Colson Whitehead wybra\u0142 do\u015b\u0107 trudn\u0105 drog\u0119. Chce opowiada\u0107 o trudnych tematach w historii Stan\u00f3w Zjednoczonych w lekkiej i zbeletryzowanej formie. I tak pierwsza powie\u015b\u0107, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 w Polsce \u2013 \u201eKolej podziemna\u201d by\u0142a pr\u00f3b\u0105 (znakomit\u0105!) opowiedzenie o ruchu abolicjonist\u00f3w w konwencji powie\u015bci retro sci-fi.<\/p>\n
\u201eMiedziaki\u201d r\u00f3wnie\u017c swoje \u017ar\u00f3d\u0142o maj\u0105 w tragicznej historii wi\u0119zienia stanowego dla m\u0142odocianych przest\u0119pc\u00f3w. Nie jest to ksi\u0105\u017cka trudna, ale ambitna i wymagaj\u0105ca skupienia. Whitehead opowiada histori\u0119 Elwooda, kt\u00f3ry w wyniku w\u0142asnej naiwno\u015bci i zbiegu niefortunnych wypadku trafia do poprawczaka. To opowie\u015b\u0107, kt\u00f3ra ma przywr\u00f3ci\u0107 godno\u015b\u0107 i uchroni\u0107 od milcz\u0105cego pomijania wszystkie ofiary, kt\u00f3re przesz\u0142y przez ten system.<\/p>\n
\u017badne wi\u0119zienie czy poprawczak, to nie jest miejsce, kt\u00f3re ma faktyczne zadanie poprawy zachowania. To opresyjne narz\u0119dzie kontroli, kt\u00f3re d\u0105\u017cy do z\u0142amania cz\u0142owieka. Nie inaczej jest w Miedziaku, kt\u00f3ry jako g\u0142\u00f3wny cel postawi\u0142 sobie maksymalizacj\u0119 zysku z pracy swoich podopiecznych. A przy okazji zarz\u0105dzaj\u0105cy i pilnuj\u0105cy czerpi\u0105 z tego w\u0142asne, nie tylko finansowe korzy\u015bci. Przemoc nie jest \u015brodkiem do celu, jakkolwiek chorym i nie przystaj\u0105cym, a celem w samym sobie. Opuszczaj\u0105c mury takiej plac\u00f3wki jest si\u0119 naznaczonym na ca\u0142e \u017cycie.<\/p>\n
Whitehead nie oskar\u017ca, ale jest wyrzutem sumienia, szczeg\u00f3lnie bia\u0142ej klasy \u015bredniej. Kataloguje i opisuje problemy, kt\u00f3re nigdy nie powinny mie\u0107 miejsca. Nie chce, aby pami\u0119\u0107 o nich rozmy\u0142a si\u0119, tym bardziej, aby kiedykolwiek pope\u0142niono podobne b\u0142\u0119dy. Przejmuj\u0105ce jest to, \u017ce wydarzenia opisane w ksi\u0105\u017cce maj\u0105 miejsce wcale nie tak dawno. Wci\u0105\u017c padaj\u0105 s\u0142owa, \u017ce czarnosk\u00f3rzy s\u0105 takimi samymi obywatelami i maj\u0105 takie same prawa, a jednak segregacja rasowa nadal ma si\u0119 dobrze.<\/p>\n
Historia Elwood opowiedziana jest bez zb\u0119dnych fajerwerk\u00f3w. Whitehead nie bawi si\u0119 w awangardowe pisarstwo, chce dotrze\u0107 t\u0105 histori\u0105 do serc. Nie tworzy ckliwej opowiastki, kt\u00f3ra ma zbudzi\u0107 z\u0142y. I mimo wszystko nie epatuje r\u00f3wnie\u017c brutalno\u015bci\u0105. Tylko dzi\u0119ki empatii b\u0119dziemy w stanie zmieni\u0107 ten \u015bwiat. Tak jak Elwood uwierzy\u0142 w s\u0142owa Martina Luthera Kinga, tak zdaje si\u0119, wierzy ca\u0142y czas Whitehead, \u017ce jeszcze jeste\u015bmy w stanie co\u015b zmieni\u0107.<\/p>\n
<\/p>\n
Colson Whitehead\r\n\u201eMiedziaki\u201d\r\nt\u0142um. Robert Sud\u00f3\u0142\r\nWydawnictwo Albatros<\/pre>\n