George Orwell

  • George Orwell 
  • ebooki: EPUB, MOBI, PDF 
  • audiobooki 
  • synchrobooki 
  • Wyczyść

Zmarły w 1950 r. brytyjski pisarz, poeta i publicysta. Jako ochotnik walczył po stronie republikańskiej w hiszpańskiej wojnie domowej. Zarówno jego prozę, jak i publicystykę wyróżnia inteligentny dowcip, sprawność językowa oraz wyjątkowa wrażliwość społeczna. Swoje najbardziej znane teksty publicystyczne oraz książki George Orwell poświęcił krytyce systemów autorytarnych i totalitarnych. Zasłynął jako demaskator mechanizmów zniewolenia jednostki przez władzę. Sam najczęściej deklarował się jako zwolennik socjalizmu demokratycznego. Jako jeden z nielicznych w 1944 r. otwarcie i publicznie krytykował rząd oraz elity swojego kraju za postawę wobec trwającego powstania warszawskiego. Dzięki takim książkom jak Folwark zwierzęcy i Rok 1984 George Orwell zapisał się trwale nie tylko w historii światowej literatury, ale i popkultury. Określenia orwellowski czy jak z Orwella weszło do języka potocznego, podobnie jak niektóre cytaty czy motywy (np. Wielki Brat) z jego najbardziej znanych tytułów.

George Orwell, a właściwie Eric Arthur Blair, urodził się w 1903 r. w Motihari w Indiach Brytyjskich jako środkowe dziecko i jedyny syn Richarda Walmesley Blaira, urzędnika kolonialnej administracji, i Idy Mabel Blair. Kiedy miał rok wraz z matką i siostrami wrócił do Anglii. Tu odebrał wykształcenie właściwe dla jego klasy społecznej (którą sam lubił określać jako niższą wyższą klasę średnią). Nauki pobierał w St. Cyprian’s, prywatnej szkole z internatem w Eastbourne, a następnie, dzięki stypendium, w ekskluzywnym Eton College. W 1922 r. rozpoczął służbę w Królewskiej Policji Imperialnej w Birmie, którą porzucił 6 lat później. Lata 1928–1929 spędził, dzięki wsparciu krewnej ze strony matki, w Paryżu, tam też zaczął pisać oraz publikować swoje pierwsze artykuły. Po powrocie do Anglii kilka lat spędził głównie w domu rodziców w Southwold. Na początku lat 30-tych próbowała swoich sił jako nauczyciel najpierw w Hawthorns High School, a od 1933 r. w Frays College.

Pierwsze książki George’a Orwella

Po ciężkim zapaleniu płuc, które przebył w 1934 r. nigdy nie wrócił do nauczania. W 1933 r. opublikował, po raz pierwszy jako George Orwell, Na dnie w Paryżu i Londynie, swoją debiutancką autobiograficzną, książkę. Od tego momentu, ponieważ nigdy nie lubił swojego imienia, teksty podpisywał pseudonimem. W kolejnych latach pisarz imał się różnych zajęć zarobkowych, jednak nigdzie na zostawał na dłużej. Cały czas również pisał. Swoją drugą książkę wydał w 1934 r., w obawie przed procesem o zniesławienie, w Stanach Zjednoczonych. W powieści Birmańskie dni George Orwell opisał bowiem bardzo krytycznie brytyjskich kolonizatorów, zwracając uwagę na okrucieństwo, wyzysk i rabunkową politykę władz kolonialnych wobec rdzennej ludności Indii Brytyjskich.

Wojna domowa w Hiszpanii

W 1936 roku Orwell ożenił się Eileen O’Shaughnessy. W tym samym roku, realizując swoje wolnościowe i antyfaszystowskie ideały, pisarz wyruszył na Półwysep Iberyjski, by walczyć jako ochotnik po stronie sił republikańskich w hiszpańskiej wojnie domowej. Zaobserwowane z bliska okrucieństwo walk oraz sowieckich manipulacji w obozie lewicowym, zaowocowały utratą zaufania do jakiejkolwiek formy władzy. Rannemu Orwellowi ledwo udał się ujść z życiem z zasadzki zastawionej przez NKWD na politycznych przeciwników. Zbrodniczą rolę radzieckich sił specjalnych w hiszpańskim konflikcie opisał on w opublikowanej w 1938 r. autobiograficznej książce W hołdzie Katalonii.

George Orwell, Folwark zwierzęcy i Rok 1984

Po powrocie do kraju wciąż prowadził mocno nieuporządkowane życie, imając się różnych zajęć. Pracował m.in. dla BBC. Pod koniec II wojny światowej był korespondentem wojennym we Francji. W 1945 r. wydał George Orwell Folwark zwierzęcy, alegoryczną opowieść obnażającą mechanizmy rewolucji i konstytuowania się władzy totalitarnej. Ta swoista bajka polityczna postrzegana jest dziś jako klasyka i absolutny kanon światowej literatury XX w. Pisząc Folwark zwierzęcy, Orwell z zadziwiającą przenikliwością zidentyfikował i poddał analizie strukturę i skutki gwałtownego przewrotu społecznego.

Niedługo przed śmiercią schorowanego cierpiącego od 1938 r. na gruźlicę, pisarza ukazało się drugie jego dzieło, które zapewniło mu trwałe miejsce w ludzkiej pamięci. W śmiałej i nowatorskiej antyutopii zatytułowanej Rok 1984 George Orwell jeszcze raz podejmuje temat totalitaryzmu. W napawającej przerażeniem wizji społeczeństwa kontrolowanego przez Wielkiego Brata oraz Policję Myśli autor przestrzega przed okrucieństwem totalitarnych systemów władzy. Wiele wymyślonych przez pisarza na użytek tego utworu pojęć, tj. nowomowa, na stałe weszło do języka. W powieści Rok 1984 George Orwell opisał wiele zjawisk, które niepokojąco zaczynają przypominać niektóre elementy współczesnej rzeczywistości. Z tego powodu jest dość powszechnie uznawany za jednego z pierwszych twórców dostrzegających zagrożenie powszechnej inwigilacji elektronicznej.

Co oczywiste, w PRL książki Orwella były objęte zakazem druku i w polskim tłumaczeniu ukazywały się jedynie za granicą, a później w drugim obiegu. Pierwsze oficjalne polskie wydanie Roku 1984 i Folwarku zwierzęcego ukazało się w 1988 r.