Sprawiedliwy handel. Czy Fair Trade rzeczywiście zwalcza problem ubóstwa - Victor V Claar - ebook
Wydawca: Prohibita Kategoria: Specjalistyczne Język: polski Rok wydania: 2011

Sprawiedliwy handel. Czy Fair Trade rzeczywiście zwalcza problem ubóstwa ebook

Victor V Claar

(0)

Uzyskaj dostęp do tej
i ponad 16000 książek
od 6,99 zł miesięcznie.

Wypróbuj przez
7 dni za darmo

Ebooka przeczytasz w aplikacjach Legimi na:

e-czytniku kup za 1 zł
tablecie  
smartfonie  
komputerze  
Czytaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Liczba stron: 92 Przeczytaj fragment ebooka

Ebooka przeczytasz na:

Kindlu MOBI
e-czytniku EPUB
tablecie EPUB
smartfonie EPUB
komputerze EPUB
Czytaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Zabezpieczenie: watermark Przeczytaj fragment ebooka

Opis ebooka Sprawiedliwy handel. Czy Fair Trade rzeczywiście zwalcza problem ubóstwa - Victor V Claar

[font=verdana, geneva]Sprawiedliwy handel” zaczyna zajmować w świadomości społecznej podobne miejsce do tego, jakie zajmuje ekologia. Staje się dogmatem, z którym nie wypada się nie zgadzać i polemizować, tylko należy bezwzględnie przestrzegać i wspierać, najlepiej zakupując towary opatrzone etykietą FT. Współczesna kultura i massmedia nawołują do picia wyłącznie etycznej kawy, jak gdyby kawa pozbawiona certyfikatu „Sprawiedliwego Handlu” była kawą z gruntu nieetyczną. [/font]

[font=verdana, geneva] Idea Fair Trade’u jest coraz popularniejsza i zyskuje coraz większą rzeszę zwolenników. Również w Polsce, gdzie według badań, aż 65 proc. Polaków deklaruje chęć płacenia więcej za „etycznie pozyskiwane” produkty z krajów Trzeciego Świata. „Sprawiedliwy Handel” ma ambicje do bycia częścią współczesnej kultury; stąd mamy już m.in. Dzień „Sprawiedliwego Handlu”, czy specjalne sklepy wyłącznie z produktami tej marki. [/font]

[font=verdana, geneva] Czy „Sprawiedliwy Handel” potrafi spełnić swoją obietnicę poprawy jakości życia ubogich plantatorów kawy? Czy z gruntu szlachetne i szczere intencje uczestników wywołują zamierzone efekty czy przeciwnie; pogłębiają jedynie problem i bardziej szkodzą niż pomagają? Czy wreszcie sam termin „sprawiedliwy handel” nie jest semantycznym nadużyciem, zrównując wszystkie relacje handlowe odbywające się poza ruchem Fair Trade jako z gruntu niesprawiedliwe? [/font]

[font=verdana, geneva] Publikacja prof. Victora Claara jest odpowiedzią na powyższe pytania i wątpliwości. Lektura tej książki pozwala Czytelnikowi wyrobić sobie własną, niezależną opinię na temat tego, co kryje się za tą rosnącą w siłę ideą oraz odkryć co oprócz kawy kryje się w filiżance kawy „Sprawiedliwego Handlu”. [/font]

[font=verdana, geneva] Niniejsza książka rozpatruje ideę „Fair Trade” nie tylko ze strony celów deklarowanych, ale przede wszystkim dokonuje rachunku ekonomicznego oraz przedstawia skutki, jakie powoduje istnienie tej formy interwencjonizmu. Jakie one są i do czego one prowadzą dowiesz się sięgając po tę książkę.[/font]

Opinie o ebooku Sprawiedliwy handel. Czy Fair Trade rzeczywiście zwalcza problem ubóstwa - Victor V Claar

Cytaty z ebooka Sprawiedliwy handel. Czy Fair Trade rzeczywiście zwalcza problem ubóstwa - Victor V Claar

Podstawowe informacje o ziarnach: arabika i robusta Ogólnie rzecz biorąc, istnieją dwa gatunki kawy: arabska i kongijska. Łagodniejszą arabikę (kawę arabską) uprawia się na dużych wysokościach i ceni się ją za subtelny smak. Ponieważ sprzyjają jej duże wysokości, jest szczególnie popularna wśród narodów Ameryki Łacińskiej, w tym Kolumbii, Brazylii i Gwatemali. Arabika najlepiej przystosowana jest do produkcji o niewielkich rozmiarach, ponieważ otaczające tereny mogłyby utrudniać jej uprawianie i zbieranie na większych plantacjach.
Ziarna robusty (kawy kongijskiej) są bardziej gorzkie, jej rośliny są silniejsze (bardziej solidne) i mogą być uprawiane w znacznie szerszym zakresie różnego rodzaju obszarów. Są też bardziej odporne na owady i grzyby, które mogą zniszczyć uprawę, zawierają przy tym większą ilość kofeiny.
Do najważniejszych producentów kawy kongijskiej należą kraje Afryki i południowej Azji, takie jak Angola, Uganda i Wietnam, który niedawno wkroczył na arenę międzynarodową jako główny producent robusty.
Chociaż palenie – następny wymagany krok – mogłoby przypuszczalnie zapewnić znaczne dochody krajom eksportującym kawę, odbywa się ono dopiero po przybyciu tego towaru na rynki, na których będzie sprzedawana, ponieważ palenie przyspiesza proces starzenia się ziaren [9] .
Do tej pory widzieliśmy, że łatwo o duże wahania cenowe, kiedy zarówno producenci, jak i konsumenci nie są w stanie szybko odpowiedzieć na zmiany zachodzące po drugiej stronie rynku. Jednak największe wahania cenowe pojawiają się, kiedy podaż i popyt zmieniają się w tym samym momencie, ale w przeciwnym kierunku.
Mówiąc bardziej ogólnie, gdy biedne kraje bogacą się, rzadko cokolwiek zależy od tego, ile ust mają do wykarmienia, czy też od bogactwa zasobów naturalnych. Zamiast tego, na całym świecie, biedne kraje o różnej wielkości, klimacie i wyposażeniu w zasoby zaczynają się bogacić wraz ze wzrostem dwóch kluczowych czynników. Po pierwsze, kraje bogacą się, kiedy rozwija się ich kapitał ludzki. Kapitał ludzki jest określeniem, którego ekonomiści używają do opisywania wartości, którą posiadają mieszkańcy danego kraju dzięki zdobytemu doświadczeniu i wykształceniu. Nie ma na przykład wątpliwości, że niedawna eksplozja rozwoju gospodarczego w Indiach wynika w głównej mierze z wykształcenia – w tym znajomości języka angielskiego – ich mieszkańców. Po drugie, kraje bogacą się, kiedy gromadzą i inwestują w kapitał fizyczny: maszyny, narzędzia, infrastrukturę i inne urządzenia, które sprawiają, że efekt pracy każdej godziny fizycznej pracy staje się bardziej wartościowy.

Fragment ebooka Sprawiedliwy handel. Czy Fair Trade rzeczywiście zwalcza problem ubóstwa - Victor V Claar




Przedmowa

Na kartach Biblii i w dziejach Kościoła pojawia się pewien wspólny wątek: troska o biednych. Indywidualnie i zbiorowo wzywani jesteśmy do starań o polepszenie bytu ubogich. Stanowisko w tej sprawie ewoluowało w zależności od aktualnej sytuacji i zmian kulturowych. Wraz z nadejściem XXI wieku, nastąpiły zauważalne zmiany w podejściu amerykańskich chrześcijan do tego tematu.

Po II wojnie światowej, uczynków miłosierdzia dokonywały w Ameryce duże, scentralizowane organizacje. Zarówno przedsiębiorstwa, jak i pracownicy, ofiarowywali darowizny na konta lokalnych United Way, które zgodnie ze swoją strategią przydzielały te zasoby na non profitowe przedsięwzięcia. Członkowie kościoła sumiennie ofiarowywali datki, wysyłając je do krajowego urzędu kościelnego, by ten w imieniu wiernych zajął się koordynacją działalności. Najlepszym rozwiązaniem okazało się powierzenie tej pracy profesjonalistom. Jednak od tego czasu wiele się zmieniło.

Obecnie znacznej liczbie ludzi nie wystarcza udzielanie wsparcia finansowego w sposób bezosobowy. Potrzebują osobistego doświadczenia związku z tymi, którym pomagają. Compassion International rozwinęło model, który łączy dobroczyńców z konkretnym dzieckiem. Habitat for Humanity stworzyło formę pomocy, w której ochotnicy sami zakasują rękawy, budując domy dla ubogich. Kiva.com zaproponowała niedawno mikrofinansową usługę, umożliwiającą ludziom udzielanie pożyczek na małe przedsięwzięcia konkretnym osobom z krajów rozwijających się. Obserwujemy też eksplozję krótkich wyjazdów misyjnych sporej grupy amerykańskich wiernych.

Równolegle do tych zmian, narasta zainteresowanie wiedzą na temat wpływu naszych działań na gospodarkę, społeczeństwo i środowisko. Konsumpcjonizm postrzegany jest jako zagrożenie dla materialnej i duchowej jakości życia. W przeszłości chrześcijanie często organizowali się przeciwko postrzeganej zbiorowo i państwowo niesprawiedliwości, zaś obecnie ludzie są świadomi wpływu ich własnych decyzji gospodarczych na rozwój świata. Nasze zakupy i sposób w jaki ich dokonujemy, nieodzownie łączą się z rozwojem duchowym i chrześcijańskim świadectwem.

Fair Trade jest wyraźnym przejawem tego pragnienia, aby wpływać na świat poprzez osobiste decyzje gospodarcze. Biedni rolnicy i drobni wytwórcy żywności z krajów rozwijających się, godzący się na pewne społeczne i środowiskowe standardy, mogą otrzymać certyfikaty Fair Trade dla swoich produktów, których przyznawaniem zajmują się różne organizacje. Troskliwi i sprawiedliwi konsumenci z krajów rozwiniętych z chęcią płacą wyższą cenę za produkty Fair Trade, z myślą o polepszeniu warunków życia ich producentów.

Strategie typu Fair Trade rozwijały się od czasów II wojny światowej, jednak zainteresowanie nimi rozkwitło tak naprawdę w ciągu ostatnich dwudziestu lat. Organizacje religijne i grupy wyznaniowe, a w szczególności wspólnoty związane z Narodową Radą Kościołów, są gorącymi zwolennikami produktów tego typu. Na przykład w Kościele Prezbiteriańskim w Stanach Zjednoczonych, którego jestem członkiem, funkcjonuje Presbyterian Coffee Project, obejmujący również sprzedaż kakao i czekolady. Współpracuje on z Equal Exchange, dystrybutorem produktów Fair Trade. Zbory zachęcane są do promowania pochodzącej z takich upraw kawy wśród zrzeszonych w nich wspólnot oraz wśród swoich wiernych. Na stronie internetowej projektu Presbyterian Coffee Exchange (http://www.pcusa.org/coffee/) możemy przeczytać:

Uczestniczące w programie wspólnoty przyznają, że Presbyterian Coffee Project jest świetnym sposobem pomocy potrzebującym, który jednocześnie daje radość z poczucia bliskości oraz konsumpcji filiżanki doskonałej kawy. Fair Trade stanowi uzupełnienie zarówno naszych misji z rolnikami w Ameryce Łacińskiej, Afryce i Azji, jak i naszego zaangażowania w gospodarowanie środowiskiem naturalnym. Prezbiterianie zaręczają, że dzięki używaniu tej właśnie kawy w naszych wspólnotach, biurach i domach, rolnicy osiągną dochody pozwalające na wyżywienie rodziny, edukację dzieci oraz lepsze funkcjonowanie społeczeństwa. Ruch Fair Trade jest prostym rozwiązaniem, które oznacza wybór – całkiem dosłownie – między życiem a śmiercią drobnych producentów kawy.

Naczelnym przesłaniem tych programów jest poczucie osobistego związku wykształcane przez jego uczestników podczas zwalczania niesprawiedliwości. Trudno wątpić w to, że większość uczestników motywowana jest szczerą chęcią przekształcenia świata w taki sposób, by jednocześnie oddać cześć Bogu i pomóc biednym. Rzadko jednak pada pytanie o to, czy programy Fair Trade rzeczywiście spełniają ekonomiczne oczekiwania.

Jednym z problemów jest moralizatorski sposób przedstawiania tego zagadnienia. Kto odważyłby się optować za „Niesprawiedliwym Handlem”? Możemy również zapytać czym „sprawiedliwy” handel różni się od wolnego handlu. Jaką niesprawiedliwość koryguje handel „sprawiedliwy”? Wielu zwolenników tego ostatniego jako przykład niesprawiedliwości podaje dotacje dla rolników w bogatych krajach. Utrzymują one cenę krajowej produkcji na sztucznie niskim poziomie, co sprawia, że wyroby importowane z biednych krajów nie są w stanie z nimi konkurować. Inni ubolewają nad tym, że na wielu uprawach zbieraniem i wytwarzaniem zajmują się pracownicy przymusowi. Jednak z definicji wolnego handlu wynika, że jest on wymianą pomiędzy stronami, które są wolne od rządowej ingerencji (takich jak cła i dotacje) oraz jakiegokolwiek przymusu. Wzywanie do zniesienia dotacji i skończenia z pracą przymusową jest popieraniem par excellence wolnego handlu.

Często wśród zwolenników Fair Trade panuje przekonanie, że rynkowa wymiana powoduje, lub przynajmniej przyczynia się do biedy rolników. Pożądany jest bardziej sprawiedliwy system wymiany. Jednak analiza ekonomiczna jest bardziej skomplikowana. Jako uczniom Jezusa Chrystusa, powołanym do okazywania miłosierdzia i poszukiwania sprawiedliwości, nie wystarczą nam jedynie uczucia i dobre intencje. Musimy analizować nasze działania, by zobaczyć, czy pozwalają na osiąganie wyznaczonych celów. Jeśli nasze działania nie przynoszą zamierzonych skutków, ryzykujemy przewrotnym scenariuszem zaszkodzenia ludziom, którym chcieliśmy pomóc i to nawet jeśli wykazujemy osobistą solidarność z ich cierpieniem.

Przyglądając się ruchowi Fair Trade, spoglądamy na kwestię ekonomiczną. Co może wyniknąć z analizy ekonomicznej tego zjawiska? Victor Claar prezentuje nam podstawowe spostrzeżenia.

Michael W. Kruse

Autor bloga Kruse Kronicle

http://krusekronicle.typepad.com/http://krusekronicle.typepad.com/

Przewodniczący Rady Generalnej Zgromadzenia Misji Kościoła Prezbiteriańskiego

w Stanach Zjednoczonych.


Wstęp[1]

Kupno towarów oznaczonych mianem Fair Trade jest ostatnio prawdopodobnie najsilniejszą inicjatywą obliczoną na poprawę losu ubogich, która została szczególnie uznana przez wspólnotę chrześcijańską w znacznej części bogatych krajów Pierwszego Świata. Idea wszelako nie przyjęła się w równym stopniu we wszystkich odłamach chrześcijaństwa. Rozpowszechniła się szczególnie w głównych wyznaniach protestanckich, kościele katolickim oraz pomniejszych i nowo powstających ruchach religijnych. Chociaż trudno o podobieństwa między tymi trzema grupami, wydają się być zjednoczone w przekonaniu, że kupując produkty Fair Trade, ich wyznawcy skutecznie odmienią życie biednych na świecie. Należy też dodać, że oferując szeroki wybór towarów i usług, Fair Trade notuje swój największy rozwój, a ostatnio również sukcesy w produkcji, sprzedaży i marketingu kawy.

Idea przyświecająca zakupom towarów Fair Trade jest prosta – chodzi o współczucie. Bogaci konsumenci z Północy płacą trochę wyższą cenę za kawę, która otrzymała certyfikat poświadczający spełnienie norm Fair Trade od jednej z grup zrzeszonych w Fairtrade Labelling Organizations International (FLO). Poprzez kupno tej a nie innej kawy, konsumenci chcieliby zaangażować się w „świadomą konsumpcję”, używając rynku kawy jako sposobu głosowania za lepszym traktowaniem plantatorów kawy z Południa. Znak Fair Trade zaświadcza przede wszystkim, że posiadająca go kawa została wyprodukowana przez indywidualnych lub rodzinnych wytwórców – pracujących w spółdzielni – którzy mają zagwarantowaną cenę minimalną za swoje zbiory. Dla przykładu, producenci mytej arabskiej kawy (wysokiej jakości) oznaczonej naszą marką, mają obecnie gwarancję minimalnej ceny w wysokości 1,25 USD za funt plus dodatkowe 10 centów za funt jako „premia społeczna” przeznaczona na lokalną społeczność i projekty rozwoju biznesu, takie jak szkoły, urządzenia sanitarne czy opieka zdrowotna. Gdy cena kawy na rynkach światowych rośnie powyżej 1,25 USD za funt, rolnicy otrzymują cenę rynkową oraz premię społeczną. Gorszej jakości ziarna robusty objęte są tym samym programem, ale cena gwarantowana jest niższa.

Protestanci byli szczególnie aktywni w kupowaniu i promowaniu kawy Fair Trade poprzez swój udział w programie międzywyznaniowym zainicjowanym przez Equal Exchange, nastawioną na zysk palarnię i dystrybutora kawy Fair Trade z Massachusetts. Przez swój międzywyznaniowy program, Equal Exchange sprzedaje i dystrybuuje produkty wśród sieci związanych z nią protestanckich zborów. Uczestniczące w tym kościoły mogą kupować kawę od Equal Exchange po takiej samej cenie hurtowej, jaką płacą handlarze, a następnie sprzedawać ją członkom swojego kościoła. Zachęca się je również do podawania kawy pochodzącej z Equal Exchange podczas spotkań wiernych. W przypadku, z którym autor zetknął się osobiście, członkowie Global Outreach Committee biorą opłaty za reklamowanie kawy Fair Trade w cotygodniowych i comiesięcznych biuletynach, przyjmowanie zleceń na produkty Equal Exchange i umieszczanie w kościele co niedzielę koszyczka, z którego parafianie mogą swobodnie zakupić kawę i inne towary Equal Exchange. Na szczególne okresy Global Outreach Committee przygotowuje nawet nadające się na prezent zestawy.

Międzywyznaniowy program Equal Exchange jest rozległy i stale rośnie. Oto część listy jego obecnych protestanckich partnerów:

Church of the Brethren Coffee Project

Disciples of Christ Coffee Project

Lutheran World Relief Coffee Project

Mennonite Central Committee Coffee Project

Presbyterian Coffee Project

United Church of Christ Coffee Project

United Methodist Committee on Relief Coffee

Project Unitarian Universalist Service Committee Coffee Project

W lipcu 2005 roku ukazał się numer miesięcznika „Presbyterian Rekord”, wydawanego przez Prezbiteriański Kościół w Kanadzie, który w całości poświęcony został zagadnieniu Fair Trade. Wydanie zawierało artykuł wstępny zatytułowany „Zwariowali na punkcie ziaren: kawa Fair Trade jest dobra do ostatniej kropli” oraz krótki tekst kanadyjskiego dziennikarza, pisarza i mówcy Michaela Corena. Na stronie redakcyjnej David Harris stwierdził, że „nic nie usprawiedliwia braku poparcia dla ruchu Fair Trade”[2].

Tendencja do zakupów kawy Fair Trade zakorzeniła się również w kręgach katolickich. Philip Booth z Institute of Economic Affairs w Wielkiej Brytanii zauważył, że brytyjskie diecezje Arundel oraz Brighton uznały się w czerwcu 2005 roku za „diecezje Fair Trade”[4]. Strona internetowa diecezji szczyci się tym, że 47 jej parafii jest przesiąkniętych tą ideą i dodaje, że „sprawiedliwy handel może pomóc chrześcijanom w duchowym rozwoju”. Fair Trade rośnie w siłę także wśród katolików w Stanach Zjednoczonych. Przykładem może być Catholic Relief Services, które realizuje własne międzywyznaniowe partnerstwo z Equal Exchange.

Idea kawy Fair Trade jest szczególnie silna w ruchu wyłaniającego się kościoła w Stanach Zjednoczonych[5] . Podobnie inna znacząca postać wyłaniającego się kościoła, Shane Claiborne, broni Sprawiedliwego Handlu w wydanym przez Zondervan bestsellerze z 2006 roku The Irresistible Revolution: Living as an Ordinary Radical.

Aby przeczytać tę książkę w całości, kup ją w księgarni www.legimi.com.