Historia pami\u0119ta g\u0142\u00f3wnie bohater\u00f3w. Wielkie postacie.\nPrze\u0142omowe wydarzenia. Gorzej odchodzi si\u0119 z \u015bwiadkami, zwyk\u0142ymi lud\u017ami, kt\u00f3rzy\nmieli to nieszcz\u0119\u015bcie, aby \u017cy\u0107 w danej chwili. <\/p>\n\n\n\n
Takim \u015bwiadkiem powolnej faszyzacji Rumunii by\u0142 Mihail\nSebastian. Cho\u0107 \u201eOd dw\u00f3ch tysi\u0119cy lat\u2026\u201d jest napisane w formie dziennika, jest\nto powie\u015b\u0107. Doszukiwanie si\u0119 prawdziwo\u015bci zdarze\u0144, jest o tyle frapuj\u0105ce, co\nz\u0142udne w meandrach rumu\u0144skiej polityki lat 30. <\/p>\n\n\n\n
Mihail pisze o m\u0142odym, dopiero wkraczaj\u0105cym w doros\u0142o\u015b\u0107\nstudencie \u017cydowskiego pochodzenia. Uczelnia jest pierwszym miejscem, w kt\u00f3rym\ndo\u015bwiadcza rodz\u0105cych si\u0119 faszystowskich postaw. Naloty student\u00f3w, kt\u00f3ry bij\u0105\n\u017byd\u00f3w lub wygl\u0105daj\u0105cych na \u017byd\u00f3w. Ciche przyzwolenie w\u0142adz uczelni na takie\ndzia\u0142ania. Dalej jest tylko gorzej, to postawy, kt\u00f3re znamy r\u00f3wnie\u017c z naszej\nhistorii. Wybijanie okien w sklepach, terror i represje. <\/p>\n\n\n\n
Jednak nasz narrator stara si\u0119 pochodzi\u0107 do wszystkiego na\nch\u0142odno, mimo \u017ce dotyka go to bezpo\u015brednio. Stara si\u0119 pozostawa\u0107 neutralny, nie\nanga\u017cowa\u0107 si\u0119 w sp\u00f3r. Prowadzi ze sob\u0105 dyskusj\u0119, czy ma obowi\u0105zek do tego, aby\nzabiera\u0107 jakiekolwiek stanowisko. Czy mo\u017ce sobie pozwoli\u0107 na luksus\nnieuczestniczenia? Pocz\u0105tkowo wydaje si\u0119 by\u0107 przekonany do tego, \u017ce nie jest to\njego sprawa. Czas udowadnia jednak, \u017ce nie mo\u017cna uciec od takich spraw. I\nhistoria lubi si\u0119 upomina\u0107 o ka\u017cdego. <\/p>\n\n\n\n
\u201eOd dw\u00f3ch tysi\u0119cy lat\u2026\u201d to nie tylko przejmuj\u0105cy obraz\nrodz\u0105cych si\u0119 postaw faszystowskich. To r\u00f3wnie\u017c zapis codziennego \u017cycia, w mimo\nwszystko, pi\u0119knych latach 30. W kt\u00f3rych kraj si\u0119 modernizuje. Nasz narrator w\nko\u0144cu zostaje architektem i r\u00f3wnie\u017c przyczynia si\u0119 do unowocze\u015bnienia.\nPojawiaj\u0105 si\u0119 nowe idee, pomys\u0142y buzuj\u0105 \u2013 wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce \u015bwiat zmierza ku\nlepszemu. <\/p>\n\n\n\n
Jednak nie dajmy zwie\u015b\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce znamy ju\u017c t\u0119\nhistori\u0119. Jest w powie\u015bci Mihaila co\u015b niezwykle czu\u0142ego. W spojrzeniu\nnarratora. W jego obserwacjach. Pisze pi\u0119knie i plastycznie, mimo otaczaj\u0105cego\ngo z\u0142a. <\/p>\n\n\n\n
Niestety, wszyscy wiemy, co dzieje si\u0119 po zamkni\u0119ciu\nksi\u0105\u017cki. Opisane w niej postawy nie wygasaj\u0105, wr\u0119cz przeciwnie tylko\nprzybieraj\u0105 na sile. Mimo, \u017ce to ksi\u0105\u017cka sprzed ponad 80 lat, nadal uderza jej\naktualno\u015b\u0107. <\/p>\n\n\n\n
Mihail Sebastian \n\u201eOd dw\u00f3ch tysi\u0119cy lat\u2026\u201d \nT\u0142um. Dominik Ma\u0142ecki \nWydawnictwo Ksi\u0105\u017ckowe Klimaty <\/pre>\n\n\n\n