Petra Soukupova

Czeska prozaiczka i scenarzystka, jedna z najciekawszych osobowości polskiej sceny literackiej i kulturalnej. Uznawana jest za specjalistkę od małych dramatów codzienności, rodzinnych uwikłań i wspaniałych, choć surowych kreacji bohaterów, o których bezradności wobec życia potrafi opowiadać z czułością, lecz bez cienia sentymentalizmu. Za swoje scenariusze i książki Petra Soukupová była wielokrotnie doceniana branżowymi nagrodami, m.in. nagrodą Magnesia Litera, nagrodą Jiřiego Ortena.

Petra Soukupová urodziła się w 1982 r. w miejscowości o wdzięcznej nazwie Česká Lipa, gdzie w miejscowym szpitalu jako położnik pracował kolega jej matki. To właśnie po nim pisarka dostała imię (nazywał się Petr) i choć kiedyś miało do rodziców pewien żal, o to że przez 9 miesięcy nie zdołali wymyślić dla niej nic innego, w końcu przyzwyczaiła się do swojego imienia. Pisarka zarzeka się, że miała całkowicie standardowe, pozbawione specjalnych dramatów i traum dzieciństwo, a jej literackie zainteresowanie rodzinnymi relacjami nie ma podłoża autobiograficznego. Jako dziecko uwielbiała rysowanie i marzyła o zawodzie ilustratora, jednak by te dziecięce marzenia uczynić zawodem, jak sama przyznaje, zabrakło jej talentu. Również o napisaniu książki Petra Soukupová myślała już w dzieciństwie. W szkole podstawowej popełniła nawet kilka opowiadań oraz od piątej klasy, choć nieregularnie, prowadziła dziennik.

Całe jej życie związane jest z Pragą, gdzie dorastała i mieszka do dziś z córeczką. Jedynym wyjątkiem był wyjazd pisarki do Brna na studia. Bohemistyka, którą studiowała na tamtejszym uniwersytecie, jednak szybko ją rozczarowała i Petra Soukupová wróciła do Pragi, by zacząć naukę na wydziale scenopisania i dramaturgii FAMU (Wydział Filmowy i Telewizyjny Akademii Sztuk Scenicznych w Pradze), którą ukończyła w 2008 r.

Początki kariery Petry Soukupovej

Premiery swojej pierwszej książki Petra Soukupová doczekała się jeszcze jako studentka. W 2007 r. do księgarń trafiła jej debiutancka powieść Nad morze, za którą otrzymała w 2008 nagrodę Jiřiego Ortena. O młodej autorce zaczęło być w Czechach głośno, a każdy kolejny tytuł sygnowany jej nazwiskiem stawał się w jej rodzinnym kraju bestsellerem. Za swoją drugą fabułę pt. Zniknąć Petra Soukupová została doceniona w 2010 r. najważniejszą czeską nagrodą literacką, Magnesia Litera. Sukcesy odnosiła również jako scenarzystka; jej scenariusz Na krótko zdobył trzecie miejsce w konkursie Cena Sazky za niezrealizowany scenariusz, zaś scenariusz powstały na bazie debiutanckiego Nad morze otrzymał pierwszą nagrodę Fundacji RWE & Barrandov oraz dofinansowanie na realizację. Film ma reżyserować Karin Babinská.

Petra Soukupová po polsku

Do tej pory polskiego przekładu doczekały się zaledwie cztery książki pisarki: Zniknąć (2012), Bercik i niuniuch (2015), Pod śniegiem (2016) i Najlepiej dla wszystkich (2019), wszystkie nakładem, specjalizującego się w literaturze naszych południowych sąsiadów, wydawnictwa Afera, którego założycielka jest równocześnie autorką wszystkich tłumaczeń w nim publikowanych. Można mieć nadzieję, że pojawianie się w naszych księgarniach kolejnych tomów prozy Soukupovej tj. Marta w roku intruza, Kto zabił Śnieżka? czy Klub dziwnych dzieci, jest jedynie kwestią czasu.

Petra Soukupová i Zniknąć

Jako pierwszy Julia Różewicz z wydawnictwa Afera zdecydował się zaproponować polskiemu czytelnikowi tom Zniknąć. Petra Soukupová łączy w nim trzy przejmujące na wskroś nowele, koncentrujące się wokół dziecięcych bohaterów, wykreowanych z niezwykłym talentem i wyczuciem. To kawałek świetnie napisanej i mocnej prozy, poruszającej najtrudniejsze i najintymniejsze, bo dotyczące rodziny, tematy. Choć język autorki jest wyjątkowo oszczędny, za jego pomocą bezbłędnie porusza emocje odbiorców. Nic więc dziwnego, że za Zniknąć Petra Soukupová dostała Magnesia Litera.

Petra Soukupová, Bercik i niuniuch

W ofercie wydawnictwa znalazła się również pierwsza książka pisarki dla dzieci pt. Bercik i niuniuch, napisana niedługo po pojawieniu się na świecie jej córeczki, Marli. Jednak choć ta pozycja przeznaczona jest dla młodych odbiorców, nie jest to książeczka; błaha opowiastka jakich wiele, lecz napisana z rozmysłem i poruszająca niełatwe sprawy poważna fabuła przeznaczona dla małych czytelników.

Pod śniegiem i Najlepiej dla wszystkich Petry Soukupovej

W 2016 r. na polskim rynku pojawiło się Pod śniegiem. Petra Soukupová powieść tę poświęca samym kobietom, trzem siostrom, które jadąc jednym samochodem do rodzinnego domu na urodziny ojca, nie są w stanie uniknąć konfrontacji. Historia tej śmieszno-gorzkiej podróży to bez wątpienia lektura obowiązkowa dla wszystkich miłośników dobrej literatury.

Także najnowsza powieść czeskiej prozaiczki doczekała się już polskiego wydania. W rewelacyjnym Najlepiej dla wszystkich Petra Soukupová snuje pełną cichego dramatyzmu opowieść o trudnych relacjach łączących 3 pokolenia. W poznaniu sytuacji i emocji każdego z nich pomaga narracja różnych punktów widzenia, której bez wątpienia autorka jest mistrzynią. Podobnie jak cała jej twórczość, również ta książka skupiona jest na codzienności i rodzinnym mikrokosmosie. Wydając Najlepiej dla wszystkich, Petra Soukupová potwierdziła bezsprzecznie swoją pozycję najważniejszego głosu młodego młodej czeskiej literatury.