bez ich prania, zupełnie tak, jak chodzenie w negliżu, przynajmniej w Hertfordshire, a już z pewnością we wrześniu. Dnia opierunku nie dało się uniknąć, ale cotygodniowe czyszczenie zgromadzonych w domu strojów stanowiło dla Sary prawdziwe utrapienie.

Kiedy o czwartej trzydzieści nad ranem rozpoczęła pracę, powietrze było rześkie. Chłód żelaznego uchwytu pompy przenikał nawet przez mitenki, a odmrożenia piekły, kiedy dziewczyna wytrwale tłoczyła wodę z podziemnej ciemności do czekającego na wypełnienie wiadra. Miała przed sobą długi dzień, a to był dopiero początek.

Wszystko inne trwało niemal w bezruchu. Owce spały wtulone w siebie na zboczu pagórka; ptaki w żywopłotach nastroszyły piórka puszyste jak dmuchawce; w lesie opadłe liście szeleściły pod stópkami jeża; w strumieniu odbijało się światło gwiazd, błyszcząc przy kamieniach. Dalej, w stodole, z krowich pysków wydostawał się słodki dech, w chlewie maciora zadrżała, a wraz z nią przytulone do jej brzucha prosiaczki. Pani Hill i jej mąż, wysoko na ich ciasnym stryszku, spali snem okrutnie znużonych; dwa piętra niżej, w głównej sypialni, skryci pod pościelą państwo Bennetowie przypominali dwa garby na dziedzińcu kościoła. Ich córki, we własnych łóżkach, śniły o tym, o czym zwykle śnią młode panienki. A nad tym wszystkim błyszczały gwiazdy; ich mroźny blask padał na dachówki i wyłożone kamieniem podwórko, i zarośla, i mały dziki zakątek z boku trawnika, i zbite w gromadkę bażanty, a także na Sarę, jedną z dwóch pokojówek w Longbourn, która właśnie pompowała wodę do wiadra, a potem, boleśnie podrażnionymi już rękami, odstawiła je na bok, by napełnić kolejne.

Na wschodzie niebo nad wzgórzami bledło, zmieniając barwę na przeczyste indygo. Unosząc wzrok i wydmuchując obłoczki pary, Sara, z dłońmi schowanymi pod pachy, pomyślała o dzikich ostępach za horyzontem, gdzie już nastał ranek, a także o tym, że kiedy jej dzień dobiegnie końca, gdzieś tam słońce nadal będzie świecić, na Barbadosie albo Jamajce, gdzie czarnoskórzy ludzie pracowali półnago, a także w Amerykach, gdzie Indianie nie mieli na sobie prawie żadnych ubrań i w związku z tym niewiele trzeba było prać, więc Sara kiedyś tam pojedzie i nigdy już nie będzie musiała czyścić czyjejś bielizny.

Ponieważ – pomyślała, przyczepiając wiadra do nosidła, schylając się pod nie i potem prostując chwiejnie – nikt nie powinien zajmować się cudzymi brudami. Młode panienki mogą do woli udawać, że pod swoimi sukniami są gładkie i nieskazitelne niczym alabastrowe posągi, ale kiedy zrzucają z siebie zabrudzone stroje na podłogę sypialni, żeby ktoś je zabrał i wyprał, okazują się słabymi, przeciekającymi, cielesnymi stworzeniami; takimi, jakimi są naprawdę. Być może dlatego polecenia wydawały jej jedynie znad robótki albo książki: Sara spierała ich pot, ich plamy, ich krew miesięczną; wiedziała, że żadne z nich niebiańskie istoty – i dlatego panienki nie mogły jej spojrzeć w oczy.

Wiadra zsunęły się, gdy Sara niepewnym krokiem przemierzała podwórze; już prawie dotarła do drzwi komórki przy kuchni, kiedy potknęła się i straciła równowagę. Czas jakby zwolnił i dziewczyna ujrzała, jak kubły lecą w powietrze i spadają z nosidła, wylewając całą wodę i tym samym niwecząc jej wysiłki. Pomyślała jeszcze o czekającym ją bólu; kiedy wiadra wylądowały na ziemi, strasząc gawrony kryjące się w koronach buków, Sara uderzyła mocno o kamienny chodnik. Jej nos potwierdził to, co podpowiadał umysł: poślizgnęła się na odchodach wieprzka. Wczoraj wypuszczono maciorę, a prosięta podreptały za matką, i nikt nie zdążył jeszcze po nich posprzątać; wszystkim brakło czasu. Jeden dzień pracy płynnie przechodził w drugi i nigdy nie dało się powiedzieć, że oto nadszedł koniec krzątaniny. Ta tylko przedłużała się, nabierała tempa albo czekała na swoją kolej, a człowiek tylko się rano o nią potykał.

Po śniadaniu Lydia usiadła przy kuchennym palenisku, z nogami pod sobą, i sączyła słodkie mleko, mówiąc:

– Nie zdaje sobie pani sprawy, pani Hill, jakie to szczęście: móc się tu chować. Nad wyraz tu ciepło i przyjemnie.

– Skoro tak panienka uważa.

– Ależ oczywiście! Może pani robić, co się pani żywnie podoba, i nikt pani tu nie podgląda. Na Boga! Jeśli będę zmuszona jeszcze raz wysłuchać kazania Jane… A przecież chodziło mi wyłącznie o odrobinę swobody!

W pomieszczeniu obok, położonej kilka stopni niżej komórce, Sara pochylała się nad tarką, próbując wywabić plamę z rąbka halki. Kiedy dziewczyna zabrała ubranie z podłogi sypialni panienek, miało dobre pięć centymetrów błota od dołu i już całą noc moczyło się w ługu; mydło nie potrafiło sprostać zadaniu, za to wżerało się w skórę dłoni, i tak już popękaną, spierzchniętą i odmrożoną, wywołując piekielne pieczenie. Sara często myślała, że gdyby Elizabeth sama prała swoje halki, z pewnością ostrożniej by się z nimi obchodziła.

Z kotła unosiła się para, gdyż w środku gotowała się kolejna porcja prania; po zamglonym oknie na wprost spływały krople. Sara zeszła zgrabnie z desek przy wanienkach na deski przy kotle, mijając mętną kałużę na kamiennej podłodze. Umieściła halkę w szarej, wrzącej wodzie, uniosła kij i dźgnęła tkaninę, żeby wypuścić powietrze, a potem nim zamieszać. Mówiono jej – a więc musi w to wierzyć – że halka ma być jak najbielsza, nawet jeśli za chwilę znowu zostanie ubłocona. Polly po łokcie zanurzyła ręce w zimnej wodzie, płucząc krawaty pana Benneta, a potem unosiła je jeden po drugim, by zamoczyć w misce z ryżowym krochmalem.

– Jak myślisz, Saro, ile jeszcze zostało?

Sara rozejrzała się dokoła po kubłach z kąpiącą się bielizną, po stertach mokrych ubrań na różnych etapach prania. W niektórych domach na dzień opierunku najmowano dodatkową pomoc. Nie tutaj jednak, o nie! W Longbourn sami prali własne brudy.

– Są jeszcze prześcieradła, poszewki i nasza bielizna…

Polly wytarła ręce o fartuch i zaczęła liczyć sterty na palcach. Nagle zauważyła, jak zadziwiająco różową ma skórę. Zmarszczyła czoło i przyjrzała się swoim dłoniom, jakby nie do niej należały. Musiała stracić w nich czucie, przynajmniej na jakiś czas.

– A oprócz tego jeszcze kawałki płótna – dodała Sara.

Właśnie nadszedł ten nieszczęsny czas w miesiącu, kiedy wszystkie kobiety w domu najpierw bardziej niż zwykle cierpiały na porywczość charakteru, niezdarność i skłonność do wzruszeń, zaś później przychodziło krwawienie. Płótno moczyło się w oddzielnej wanience, nieprzyjemnie pachnąc rzeźnikiem; zostanie wygotowane na końcu, w mętnej wodzie kotła, tuż przed jego opróżnieniem.

– Zdaje się, że zostało nam jeszcze pięć stosów.

Sara westchnęła i zaczęła skubać szew pod ramieniem. Pot zdążył już przeniknąć przez materiał sukni, co okrutnie było dziewczynie nie w smak. Kolor popeliny, z której zrobiono strój, pani Hill zawsze nazywała Eau de Nil[1], chociaż Sarze przywodził na myśl żółć, więc myślała o nim raczej jako Eau de Bile. Nieprzyjemna barwa sama w sobie nie miała znaczenia, ponieważ nikt jej nie oglądał, ale krój był już problematyczny. Suknię uszyto dla Mary, której miękkie jak ciasto ręce miały wyszywać albo grać na klawikordzie. Kroju nie zaplanowano z myślą o prawdziwej pracy i silnych mięśniach, a Sara założyła ów strój wyłącznie ze względu na to, że ten drugi, z plecionej tkaniny mysiego koloru, w kilku miejscach musiał zostać zaprany i teraz wisiał na sznurku, by wywietrzała z niego świńska woń.

– Teraz wrzuć do kotła koszule – powiedziała. – Pomieszaj chwilę, a ja wezmę się za szorowanie.

Oszczędź swoje drobne rączki, pomyślała jednocześnie Sara, chociaż jej własne były już poranione. Odsunęła się od kotła i przesunęła na deski przy wanienkach, schodząc Polly z drogi. Potem szczypcami wyciągnęła z krochmalu krawat i patrzyła, jak ocieka galaretowatą mazią.

Polly, tłukąc kijem w kotle, skubała dolną wargę spiłowanymi paznokciami. Wciąż miała zaczerwienione oczy i pociągała nosem – wcześniej pani Hill zbeształa ją za zły stan podwórza. Nad ranem musiała rozpalić ogień i przynieść wodę, następnie przyszedł czas na niedzielny obiad; później wszyscy zjedli, zrobiło się ciemno; i kto w świetle gwiazd zdołałby sprzątnąć świńskie placki? I czyż nie brakło wtedy szufelek? Przez cały ten piasek paznokcie Polly znajdowały się w opłakanym stanie. Zresztą czyż winny nie jest ten, kto pozwolił, by zasuwa przy furtce się poluzowała, dzięki czemu jedno szturchnięcie pyskiem wystarczyło na jej otwarcie? Czyż za upadek i zmarnowanie wysiłków Sary powinna odpowiadać nie biedna Polly – rozejrzała się i zniżyła głos, żeby stary jej nie usłyszał – ale sam pan Hill, który zajmował się wieprzami? Czy to nie on powinien po nich posprzątać? Na co im ten stary łachmaniarz? Gdzie był, gdy go potrzebowano? Czyż nie powtarza się ciągle, że przydałaby im się jeszcze jedna para rąk?

Sara kiwnęła pojednawczo głową i wydała pełen współczucia pomruk, chociaż przestała słuchać już jakiś czas temu.

Kiedy zegar w holu zatoczył pełne koło i wybił czwartą, pan i pani Hill, jak w każdy dzień opierunku, serwowali rodzinie w jadalni zimny obiad – resztki pieczystego z niedzieli – podczas gdy dwie pokojówki wieszały pranie na padoku, a wilgotne tkaniny parowały na popołudniowym chłodzie. Jeden z bąbli Sary pękł w trakcie pracy i teraz się z niego sączyło; dziewczyna uniosła dłoń do ust i wyssała krew, żeby nie poplamić ubrań. Przez chwilę jej uwagę pochłaniały różne wrażenia – gorący język na zimnej skórze, piekąca rana, słona krew, ciepłe usta – więc nie zwracała uwagi na to, co działo się przed jej oczami, a zatem mogła się mylić… Lecz zdawało jej się, że ujrzała ruch na drodze wiodącej przez wzgórze. Droga ta łączyła trakt wiodący do Londynu z posiadłością Longbourn, a dalej z nową rogatką w Meryton.

– Spójrz, Polly! Widzisz to, co ja?

Polly wyjęła klamerkę z buzi i przyczepiła nią trzymaną przez siebie koszulę do sznurka, a potem odwróciła się i spojrzała.

Droga biegła między dwoma starymi żywopłotami; prowadzano tamtędy stada bydła i ptactwo z północy. Dawało się stąd wtedy słyszeć zwierzęta, zanim ukazywały się oczom: niskie muczenie krów, gniewne krzyki gęsi, źrebaki wołające za utraconymi matkami. A kiedy zwierzęta i poganiacze mijali dom, zupełnie jakby śnieg padał, pokrywając wszystko dokoła; po chwili zaś ludzie i poganiacze znikali tak nagle, jak się pojawili.

– Nikogo nie widzę, Saro.

– Och, ależ spójrz…

Jedyny ruch teraz powodowały ptaki, skaczące po gałązkach żywopłotu w poszukiwaniu jagód. Polly odwróciła się, zaszurała stopą po ziemi, podrzucając do góry kamyk; Sara jeszcze przez chwilę wpatrywała się w drogę. Na krzewach gęsto było od suchych bukowych liści koloru herbaty, ostrokrzew wydawał się niemal czarny w słońcu, wiszącym nisko na widnokręgu, a gałęzie leszczyny sterczały nagie tam, gdzie je niedawno przycięto.

– Niczego nie widzę.

– Ale ktoś tam był.

– Cóż, teraz go już nie ma.

Jakby chcąc w ten sposób coś udowodnić, Polly podniosła kamień i rzuciła nim. Chociaż nie doleciał do drogi, zdawał się przesądzać sprawę.

– Och, to nieistotne.

Z jedną klamerką w dłoni i drugą w zębach, Sara przyczepiała kolejną suknię, wciąż spoglądając w tamtym kierunku – może światło spłatało jej figla, może to przez mgłę w nisko wiszącym nad ziemią jesiennym słońcu, może Polly jednak miała rację? – a potem zawahała się i skryła dłonią oczy przed promieniami. Znowu go zobaczyła, tym razem dalej; mijał właśnie fragment przyciętego żywopłotu. Oto i on. Niewątpliwie miała do czynienia z mężczyzną: widziała szarość i czerń, długie kroki człowieka przyzwyczajonego do sporych odległości.

Sara wyciągnęła klamerkę z ust i wskazała ręką na przybysza.

– Tam, Polly! Czy teraz go widzisz? Handlarz, jak nic.

Polly cmoknęła i przewróciła oczami, lecz odwróciła się, by spojrzeć.

I znowu zniknął, kryjąc się za gęstą tarniną. Jednak teraz coś innego zwróciło uwagę Sary. Niemal to słyszała: najcichszy z dźwięków, jakby ten mężczyzna – wędrowny sprzedawca, jako żywo, z drewnianym kijem do liczenia, a także torbą pełną drobiazgów i gałganków – pogwizdywał pod nosem. Brzmiał przy tym cicho i przedziwnie, jakby z zupełnie innego świata.

– Słyszysz to, Pol? – Sara uciszyła towarzyszkę, unosząc zaczerwienioną rękę.

Polly odwróciła się i spojrzała na nią groźnie.

– Nie zwracaj się tak do mnie. Wiesz, że za tym nie przepadam.

– Ciii!

Polly tupnęła.

– Gdyby nie panienka Mary, nikt by nie musiał mówić na mnie „Polly”.

– Polly, błagam!

– Tylko dlatego, że z niej panienka, a ze mnie nie, ona może być Mary, a ja zostałam Polly, chociaż na chrzcie mi też dano Mary!

Sara syknęła i wciąż spoglądając na drogę, machnęła ręką, żeby uciszyć dziewczynę. Wybuchowy charakter Polly był jej już dobrze znany, ale oto przecież jej oczom ukazywało się coś nowego: mężczyzna wędrujący z torbą na plecach i piosenką na ustach. Kiedy młode panienki przejrzą już jego towary, zejdzie na dół do kuchni, żeby sprzedać służącym tańsze drobiazgi. Ach, gdybyż miała coś ładnego! Niedorzecznie było marzyć o założeniu czegoś do szarej sukni, w brzydocie bowiem dorównywała Eau de Bile. Lecz książeczki i śpiewniki, wstążki i guziki, a do tego bransoletki z blachy cynowej, które po dwóch tygodniach barwiły skórę na zielono – och, jakież niebywałe szczęście przynosił ten człowiek do tego cichego, niezmiennego i nieuczęszczanego miejsca!

Droga znikała za domem i nie dało się już ani zobaczyć, ani usłyszeć żadnego piechura, więc Sara skończyła przypinać suknię, strząsnęła wodę z następnej i również ją powiesiła. Zbyt prędko, a więc niezgrabnie.

– Pośpieszże się, Polly! Robota czeka.

Lecz Polly pobiegła gwałtownie przez padok, żeby nachylić się przy ścianie i zawołać na konie pasące się ze swobodą na wybiegu. Sara ujrzała, jak ręka Polly wędruje do kieszeni fartucha i karmi zwierzęta owocami strąconymi przez wiatr; przez chwilę głaskała je po pyskach, podczas gdy Sara wytrwale pracowała. Potem Polly wspięła się na niski murek i poczęła machać nogami, z pochyloną głową i mrużąc oczy w wiszącym nisko słońcu. Sara pomyślała sobie, że ta dziewczyna często zachowuje się, jakby jakieś duszki szeptały jej coś do ucha.

Tak zrobiło się jej żal Polly! Dzień opierunku był naprawdę ciężki dla kogoś, kto jeszcze nie dorósł i nie pogodził się ze swoimi obowiązkami. Sara dokończyła pracę sama, pozwalając drugiej pokojówce odejść bez uprzedniej reprymendy, aby mogła udać się tam, gdzie zechce, rzucać gałązki do strumienia czy zbierać bukowe orzechy.

Kiedy zabrała z padoku ostatni pusty kosz, zapadał już zmrok, a podwórze wciąż nie zostało uprzątnięte. Sara zlała kamienie mydlinami.

Pani Hill cierpiała na humory, które przychodziły zawsze w dzień opierunku; od rana była na łasce dzwonków: Bennetowie nie zważali szczególnie na to, że brakło jej pomocy, skoro pokojówki zajęły się praniem.

Kiedy Sara, z piekącymi dłońmi, obolałymi plecami i zesztywniałymi z przepracowania ramionami, skończyła wreszcie porządkowanie komórki, pani Hill właśnie szykowała stół do obiadu dla służby. Postawiła talerz zimnej galarety i spojrzała groźnie na Sarę, jakby chciała jej powiedzieć: „Patrz, czego się możesz spodziewać, gdy mnie opuszczasz; jako jedyna ponosisz za to winę”. Marynowany salceson miał barwę poszarzałego różu i wielce się przydawał, gdy brakło czasu na gotowanie. Sara przyjrzała mu się z niesmakiem.

Do środka wszedł pan Hill. Za jego plecami, na podwórzu, wzrok Sary napotkał jednego z pracowników z sąsiedniej farmy, który poprawił chustkę i uniósł rękę w pozdrowieniu. Pan Hill tylko skinął głową i zamknął drzwi. Wytarł dłonie o spodnie, a językiem przesunął po sprawiającym mu jakiś kłopot zębie. Wreszcie usiadł i oparł się chwiejnie o stół, podczas gdy pani Hill kroiła chleb.

Sara wślizgnęła się do spiżarni, skąd zabrała garnek z musztardą i kamienny słój z marynowanymi orzechami włoskimi, a potem zaniosła przyprawy do kuchni i postawiła obok soli i pieprzu. Wracało jej czucie w palcach i odmrożenia zaczynały dokuczać; poczęła więc je drapać, ocierając grzbiet jednej dłoni o drugą. Pani Hill zmarszczyła brwi i pokręciła głową. Sara usiadła na rękach, co przyniosło jej pewną ulgę. Gospodyni miała rację: drapanie tylko okrutnie zaogni rany… Ale trudno było się powstrzymać.

Polly wróciła z podwórza, wpuszczając chmurę świeżego powietrza, z różowymi policzkami i niewinnym wzrokiem, jakby jej zdaniem pracowała cały dzień tak wytrwale, jak tylko można było od niej wymagać. Usiadła przy stole, chwyciła swój nóż i łyżkę, a potem odłożyła je z powrotem, kiedy pan Hill wymownie skinął siwą głową na swe złączone dłonie. Sara i pani Hill również złożyły ręce i razem z nim poczęły szeptać modlitwę. Kiedy pan Hill skończył, dało się słyszeć już tylko brzęk sztućców, pod którymi salceson drżał i falował.

– Poszedł na górę, pani Hill? – zapytała Sara.

Gospodyni nawet nie uniosła wzroku.

– Mhm?

– Handlarz. Jest na górze z panienkami? Spodziewałam się zobaczyć go już na dole.

Pani Hill zmarszczyła niecierpliwie brwi i nałożyła porcję galaretki na talerz męża, a potem kolejną dla Sary.

– Słucham?

– Zdawało jej się, że widzi wędrownego handlarza – wyjaśniła Polly.

– Naprawdę go widziałam!

– Nieprawda. Po prostu chciałaś go zobaczyć.

Pan Hill spojrzał znad talerza, zwracając swe blade oczy raz ku jednej, raz ku drugiej pokojówce. Sara ucichła i zaczęła grzebać widelcem w marynowanym salcesonie. Polly uznała to za zwycięstwo i cała się rozpromieniła. Pan Hill ponownie utkwił wzrok w talerzu.

– Państwo nie mają żadnych gości – stwierdziła pani Hill. – A przynajmniej od czasu wizyty pani Long dziś rano.

– Zdawało mi się, że widziałam mężczyznę idącego drogą w stronę domu.

– Z pewnością chodziło o pomoc na farmie.

Pan Hill podniósł galaretę do ust. Jego szczęka pracowała jak u krowy, żeby jak najlepiej wykorzystać nieliczne już zęby. Sara starała się tego nie zauważać; tę sztuczkę powtarzała przy każdym posiłku. Chciała powiedzieć, że nie, że to nie mógł być pomocnik z farmy. Widziała go. I słyszała jego cichą, nieznajomą melodię. Nie mieściło jej się w głowie, że mogłaby oglądać jednego z tych wychudzonych wałkoni albo powłóczących nogami starców, których spotykało się siedzących na przełazach, z fajkami w bezzębnych ustach.

Miała jednak tyle rozsądku, by nie protestować w obliczu milczenia pana Hilla, humorów pani Hill i przekornego charakteru Polly. Lecz gospodyni, widząc jej rozczarowanie, złagodniała; wyciągnęła rękę i poprawiła pokojówce wystający spod czepka kosmyk.

– Jedz obiad, duszko.

Uśmiech Sary pojawił się i zaraz znikł. Odcięła plasterek salcesonu, posmarowała go musztardą i chrzanem, skropiła czarnym masłem[2], na wierzch dokładając marynowany orzech, a potem wszystko wsunęła do ust. Zaczęła przeżuwać. Danie było miękkie i galaretowate, z rozpuszczającymi się kawałkami móżdżka, długimi paskami policzków i niespodziewanie chrupkimi drobinami. Przełknęła i popiła kęs potężnym łykiem piwa. Jedyną zaletą dzisiejszego dnia było to, że niedługo dobiegnie końca.

Po obiedzie razem z Polly i panią Hill siedziały w ciszy, zbyt zmęczone, by oddać się rozmowie, i podawały sobie garnek z gęsim sadłem. Sara wygrzebała białawą grudkę i rozgniotła ją między palcami. Wmasowała tłuszcz w piekące dłonie, a potem rozprostowała palce i zgięła je na powrót. Chociaż wciąż bolały, skórze wróciła jędrność i przestała pękać.

Pan Hill z dobroci serca pozmywał po obiedzie. Z komórki dobiegały odgłosy chlapania wody, szczękania i szorowania. Pani Hill skrzywiła się, rozmyślając z niepokojem o porcelanie.

Później w bibliotece zabrzęczał dzwonek, gdy pan B. zażyczył sobie kawałek ciasta do wina Madeira, budząc przy tym pana Hilla, który z marsową miną ruszył na górę. Jakąś godzinę później jego żona zabrała talerz z okruchami i brudny kieliszek, a Sara uprzątnęła po kolacji panienek, znosząc naczynia na błyszczącej tacy. I to wszystko. Podczas opierunku brudna porcelana może czekać na wodę do następnego dnia. W te dni Sara cierpi też na brak uwagi, niezbędnej do lektury ostatniej pożyczonej od pana B. książki. Zamiast tego sięga po stary numer gazety i czyta na głos, ze względu na panią Hill, wieści sprzed trzech dni, z papieru miękkiego od składania i rozkładania, druku rozmazanego przez tłuste paluchy. Dziewczyna czyta cicho – żeby nie przeszkadzać pogrążonemu we śnie dziecku i zmęczonemu staruszkowi – o nowej nadziei na prędkie zwycięstwo w Hiszpanii i o Napoleonie, który został zmuszony do kroku w tył i wkrótce wojsko zacznie deptać mu po piętach, co sprawia, że Sarze wojna wydaje się czymś na kształt tańca, w którym generałowie łapią się za ręce i kręcą dokoła.

A potem dało się słyszeć jakiś hałas. Sara opuściła gazetę.

– Słyszała to pani?

– Hmm? – zapytała pani Hill, już na krawędzi snu. – Słucham?

– Jakiś hałas na zewnątrz. Nie wiem co.

Wtedy ich uszu dobiegło ciche rżenie, a po chwili odgłosy niespokojnych koni, obijających się o ściany boksów.

– Zdaje się, że ktoś tam jest. – Sara odłożyła gazetę i podniosła główkę śpiącej Polly ze swoich kolan.

– To nic takiego – stwierdziła pani Hill.

Polly wyprostowała się, wciąż w trzech czwartych pogrążona we śnie. Pan Hill mruknął, zamrugał, a potem nagle się podniósł, pocierając brodę.

– Cóż to?

– Zdawało mi się, że coś słyszałam.

Przez chwilę wszyscy nasłuchiwali.

– To z pewnością Cyganie… – zaczęła Sara.

– Czego by tu chcieli Cyganie? – zdziwił się pan Hill.

– Cóż, koni zapewne.

– Cyganie znają się na koniach, nie zdobyliby się na to.

Znowu nasłuchiwali. Polly oparła głowę o ramię Sary, zamykając oczy.

– To pewnie szczur – uznała pani Hill. – Kot się nim zajmie.

Sara pokiwała głową, ale wciąż bacznie słuchała. Oddech Polly na powrót się wyrównał, a ciało straciło całe napięcie.

– Dobrze – stwierdziła Sara. – W takim razie: do łóżka.

Kiedy dziewczyna wyplątała tasiemki z gorsetu, światło księżyca sączyło się spod cienkiego splotu zasłon. Rozsunęła je, ubrana w samą koszulę, i wyjrzała na podwórze, na żółty księżyc w pełni, wiszący nad stajniami. Wszystko było widać wyraźnie, niemal jak za dnia. Budynki stały pogrążone w ciszy, w oknach mrok; ani śladu ruchu. Z pewnością żadnych Cyganów ani nawet czmychającego szczura.

A może to handlarz? Może skrył się tam na noc, by uciec o świcie, zanim ktokolwiek się zorientuje? Ruszy na rynek albo do miasta, żeby napełnić pustą torbę. Ach, cóż to za szczególne życie: nigdy nie zatrzymywać się dłużej niż wedle chęci, wędrować po wąskich ścieżkach i szerokich miejskich drogach, może nawet aż do samego morza! Jutro, kto wie, może dotrze do Stevenage albo i Londynu.

Płomień świecy migotał w przeciągu. Sara zgasiła ją, opuściła zasłony i położyła się do łóżka, czując ciepło śpiącej Polly. Leżała, spoglądając na skryte za kotarą okno: nie zmruży nawet oka, nie tej nocy. Nie miała co do tego wątpliwości. W końcu księżyc świecił jasno, a handlarz wciąż mógł się chować na podwórzu. Jednak wkrótce, gdy zegar wybijał już jedenastą, młoda i zmęczona ciężką pracą od czwartej rano dziewczyna oddychała cicho, pogrążona we śnie.

[1] Pochodząca z francuskiego nazwa koloru bladozielonożółtego. Wszystkie przypisy pochodzą od tłumaczki.

[2] Sos z przyrumienionego masła, octu i soku z cytryny.

Rozdział II

Wszystko co ma jakikolwiek związek

z przewrotnością, jest godne potępienia.

Mieli szczęście, że udało im się go zatrudnić. Właśnie to powiedział pan B., składając gazetę, by odłożyć ją na bok. W czasie, gdy w Hiszpanii trwała wojna i tak wielu młodzieńców szło do marynarki, zwyczajnie brakowało mężczyzn.

– Brakuje mężczyzn? – powtórzyła Lydia, z niepokojem przyglądając się twarzom sióstr: Czyż może być to prawdą? W Anglii brakowało mężczyzn?

Jej ojciec wzniósł oczy do nieba; tymczasem Sara spojrzała na panią Hill ze zdumieniem: nowy służący! I to mężczyzna! Dlaczego nie wspomniała o tym wcześniej? Pani Hill, przyciskając dzbanek z kawą do brzucha, odpowiedziała równie zdumionym spojrzeniem i pokręciła głową: ciii! Nic nie wiem, a tobie nie wolno powiedzieć choćby słowa! Dlatego Sara tylko skinęła nieznacznie głową, zasznurowała usta i na powrót skupiła uwagę na stole, posłusznie podając półmisek zimnej szynki. Wszystko wyjaśni się w swoim czasie, teraz lepiej nie zadawać pytań. Właściwie to nie wolno jej było mówić w ogóle, o ile nikt nie zwrócił się do niej bezpośrednio. Zamiast tego należało udawać głuchą jak pień i niezdolną do formułowania własnych opinii.

Panienka Mary sięgnęła po szpikulec i nadziała nań kawałek szynki.

– Tatuś nie ma na myśli twoich adoratorów, Lydio. Prawda, tatusiu?

Przesuwając się tak, by pani Hill mogła nalać mu kawy, pan B. odpowiedział, że w istocie nie o nich mu chodziło: tych wydawało się pod dostatkiem. Jednak pracowników faktycznie brakowało i dlatego też przystał na tę propozycję od razu – mówiąc to, zerknął skruszony na panią Hill, która minęła go i zaczęła nalewać kawy jego małżonce – chociaż daleko jeszcze do świętego Michała, a wtedy to zwyczajowo zatrudnia się i zwalnia służących.

– Nie ma pani nic przeciwko temu pośpiechowi, pani Hill?

– Rzeczywiście miło to słyszeć, proszę pana, jeśli to porządny człowiek.

– Nie mam co do tego wątpliwości, pani Hill.

– Któż to, tatusiu? Pochodzi ze wsi? Znamy jego rodzinę?

Pan B. uniósł filiżankę, a następnie odrzekł:

– To uczciwy młody człowiek z dobrej rodziny. Mam o nim jak najlepsze zdanie.

– A ja jestem rada, że będzie nas woził miły młodzieniec – oznajmiła Lydia – bo kiedy pan Hill siedzi na powozie, zawsze wydaje się trenowaną małpką, którą żeśmy ogoliły i odziały w kapelusz.

Pani Hill odsunęła się od stołu i odstawiła dzbanek z kawą na bufet.

– Lydio! – wykrzyknęły jednocześnie Jane i Elizabeth.

– Cóż takiego powiedziałam? Przecież to prawda. Wygląda jak ta, którą siostra pani Long zabrała ze sobą z Londynu.

Pani Hill spojrzała w dół na talerz z błękitnym motywem, pusty, choć umazany jajkiem. Troje maleńkich ludzi nadal przechodziło przez maleńki mostek, a maleńka łódka płynęła po porcelanowym morzu jak skorek; nic tam się nie zmieniało, trwał niczym niezmącony spokój. Panienka Lydia nie chciała nikomu sprawić przykrości, jak zawsze. A jej słowa, choć nieprzemyślane, były prawdziwe: panienki przyjmą zmianę z radością. Pan Hill nagle stał się bardzo stary. Ostatnia zima dała mu się we znaki: długie podróże, długie noce, gdy panienki tańczyły albo grały w karty… Pan Hill przemarzł do szpiku kości i po powrocie całe godziny drżał przy kominku, ciężko dysząc. Zbliżające się przyjęcia i bale tegorocznej zimy mogłyby go całkiem wykończyć. Miły młodzieniec, który zajmie się powozem i otoczeniem domu, przyniesie korzyść wszystkim.

Kiedy pani Bennet usłyszała wieści, zaczęła opowiadać mężowi i córkom, jak to najlepsze domy zatrudniają wyłącznie mężczyzn do obsługi rodziny i gości, ponieważ wszyscy doskonale wiedzą, że są najdrożsi, dlatego że ich silne ręce potrzebne są do pracy na roli i na wojnie. Gdy wieść się rozniesie, że u Bennetów teraz otwiera drzwi i usługuje przy stole bystry młodzieniec, w sąsiedztwie nie będzie się mówić o niczym innym.

– Niewątpliwie nasze córki będą ci niezmiernie wdzięczne, drogi mężu, za tę szczególną dla nas łaskę. Jesteś taki uprzejmy! A jakże się ten młody człowiek zwie?

– Ma na imię James – wyjaśnił pan Bennet. – Nazwisko zaś bardzo pospolite. Zwą go Smith.

– James Smith.

Słowa te, niewiele głośniejsze od szeptu, wymówiła pani Hill. Jane upiła łyk kawy z filiżanki; Elizabeth uniosła brwi, ale nie odwróciła wzroku od talerza. Pani B. spojrzała prosto na swoją gospodynię.

Sara zauważyła, jak na szyi pani Hill pojawia się rumieniec. Jakże przedziwna to chwila, w której gospodyni się zapomniała! A potem pan B. przełknął i chrząknął, przerywając ciszę.

– Jak już mówiłem, to dość częste nazwisko. Musiałem działać z pewnym pośpiechem, żeby mnie nikt nie ubiegł, dlatego nie została pani poinformowana wcześniej, pani Hill. W innym wypadku skonsultowałbym się z panią przed podjęciem decyzji.

Zaróżowiona gospodyni pokiwała głową.

– A ponieważ stryszek okupowany jest przez panią, pani małżonka i pokojówki, powiedziałem mu, by spał nad boksami koni. Pozostałe kwestie, związane z prowadzeniem domu, pozostawiam pani.

– Dziękuję, proszę pana – szepnęła.

– Cóż. – Pan B. wyprostował gazetę i wrócił do lektury. – To wszystko w takim razie. Cieszę się, że sprawa załatwiona.

– Oczywiście – powiedziała pani B. – Czyż nie powtarza pani ciągle, że potrzebuje jeszcze jednej pary rąk do pracy? Czyż nie będzie to dla pani ulga? O, z pewnością będzie to ulga dla was wszystkich.

Pani domu wskazała na Sarę machnięciem swej pulchnej dłoni, a potem zwróciła ją ku dalszym obszarom domu, mając na myśli resztę służących: pana Hilla siedzącego w kuchni i Polly, która w tej chwili schodziła na dół z mokrymi ręcznikami i marsową miną.

– Niewątpliwie bardzo jesteście panu Bennetowi wdzięczni za jego wspaniałomyślność.

– Dziękujemy, proszę pana – powiedziała Sara.

Słowa te, choć wypowiedziane cicho, sprawiły, że spojrzała na nią pani Hill; przez chwilę patrzyły sobie w oczy.

– Dziękujemy, proszę pana – powtórzyła gospodyni.

Pani Bennet dołożyła kolejną łyżeczkę dżemu na kawałek posmarowanej masłem bułeczki, a potem włożyła ją do ust i przeżuła dwukrotnie. Odezwała się z pełną buzią:

– To wszystko, pani Hill.

Pan B. uniósł wzrok znad gazety i zerknął na swoją żonę, a potem na gospodynię.

– Tak, dziękujemy, pani Hill – powiedział. – W tej chwili to już wszystko.

Rozdział III

Po ślubie pana Benneta liczenie się z pieniędzmi

uważane było za rzecz niepotrzebną…

Sara zniosła nocnik z pokoju państwa Bennetów, przechodząc na ukos przez podest w stronę wąskich, tylnych schodów, zachowując przy tym ostrożność i odwracając głowę od trzymanego przedmiotu. Dzięki Bogu, miała do czynienia tylko z płynnymi nocnymi nieczystościami, a nie strasznymi grudami.

Pogoda od rana nie dopisywała, a zatrzymane przez ulewę panienki napełniały dom zgiełkiem. Z piętra dochodziły odgłosy ćwiczącej grę na klawikordzie Mary – dla niewprawnego ucha Sary brzmiało to raczej przyjemnie: dużo nut następujących po sobie szybko, a przy tym większość wydawała się prawidłowa – śmiech Lydii, dudnienie kroków, a potem gniewny krzyk Kitty – za dużo ludzi w domu! Po prostu za dużo! – a następnie prośby Elizabeth o spokój i pojednawczy ton Jane, po którym, przynajmniej na chwilę, zapanowała cisza. Jane jak zwykle łagodziła wszelkie waśnie; dziewczyna naprawdę miała gołębie serce.

Sara zeszła na parter i minęła otwarte drzwi na korytarz, gdzie usłyszała dochodzący z biblioteki cichy pomruk pana B. Często mówił sam do siebie albo do swojej książki. Tylko w ten sposób, jak twierdził, mógł w tym domu przeprowadzić rozmowę na poziomie.

Tuż za progiem Sara zatrzymała się w pół kroku: do jej uszu dobiegł inny głos. Zupełnie jakby książka, do której pan przemawiał, nagle odpowiedziała. Głos należał do kobiety i był przyciszony, dlatego Sara nie mogła rozróżnić słów, ale z miejsca rozpoznała ich autorkę – panią Hill, która nie przestawała mówić.

Dziewczyna cofnęła się o krok i spojrzała na korytarz. Drzwi do biblioteki były zamknięte. Błyszczące drewno, wypolerowana mosiężna gałka: wszystko znajdowało się na swoim miejscu i wyglądało jak zawsze. A jednak drzwi wydawały się wyjątkowo ostentacyjnie zamknięte.

Nocnik zaczynał ciążyć jej w rękach. Sara usłyszała szumiący na zewnątrz deszcz, przeciekające rynny i panią Hill, która wciąż mówiła cicho, nagląco, natarczywie, choć słowa przekornie pozostawały niejasne. Podsłuchiwanie uznawano za ciężki grzech; pani Hill podkreślała to wyraźnie, przyuczając Sarę i Polly, jednak teraz zaintrygowana dziewczyna nie mogła już wytrzymać z ciekawości. W końcu odstawiła nocnik na gołe deski, cichutko wyślizgnęła się z przejścia dla służby i zaczęła skradać się wzdłuż głównego korytarza, wstrzymując oddech.

Nasłuchiwała, przyciskając dłoń do chłodnego drewna drzwi biblioteki. Mimo to nadal nie potrafiła rozróżnić słów; wiedziała jedynie, że prowadzi się tam rozmowę, więc to nie było prawdziwe podsłuchiwanie, prawda? Pani Hill wciąż mówiła i mówiła, a im dłużej mówiła, tym dziwniejszy wydawał się sam fakt, że wciąż mówi. Pan B. chętnie pożyczy książkę, ale nie chce wysłuchiwać opinii o niej. Podziękuje za wykonaną pracę, ale nawet nie spojrzy w oczy. Dlaczego pani Hill miała mu tak wiele do powiedzenia, a – co wydawało się szczególnie niepojęte – pan B. jeszcze jej nie przerwał?

I nagle coś się zmieniło. Trzy słowa pana Benneta padły z hukiem, niczym ciężkie kamienie: „Może pani odejść”, jak domyślała się Sara. Pomknęła na palcach z powrotem, wślizgując się przez otwarte drzwi dla służby. Z tłukącym się w piersi sercem kucnęła, by podnieść nocnik, a później obejrzała się w stronę, z której przyszła. Jednak pani Hill się nie pojawiła. To, co zaszło w bibliotece, przywodziło na myśl popsute piwo imbirowe – chwilę, kiedy korek butelki puszczał, a ze środka uciekała pieniąca się zawartość, aż rozlało się to, co rozlać się miało: potok słów pani Hill. Sara szerzej otworzyła oczy. Jak mogła mówić z takim gniewem? Jak mogła się na to ważyć?

Właśnie wtedy – Sara musiała zacisnąć mocniej dłonie, bo omal nie upuściła nocnika – pan Bennet zamiast zwyczajnie odesłać panią Hill, zaczął mówić głośniej, a potem doszło do jakiegoś zamieszania, głosy najpierw stały się bardziej piskliwe i donośne, by nagle ucichnąć i ustąpić nerwowym szeptom, które miały równie gwałtowny koniec – zostały ucięte niczym kawałek sznurka. Sara usłyszała dudnienie kroków, a potem szelest i odgłos przekręcanej gałki. Dziewczyna zdążyła już jednak uciec przez boczne drzwi i właśnie je za sobą zamykała, by stawić czoła deszczowi. Nie widziała, jak pani Hill wychodzi z biblioteki, zatrzaskuje za sobą drzwi i stoi przez chwilę w miejscu, by się uspokoić; jej pierś gwałtownie unosiła się i opadała, walcząc z ciasnym gorsetem.

Kiedy Sara oddalała się od domu, do jej uszu wciąż dobiegały ćwiczenia muzyczne Mary i kolejna sprzeczka między Kitty a Lydią; chwilę później Jane i Lizzy raz jeszcze interweniowały. Sara w ulewnym deszczu przeszła po żwirze i otworzyła drzwi do wychodka, a potem, czując smród, wychyliła się, żeby wylać zawartość nocnika do jednej z dziur, do obrzydliwego dołu znajdującego się poniżej. Wszystko było takie jak zawsze, a jednak w jakiś sposób inne.

Siedmioletnia Sara, samiuteńka na świecie i ze złamanym sercem, zamrugała, patrząc w górę na panią Hill: silną kobietę w czystym fartuchu, białym czepku i z ogromną kuchnią. Gospodyni popędzała nadzorcę parafialnego, a potem zatrzasnęła za nim drzwi i powiedziała, że to lis, który musi pilnować swoich kur. Następnie postawiła przy stole taboret dla Sary, wyjęła piękną, porcelanową miseczkę z niebieskim brzegiem, wypełnioną chlebem maczanym w mleku, i posypała wierzch odrobiną cukru. Usiadła, przyglądając się, jak Sara je. Cała nieśmiałość uleciała i sierota prosto z przytułku opróżniła naczynie migiem. Dlatego też pani Hill, cmokając i kręcąc głową nad niegodziwością, jaką było głodzenie tych biednych dzieci, sięgnęła po miskę i ponownie napełniła ją smacznym chlebem i słodkim, gęstym mlekiem, a potem postawiła ją przed Sarą i raz jeszcze zeskrobała na wierzch trochę cukru.

I właśnie za tę drugą miskę z chlebem i mlekiem, posypane cukrem, a także za całą serdeczność, jaką okazała później jej i Polly (z oczami jak spodki i głodnej, zupełnie jak wówczas Sara), pani Hill zasługiwała na coś więcej.

Nieważne, czy to grzech, czy nie. Sara wiedziała, że nigdy już nie będzie podsłuchiwać. Nic dobrego nie mogło z tego wyniknąć.

Rozdział IV

Wejście lokaja z bilecikiem…

Z zamyślenia wyrwały Sarę odgłosy przesuwanych mebli, skrzypiącego na kamieniach drewna i towarzyszącego temu wszystkiemu pogwizdywania. Deszcz już ustał, a nowy służący opróżniał poddasze stajni. Melodia wydawała się znajoma, ale nie potrafiła jej rozpoznać. Rozpraszała ją niczym latająca wokół głowy ćma.

Jej zadanie nie wymagało zresztą szczególnej uwagi. Stała właśnie przy łupkowym zlewie w komórce z rękami zanurzonymi po łokcie; nad główną wanienką unosiła się para, z kranu kapało, a woda do zmywania stała się szara, zimna i tłusta. Polly wytarła już cały stos talerzy i poszła z nimi do kuchni; Sara słyszała, jak dziewczynka przystawia taboret, potem wspina się na niego, żeby sięgnąć do półki i odłożyć naczynia. I przez cały ten czas Sara potrafiła myśleć tylko o służącym na podwórzu.

Niewielkie miała doświadczenie z mężczyznami. Jeśli chodzi o pana Hilla, to trzymała się od niego z dala: był stary i zmęczony, a do tego w żaden sposób nie potrafił jej zainteresować. Z panem B. również mało miała do czynienia, jego obecność bowiem ograniczała się do sfery fizycznej. Sara nie zbliżała się do pracowników farmy; uprzejmiej było ignorować ich całkowicie – wystarczyło któregoś z nich pozdrowić, by zaraz oblał się rumieńcem, zaczął mamrotać coś pod nosem i wycierać dłonie o portki, patrząc daleko na pola, jakby dojrzał na horyzoncie rzecz niezmiernie interesującą.

Patelnia do jajek opadła na dno. Sara obserwowała, jak tłuszcz bieli się i unosi. Jane doskonale radziła sobie z mężczyznami – z dżentelmenami. Jeden z nich nawet napisał dla niej kilka wierszy. Jak skłonić mężczyznę do czegoś takiego?

Cóż, Jane potrafiła ładnie usiąść i się uśmiechnąć, słuchała z pochyloną nieznacznie głową, odpowiadała uprzejmie i zawsze wydawała się zadowolona z rozmowy, a kiedy ktoś poprosił ją do tańca, nie odmawiała. Jednak Jane była niezwykle urocza – właściwie nawet piękna – i miała do czynienia z dżentelmenami. Zwyczajna dziewczyna, pomyślała Sara, taka jak ona, wiele by ryzykowała, prezentując tego rodzaju podejście – prostowanie się, uśmiechy, pochylenie głowy – przy zwyczajnym mężczyźnie. Tylko dżentelmen dysponował czasem niezbędnym do tego, by na wydobywanie kobiety z jej własnej skorupy poświęcić długie godziny.

Sara spojrzała na swoje obolałe, spierzchnięte palce i bezładnie zwisające fałdy spódnicy w kolorze żółci. Uniosła dłonie, by je powąchać: tłuszcz, cebula i mydło kuchenne. Właśnie taki zapach zawsze jej towarzyszył, o ile nie jeszcze gorszy. Sara wątpiła, by miała w sobie choć trochę uroku; wręcz przeciwnie.

Podniosła rondel od szynki i zanurzyła go w wodzie. Pojawiły się bąbelki; powędrowały wzdłuż miedzianych boków.

– Te już gotowe? – zapytała Polly.

– Tak, możesz je zabrać.

Elizabeth była inna, bardziej żywa w kontakcie z mężczyznami. Sara zaobserwowała to w czasie obiadów i kolacji połączonych z grą w karty, kiedy rozdawała kanapki z anchois. Elizabeth nigdy nie brakowało tego, jak oni to nazywają, dowcipu. Mówiła z błyszczącymi oczami, szybko i uroczo, przyprawiając młodzieńców o rumieńce i jąkanie, a w starszych wywołując żal, że nie są o połowę młodsi i nie mają choć trochę bardziej błyskotliwego umysłu.

Sara obgryzła resztkę paznokcia. Wszystko to było dla niej nieosiągalne.

Lydię i Kitty – Sara tylko czasami, wysiłkiem woli, uznawała je za oddzielne byty, zamiast tego chętnie widziałaby je jako podwójne stworzenie z czterema parami członków, dwiema głowami, owinięte w sukienki i wstążki – Kitty i Lydię zawsze otaczali mężczyźni. Tu odrzuciły loczek, tam spojrzały prosto w oczy; wcale nietrudno było je naśladować – i Sara naśladowała je teraz, gdy nikt jej nie widział. Rzucały się na każdego kawalera, na którego natrafiały, czemu sprzyjały hałaśliwe wieczorki z kartami i tańce. Ich podejście wymagało tylko entuzjazmu, odwagi i poczucia własnej wartości. Ale czy czemukolwiek służyło? Żaden mężczyzna, dżentelmen czy też nie, nie związałby się chętnie z kobietą, która flirtowała z każdym, kto jej się napatoczył.

Sara podniosła miedziany rondelek na mleko, przechyliła go i patrzyła, jak jej odbicie wije się po ściance: szeroka głowa, zwężające się ciało; wybrzuszone ciało, skurczona głowa. Przysunęła naczynie bliżej i przyjrzała się sobie. Niewiele przyjdzie z robienia z siebie widowiska, kiedy się wygląda jak wymięty gałganek.

Nie mogła też wzorować się na Mary, wciąż jeszcze nieopierzonym pisklęciu.

W takim razie państwo B. Małżeńska miłość… ale na nic jej się zda ów wzór. Pani ani trochę nie rozumie swojego męża: upiera się przy bezpośrednim sporze, podczas gdy wszyscy inni wiedzą, że w jego przypadku lepiej obrać bardziej okrężną drogę.

Jeśli już ma zrozumieć zależności między płciami, lepiej za wzór obrać Hillów. Pani Hill odnosiła się do męża ze spokojem i łagodnością, a pan Hill zawsze darzył małżonkę poważaniem, polegając na niej we wszelkich kwestiach materialnych, a oprócz tego wymagał od innych okazywania jej szacunku. Częstokroć złorzeczyli na Sarę, ale nigdy na siebie nawzajem. Może tak to właśnie wygląda, gdy się jest małżeństwem od wieków: tafla jeziora zastyga w bezruchu i braku namiętności.

Sara zdała sobie sprawę, że została sama, zupełnie pozbawiona wzoru do naśladowania.

Najlepszym wyjściem, jakie przyszło jej do głowy – i zarazem przyjemnie prostym – było okazywanie odpowiednich manier. Być uprzejmą, grzeczną i serdeczną; naturalna grzeczność zawsze uważana jest za najlepszą – tak usłyszała raz z ust panienki Elizabeth.

Dlatego powie „Dzień dobry”. To powinien być dobry początek.

Wytarła zaparowane okno i wyjrzała. Po ulewie słońce wisiało nisko i świeciło złociście, odbijając się od mokrych kamieni. Wtedy go zauważyła. Był średniego wzrostu i żylasty, a w pracy poruszał się z przyjemną dla oka żywotnością. Jego koszula, jak się wydawało Sarze, kiedyś była biała, ale teraz poszarzała od długiego noszenia. Długie ciemne włosy miał związane w kucyk. Na wszystko to Sara patrzyła z rosnącą przyjemnością.

– Polly! – zawołała. – Polly, chodź, zobacz.

Polly zeszła po schodach z kuchni, wycierając ręce. Obie oparły się o zlew i wyjrzały przez okno w miejscu, z którego Sara pozbyła się pary.

– O mój…

Sara objęła Polly w pasie. Dziewczynka położyła głowę na jej ramieniu.

– Tę jedną rzecz – pokazała Sara – od tej pory będziemy miały z głowy.

Patrzyły z cichym zadowoleniem, jak nowy służący zamiatał podwórze.

Kiedy Sara – poprawiwszy czepek, poszczypawszy się w policzki i otarłszy zęby rąbkiem fartucha – wyszła na zewnątrz, żeby nakarmić kury, słyszała, jak chodził po poddaszu stajni. Czy mogłaby wejść do środka i zawołać „Dzień dobry”? Mógłby wtedy na nią spojrzeć, a nawet zejść po drabinie, po czym ona podziękowałaby mu za ciężką pracę, a on musiałby na to odpowiedzieć i niewątpliwie prowadziliby w ten sposób prawdziwą rozmowę! Ale oto z domu wyszła pani Hill; Sara spojrzała w dół na miskę z resztkami z obiadu, a potem na gospodynię. Nie potrafiła znaleźć usprawiedliwienia dla swojej obecności na podwórzu. Pani Hill jednak miała głowę zaprzątniętą czymś innym i nie zwróciła najmniejszej uwagi na guzdranie się Sary. Przez ramię przewiesiła stare ubrania i ciągnęła za sobą drewnianą suszarkę do bielizny. Postawiła ją, a potem zajęła się trzepaniem kijkami.

– Może pomóc, pani Hill?

– Poradzę sobie, Saro.

Gospodyni położyła ubrania na kamiennej ławeczce, a potem ze szczytu sterty podniosła kurtkę. Strzepnęła ją i obejrzała dokładnie. Znowu ją podrzuciła i zawiesiła na górnym szczebelku suszarki. Spojrzawszy na wciąż stojącą w miejscu Sarę, powiedziała:

– Kurczęta pewnie są głodne. Rusz się.

Przez resztę ranka Sara ciągle kręciła się po podwórzu. Nowy służący musiał wreszcie wyjść ze stajni, pomyślała; nie może tam tkwić przez cały dzień, a jak już się pojawi, ona powie „Dzień dobry”, a on odpowie tym samym. Wtedy ona podziękuje za pozamiatanie podwórza i usłyszy „Nie ma za co”, a dalej wszystko potoczy się samo.

Ale nawet jeśli wyszedł w końcu koło południa, przegapiła ten moment. Poczuła jednak zapach świeżego wapna do bielenia ścian i od czasu do czasu słyszała jego pogwizdywanie.

Popołudnie wlokło się niemiłosiernie. Sara miała nadzieję, że nowy służący przyjdzie do kuchni poprosić o filiżankę herbaty. Zastanawiała się, czy powinna mu ją zanieść, ale wtedy musiałaby poprosić panią Hill o przygotowanie naparu, a prace nad obiadem szły pełną parą i gospodyni nie spodobałaby się sugestia rzucenia wszystkiego tylko po to, by nastawić czajnik.

Sara kroiła koper. Czuła jego wyraźny, słodkoanyżowy zapach. Zagryzła wargi, rozmyślając o herbacie; pani Hill właśnie patroszyła karpia, a kot ocierał się o jej kostki. Polly dmuchała miechem, obserwując rozniecający się ogień i iskry. Słyszały dudnienie kroków pana Hilla, dochodzące z piwnicy pod nimi, gdzie właśnie wybierał wino. Pani Hill podniosła nóż i zaczęła zeskrobywać mlecznosrebrne łuski z ryby. Potem zamarła.

– Jabłecznik!

– Jabłecznik?

– Zupełnie o nim zapomniałam!

– Myślałam, że mamy upiec ciasto z agrestem…?

Sara widziała, jak poprzedniego wieczoru przygotowywana była masa; sama zresztą przyszykowała agrest, a potem patrzyła, jak pani Hill kruszy na niego cukier.

Gospodyni machnęła przesiąkniętą rybim zapachem ręką.

– Miał być jabłecznik, zupełnie zapomniałam.

– I co teraz?

– Biegnij nazbierać jabłek, a ja zagniotę ciasto.

Sara już zdążyła wstać i ruszyć do drzwi, zanim Polly zdała sobie sprawę z tego, co się dzieje, i zawołać, że poleci do sadu zamiast Sary.

– Ilu potrzebujemy?

Pani Hill spojrzała na własne zaciśnięte palce i po kolei je rozprostowywała, próbując liczyć. Dłonie były zaczerwienione i spuchnięte, do tego śliskie od rybiego tłuszczu. Ich stan musiał rozpraszać gospodynię, bo kalkulacje wyraźnie szły jej bardzo opornie.

– Po prostu napełnij tamten koszyk pippinami, dobrze się je piecze i już dojrzały. Będą się nadawać.

Sara odwiązała fartuch i złapała koszyk, stojący na najniższej półce przy drzwiach. Była już jedną nogą za progiem, kiedy gospodyni zawołała za nią:

– Dziękuję ci, kochana! Nie wiem, co się dzisiaj ze mną dzieje.

Z koszykiem na ramieniu Sara wymknęła się z pogrążonej w chaosie kuchni i wyszła na jesienny chłód. Powlokła się drogą przy stajni; w powietrzu czuć było kurz i zapach świeżego wapna. Górna połowa drzwi była otwarta. Wnętrze zdawało się ciepłe; zauważyła błyszczący bok kasztanowej klaczy i promienie słońca, wpadające przez wysokie okno. Wciąż jednak ani śladu nowego służącego.

Każdy krok stawiała tak wolno, jak tylko potrafiła. Mężczyzna wciąż nie wychodził.

Drabina nadal stała oparta o jabłoń. Sara wspięła się po niej, a potem wyciągała się, z głową i ramionami pośród gałęzi, żeby sięgnąć po dorodne owoce, łapiąc te rosnące najbliżej. Nie przejmowała się dojrzałością i wielkością. Gdy w koszyku zabrakło już miejsca, zeszła z drabiny, podciągając spódnicę. Pośpieszyła z powrotem do domu, wieszając koszyk na zgiętej ręce i przyciskając go do siebie. Jabłka może trochę się obiją, ale z pewnością nie wypadną.

Sara popędziła wzdłuż ściany stajni, z nadzieją myśląc o przyszłości; koszyk obijał się jej o uda. W tym samym czasie nowy służący szedł wzdłuż frontu budynku, popychając wózek pełen ciężkiego ładunku. Spotkali się, wychodząc za róg z przeciwnych kierunków: kąt wózka uderzył Sarę w piszczel; ścisnęła mocniej koszyk, a mężczyzna się zatoczył, trzymając rączki wózka.

Stali twarzą w twarz. Ona otworzyła szeroko oczy i rozchyliła usta. Jego włosy były zmierzwione. Między nimi wiezione przez niego śmierdzące łajno parowało nieznacznie w jesiennym chłodzie.

– Przepraszam! – powiedziała.

Odsunął wózek, a potem odgarnął włosy z czoła. Skóra mężczyzny miała kolor herbaty, a oczy wyglądały jak jasne orzechy i odbijały się w nich promienie słońca. Spojrzał w dół na jej spódnicę, na miejsce, w które ją uderzył.

– Boli?

Zagryzła wargę, pokręciła głową. Naprawdę bolało.

– Nie zauważyłem cię…

– Powinieneś zachować większą ostrożność. – Czuła, jak coś ciepłego ścieka po jej łydce. – Omal nie upuściłam jabłek.

– Ach, tak – powiedział. – Widzę. Jabłka.

– Cóż, powinieneś już…

– Jeśli nic ci się nie stało… – Ruchem głowy wskazał kierunek. – Do kuchennego ogrodu tamtędy?

Przytaknęła. Służący wycofał wózek jeszcze kawałek, a potem wyminął Sarę.

– W takim razie idę. Dziękuję.

A potem odszedł, pchając rozklekotany wózek po ścieżce, a potem za zakręt, z wiszącą luźno kamizelką, bryczesami zebranymi w pasie jak worek mąki i jedną podeszwą buta oderwaną w połowie. A więc tak wyglądał ten „uczciwy młody człowiek”. Szczególna zaleta domu.

Sara nie widziała w nim żadnych szczególnych zalet.

– Dobrego dnia i tobie! – zawołała za nim.