Opis

Sprawa G to dziesiąta i ostatnia część cyklu kryminalnych powieści z komisarzem Van Veeterenem w roli głównej.

Młoda Amerykanka Barbara Clarissa zleca prywatnemu detektywowi obserwację swojego męża Jaana G. Hennana. Nie podaje konkretnych powodów. Kilka dni później zostaje znaleziona martwa w pustym basenie. Podejrzenie pada na męża, lecz ten ma niepodważalne alibi. Okazuje się jednak, że nie jest on kryształową postacią.

Śledztwo podejmuje komisarz Van Veeteren. Sprawa niestety nie zostaje rozwiązana. Dopiero po piętnastu latach pojawia się nowy trop. Czy zagadka w końcu się wyjaśni?

Z czasem Van Veeteren stał się naszym dobrym znajomym... Będzie nam go brakowało. - „Expressen"

Sprawa G to ostatni kamień wspaniałego pomnika. - „Göteborgs-Posten"

Ebooka przeczytasz w aplikacjach Legimi na:

Androidzie
iOS
czytnikach certyfikowanych
przez Legimi

Liczba stron: 547

Odsłuch ebooka (TTS) dostepny w abonamencie „ebooki+audiobooki bez limitu” w aplikacjach Legimi na:

Androidzie
iOS

Popularność


1987

Wiedziała, że w nocy posiusia się w łóżku, i wiedziała, że ciocia Peggy będzie zła.

Zawsze tak było. Zawsze, kiedy musiała spać u cioci Peggy, a nie u mamy, działo się coś takiego.

Mamusia. Chciała być z Mamusią. Spać we własnym łóżku w swoim pokoju, z lalką Trudi pod kołderką i lalką Bambą pod poduszką. Tak powinno być. Bo kiedy tak właśnie było i zasypiała, mając w nozdrzach przyjemny zapach Mamusi, nigdy się nie zdarzało, żeby rano łóżko było mokre. Prawie nigdy.

Ciocia Peggy w ogóle nie pachniała jak mama. Dlatego nie chciała, żeby ciocia Peggy ją dotykała, na szczęście nigdy tego nie robiła. Ale spała w tym samym pokoju co ona, po drugiej stronie niebieskiej i miejscami czerwonej zasłonki w jakieś smoki czy może węże, a czasami spał tam ktoś jeszcze. Nie lubiła tego.

Trudi i Bamba też nie lubiły. U cioci Peggy Trudi też musiała spać pod poduszką, żeby się nie zamoczyła. Było niewygodnie i twardo, ale przecież nie mogła zostawić lalek w domu, tak jak proponowała Mamusia. Czasami mama miała naprawdę dziwne pomysły.

Mówiła na przykład: jeden tydzień. Zostaniesz u Peggy przez tydzień, bo ja muszę wyjechać i zarobić dużo pieniędzy. Jak wrócę, dostaniesz nową sukienkę i kupię ci tyle lodów i cukierków, ile tylko zdołasz zjeść.

Tydzień to dużo dni. Nie wiedziała ile, ale na pewno więcej niż trzy, i przez cały ten czas będzie musiała spać w tym wstrętnym pokoju, pod którego oknem jeździły ulicą samochody i autobusy, trąbiły, hamowały i piszczały oponami przez całe noce. Będzie siusiać do łóżka, a cioci Peggy nie przyjdzie do głowy, żeby zmienić prześcieradło, tylko powiesi je na krześle, żeby wyschło w ciągu dnia, a Trudi i Bamba będą takie smutne, takie strasznie smutne, że choćby nie wiadomo jak się starała, i tak nie będzie umiała ich pocieszyć.

Nie chcę być u tej głupiej cioci Peggy, myślała. Dobrze by było, żeby ciocia Peggy umarła. Jeśli poproszę Pana Boga, żeby ją zabrał, i on to zrobi, wtedy mogę obiecać, że już nigdy nie popuszczę przez całą noc ani jednej kropelki, a kiedy nastanie ranek, zamiast cioci Peggy przyjdzie Mamusia, zabierze mnie do domu i już nigdy nie będę musiała tu wracać. Nigdy więcej.

Słyszysz mnie, Panie Boże, spraw, żeby Mamusia wróciła, i zlikwiduj to siusianie i ciocię Peggy. Niech ona umrze albo wsadź ją do samolotu i odleć z nią do Krainy Tysiąca Wysp.

Złożyła dłonie tak mocno, że aż poczuła ból w palcach, a Trudi i Bamba też modliły się razem z nią z całych swoich sił, więc może, kto wie, może jednak stanie się tak, jak pragnęła.

1

Prywatny detektyw Maarten Verlangen idąc we wtorek, trzeciego czerwca, do pracy, kupił po drodze sześć piw i sześć worków do odkurzacza.

Pierwszy zakup był rutynowy, drugi stanowił coś wyjątkowego. Od czasu, gdy pięć lat temu rozwiodła się z nim Marta, jego ambicje w zakresie sprzątania nie były zbyt wygórowane, dlatego z nieco obcym mu poczuciem czystego sumienia otworzył pomalowane antykorozyjną farbą metalowe drzwi i objął we władanie swoje biuro.

Co nie było trudne. Lokal mierzył trzy metry na cztery i żadnemu architektowi na świecie nie przyszłoby raczej do głowy umieścić pod jego szkicem napisu „pomieszczenie biurowe”. Znajdował się w jednej z wielu pokrytych sadzą starych czynszówek na końcu Armastenstraat, niemal przy samych torach kolejowych. Pół kondygnacji poniżej wejścia; prawdopodobnie pierwotnie był przeznaczony dla dozorcy jako komórka na różne rupiecie, miejsce, gdzie można było przetrzymywać takie czy inne rzeczy niepotrzebne już lokatorom: stare sedesy, węże prysznicowe, płyty grzewcze i inne zużyte urządzenia.

Teraz jednak mieściło się tu biuro. Co prawda niezbyt stylowe. Ściany od samego początku pokryte były brudnym, ziemistym tynkiem, podłogę pomalowano na granatowo dwadzieścia albo trzydzieści lat temu, a jedyne źródło światła stanowiło skąpe okienko na poziomie chodnika, tkwiące pod samym sufitem. Wyposażenie było proste i funkcjonalne. Biurko z krzesłem. Szara metalowa szafa na dokumenty. Niski regał na książki, bucząca lodówka o pojemności pięćdziesięciu litrów, czajnik oraz wysiedziany fotel dla gości. Na jednej ze ścian wisiał kalendarz z reklamą stacji paliw, na innej – reprodukcja ponurej ryciny Pironesiego. Dwie pozostałe były puste.

Pominąwszy kalendarz, który Verlangen z lunatyczną regularnością wymieniał co roku pod koniec stycznia lub na początku lutego, biuro wyglądało przez ostatnie cztery lata identycznie. Od czasu, kiedy się do niego wprowadził. Nie należy nie doceniać możliwości nadania naszemu życiu stabilności i poczucia bezpieczeństwa przez otoczenie, zwykł myśleć. Nie należy gardzić kurzem, który przez mijające lata zbiera się w naszych kątach.

Zapalił lampę pod sufitem, ponieważ ta na biurku była zepsuta. Powiesił swoją cienką wiatrówkę na haku przymocowanym do wewnętrznej strony drzwi i wstawił piwo do lodówki.

Usiadł za biurkiem, po czym włożył worki do odkurzacza do górnej prawej szuflady. Nie zamierzał korzystać z nich tutaj, w biurze. W żadnym razie. Odkurzacz marki Melfi, który posiadał – jedna z nielicznych rzeczy, jaka po rozwodzie przypadła jemu, być może dlatego, że działał równie źle jak małżeństwo – trzymał w swoim mieszkaniu przy Heerbanerstraat. To tam zamierzał posprzątać. Zastanowił się przez chwilę, czy nie lepiej by było, gdyby jednak położył worki na biurku; nie dało się bowiem wykluczyć, że po zakończeniu dnia pracy pozostaną w szufladzie. Mimo wszystko postanowił zaryzykować. Torebki do odkurzacza nie należą raczej do wyposażenia, jakie spodziewa się zastać klient renomowanego biura detektywistycznego.

„Biuro detektywistyczne Verlangena”. Taki napis widniał na skromnej, ale stylowej tabliczce na drzwiach wejściowych. Wykonał go własnoręcznie. Co prawda kosztowało go to całe przedpołudnie, ale rezultat okazał się całkiem niezły.

Spojrzał na plan dnia. Po południu miał zaznaczone spotkanie z towarzystwem ubezpieczeniowym. Poza tym pusto. Sprawdził, czy nie ma wiadomości nagranych na sekretarce. Wyjął z lodówki jedno piwo, otworzył je i zapalił papierosa.

Zerknął na zegarek. Było dziesięć po dziesiątej.

Jeśli do dwunastej nie zjawi się żaden klient, przekąszę coś szybko w Oldener Maas, a potem wpakuję sobie kulkę w łeb, pomyślał i uśmiechnął się gorzko.

Ta myśl nachodziła go każdego ranka i niewykluczone, że pewnego dnia zamieni ją w czyn. Skończył czterdzieści siedem lat, a ludzi, którzy odczuliby jego brak, mógł policzyć na palcu jednej ręki.

Miała na imię Belle i była jego córką. Prawie osiemnastolatka. Popatrzył przez chwilę na jej roześmianą twarz na zdjęciu stojącym obok telefonu i pociągnął łyk piwa. Zamrugał oczami, aby pozbyć się łez wywołanych goryczą, a następnie beknął.

Jak to się stało, że taka świnia jak ja ma taką córkę, zastanowił się.

To kolejna myśl, która często go nawiedzała. W umyśle Maartena Verlangena w ogóle było dużo powtórzeń. W gruncie rzeczy same stare ponure pytania bez odpowiedzi. Bywało, że w chwilach trzeźwości fakt ten go przerażał.

Istniało jednak antidotum przeciw takim nagłym lękom. Na szczęście. Wypił następny łyk piwa i głęboko zaciągnął się papierosem. Następnie wstał i uchylił okno. Znowu usiadł.

Minęło trzynaście minut po dziesiątej.

Zadzwoniła tuż przed jedenastą, a pojawiła się pół godziny później.

Dosyć wysoka kobieta w wieku około trzydziestu pięciu lat. O rudawych włosach do ramion. O pociągłej twarzy z wystającymi kośćmi policzkowymi i o ładnych rysach. Szczupła i wysportowana, ale z wyraźnie zaznaczonym biustem. Była ubrana w obcisłe czarne spodnie i bordową bluzkę z bardzo krótkimi rękawami. Miała starannie wydepilowane brwi. Jego zdaniem była ładna.

Szybko omiotła wzrokiem pokój. Na chwilę zatrzymała spojrzenie na rycinie Piranesiego, wreszcie całą swoją uwagę skupiła na mrocznej fizys Verlangena.

– You mind if we speak English?

Verlangen oznajmił, że w ciągu trzydziestu minut, jakie upłynęły od ich rozmowy telefonicznej, nie zapomniał tego języka. Nieznacznie wykrzywiwszy usta, kobieta spoczęła na fotelu dla gości. Założyła nogę na nogę i odchrząknęła. Verlangen wyciągnął w jej stronę paczkę papierosów, na co ona odmownie pokręciła głową. Z czerwonej torebki wyjęła własne opakowanie gauloise’ów i przypaliła sobie jednego podłużną złotą zapalniczką.

– Jest pan prywatnym detektywem?

Verlangen skinął głową.

– W dzisiejszych czasach nie ma już takich wielu.

– Kilku jeszcze się znajdzie.

– W tym mieście pięciu.

– Skąd pani to wie?

– Sprawdziłam w książce telefonicznej.

– Chyba nie wszyscy w niej są.

– Doprawdy? W każdym razie pana tam znalazłam.

Verlangen wzruszył ramionami. Zauważył, że kobieta ma niewielki tatuaż wysoko na lewej ręce, tuż poniżej rękawka bluzki. Wyglądał na jaskółkę. Albo na jakiegoś innego ptaka.

Zwrócił także uwagę, że jest bardzo opalona. Musiała mieć wiele okazji, by wystawiać się na słońce, przemknęło mu przez głowę, mimo że to dopiero początek czerwca. Jej skóra miała przyjemny odcień kawy z mlekiem. Zastanowił się, jakie to mogłoby być uczucie, gdyby tak przesunąć po niej opuszkami palców.

A może to jest po prostu zwykła tanorektyczka?

– W czym mogę pani pomóc? – spytał.

– Chodzi o obserwację.

– O obserwację?

– Jak zwał, tak zwał. Ale ma pan chyba coś takiego w swoim repertuarze?

– Oczywiście. A co za obiekt miałbym dla pani obserwować?

– Mojego męża.

– Pani męża?

– Tak. Chciałabym, aby poobserwował go pan przez kilka dni.

– Rozumiem.

Przewrócił kilka kartek w kalendarzu i zatrzymał się na nowej stronie, po czym dwa razy nacisnął końcówkę długopisu.

– Pani godność, jeśli mogę prosić?

Nie chciała podać swojego nazwiska przez telefon i nie przedstawiła się, wszedłszy do biura. Teraz też zdawała się wahać. Zaciągnęła się papierosem.

– Barbara Hennan.

Verlangen zanotował.

– Jestem Amerykanką. Moje panieńskie nazwisko brzmi Delgado. Jestem żoną Jaana G. Hennana.

Gdy doszedł do pojedynczej dużej litery, nagle się zatrzymał.

Jaan G.? – pomyślał. A niech to diabli. Jaan G. Hennan.

– Mieszkamy w tym kraju zaledwie kilka miesięcy. Ale mój mąż pochodzi z Maardam. Wynajmujemy dom w Linden… trzydzieści kilometrów stąd, zakładam, że pan wie, gdzie to jest?

– Oczywiście.

Czy może być więcej mężczyzn o nazwisku Jaan G. Hennan? Pewnie tak. A jakie jest prawdopodobieństwo, że to jeden z nich? I jak…?

– Ile wynosi pańskie honorarium?

– To zależy.

– Zależy od czego?

– Od rodzaju zlecenia. Czasu. Kosztów…

– Chcę, żeby obserwował pan mojego męża przez kilka dni. Od rana do wieczora, więc raczej nie będzie miał pan czasu na inne zlecenia.

– Dlaczego zależy pani na jego obserwacji?

– Nie zamierzam wchodzić w szczegóły. Pragnę tylko, aby pan skontrolował, co on robi, i potem mi to zrelacjonował. Zgoda?

Uniosła jedną brew i wydała się jeszcze ładniejsza.

Klasyka, pomyślał. Znowu cholerna klasyka. Nieczęsto się zdarzało, by mógł się poczuć jak Philip Marlowe, w każdym razie nie na trzeźwo. Może więc należało korzystać i ssać ten cukierek najdłużej, jak się da.

– Nie jest to nietypowe zlecenie – rzekł. – Mimo to mam do pani kilka pytań.

– Słucham.

– Na przykład o dystans i dyskrecję?

– Dystans i…?

– Jak dalece szczegółowa ma być moja obserwacja? Jeśli pani mąż wejdzie do restauracji, czy chce pani wiedzieć, co będzie jadł, z kim będzie rozmawiał i o czym…?

Przerwała mu, unosząc lewą rękę około dziesięciu centymetrów nad stołem. Jaskółka poruszyła się zmysłowo.

– Wiem, do czego pan zmierza. Nie, wystarczą mi ogólne informacje. Jeśli uznam jakieś konkretne szczegóły za interesujące, dam panu znać. Czy możemy się tak umówić?

– Naturalnie. To pani określa zasady. A on nie powinien się domyślić, że mam na niego oko?

Kobieta zawahała się.

– Raczej nie.

– Czy mogę wiedzieć, czym zajmuje się pani mąż?

– Prowadzi interesy. Ma firmę importową. Oczywiście niedawno założoną… ale podobne rzeczy robił już w Denver.

– A jakie produkty?

Wzruszyła ramionami.

– Różne. Na przykład części do komputerów. Ale jakie znaczenie ma zawód mojego męża w tym kontekście? Ja chcę jedynie, aby miał pan na niego oko.

Verlangen splótł przed sobą dłonie na biurku i zrobił krótką pauzę.

– Pragnę zauważyć, pani Hennan – odezwał się po chwili, mając nadzieję, że ton, jaki przybrał, brzmi surowo i po męsku – że jeszcze nie przyjąłem pani zlecenia. Chce pani, abym śledził pani męża, a jeśli ja rzeczywiście zgodzę się to robić, muszę wiedzieć, na co się decyduję… Nie mam w zwyczaju kupować kota w worku. Ten, kto tak działa w tej branży, nie dożywa starości.

Klientka zmarszczyła czoło. Zdaje się, że ewentualność odrzucenia przez niego oferty w ogóle nie przyszła jej do głowy.

– Rozumiem – rzekła. – Przepraszam. Zakładam jednak, że ma pan w zwyczaju zachowywać odpowiednią… dyskrecję, czyż nie?

– Oczywista. W stosownych granicach. Ale bez pewnych konkretnych informacji nie jestem w stanie wykonać swojego zadania w zadowalający sposób. Muszę co nieco wiedzieć o zwyczajach pani męża. Jak wygląda jego dzień pracy. W jakich miejscach się porusza, jakich ludzi spotyka. I tak dalej. A najchętniej poznałbym naturalnie przyczynę… dla której chce go pani śledzić, jestem jednak gotów zrezygnować z tej informacji.

Kobieta obróciła lekko głowę z prawa na lewo i znowu przez kilka sekund zatrzymała spojrzenie na rycinie Pironesiego.

– No cóż, szanuję oczywiście pański kodeks zawodowy. Jeśli chodzi o zwyczaje męża, nie są one jakieś niezwykłe. Jak wspomniałam, mieszkamy w domu na przedmieściach Linden. On ma biuro w centrum, spędza w nim sześć, siedem godzin każdego dnia. Czasami jemy razem lunch, jeśli akurat mam na mieście coś do załatwienia. Zwykle na godzinę siódmą przygotowuję kolację, ale bywa, że mąż jada ją wcześniej z jakimś partnerem w interesach… Krąg naszych znajomych jest dosyć ograniczony, przecież mieszkamy tu dopiero od kilku miesięcy. To mniej więcej tyle w dużym skrócie. Weekendy wyglądają oczywiście inaczej, spędzamy je najczęściej razem, i jeśli o nie chodzi, nie potrzebuję pańskich usług.

Podczas gdy mówiła, Verlangen przez cały czas pilnie notował. Potem podrapał się po karku i podniósł wzrok znad biurka.

– Jakich mają państwo znajomych?

Kobieta wyjęła nowego papierosa.

– Na dobrą sprawę żadnych. Mój mąż spotyka się oczywiście z różnymi ludźmi w pracy, ale jeśli o mnie chodzi, to mam właściwie tylko Trottów, do których mogłabym się w razie czego zwrócić… to nasi najbliżsi sąsiedzi. Mówiąc szczerze, para prawdziwych nudziarzy, ale przynajmniej zaprosiliśmy ich już na kolację. On jest pilotem, ona siedzi w domu. Mają dwójkę nieznośnych dzieci.

– W wieku przekory?

– Tak.

Verlangen zanotował.

– Jakieś zdjęcie? – rzucił. – Potrzebne mi jest zdjęcie pani męża.

Wyjęła białą kopertę z torebki i podała mu ją. Wyciągnął z niej dwie fotografie w formacie 10x15 centymetrów.

Jaan G. Hennan przyglądał mu się z powagą.

O dziesięć lat starszy, ale ten sam Jaan G., bez najmniejszych wątpliwości. Zdjęcia wydawały się niedawno zrobione, chyba jedno po drugim, oba przedstawiały obiekt z profilu. Jedno z prawego, drugie z lewego. Te same świdrujące oczy. Te same napięte usta i mocne szczęki. Te same krótko ostrzyżone ciemne włosy. Włożył zdjęcia z powrotem do koperty.

– All right – powiedział. – Podejmę się tego. Pod warunkiem że zgodzimy się co do szczegółów.

– Co do jakich szczegółów?

– Dotyczących terminu, sposobu realizacji i honorarium.

Skinęła głową.

– Jak już wspomniałam, chodzi tylko o kilka dni. W każdym razie nie dłużej niż dwa tygodnie. Gdyby mógł pan zacząć od jutra, byłabym wdzięczna… A co pan ma na myśli, mówiąc o sposobie realizacji?

– Dwadzieścia cztery godziny na dobę czy tylko dwanaście? Stopień dyskrecji i szczegółowości… mówiłem o tym wcześniej.

Zaciągnęła się papierosem i wypuściła cienką i długą smugę dymu. Nagle przemknęło mu przez głowę, że ona tak naprawdę w ogóle nie pali i że kupiła paczkę tych gauloise’ów tylko po to, żeby zrobić wrażenie. Takie czy inne.

– Kiedy będzie poza domem – postanowiła. – To wystarczy. Zacznie go pan obserwować w chwili, gdy rano wyjdzie z domu, i skończy w momencie, kiedy do niego wróci… wcześniej lub później wieczorem.

– I nie chce pani, aby mnie zauważył.

Znowu na krótko zaległa cisza, podczas której doszedł do wniosku, że jeśli o to chodzi, jego klientka nie zdecydowała się jeszcze do końca.

– Tak – powiedziała wreszcie. – Proszę się starać, aby pana nie odkrył. Jeśli zmienię zdanie, poinformuję pana. Ile będę panu dłużna?

Zdawał się zastanawiać, bazgrząc w notesie kilka cyfr.

– Trzysta guldenów dziennie plus koszty.

Chyba nie była zaskoczona.

– I zaliczka za trzy dni. Niewykluczone, że będę musiał wynająć sobie pokój w Linden… W jakiej formie życzy pani sobie raport?

– Po każdym dniu – powiedziała bez wahania. – Chciałabym, żeby każdego dnia zadzwonił pan do mnie jakoś tak przed południem. Wtedy jestem zawsze w domu. Jeśli uznam to za konieczne, będziemy mogli się spotkać, mam jednak nadzieję, że to będzie zbędne.

Verlangen miał już na końcu języka kolejne „dlaczego?”, ale darował sobie.

– No dobrze – powiedział i oparł się wygodnie na krześle. – Czyli wszystko ustalone. Czy mogę jeszcze prosić o pani adres i numer telefonu, żebym mógł zacząć jutro od rana… no i o zaliczkę oczywiście.

Wyjęła ciemnoczerwony portfel i wyciągnęła z niego dwa pięciusetguldenowe banknoty. Oraz wizytówkę.

– Tysiąc – powiedziała. – Na razie tysiąc.

Wziął od niej pieniądze wraz z wizytówką. Kobieta wstała i podała mu rękę ponad biurkiem.

– Dziękuję, panie Verlangen. Jestem bardzo wdzięczna, że podjął się pan tego. To ułatwi… ułatwi mi życie.

Czyżby? – pomyślał, ujmując jej dłoń. Jak to? Gdy przez ułamek sekundy popatrzyła mu prosto w oczy, znowu przemknęła mu przez głowę myśl, jakby to było móc dotknąć jakiejś innej części jej ciała niż tylko mocnej i przyjemnie chłodnej dłoni.

– Zrobię, co w mojej mocy – obiecał.

Ściągnąwszy usta, odwróciła się na pięcie i opuściła biuro.

On stał nadal, słuchając odgłosu kroków oddalających się na schodach. Spodziewał się wręcz, że nagle zapadnie jakaś ciężka kurtyna.

Następnie otworzył lodówkę i wyjął piwo.

2

W chwili gdy wchodził do swojego ciasnego mieszkania przy Heerbanerstraat, uzmysłowił sobie, że worki do odkurzacza leżą nadal w szufladzie biurka w biurze.

Z drugiej strony, w lodówce nie została już ani jedna puszka piwa, tak więc bilans był niejako wyrównany.

Musiał zatem powściągnąć swoje ambicje w kwestii sprzątania, ale jeden dzień w tę czy w tamtą nie odgrywał większej roli. Zapach zastarzałego brudu w niewietrzonym mieszkaniu pomieszany z odorem zgnilizny, pochodzącym prawdopodobnie z osadu pod wanną, uderzył go w nozdrza niczym powitalne pozdrowienie. Nie należy pozbywać się tego, co znajome, i rozrzucać swoich rzeczy na lewo i prawo, pomyślał. Kurz też ma coś w sobie… jak już wspomniano.

Pod otworem na listy w drzwiach leżała cała sterta reklamowych ulotek i dwa rachunki. Podniósł wszystko z podłogi i rzucił na wiklinowy fotel, na którym piętrzyło się więcej podobnej makulatury. Mój dom to moja twierdza, pomyślał, otwierając drzwi na balkon. Odwrócił się znowu ku swojemu bardakowi. Spojrzał na niezasłane łóżko, niepozmywane naczynia i ogólny śmietnik. Wyłączył stereo, które musiało być włączone co najmniej całą dobę. Przypomniał sobie, że prawy głośnik jest zepsuty i że powinien coś z tym zrobić.

Wszedł do łazienki. Rzuciwszy okiem na swoje odbicie w brudnym lustrze, stwierdził, że wygląda o dziesięć lat starzej niż rano.

Dlaczego w ogóle zawracam sobie głowę dalszym życiem? – pomyślał, stając pod prysznicem i odkręcając wodę.

I po co dzień w dzień zadaję sobie te same optymistyczne pytania?

Godzinę później wybiła ósma i zdążył się już uporać ze zmywaniem brudnych naczyń z trzech dni. Potem usiadł przed telewizorem i obejrzał dziesięć początkowych minut wiadomości. Zabójstwo policjanta w Groenstadt i spotkanie ministrów w Berlinie w związku z zachwianiem ryku walutowego. Jakiś wściekły łabędź spowodował karambol na autostradzie pod Saaren. Wyłączył i zadzwonił do córki.

Nie było jej w domu, więc – chcąc nie chcąc – musiał zamienić kilka okrągłych zdań z nowym przyjacielem byłej żony. Konwersacja zajęła mu mniej więcej pół minuty, po czym mógł się pochwalić, że ani razu nie zaklął. Przynajmniej tyle.

W lodówce były cztery piwa i jedna butelka wody mineralnej. Zrobił sobie kanapkę z salami, żółtym serem i ogórkiem – ale bez masła, bo zapomniał je kupić – po czym po chwilowej wewnętrznej walce zdecydował się na wodę. Usiadł z powrotem na kanapie w pokoju i wyjął notatnik z zapiskami.

Barbara Hennan. Niebrzydka Amerykanka.

Kiedyś Delgado, ale teraz Hennan.

Ponieważ wyszła za mąż za tego łajdaka Jaana G. Hennana.

Z jakiegoś cholernego powodu.

G, pomyślał. Dlaczego akurat G?

I dlaczego, na litość boską, on, Maarten Baudewijn Verlangen, miał tracić swój ściśle wyliczony czas na coś tak niewiarygodnie pospolitego jak deptanie po piętach Jaanowi G. Hennanowi?

Któremu – mniej lub bardziej własnoręcznie – dopomógł znaleźć się za kratkami jakieś… – szybko policzył w myślach – dokładnie, niemal co do dnia, dwanaście lat temu. Pod koniec maja 1975. Kiedy pracował jeszcze w policji jako przyzwoity funkcjonariusz.

Kiedy miał jeszcze porządną pracę, rodzinę i prawo, by patrzeć na siebie w lustrze i nie odwracać wzroku.

Kiedy jeszcze miał przyszłość.

Zaczęło się walić na początku lat osiemdziesiątych. 1981–82. Kupno domu w Dikken. Kłótnie z Martą. Ich pożycie, z którego zeszło powietrze i przypominało… zużyty kondom.

Łapówki. Nagła szansa dorobienia sobie trochę na boku tylko dzięki temu, że popatrzy przez palce. Może zresztą wcale nie takie trochę. Bez tych dodatkowych dochodów nigdy nie daliby rady spłacić rat z odsetkami za dom; próbował wyjaśnić to potem Marcie, kiedy już wszystko wyszło na jaw i runęło, ale ona tylko bez słowa pokręciła głową i pogardliwie prychnęła.

A tamta pani? – chciała wiedzieć. O ile było to ważne dla ich małżeństwa, że spędzał z nią noce? Czy byłby tak uprzejmy i zechciał wyjaśnić jej także i to?

Tego nie potrafił.

Pięć lat, podsumował. Minęło pięć lat od tego krachu, a ja wciąż żyję.

Zdarzały się chwile, kiedy już wcale go to nie dziwiło.

***

Wypił ostatnie krople wody i przyniósł sobie piwo. Przesiadł się na fotel z lampką do czytania i oparł się wygodnie.

Barbara Hennan, pomyślał, przymykając oczy.

Jak to, u diabła, możliwe, żeby taka ładna kobieta związała się z taką kreaturą jak G?

Jest to, owszem, zagadka, ale znowu nie taka nowa. W dziejach świata zdarzało się często, że kobiety zawodziła zdolność oceny mężczyzn. Błądziły między nastroszonymi pawiami i najrozmaitszymi błahostkami. Wyjął obie fotografie i przyjrzał się im przez chwilę z lekkim niesmakiem.

Dlaczego? – zastanawiał się. Dlaczego ona chce go śledzić?

Czy istnieje więcej niż jedna odpowiedź? Więcej niż jedna możliwość?

Nie sądził. To była oczywiście stara i znajoma śpiewka. Niewierny mąż i zazdrosna żona. Która chce mieć dowód jego niewierności. Czarno na białym.

Maarten Verlangen pracował już cztery lata w tym fachu i jeśli miałby podsumować, to mniej więcej dwie trzecie jego zleceń było tego rodzaju.

Jeśli oczywiście nie liczyć usług na rzecz firmy ubezpieczeniowej, ale ta działalność nie mieściła się właściwie w zakresie jego obowiązków jako prywatnego kapusia. To było coś innego; F/B Trustor potrzebował detektywa, który potrafił zweryfikować podejrzane nieprawidłowości za pomocą mało ortodoksyjnych metod, a kto lepiej nadawał się na kogoś takiego niż wyrzucony z pracy policjant? Albo, mówiąc precyzyjnie, taki, który „wolał sam odejść ze służby, niż zostać publicznie powieszony”. Gentlemen’s agreement. O stałym etacie nie było co marzyć… ale stopniowo zleceń zaczęło przybywać – zwykle z zadowalającym wynikiem dla spółki – i współpraca kwitła. Kiedy czasem Verlangen podliczał swoje skromne przychody, stwierdzał, że połowa pochodzi z pracy na rzecz towarzystwa ubezpieczeniowego, a połowa z pozostałych prywatnych zleceń.

Zapalił papierosa, chyba czterdziestego tego dnia, próbując przywołać w pamięci obraz Amerykanki. Pani Barbary Hennan. Trzydzieści siedem? Trzydzieści osiem? Więcej nie miała. Czyli jest co najmniej dziesięć lat młodsza od swojego męża.

I dziesięć razy od niego atrakcyjniejsza. Nie dziesięć. Dziesięć tysięcy razy. Jak można być niewiernym, mając taką żonę jak Barbara. Niepojęte.

Zaciągnął się kilka razy papierosem i myślał dalej. Czy zatem możliwe, żeby chodziło o zwykły stary motyw? Czy Barbara Hennan, z domu Delgado, przyszła do niego, ponieważ podejrzewała, że jej mąż znalazł sobie inną kobietę? Po zaledwie kilku miesiącach pobytu w nowym kraju?

Czy też tak naprawdę chodzi o coś zupełnie innego? A jeśli tak, to o co?

Najchętniej spytałby ją o to wprost – kilkakrotnie podczas rozmowy miał to już na końcu języka i zwykle w takich sytuacjach nie bawił się w ceregiele – tym razem jednak coś go powstrzymało.

Być może po prostu nie chciał jej urazić. A może istniały też inne powody.

Jakie – tego nie był do końca świadom. Ani wtedy, gdy miał ją naprzeciw siebie po drugiej stronie biurka, ani teraz, kiedy siedział w swojej zapuszczonej norze i próbował opracować jakąś strategię.

Strategię? – pomyślał. Nonsens. Niepotrzebna mi żadna strategia. Pojadę tam jutro z samego rana. Przesiedzę cały dzień w samochodzie przed jego biurem, gapiąc się przed siebie. Napalę się jak smok. A zestarzałem się tak bardzo, że nie ma mowy, żeby mnie rozpoznał.

Prosta robota. Klasyka. Gdyby to był film, gdzieś tak około wpół do piątej dom wyleciałby w powietrze.

Wypił piwo i zastanowił się, czy nie pozwolić sobie na jeszcze jedno przed pójściem do łóżka. W ciągu całego dnia zatankował ich w sumie osiem. Czyli otarł się już o granicę – która wynosiła dziesięć – ale dlaczego nie miałby raz pozwolić sobie na luksus czystego sumienia?

Jeszcze dwa dla przyjemności? Gdzieś tam w głębi duszy odzywał się głos, który nieśmiało szeptał, że dziesięć dozwolonych piw w ciągu dnia to deal wymagający chyba przedyskutowania na nowo. Ale co tam, myślał sobie, wszystko jest względne poza śmiercią i wściekłością grubej kobiety. So what?

To ostatnie gdzieś wyczytał. Raczej dawno temu, w czasach kiedy jeszcze był w stanie spamiętać rzeczy znajdujące się w książkach.

Beknął i zgasił ostatniego papierosa tego dnia. W ciągu jednej minuty odbębnił wieczorną toaletę i wczołgał się do rozgrzebanego łóżka. Poduszka zajeżdżała trochę nieświeżo, chorą i brudną skórą na głowie, starym zmartwieniem czy czymś w tym rodzaju. Przewrócenie jej na drugą stronę nic nie zmieniło.

Nastawił budzik na siódmą i zgasił światło.

Linden? – przemknęło mu jeszcze przez myśl. Jeśli wynajmę sobie pokój w hotelu, to przynajmniej przez parę nocy uniknę spania w cuchnącej pościeli.

Pięć minut później Maarten Baudewijn Verlangen chrapał z otwartymi ustami.

3

Belle zadzwoniła dokładnie w momencie, kiedy wyszedł spod prysznica. Jak zwykle już samo brzmienie jej głosu wystarczyło, by w jego piersi coś zapłonęło. Błędny ognik ojcowskiej dumy.

Ale wiadomość od niej nie dawała powodu do radości. Umówili się wstępnie, że spotkają się w weekend. I spędzą ze sobą cały dzień. Albo i dwa. On nie mógł się już doczekać i cieszył się na to – w ten ponuro powściągliwy sposób, w jaki nadal miał odwagę cieszyć się na pewne rzeczy i wydarzenia – ale oto wyłoniła się propozycja wycieczki łodzią na wyspy. Więc jeśli nie miałby nic przeciwko temu…?

Nie miał. Jak mógłby bowiem odmówić swojej siedemnastoletniej córce, którą kochał ponad wszystko na świecie, wycieczki łodzią z równolatkami – zamiast kazać jej łazić bez celu z obrośniętym tłuszczem, przedwcześnie posiwiałym, mającym skłonność do alkoholu ojcem? Boże broń.

Na pewno? – dopytywała. Nie będzie ci przykro? Może spotkamy się w następny weekend?

Jasne, zapewnił. Oczywiście, następny weekend w gruncie rzeczy będzie nawet dla niego lepszy. Teraz ma akurat dużo pracy.

Może mu nawet uwierzyła, w końcu nie była jeszcze taka stara.

Przesłała mu całusa przez słuchawkę i rozłączyła się. Przełknął to coś, co ścisnęło mu gardło, i zamrugał powiekami, pod którymi poczuł wilgoć. Zszedł na dół do kiosku i kupił „Allgemejne”. Zjadł śniadanie i przeczytał najświeższe wiadomości. Ty przeklęty mięczaku! – pomyślał.

Był przy Aldemarckt w Linden kilka minut po dziewiątej, a kwadrans później znalazł już Kammerweg. Zaparkował naprzeciwko Willi Zefir, opuścił boczną szybę i przygotował się na czekanie.

Linden było w gruncie rzeczy niewielkim miastem. Miało dwadzieścia do trzydziestu tysięcy mieszkańców. Trochę drobnego przemysłu. Jeden znany browar, kościół z początku dwunastego wieku oraz zabudowę powstałą głównie po wojnie, składającą się z domów jednorodzinnych i niedużych bloków mieszkalnych. Leżało w niedużej odległości od Maardam. Pamiętał, że kiedy był nastolatkiem, spotykał się z dziewczyną z Linden; była chłodna i ładna, a on nigdy nie odważył się jej pocałować. Miała na imię Margarita. Ciekawe, co się z nią stało.

Poza tym nic tu nie było. Płynąca leniwie rzeczka Megel – również ładna i pewnie też dosyć chłodna; o ile sobie przypominał, była dopływem samej Maary – wiła się spokojnie przez miasto i dalej przez równinę na północny zachód. Na południe od niej rozciągało się wzgórze, a na nim leżała ulica Kammerweg. Oddalona dobre cztery kilometry od centrum Linden z ratuszem, komendą policji, rynkiem i wszelkimi innymi cywilizacyjnymi wynalazkami i wygodami. I niedaleko wspomnianego kościoła z dwunastego wieku.

I browaru. Czuł, że zaczyna mu się chcieć pić.

Westchnął. Włożył okulary przeciwsłoneczne, mimo że słońcu nie udało się jeszcze przebić przez szaro-białą zasłonę chmur, i zapalił papierosa. Gapił się na dom, który z trudem dawało się dojrzeć między szeregami drzew i krzewów, zasadzonych wzdłuż ulicy specjalnie po to, aby zatrzymać wzrok ciekawskich. Usiłował ocenić wartość posesji.

Co najmniej milion, doszedł do wniosku. Może nawet półtora. Ale oni przecież tylko go wynajmują, o ile dobrze zrozumiał panią Hennan.

Położenie wydawało się idealne pod wieloma względami. Duża działka i coś w rodzaju lasu albo dzikiego parku po jednej stronie. Co najmniej równie duży teren po drugiej, z domkiem także w połowie zatopionym w zieleni. Domyślił się, że w nim mieszkają Trottowie – rodzina pilota z nieznośnymi dziećmi, ale przysiąc nie mógł.

Po tej stronie ulicy, gdzie zaparkował, nie stały żadne domy; tu znajdowało się tylko strome zbocze opadające ku wyasfaltowanej ścieżce rowerowej, która z kolei biegła wzdłuż rzeczki ku centrum miasta.

Idealne odseparowanie, stwierdził Verlangen z mimowolnym ukłuciem zazdrości. Dom Hennanów, który ledwie mógł dostrzec w głębi, za szpalerem zieleni, był jasnoniebieski – co trudno uznać za najładniejszy kolor fasady budynku, ale w końcu jaka to różnica? Jego własne czterdzieści pięć metrów kryło więcej cholernych odcieni, niż mógł wymyślić sam Kandinsky. Oprócz tego na terenie działki wznosiła się po prawej stronie sterylnie biała wieża do skoków… Naprawdę, o ile dobrze widział, to była rzeczywiście wieża do skoków.

Czyli musi być też basen. A czemu by nie kort tenisowy i obszerny ogród zimowy na tyłach domu? Zastanowił się przez chwilę, jak trudno byłoby spalić całe to gówno? – najchętniej z G w środku, podczas gdy prywatny detektyw bohatersko ocaliłby z płomieni jego młodą żonę i zręcznie wyniósłby ją z nich na swych ramionach. Był jednak zmuszony przerwać te mrzonki, gdy lśniący niebieski saab wytoczył się powoli spomiędzy czarnych granitowych słupków wyznaczających podjazd do willi. Stały tam jak dwaj zastygli, ale porządnie umundurowani i trochę groźni lokaje, wyrażając niemą wzgardę dla wszelkich niechcianych gości.

Za kierownicą siedział samotny mężczyzna, a Verlangen nie miał najmniejszych wątpliwości, że był to Jaan G. Hennan we własnej osobie – mimo że widział go bardzo niewyraźnie.

No bo któż inny to mógłby być? Należało chyba zakładać, że Barbara Hennan podała mu właściwy adres.

Pozwolił saabowi oddalić się o jakieś pięćdziesiąt metrów, po czym uruchomił swoją wierną starą toyotę i ruszył za nim.

Klasyka, pomyślał nieodmiennie.

Hennan zaparkował w jednej z wąskich uliczek za kościołem i na piechotę przeszedł sto metrów do rynku. Zniknął w bramie trzypiętrowego beżowego kompleksu handlowo-biurowego w tradycyjnym stylu lat pięćdziesiątych. Verlangenowi udało się wcisnąć w wąskie miejsce parkingowe po drugiej stronie uliczki. Wyłączył silnik, zapalił kolejnego papierosa i ponownie opuścił szybę w bocznym oknie.

Skupił uwagę na szeregu pustych i bezbarwnych okien ponad lokalami usługowymi na parterze. Salon obuwniczy. Zakład pogrzebowy. Sklep masarski.

Po niespełna dwóch minutach otworzyło się okno nad zakładem pogrzebowym. Wychylił się z niego Jaan G. Hennan i wylał pół kubka kawy prosto na chodnik. Następnie zamknął okno.

Typowe, pomyślał Verlangen. Kto się chamem urodził, chamem umrze. Nawet nie próbował się rozejrzeć, czy przypadkiem nie trafi komuś na głowę.

Odchylił oparcie fotela do tyłu, aby siedzieć wygodnie. Sięgnął po strony ze sportem „Allgemejne” i spojrzał na zegarek. Była za kwadrans dziesiąta.

No cóż, pomyślał. Czyli jesteśmy znowu w pracy.

Kiedy przeczytał dwa razy nawet nekrologi i wypalił co najmniej z dziesięć papierosów, zaczął żałować danej sobie obietnicy, że cały dzień spędzi na trzeźwo.

Gdy minęło dwadzieścia po jedenastej, pospiesznie zamienił dzień na przedpołudnie. Na dwa piwa do lunchu – jeśli w ogóle do niego dojdzie – mógł sobie chyba pozwolić po tych ołowianoszarych godzinach spędzonych na czekaniu. Monotonnych jak ćwiczenia medytacyjne w buddyjskim klasztorze. Verlangen miał dobrego przyjaciela, który kilka lat temu zatracił się na takiej drodze. W Tybecie czy Nepalu albo cholera wie gdzie.

Hennana prawie nie było widać. Pokazał się jeszcze raz w oknie i to wszystko. Stał nieruchomo przez kilka sekund, gapiąc się na chmury, jakby nad czymś rozmyślał. Albo jakby właśnie doznał lekkiego udaru mózgu. Potem się odwrócił i zniknął Verlangenowi z pola widzenia.

Obiekt. Obiekt obserwacji. Przyczyna, dla której tu siedział, tkwiąc w swoim wysłużonym japońskim ryżowarze, żeby zarobić trzysta guldenów dziennie na i tak przegwizdane życie. Carpe diem. Niech to szlag.

Zaczął ponownie myśleć o Hennanie. Cofnął się do dawnych – dosyć nielicznych – wrażeń, jakie odniósł, obserwując go podczas dochodzenia wstępnego dwanaście lat wcześniej.

Sam proces przebiegł dosyć gładko. Dowody przeciw Jaanowi G. Hennanowi, zwłaszcza gdy udało się skłonić kilku jego kompanów do mówienia, były obezwładniające. Przez kilka dobrych lat handlował marihuaną, heroiną i amfetaminą, zbudował sprawnie funkcjonującą siatkę i prawdopodobnie zdążył zgarnąć niejeden milion. Zwłaszcza że sam nigdy nie popadł w uzależnienie.

Innymi słowy, żadna szczególnie oryginalna historia. Ale to głównie dzięki zapamiętałej bieganinie i gorliwemu śledztwu Verlangena i jego kolegi Müllera G trafił za kratki. I dostał to, na co zasłużył – dwa lata i sześć miesięcy – co sprawiło, że oni dwaj, G i Verlangen, prawdopodobnie już nigdy nie będą wzajemnie świętować swoich urodzin czy innych jubileuszy. Nawet gdyby mieli żyć po pięćset lat.

Pamiętał lodowatą, pełną pogardy twarz Hennana podczas przesłuchania. W G nie ma żadnej moralności, zauważył kiedyś Müller, i coś chyba w tym było. Jego pewność siebie – i żądza zemsty, pałająca gdzieś głęboko w jego mrocznym, lekko zezującym spojrzeniu, były tak porażające, że trudno było je zlekceważyć.

I te jego komentarze. Jak z jakiegoś zapomnianego filmu klasy B z lat czterdziestych.

Ja jeszcze wrócę. Miejcie się na baczności, wy cholerni kretyni!

Albo: Nie myślcie, że was zapomnę. Uważacie, że wygraliście, ale to jest początek waszego końca. Przekonacie się, wy cholerne sługusy! Zostawcie mnie w spokoju!

Pewność siebie? Tak, trudno było jej zaprzeczyć. Kiedy Verlangen sięgał pamięcią wstecz, nie potrafił – a przynajmniej nie tak na poczekaniu – przypomnieć sobie, by kiedykolwiek w swojej policyjnej karierze natknął się na kogoś równie zaciętego i egocentrycznego. W ciągu długich czternastu lat. Jaan G. Hennan miał w sobie coś niebezpiecznego. Tkwiła w nim tląca się i powoli dochodząca do wrzenia nienawiść, z której nie dało się tak po prostu otrząsnąć. To była podświadoma mroczna obietnica zemsty i odwetu. Oczywiście pogróżki tego czy innego rodzaju są w jego branży chlebem powszednim, jednak w przypadku Hennana wydawały się wyjątkowo realne i naturalne. Były wręcz nieuchronną formą zła. Gdyby G był chorobą, a nie człowiekiem, uznał Verlangen, to byłby rakiem. To nie ulegało wątpliwości.

Cholernie złośliwym guzem w samym środku płata czołowego mózgu.

Potrząsnąwszy głową, Verlangen wyprostował się na fotelu. Czuł, że zaczynają go boleć plecy, postanowił więc trochę się przejść. Zrobi tylko małą rundkę do rynku i z powrotem, to nie więcej niż pięćdziesiąt metrów, więc nawet nie straci obiektu z pola widzenia.

Jeśli Hennan naprawdę chciałby się go pozbyć, mógł zrobić najprostszą rzecz na świecie: po prostu wymknąć się tylnym wyjściem i zniknąć. Żaden problem.

Ale dlaczego miałby robić coś takiego? Przecież nie wiedział, że jest obserwowany.

Dobry Boże, westchnął Maarten Verlangen, zatrzaskując drzwi samochodu. Daj mi dwa powody, dla których warto być trzeźwym na tym świecie.

O pierwszej Jaan G. Hennan wybrał się na lunch. Verlangen znowu wysiadł z auta i ruszył za nim przez rynek, a potem jego śladem wszedł do knajpy o nazwie Cava del Popolo. Hennan wybrał stolik przy oknie, Verlangen zaszył się w niszy w głębi lokalu. Mimo pory lunchu w środku nie było dużo ludzi, miał więc swobodny widok na swój obiekt i pełen optymizmu zamówił sobie dwa piwa do dania dnia, którym było spaghetti.

Hennan siedział tak przez czterdzieści minut. Nie wydarzyło się nic poza tym, że przeczytał gazetę, zjadł coś w rodzaju zupy rybnej i wypił buteleczkę białego wina. Verlangen zaś zdążył jeszcze zamówić kawę i koniak, po czym, żywiąc pobożną nadzieję, że uda mu się uciąć poobiednią godzinną czy nawet półtoragodzinną drzemkę, wrócił do samochodu.

I tak zrobił. Obudził się około wpół do trzeciej tylko dlatego, że słońce przebiło się przez zasłonę chmur i świeciło przez brudną samochodową szybę. Zrobiło się gorąco jak w piecu, a pod wpływem spożytego alkoholu głowa zaczynała mu pękać. Upewnił się, że granatowy saab Hennana stoi na swoim miejscu, wysiadł i poszedł do kiosku przy ratuszu kupić sobie jedno piwo i wodę mineralną.

Kiedy wypił i jedno, i drugie, było dziesięć po trzeciej. Słońce zawładnęło na dobre popołudniem i ubranie zaczęło kleić mu się do ciała. Hennan znowu pokazał się na kilka sekund w prostokącie swojego okna z telefonem przyciśniętym do ucha; pojawiła się też strażniczka miejska sprawdzająca opłaty za parking i prawie od razu zniknęła. To wszystko.

Verlangen ściągnął skarpetki ze stóp i wcisnął je do skrytki pod przednią szybą. Życie wydało się trochę przyjemniejsze, ale nie za bardzo. Zapalił dwudziesty piąty papieros tego dnia i zastanowił się, czy ma coś przedsięwziąć.

Po dwudziestym szóstym budynek nadal nie wyleciał w powietrze, nie zrobiło się też chłodniej. Verlangen poszedł do budki telefonicznej przed sklepem masarskim i zadzwonił do swojej zleceniodawczyni. Odebrała w połowie drugiego sygnału.

– Dzień dobry – powiedziała. – Dobrze, że pan dzwoni. Jak się sprawy mają?

– Świetnie – odparł Verlangen. – Idzie jak po maśle. Uznałem, że nie ma co dzwonić do pani pierwszego przedpołudnia. On, to znaczy pani mąż, jest w biurze. Spędził tu cały dzień.

– Wiem – odrzekła Barbara Hennan. – Właśnie rozmawiałam z nim przez telefon. Będzie w domu za godzinę.

– Skąd pani wie?

– Mąż mi tak powiedział.

Aha, pomyślał Verlangen. To po co, do cholery, chcesz, żebym tu siedział i czekał do usranej śmierci?

– Myślę, że na dzisiaj może pan skończyć – kontynuowała pani Hennan. – Spędzimy cały wieczór razem, wystarczy, jeśli podejmie pan pracę jutro po południu.

– Jutro po południu?

– Tak. Proszę być na miejscu po lunchu i sprawdzić, co on zamierza i jak spędzi popołudnie i wieczór… głównie wieczór… Tak, to dla mnie ogromnie ważne, żeby wtedy nie spuszczał pan z niego oka.

Verlangen zastanowił się przez dwie sekundy.

– Rozumiem – rzucił. – Pani wola jest dla mnie rozkazem. Kolejny raport dostanie pani pojutrze, czy może tak być?

– Doskonale – skwitowała Barbara Hennan i odłożyła słuchawkę.

Jeszcze przez chwilę stał w dusznej budce, ale gdy zauważył, że zbliża się znowu posępnie szary uniform strażniczki miejskiej, pospieszył z powrotem do samochodu.

Życie, gdzie twoje żądło, pomyślał. Włączył silnik i odjechał.

Mimo że miał więcej czasu niż potępione dusze w czyśćcu, postanowił nie wracać do domu do Maardam. Perspektywa świeżej pościeli była zbyt nęcąca, toteż za kwadrans piąta wprowadził się do jednoosobowego pokoju w Belvederze, niewyszukanym, ale czystym hotelu przy Lofterstraat za ratuszem.

Między siódmą a ósmą zjadł kolację w hotelowej jadalni o ścianach w kolorze sepii razem z jakimś klubem pływaków z Warszawy. Spożył coś w rodzaju ragoût, co przypomniało mu jego było teściową. Może nie dosłownie ją samą, tylko raczej niedzielne dania, które miała zwyczaj przygotowywać, a o których chętnie by zapomniał. Kupił sobie do pokoju dwa ciemne piwa, zdołał pokonać narastającą potrzebę zadzwonienia do córki i w końcu zasnął w samym środku jakiegoś amerykańskiego serialu o policjantach, gdzieś tak między jedenastą a wpół do dwunastej.

Pościel była chłodna i świeżo wymaglowana i jeśli nawet miniony dzień nie skończył się tak trzeźwo, jak sobie obiecywał, do granicy dziesięciu piw został jeszcze pewien margines.

Spory margines.

4

Knajpa nazywała się Colombine i po dwóch łykach piwa wyglądała jak wszystkie inne knajpy na świecie.

Wreszcie zapadł wieczór. Stary maasleitnerowski zegar wiszący nad butelkami whisky w barze pokazywał pięć minut po wpół do ósmej – w ten całkowicie bezchmurny czwartek Hennan zasiedział się w swoim biurze aż do siódmej. Z jakiegoś cholernego powodu. Verlangen miał dość już od czwartej.

Ale nawykł do znużenia. Ono było jego wiernym towarzyszem przez ostatnie cztery lata, a czasami wręcz odnosił wrażenie, że to sam czas – i nic innego – najbardziej go uwiera. Niczym stare zatęchłe ubranie, które najchętniej jak najszybciej zrzuciłby z siebie. Przespać rausz, obudzić się zupełnie gdzie indziej i wreszcie włożyć na siebie całkiem nowy czas.

Gdzie sekundy i minuty mają jakiś smak.

Ale następnego ranka nigdy nie pojawiał się nowy czas. Tylko wciąż ten sam niewyprany ciuch, który drapał w skórę; dzień po dniu, rok za rokiem identyczny. A nieliczne wieczory, kiedy miał odwagę kłaść się do łóżka na trzeźwo, prowadziły zawsze do tego, że nie mógł zmrużyć oka.

Opróżnił szklankę do dna i rzucił okiem w stronę Hennana. Dzieliły ich co najwyżej dwa stoliki, ale przy jednym z nich siedziało dosyć rozbawione towarzystwo: czterech wąsatych i otyłych mężczyzn w wieku około dwudziestu ośmiu lat, którzy raz po raz wybuchali salwami śmiechu, odchylali się na krzesłach do tyłu i walili pięściami w blat stołu. Sądząc po ich twardym akcencie, musieli pochodzić gdzieś z południa. Prawdopodobnie z Groenstadt. Albo z Balderslacht czy gdzieś z tamtych okolic.

W lokalu było w ogóle dużo gości, toteż skupienie uwagi na obiekcie wymagało sporej koncentracji. Mimo wszystko. Choć z drugiej strony, było wyraźnie widać, że Hennan ma zamiar coś zjeść i trochę tu posiedzieć. Marynarkę powiesił na oparciu krzesła. Przeglądał kartę, popijając jakiegoś przejrzystego drinka, prawdopodobnie dżin z tonikiem, i ani trochę się nie spieszył. Czekał na kogoś? Miejsce naprzeciw niego przy dwuosobowym stoliku było puste. Może na kobietę, pomyślał Verlangen. Biorąc wszystko pod uwagę, ten wariant wydawał się najbardziej prawdopodobny. Na niego stawiał od samego początku.

Wystarczy poczekać i zobaczyć, co czas pokaże. Verlangen postanowił także coś zjeść. Złapał kelnerkę, zamówił jeszcze jedno piwo i poprosił o menu. Wyglądało na to, że przyjdzie mu tu spędzić trochę czasu.

Dwie godziny później Jaan G. Hennan nadal był sam przy stoliku. Verlangen przeszedł blisko niego dwukrotnie, idąc do toalety, i zdążył zauważyć, że obiekt pozwolił sobie na solidny posiłek. Na co najmniej trzy dania i dwa rodzaje wina, a teraz siedział i zaciągał się cienkim czarnym cygarem, patrząc przez okno i w zadumie obracając w palcach kieliszek koniaku. Jeśli Verlangen dobrze widział, obiekt przez cały wieczór nie zamienił ani słowa z nikim poza kelnerką. Raz wybrał się do łazienki, ale co krążyło mu po głowie albo dlaczego tkwił tutaj, zamiast być w domu ze swoją ładną żoną – na te pytania Verlangen nie potrafił znaleźć odpowiedzi.

W każdym razie nie sprawiał wrażenia, że siedzi i na kogokolwiek czeka. Co prawda spoglądał od czasu do czasu na zegar, ale poza tym nic nie wskazywało na jakieś umówione spotkanie: żadne rozmowy telefoniczne prowadzone w holu, żadne ociąganie się z zamówieniami, żadne przepraszające wyjaśnienia skierowane do kelnerki. Nic z tych rzeczy.

Nie miał też żadnej gazety ani książki, żeby zająć czymś czas. Verlangen też nie wziął nic takiego, on jednak znajdował się tutaj służbowo. Przez ułamek sekundy przebiegła mu przez głowę myśl, by podejść do Hennana i wylać mu za kołnierz piwo. Albo przekupić kogoś innego, żeby to zrobił. W lokalu nie brakowało lekko podchmielonych młodzieńców i na pewno udałoby się namówić któregoś z nich.

Byle tylko coś zaczęło się dziać. Znużenie i martwota znowu ogarnęły Verlangena. Zjadł coś, co podobno miało być cielęciną, ale chyba z najstarszego cielaka na świecie.

Do tego wypił cztery piwa albo pięć, aż w końcu się dostosował i poszedł w ślady Jaana G. Hennana. Zamówił sobie kawę i koniak.

Zapalił nowego papierosa, mimo że poprzedni jeszcze dymił w popielniczce.

Spojrzał na zegar. Za dziesięć dziesiąta.

Szlag by to trafił, pomyślał, i mechanicznie odmówił jakiemuś kolejnemu gościowi, który pytał, czy miejsce naprzeciw niego jest wolne. Wypij wreszcie ten cholerny koniak i zapłać rachunek! I wynieś się stąd w końcu!

Ledwie zdążył sformułować te pobożne życzenia, gdy ujrzał, że Hennan zmierza prosto do jego stolika.

Nie, pieprzo… urwał nagle.

– Czy mogę się przysiąść?

– Proszę.

– Hennan. Jaan G. Hennan.

– Verlangen,

Hennan wysunął krzesło i usiadł.

– Verlangen?

– Tak.

– Ale chyba nie Maarten Verlangen?

– A jednak.

– Tak myślałem.

– O co panu chodzi?

– Mówmy sobie po imieniu.

– Chętnie. Nie jestem jednak pewny, czy…

– Czy co?

– Czy wiem, kim pan jest… kim jesteś.

Hennan oparł swoje cygaro o popielniczkę i pochylił się do przodu, kładąc łokcie na blacie.

– Nie udawaj, Maarten. Ja cholernie dobrze wiem, kim ty jesteś, a ty równie dobrze wiesz, kim ja jestem. Dlaczego tu siedzisz?

Verlangen pociągnął łyk koniaku i zastanowił się nerwowo.

– To dosyć osobliwe pytanie.

– Tak uważasz? Ale byłoby miło, gdybyś jednak na nie odpowiedział.

– Dlaczego tutaj siedzę?

– Tak.

– Bo jadłem tu kolację.

– Doprawdy? I to ma być jedyny powód?

Verlangen poczuł nagle, jak wzbiera w nim wściekłość.

– A może to ty byś mi wyjaśnił, o co ci, u diabła, chodzi? Nie mam zielonego pojęcia, kim jesteś i do czego zmierzasz. Jeśli więc nie usłyszę żadnego sensownego wyjaśnienia, to lepiej będzie, żebyś się stąd zmył, zanim zawołam kogoś z personelu!

Hennan siedział w milczeniu, przyglądając mu się spod przymrużonych powiek. Ani śladu uśmiechu. Coś mówiło Verlangenowi, że tak musi być. Zdał sobie sprawę, że instynktownie zacisnął pięści i cofnął się o kilka centymetrów na krześle.

Żeby móc szybko zerwać się na równe nogi i w razie czego się bronić.

Idiotyzm, pomyślał, wyobraźnia płata mi figle. Przecież, do cholery, nie zacznę się tu bić. To byłby czysty…

– Glina? Dalej jesteś gliną, tak?

Verlangen zawahał się przez ułamek sekundy. Potem pokręcił głową.

– A ty?

– Co ja?

– No ty. Czym ty się zajmujesz? Jak, mówiłeś, się nazywasz?

Hennan nie odpowiedział. Wydął usta w pogardliwym grymasie. Verlangen przestał na niego patrzeć. Oparł się na krześle i skierował wzrok na sufit. Na kilka sekund zaległa cisza.

– Dlaczego nie jesteś już gliną? Wywalili cię?

Verlangen wzruszył ramionami.

– Odszedłem.

– Z własnej woli?

– Powiedzmy. Albo wyjaśnisz mi wreszcie, czego chcesz, albo wracaj do swojego stolika. Nie mam ochoty siedzieć tu dłużej i być…

Zatrzymał się, szukając odpowiedniego słowa.

– No, być co?

– Nagabywanym.

Zacisnął pięści, znowu gotowy do walki.

– Proszę, proszę, jaki wrażliwiec – powiedział Hennan, a na jego twarzy pojawił się nagle szyderczy uśmiech. – Przecież to ja powinienem być maksymalnie wkurzony, a nie odwrotnie.

Verlangen zapalił papierosa.

– Wkurzony? Niby dlaczego?

– Jaan G. Hennan. Twierdzisz zatem, że nie pamiętasz?

Verlangen pokręcił przecząco głową. Trochę za gwałtownie, bo sala zakołysała się nieco. Niech to szlag, pomyślał. Jestem za bardzo wstawiony.

– Nic a nic.

Hennan oparł podbródek na dłoni i zdawał się zastanawiać.

– Może usiądziemy sobie w barze? I wszystko sobie wyjaśnimy. Ja stawiam.

Verlangen najpierw się zawahał, ale po chwili skinął ostrożnie głową i wstał.

– Masz dziesięć minut – powiedział. – I ani sekundy więcej.

***

Przy pierwszej whisky Hennan wyjaśnił, jak do tego doszło, że rozpoznał Verlangena i przypomniał sobie jego nazwisko.

Przy drugiej Verlangen przypomniał sobie dochodzenie sprzed dwunastu lat i powiedział, że jakoś wyleciało mu z pamięci. Ale teraz, kiedy Hennan zaczął wszystko odgrzebywać, to…

Przy trzeciej inicjatywę przejął znowu Hennan i opowiedział, jak to jest siedzieć przez dwa lata i sześć miesięcy w więzieniu, mimo że jest się niewinnym.

Niewinnym? – pomyślał Verlangen i znowu poczuł w sobie wściekłość. Przecież ty jesteś bardziej winny niż sam Crippen, ty kutasie!

Ale się opanował. Stwierdził tylko, że szczegóły zatarły mu się już w pamięci, w końcu minęło trochę lat. Jednocześnie zauważył, że zaczyna mieć trudności z wysławianiem się, szybko więc postanowił, że siedząc dalej w barze i w ogóle podczas całego wieczoru, musi trzymać się – niech się dzieje, co chce – jednej zasady: nie pozwoli Hennanowi się domyślić, dlaczego on tutaj jest. Pod żadnym pozorem! Musi być lojalny wobec swojej chlebodawczyni!

Hennan cały czas bajdurzył nie wiadomo o czym, ale czwarta whisky musiała wyraźnie podziałać na ośrodek słuchu Verlangena: przestał odbierać złożone sygnały dźwiękowe, zdobywał się jedynie na bąkanie i pomrukiwanie czegoś w przerwach. Kiedy pierwszy raz spojrzał na zegar, było za pięć wpół do pierwszej. Także Hennan miał już chyba dość.

– Wystarczy – powiedział. – Pora do domu.

Verlangen zgodził się z nim i zsunął się z barowego stołka.

– Mieszkam niedaleko – oznajmił.

– Muszę zawołać taksówkę – rzekł Hennan.

Barman, piekielnie młody człowiek o kręconych rudych włosach, wtrącił się, wyjaśniając, że za rogiem zawsze czekają samochody. Pięćdziesiąt metrów dalej, w stronę Kleinmarckt, prościej tam dojść, niż dzwonić i zamawiać.

Wyszli razem na ciepłe wieczorne powietrze u progu lata. Verlangen miał trochę kłopotów z zachowaniem równowagi, ale Hennan położył mu rękę na ramieniu i zaczął go prowadzić. Kiedy doszli do żółto-czarnych aut, pożegnał się bez żadnych ceregieli, wgramolił się na tylne siedzenie, pomachał i posłał mu szeroki szyderczy uśmiech przez szybę.

Verlangen uniósł dłoń i patrzył za odjeżdżającym samochodem. Nagle poczuł się potwornie niekomfortowo i nie bardzo umiał zrozumieć dlaczego. Ogólnie rzecz biorąc, Hennan zachowywał się przyjaźnie, a powód, dla którego jego żona chciała mieć na niego oko, wydawał się jeszcze bardziej niejasny niż do tej pory.

Ale Verlangen zbratał się z obiektem. W najgorszy sposób. Siedział z nim, klepał trzy po trzy, bełkotał i wypił pioruńsko dużo whisky… oprócz piwa i koniaku, i tylko Bóg jeden wie, co mu powiedział, a czego nie powiedział.

Wracając do hotelu, parę razy poszedł w złą stronę. W końcu wylądował na cmentarzu, gdzie skorzystał z okazji i odlał się w cieniu jakiejś trupiarni i pojemników na śmieci.

W końcu jakoś trafił do Belvederu, a kiedy dotarł do swojego pokoju, było już piętnaście po pierwszej. Verlangen nie był tego świadomy, ale przy pomocy kilku niezależnych obserwatorów i świadków godzina jego przybycia do hotelu zostanie później ustalona ponad wszelką wątpliwość.

5

Aspirant policji Wagner ziewnął i zerknął na zegarek. Było pięć po wpół do drugiej.

Potem spojrzał na krzyżówkę. Jeszcze jej nie rozwiązał.

Przynajmniej w większości. Wypełnił tylko osiem kratek. Dwa wyrazy. I nie miał pewności, czy są właściwe.

Żeby zająć sobie czymś czas, zaczął liczyć puste kratki.

Dziewięćdziesiąt cztery. Raczej nie można powiedzieć, żeby posunął się daleko.

Zastanowił się, czy nie powinien jednak położyć się choć na trochę. Przecież nie musi być cały czas na nogach tylko dlatego, że ma dyżur. Wystarczy, że jest na miejscu i w razie czego będzie mógł odebrać telefon. Instrukcje pod tym względem są równie jasne i jednoznaczne jak wszystko inne w komisariacie.

W komisariacie w Linzhuisen. Wagner pracował tutaj już prawie od roku i całkiem mu się podobało. Miał dwadzieścia pięć lat i był w stanie sobie wyobrazić, że pozostanie policjantem do końca życia.

Koledzy z pracy byli mili, zarówno Gaardner, jego przełożony, jak i Willumsen, z którym zwykle grywał w tenisa.

Linzhuisen nie był samodzielną jednostką policji, tylko podlegał Linden, gdzie urzędował także szef, komisarz Sachs. W Linden załoga była trochę liczniejsza; składała się z dwóch inspektorów, trzech albo czterech posterunkowych i asystentów.

Nocą dzielono się dyżurami. Ostatecznie nie było sensu, żeby i w Linden, i w Linzhuisen każdej nocy siedział aspirant czy inspektor i podsypiał; w końcu obie miejscowości dzieliło zaledwie dwanaście kilometrów, a jeśli było trzeba podjąć jakąś akcję, to i tak musiano wzywać posiłki. Obudzić kolegów będących w domu pod telefonem albo dzwonić do Maardam.

W przypadku Wagnera taki system pracy oznaczał, że miewał nocny dyżur w komisariacie cztery razy w miesiącu, co wcale mu nie przeszkadzało.

Wręcz przeciwnie. Te samotne nocne godziny miały w sobie coś wyjątkowego i bardzo mu odpowiadały. Lubił siedzieć w pogrążonym w przytłumionym świetle komisariacie i czuwać nad porządkiem i prawem, podczas gdy cały świat spał zasłużonym snem. Gotów zorganizować akcję, gdy tylko któryś z poszkodowanych obywateli będzie potrzebował jego wsparcia – czyż to nie ta właśnie rola stanowiła jeden z najważniejszych, choć może nie najczęściej wymienianych motywów, spośród tych, które sprawiły, że cztery lata temu postanowił starać się o przyjęcie do szkoły policyjnej?

Czuwać nad życiem i dobytkiem obywateli oraz być najważniejszym gwarantem ich bezpieczeństwa.

Czasami, kiedy tego rodzaju myśli same przychodziły do głowy aspirantowi Wagnerowi, zastanawiał się, czy nie powinien ich spisywać. Może dałoby się je wykorzystać w procesie nauczania i przy rekrutacji. Dlaczego nie?

I właśnie te uczucia powodowały, że nie był skłonny się położyć i zasnąć. Chociaż jeśli nic się nie zdarzy – a prawie nigdy nic się nie działo – nad ranem i tak się podda i przyśnie, dobrze o tym wiedział. Po wpół do trzeciej na próżno się starał – wtedy nie sposób było nie kimnąć, nie pomagały już żadne krzyżówki świata.

Przygryzał koniec ołówka, popijał kawę i usiłował się skupić.

Cztery pionowo, siedem liter, druga a: literacki oprawca z Paryża.

Warto by od czasu do czasu przeczytać jakąś książkę, pomyślał Wagner i westchnął.

Znowu spojrzał na zegarek. Za kwadrans druga.

Wtedy zadzwonił telefon.

Komisarzowi Sachsowi śniło się, że jest delfinem.

Młodym, zgrabnym delfinem pływającym w chłodnych szmaragdowych wodach morza wśród całego stada samiczek. On i one wywijali fikołki, przemykali blisko siebie, wyskakiwali zwinnie ponad lśniącą w słońcu taflę wody i z powrotem zanurzali się w toni. Pocierali się grzbietami i brzuchami w radosnym i pożądliwym tańcu.

Chcę tu zostać na zawsze, pomyślał. Chcę do końca życia być zwinnym delfinem otoczonym lubieżnymi samiczkami.

Dzwonek telefonu niczym ostrze piły przeszył mu kręgosłup i mózg. Chwycił za słuchawkę, nie otwierając oczu.

– Sachs.

– Pan komisarz?

– Hmm…

– Tu Wagner.

– Kto?

– Aspirant Wagner z Linzhuisen. Mam nocny dyżur i właśnie dostałem…

– Która godzina?

– Za siedem druga. Właśnie dostałem informację… Mówiąc precyzyjnie, o pierwszej czterdzieści pięć… o martwej kobiecie.

Sachs otworzył oczy. Zaraz zamknął je znowu.

–Tak?

– To był mężczyzna. To znaczy ten, co dzwonił. Jego żona nie żyje… Hennan, tak się nazywa… Jaan G. Hennan. Mieszkają w Linden, więc pomyślałem sobie…

– Chwilę. Przejdę do innego aparatu.

Sachs wstał z łóżka i poczłapał do swojego pokoju. Sięgnął po słuchawkę telefonu stojącego na biurku.

– Mów dalej.

– Oczywiście zaraz wezwę lekarza i tak dalej, ale pomyślałem sobie, że najpierw uprzedzę pana komisarza.

– W porządku. Ale co się stało? Spróbuj się trochę uspokoić.

Wagner odchrząknął i zaczerpnął głęboko powietrza.

– Ona nazywała się Barbara Hennan. Oboje mieszkali przy Kammerweg, to chyba jest trochę dalej od centrum…

– W Linden, tak?

– Tak.

– Wiem, gdzie to jest.

– Oczywiście. No więc ten mężczyzna, Jaan G. Hennan, zdaje się, wrócił dosyć późno do domu… około wpół do drugiej czy jakoś tak… i znalazł swoją żonę w basenie.

– W basenie?

– Tak.

– Utopioną?

– Nie, przeciwnie.

– Przeciwnie? Co, u diabła, ma pan na myśli?

– Ona leżała… to znaczy leży na dnie, tak powiedział…

– I nie utopiła się?

– Nie. Widocznie w basenie nie ma wody.

Sachs spojrzał prosto przed siebie i zahaczył wzrok na oprawionym w ramki zdjęciu dwójki swoich dzieci wiszącym ponad biurkiem. Były bliźniakami, ale poza identycznym kolorem włosów i tymi samymi rodzicami różniły się wszystkim, czym tylko może się różnić dwoje ludzi.

– Nie ma wody?

– On tak twierdzi. Więc ona leży na dnie, według niego musiała tam spaść i się zabić.

Sachs zamyślił się.

– All right. Jakie dałeś mu wskazówki?

– Że ma zostać w domu i poczekać, aż przyjedziemy.

– Czy coś wskazuje na popełnienie przestępstwa?

– No… no nie, ale uważałem, że będzie najlepiej, jeśli…

– Jasne. Czy uzyskałeś od niego jeszcze jakieś informacje? Jakie robił wrażenie?

– Był chyba pijany.

– Ach tak. Jak bardzo?

– Nie wiem. Trudno powiedzieć, ale chyba dosyć… tak przypuszczam.

Sachs westchnął.

– Więc to mógł być głupi żart? Ktoś próbuje sobie z nas zakpić. Teoretycznie.

– Teoretycznie tak. Ale raczej nie patrzyłbym na to w ten sposób. Chyba niezależnie od wszystkiego musimy…

– Jasne. Jasne. Mówiłeś, że jaki to adres?

– Kammerweg cztery. Nazwisko Hennan.

Sachsowi udało się znaleźć jakiś długopis, więc zanotował to, co usłyszał.

– Widzimy się na miejscu za dziesięć minut – powiedział. – Jeśli dotrzesz tam pierwszy, poczekaj na mnie i nie wchodź sam. I zawiadom lekarza, z resztą się wstrzymajmy, dopóki nie sprawdzimy, jak sprawa wygląda. Zrozumiałeś?

– Tak jest – zapewnił Wagner.

– Doskonale. To do roboty! – rzucił Sachs i odłożył słuchawkę.

Wrócił do sypialni. Kiedy włączył nocną lampkę, aby zabrać swoje ubranie, jego żona Irene przewróciła się na drugi bok, mamrocząc coś przez sen. Przyjrzał się jej przez chwilę.

Faktycznie, pomyślał. Chyba trochę przypomina delfina. Przynajmniej z twarzy.

Chwycił ubranie, zgasił lampkę i bezszelestnie wymknął się do kuchni.

Aspirant Wagner nie dotarł jeszcze na miejsce, ale lekarz sądowy Santander już tam był. Kiedy Sachs przedarł się przez niemal kompletnie zarośnięty ogród, ujrzał go pogrążonego w rozmowie z postawnym mężczyzną około pięćdziesiątki, który stał obok leżaków na brzegu basenu.

Widział ich obu bardzo wyraźnie już z daleka, ponieważ cały teren wokół basenu był oblany światłem. Spora liczba reflektorów umieszczonych na drzewach była włączona i kiedy komisarz wyłonił się z ciemności, lekarz lekko drgnął; wyglądał na niemal wystraszonego. Sachs przez chwilę miał wrażenie, że trafił na plan zdjęciowy jakiegoś filmu, i wcale niełatwo mu było pozbyć się tego uczucia, mimo że Santander, rozpoznawszy go, przywitał go szerokim uśmiechem. Zaraz przedstawił go barczystemu mężczyźnie.

– Witam – powiedział gospodarz, wyciągając do niego rękę. – Nazywam się Hennan. Jaan G. Hennan. Tam, na dole, leży moja żona.

Wskazał dłonią, w której między palcem wskazującym a środkowym trzymał cienkie, czarne cygaro. W drugiej ręce miał szklankę. Sachs podszedł na brzeg basenu i spojrzał w dół.

Na dnie pustego i nadspodziewanie głębokiego zbiornika, kilka metrów od frontowej ściany, leżało na brzuchu kobiece ciało. Denatka miała na sobie jednoczęściowy kostium kąpielowy w czerwonym kolorze, ręce były rozrzucone pod dziwnym kątem, a pod jej głową utworzyła się niewielka kałuża krwi, ostro kontrastująca z białymi kafelkami. Włosy były również czerwonawe, ale o nieco jaśniejszym odcieniu. Sachs ani przez chwilę nie wątpił, że kobieta nie żyje, mimo że dzieliła go od niej odległość piętnastu do dwudziestu metrów.

– Jak można zejść na dół? – spytał.

– Tam są schodki – wskazał Santander. – Obejrzałem ją powierzchownie – wyjaśnił, poprawiając ciężkie okulary w rogowej oprawie. – Wygląda na to, że było tak, jak mówi pan Hennan. Ona musiała tam spaść i… zabiła się na miejscu.

Sachs kilkakrotnie przeniósł spojrzenie z lekarza na męża ofiary, który odstawił szklankę.

– O której pan ją znalazł? – spytał komisarz.

Hennan spojrzał na swój złoty zegarek.

– Dobrą godzinę temu – stwierdził. – Wróciłem do domu i nigdzie jej nie było, więc wyszedłem na dwór i… no tak…

Rozłożył ręce w niejednoznacznym geście. Obrócił się i przez chwilę patrzył na ciało na dnie pustego basenu. Sachs zaś próbował nawiązać kontakt wzrokowy z Santanderem, ten jednak sięgnął po swój kuferek lekarski i wyjmował z niego jakieś instrumenty.

– To jest po prostu zbyt straszne – odezwał się znowu Hennan i zaciągnął się dymem z cygara. – Zbyt potworne.

Sachs pokiwał głową, starając się jednocześnie wyrobić sobie o nim zdanie. Mężczyzna był wyraźnie wstawiony, ale jednocześnie starał się zachować kontrolę i dystans, co w zaistniałych okolicznościach wydawało się wręcz absurdalne. Jakby chodziło o chorego psa czy coś w tym rodzaju, a nie o zmarłą żonę. Był ubrany w jasne lniane spodnie i niebieską koszulę z krótkimi rękawami wyrzuconą swobodnie na wierzch. Miał bose stopy. Pewnie zanim zaczął szukać żony, zdjął buty i skarpetki, domyślił się Sachs.

Ładnie opalony i wysportowany. Ciemne, lekko szpakowate, krótko obcięte włosy, które nie wyglądały bynajmniej na przerzedzone. Mocna twarz o szerokich ustach i bardzo głębokich oczodołach.

– Jak się pan czuje?

Hennan zdawał się rozważać kilka możliwych odpowiedzi, zanim się odezwał.

– Sam nie wiem – rzekł. – Niestety nie jestem do końca trzeźwy.

Sachs znowu pokiwał głową.

– Ale chyba przeżyłem szok… czy coś w tym rodzaju.

– Reakcja zwykle pojawia się dopiero później – wtrącił lekarz. – Musi upłynąć trochę czasu.

– Oczywiście będę musiał zadać panu wiele pytań – oznajmił komisarz. – Proponuję jednak, abyśmy poczekali na mojego kolegę, który powinien tu być lada chwila.

– Dlaczego musi pan…? – zaczął Hennan, lecz Sachs przerwał mu szybko.

– Choć wygląda to na wypadek, nie możemy rzecz jasna wykluczyć, że mamy do czynienia z czym innym.

– Z czym innym? – powtórzył Hennan, ale odpowiedź chyba nasunęła mu się zaraz sama. – Ma pan na myśli…?

– Właśnie – odparł Sachs. – Nigdy nie wiadomo. O, proszę, mamy już naszego aspiranta!

Aspirant Wagner wyłonił się z ciemności i przywitał wszystkich. Komisarz odnotował, że jego mundur wygląda tak, jakby dziesięć minut wcześniej wyszedł spod igły.

– Zadzwoniłem do Maardam i poprosiłem o wsparcie – powiedział Santander. – Może zanim przyjadą, ma pan ochotę zejść na dół i sam rzucić okiem?

Sachs zastanowił się chwilę.

– Nie – zdecydował. – Poczekam. Ale proszę zabrać ze sobą aspiranta Wagnera, ja w tym czasie porozmawiam z panem Hennanem.

Jeśli znajdą się podstawy, by przypuszczać, że mają do czynienia z przestępstwem, wtedy sprawę i tak przejmie policja kryminalna z Maardam, pomyślał. A młode oczy Wagnera są i tak lepsze od moich starych, uznał.

Lekarz wraz z aspirantem ruszyli w stronę drabinki po przeciwległej stronie basenu, Sachs natomiast wskazał ręką na leżaki. Hennan skinął głową nieco nieobecny, po czym obaj usiedli. Komisarz wyjął notes.

– Zadam panu kilka pytań – zaczął. – To rutynowe postępowanie. Taki mamy obowiązek, proszę więc nie brać tego do siebie.

– Rozumiem – odpowiedział Hennan i zapalił cygaro, które właśnie zgasło.

– Pana pełne nazwisko?

– Jaan Genser Hennan.

– A pańskiej żony?

– Barbara Clarissa Hennan.

– Nazwisko panieńskie?

– Delgado.

– Wiek?

– Skończyłaby… skończyłaby trzydzieści pięć lat w sierpniu.

– Czyli była nieco młodsza od pana?

– Piętnaście lat. Co to ma wspólnego ze sprawą?

Sachs wzruszył ramionami.

– Prawdopodobnie nic. Mieszkacie tutaj?

– Oczywiście.

– Dzieci?

– Nie mamy.

– Ładne miejsce. Od jak dawna tu mieszkacie?

Hennan zaciągnął się cygarem i zaczął bawić się szklanką, nie podnosząc jej do góry.

– Wynajmujemy ten dom. Moja żona jest… była… Amerykanką. Przez wiele lat mieszkaliśmy w Denver, wiosną sprowadziliśmy się tutaj.

– Pan pochodzi stąd?

– Urodziłem się i wychowałem w Maardam.

– Rozumiem. Czym się pan zajmuje?

– Mam firmę importową.

– Gdzie?

– Tu, w Linden. Na razie tylko niewielkie biuro przy Aldemarckt.

– Co pan sprowadza?

– Różne rzeczy. To, co się opłaca, głównie elektronikę z południowo-wschodniej Azji. Podzespoły do urządzeń muzycznych, minikomputery i temu podobne.

Sachs pokiwał głową, uznając, że jako informacje wstępne to w zupełności wystarczy.

– Proszę opowiedzieć, co się stało dzisiejszej nocy.

Hennan założył nogę na nogę i jakby się zawahał.

– Nie ma wiele do opowiadania – stwierdził. – Jak już mówiłem, przyszedłem do domu i znalazłem ją tam, na dole…

– Czy zanim zadzwonił pan na policję, zszedł pan na dno basenu i sprawdził, czy żona nie żyje?

– Tak, oczywiście. Sprawdziłem nawet puls, chociaż i tak nie miałem nadziei, bo była już całkiem zimna.

– Czy lekarz wspominał panu, jak długo żona może tam leżeć?

– Twierdzi, że kilka godzin.

– Co według pana się zdarzyło?

Hennan ze zdziwieniem uniósł brwi i przez kilka sekund przyglądał się komisarzowi.

– To raczej dosyć oczywiste. Spadła na dno… albo skoczyła.

– Skoczyła? Chce pan przez to powiedzieć, że odebrała sobie życie? Dlaczego pan tak sądzi…?

– Wcale tak nie sądzę! – przerwał mu ze wzburzeniem Hennan. – Niech pan uważa, co pan mówi, człowieku! Moja żona leży tam martwa, a ja nie zamierzam wysłuchiwać bzdur, że zrobiła to specjalnie… to nie wchodzi w rachubę. To jest kompletnie wykluczone, słyszy pan?

– Słyszę – zapewnił Sachs. – Myślę jednak, że to trochę dziwne, że mogłaby…

– W basenie nie ma wody – powiedział z wściekłością Hennan. – Chyba zdążył pan to zauważyć?

Sachs splótł dłonie na swoim prawym kolanie i zrobił krótką przerwę.

– Co chce pan przez to powiedzieć?

– Że ona o tym zapomniała.

– O czym zapomniała?

– Że wczoraj spuściłem wodę z basenu.

– Aha.

– Aha? Co to ma znaczyć?

– Spuścił pan wodę z basenu, powiada pan. A dlaczego?

Hennan prychnął i wobec ignorancji komisarza pokręcił głową w melodramatycznym geście.

– Dlatego że od czasu do czasu trzeba to zrobić. Basen wymaga pewnych napraw. Jutro przychodzą fachowcy… właściwie dzisiaj.

Spojrzał na zegarek. Sachs zrobił to samo.

Za dziesięć trzecia nad ranem.

– Czyli opróżnił pan basen z wody. A pańska żona zapomniała, że jest pusty, i wskoczyła do niego. Tak pan to widzi?

– A jak inaczej można to widzieć?

Sachs ponownie odczekał kilka sekund, usiłując ocenić stopień prawdopodobieństwa teorii Hennana.

– Ale równie dobrze mógł ją tam ktoś zepchnąć – powiedział potem. – Na przykład pan.

Twarz Hennana zmieniła kolor.

– Do jasnej cholery, przecież ja od przedpołudnia byłem w Linden – rzucił.

– W swoim biurze?

– Tak. Rano spuszczałem wodę, to zawsze trwa kilka godzin. W pracy byłem zaraz po jedenastej, o ile dobrze pamiętam.

– A żona?

– Wcześnie rano pojechała do Aarlach. Chciała poszukać jakiegoś zestawu porcelany… jesteśmy kolekcjonerami. Miała nadzieję, że natrafi na coś ciekawego w Hendermaag’s.

– W Hendermaag’s? – powtórzył Sachs, który też miał bzika na punkcie porcelany.

– Tak. Jestem już tym trochę zmęczony, komisarzu. Wracam do domu i znajduję żonę martwą, a kiedy wzywam policję, pan zaczyna mnie przesłuchiwać, jakbym…

– Jakby co?

– Jakbym to ja był podejrzany. Szczerze przyznaję, że nigdy nie miałem specjalnego zaufania do władzy porządkowej, ale to tutaj przechodzi wszelkie…

– Proszę się tak nie gorączkować – przerwał mu Sachs. – Niech pan nie bierze tego do siebie. Przecież mówiłem panu, że to rutynowe postępowanie. Jeszcze tylko kilka pytań i zostawię pana w spokoju. Gdzie pan był dzisiaj wieczorem?

Hennan dał wyraz swojemu niezadowoleniu, przez chwilę milcząc i paląc cygaro. Komisarz patrzył na niego i cierpliwie czekał.

– Jak już wcześniej wyjaśniłem, po skończonym dniu pracy poszedłem coś zjeść. Tak się umówiliśmy z żoną, ponieważ ona nie wiedziała, o której wróci z Aarlach, ale na pewno nie na tyle wcześnie, by zdążyć coś ugotować.

– Czy kontaktował się pan z nią w ciągu dnia?

– Nie.

– A wieczorem?

Hennan pokręcił przecząco głową.

– Ani razu przez cały dzień?

– Nie. Po południu zadzwoniłem do domu, ale nikt nie odebrał.

– O której to było?

– Chyba między piątą a wpół do szóstej.

– Czyli nie wie pan, kiedy pańska żona wróciła z tej wyprawy do Aarlach?

– Nie mam pojęcia – odpowiedział Hennan, nadal obracając szklankę w dłoni. – Nie mam bladego pojęcia.

Sachs postanowił zmienić temat.

– Wyjątkowo duży basen – stwierdził.

Gospodarz potaknął od niechcenia głową i bąknął coś pod nosem.

– I głęboki. Ta wieża do skoków też nie jest typowa, prawda?

– To już sprawa tego, kto wybudował to szataństwo – rzucił Hennan.

– Co pan ma na myśli?

– No, właściciela tej budy. Jego żona uprawiała skoki do wody. Więc podarował jej ten przeklęty basen… i tę wieżę… w prezencie ślubnym. Moja żona…

– Tak?

– Moja żona też lubiła nurkować. Wie pan, ile wynosi odległość do dna od szczytu wieży?

Sachs pokręcił głową i nagle poczuł ciarki na plecach, gdy spojrzał w górę na oślepiająco białą betonową konstrukcję.

– Czternaście metrów! Dziesięć plus cztery! Czternaście metrów, wyobraża pan sobie? Nic dziwnego, że się zabiła.

Komisarz zamknął notes i się wyprostował.

On ma rację, pomyślał. Nic dziwnego, że się zabiła.

W mroku ogrodu rozległy się kroki, ale zanim wyłoniła się z niego ekipa z Maardam, Sachs zdążył zadać jeszcze jedno pytanie:

– Ale że ona tego nie zauważyła? – rzucił. – Że w basenie nie ma wody?

Hennan zdawał się nie być zdecydowany, czy ma odpowiedzieć, czy nie.