Fundusze unijne i europejskie 2007-2013 dla mieszkańców obszarów wiejskich  - Anna Szymańska - ebook
Wydawca: Placet Kategoria: Specjalistyczne Język: polski

Fundusze unijne i europejskie 2007-2013 dla mieszkańców obszarów wiejskich ebook

Anna Szymańska

(0)

Ebooka przeczytasz na:

e-czytniku EPUB
tablecie EPUB
smartfonie EPUB
komputerze EPUB
Czytaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Zabezpieczenie: watermark Przeczytaj fragment ebooka

Opis ebooka Fundusze unijne i europejskie 2007-2013 dla mieszkańców obszarów wiejskich - Anna Szymańska

Starałam się maksymalnie prosto umożliwić wszystkim przyswojenie nowych zasad i funduszy – tu szczególnie funduszy dla wsi i obszarów wiejskich – nowych programów operacyjnych oraz wskazać sposoby poszukiwania dofinansowania dla projektów, a także “oswoić” wszystkich z “nowomową” eurobiurokratów. Sprawdziłam niejednokrotnie na osobach, które szkoliłam, jak rozumieją, np. “równość szans”? Otóż ile osób było na szkoleniu – tyle było definicji. A w rozumieniu UE to równość szans kobiet i mężczyzn w dostępie do pracy, wykształcenia, zarobków, polityki. Wyjaśniam to bardzo szczegółowo w rozdziale dotyczącym polityk horyzontalnych.
Ci, którzy czytali moje poprzednie książki trafią tu zapewne na powtórzenia. Jest to zabieg konieczny, ponieważ poradniki pisane są dla beneficjentów różnych sektorów, a nie wiem, czy i kto będzie chciał przeczytać wszystko co napisałam o funduszach.
Zapewne każdy sięgnie po tę książkę, która interesuje go najbardziej. W każdej kolejnej książce znajduje się coraz więcej aktualizacji, ponieważ proces programowania w Polsce jest jeszcze niedokończony (chociaż pierwsze wytyczne UE dotyczące nowego okresu finansowania ukazały się już w 2005 roku). Cóż, mamy tysiące “ważniejszych” spraw, niż programowanie wydatkowania wielkich pieniędzy.

Opinie o ebooku Fundusze unijne i europejskie 2007-2013 dla mieszkańców obszarów wiejskich - Anna Szymańska

Fragment ebooka Fundusze unijne i europejskie 2007-2013 dla mieszkańców obszarów wiejskich - Anna Szymańska






Anna Szymańska

Fundusze unijne i europejskie 2007-2013 dla mieszkańców obszarów wiejskich

Placet

Warszawa 2008


Skróty:

EBI Europejski Bank Inwestycyjny

EFGR Europejski Fundusz Gwarancji Rolnej

EFI Europejski Fundusz Inwestycyjny

EFOiGR Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnych

EFRR Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

EFRROW Europejski Fundusz Rolny Rozwoju Obszarów Wiejskich

EFS Europejski Fundusz Społeczny

EOG Europejski Obszar Gospodarczy

IZ Instytucja Zarządzająca

KE Komisja Europejska

KPSOW Krajowy Plan Strategiczny dla Obszarów Wiejskich

MEN Ministerstwo Edukacji Narodowej

MF Ministerstwo Finansów

MG Ministerstwo Gospodarki

MI Ministerstwo Infrastruktury

MKiDN Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

MNiSW Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego

MON Ministerstwo Obrony Narodowej

MPiPS Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej

MRiRW Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

MRR: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego

MS Ministerstwo Sprawiedliwości

MSiT Ministerstwo Sportu i Turystyki

MSP Ministerstwo Skarbu Państwa

MSWiA Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

MSZ Ministerstwo Spraw Zagranicznych

MŚ Ministerstwo Środowiska

MŚP małe i średnie przedsiębiorstwa

MZ Ministerstwo Zdrowia

NMF Norweski Mechanizm Finansowy

NSS Narodowa Strategia Spójności

OOŚ Ocena Oddziaływania na Środowisko

PO Program Operacyjny

PO IG Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

PO IiŚ Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko

PO KL Program Operacyjny Kapitał Ludzki

PO PT Program Operacyjny Pomoc Techniczna

PO RPW Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej

PO EWT Programy Operacyjne Europejska Współpraca Terytorialna

RPO Regionalny Program Operacyjny

SRK Strategia Rozwoju Kraju

SRR Strategia Rozwoju Rybołówstwa

SWW Strategiczne Wytyczne Wspólnoty

UE Unia Europejska

WPR Wspólna Polityka Rolna




Wstęp




„Co to jest wielbłąd? Koń zaprojektowany przez Komisję." 

Hans Friederichs




Teoretycznie Internet pełen jest informacji o funduszach pomocowych. Prawda zaś wygląda tak, że znaleźć rzetelną informację, całościową i wyczerpującą w jednym miejscu – jest rzeczą niemożliwą! Mimo, iż na informację o funduszach pomocowych i ich promocję przeznaczone są ogromne pieniądze i wyznaczono od początku osoby i instytucje odpowiedzialne za właściwy, pełny i rzetelny przepływ informacji.

W kraju za koordynację i nadzór nad realizacją działań komunikacyjnych dotyczących wsparcia dla obszarów wiejskich odpowiada Minister

Rolnictwa i Rozwoju Wsi, pełniący funkcję Instytucji Zarządzającej Programem. Odpowiednie departamenty, zgodnie z kompetencjami, odpowiadają za ogólną koordynację realizacji planu.

Za przekazywanie i dostarczanie informacji o programie do ogółu społeczeństwa i potencjalnych beneficjentów oraz podmiotów zaangażowanych w proces informowania o Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich – odpowiedzialne jest Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Instytucje, którym powierzono wdrażanie Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich, są odpowiedzialne za dostarczanie aktualnych, pewnych oraz szczegółowych informacji potencjalnym beneficjentom oraz podmiotom zaangażowanym w proces informowania o nim na poziomie regionalnym i lokalnym.

Podział kwoty przeznaczonej na działania Planu Komunikacyjnego dotyczącego wsparcia obszarów wiejskich na lata 2007–2013 wygląda następująco:

2007 – 20 000 000 euro

2008 – 6 000 000 euro

2009 – 6 000 000 euro

2010 – 6 000 000 euro

2011 – 6 000 000 euro

2012 – 6 000 000 euro

2013 – 10 000 000 euro


Na co wyda się 20 mln euro w roku 2007? Na jakie działania informacyjne? Nie mnie to sprawdzać. Wiem jednak, że zwykły, potencjalny beneficjent – mieszkaniec obszarów wiejskich – nie ma szans na samodzielne wyszukanie w jednym miejscu wszystkich potrzebnych informacji.

Ta książka ma przybliżyć mieszkańcom obszarów wiejskich fundusze pomocowe, z których będą mogli skorzystać w okresie 2007–2013.

Wbrew zapowiedziom Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, tworzenie, niezbędnych do korzystania z funduszy pomocowych UE, dokumentów na szczeblu krajowym nie jest jeszcze zakończone1.




1. CO TO SĄ FUNDUSZE UNIJNE, A CO EUROPEJSKIE, czyli jedna Europa, a fundusze różne




Wszyscy mamy świadomość jak bardzo potrzebne jest wsparcie naszym gminom, miasteczkom, wsiom. Bardzo często nie zdajemy sobie sprawy jak to działa? Jak to zrobić? Dlaczego i czy naprawdę jest to takie skomplikowane?

W Unii Europejskiej okresy budżetowe od 2000 roku są siedmioletnie, nie nazywają się budżetami, a raczej „perspektywą finansową" lub „ramami finansowymi". Mówimy więc o nowej perspektywie finansowej, czyli o ramach finansowych na lata 2007–2013. Jest to okres, w którym od początku do końca jesteśmy członkami Unii Europejskiej, dlatego współdecydujemy o podziale środków pomocowych.

W okresie 2007–2013 Polska będzie korzystała z dwóch funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności:

* Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego,

* Europejskiego Funduszu Społecznego,

* Funduszu Spójności,

oraz dwóch funduszy dla sektora rolnictwa i rybołówstwa:

* Europejskiego Funduszu Rolnego Rozwoju Obszarów Wiejskich,

* Europejskiego Funduszu Rybackiego.

Wydatkowanie funduszy strukturalnych w okresie 2007–2013 jest zaprogramowane w 22. Programach Operacyjnych:

* 6. Programach Operacyjnych „centralnych",

* 16. Regionalnych Programach Operacyjnych – „wojewódzkich".

Wydatkowanie funduszy dla rolnictwa i rybołówstwa w okresie 2007–2013 jest zaprogramowane w 2. Programach Operacyjnych:

* Programie Operacyjnym Rozwoju Obszarów Wiejskich,

* Programie Operacyjnym Rozwoju Rybołówstwa.



Podział funduszy europejskich

Źródło: opracowanie własne


Fundusze europejskie to: 

* Fundusze unijne:

* Fundusze strukturalne: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Europejski Fundusz Społeczny,

* Fundusz Spójności,

* Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich,

* Europejski Fundusz Rybacki,

* Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa, wspierający współpracę transgraniczną z krajami partnerskimi (Ukrainą, Białorusią i Obwodem Kaliningradzkim Federacji Rosyjskiej).

* Fundusze europejskie (ale nie unijne, ani strukturalne): * Mechanizm Finansowy EOG (Europejskiego Obszaru Gospodarczego),

* Norweski Mechanizm Finansowy,

Podstawą do wdrażania tych dwóch Mechanizmów Finansowych są dwie umowy podpisane przez Rząd RP z państwami–darczyńcami, tj. Norwegią, Islandią i Lichtensteinem: Memoranda o Porozumieniu (Memorandum of Understanding) w sprawie wdrażania Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz wdrażania Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

* Szwajcarski Mechanizm Finansowy (Memorandum Finansowe podpisano w lutym 2006 roku).


Polska w latach 2007–2013 będzie największym beneficjentem unijnej pomocy w całej Unii Europejskiej. Rolnikom przypadnie około 26 mld euro dopłat bezpośrednich, a pozostała kwota – około 4 mld euro – zasili m.in. programy rozwoju obszarów wiejskich.

Około 60 mld euro stanowić będą środki z funduszy strukturalnych.

W tym czasie zapłacimy do kasy UE około 21 mld euro obowiązkowej składki.

„Unia Europejska kosztuje każdego obywatela 26 centów dziennie. Z pewnością nie można powiedzieć, że to jest drogo" – powiedział na jednym ze spotkań Josep Borrell, przewodniczący Parlamentu Europejskiego. O te „niewielkie" sumy targowali się przez wiele miesięcy przywódcy unijnych państw. Doszli do porozumienia na szczycie UE, w grudniu 2005 roku, następnie rozpoczęły się negocjacje z Parlamentem Europejskim. Ostatecznie budżet UE na lata 2007–2013 opiewa na kwotę 864 mld euro.

Okres budżetowy UE (od 2000 roku) trwa 7 lat. Poprzednia „siedmiolatka" (2000–2006) dla Polski trwała od roku 2004 do końca roku 2006, rozpoczęła się bowiem od momentu akcesji (maj 2004) i powinna skończyć się wydatkowaniem prawie 12 mld euro. W obecnej siedmiolatce (2007–2013) Polsce przypadło z „unijnego tortu funduszowego" ponad cztery razy więcej środków! Wciąż trwają przygotowania do ich absorpcji, choć wytyczne do ich programowania są znane od końca 2005 roku. Dzięki naszej opieszałości – dzięki zajmowaniu się innymi sprawami – jesteśmy w „niedoczasie", jeśli chodzi o programowanie i prawdopodobnie wejdziemy w absorpcję funduszy z rocznym opóźnieniem, co wpłynie znowu negatywnie na jakość wniosków i dobre przygotowanie projektów.

Na realizację NSRO będzie przeznaczone średniorocznie (do roku 2015) około 9,5 mld euro, co odpowiada około 5% produktu krajowego brutto. Z tej sumy:

* 67,3 mld euro będzie pochodziło z budżetu UE,

* 13,2 mld euro z EFR-ROW,

* 0,7 mld euro z EFRyb,

* 4,3 mld euro – inne polityki,

* 11,9 mld euro z krajowych środków publicznych (w tym około 5,93 mld euro z budżetu państwa,

* około 6,4 mld euro zostanie zaangażowane przez podmioty prywatne.

Wydatki w ramach polityki spójności będą koordynowane z wydatkami przeznaczonymi na instrumenty strukturalne Wspólnej Polityki Rolnej oraz Wspólnej Polityki Rybackiej, a także programami europejskimi w sferze wzmacniania konkurencyjności. Łączna suma środków włączona w realizację działań rozwojowych, których głównym elementem będzie NSRO wyniesie ponad 107,9 mld euro, w tym 85,4 mld środków UE. Szczegółowy podział funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w Polsce w układzie poszczególnych Programów Operacyjnych kształtuje się następująco:

* PO Infrastruktura i Środowisko – 41,9% całości środków (27,9 mld euro),

* 16 Regionalnych Programów Operacyjnych – 24,9% całości środków (16,6 mld euro),

* PO Kapitał Ludzki – 14,6% całości środków (9,7 mld euro),

* PO Innowacyjna Gospodarka – 12,4% całości środków (8,3 mld euro),

* PO Rozwój Polski Wschodniej – 3,4% całości środków (2,3 mld euro),

* PO Pomoc Techniczna – 0,8% całości środków (0,5 mld euro),

* PO Europejska Współpraca Terytorialna – 0,7 mld euro.

Pozostałe środki finansowe z tych obu funduszy strukturalnych oraz Funduszu Spójności zostaną przeznaczone na utworzenie krajowej rezerwy wykonania (2% wartości alokacji, czyli 1,3 mld euro)2.

W poprzednim okresie (2004–2006) mogliśmy wydać około 4 mld euro rocznie. Czeka nas wielka praca – wydatkowanie czterokrotnie większej kwoty rocznie… To rzeczywiście „deszcz" euro. Oby nas nie zalał – mieliśmy wszak dość czasu, aby się do tego dobrze przygotować. A jak będzie? Pewnie jak zawsze...

Wróćmy jednak do środków przewidzianych dla rolnictwa.

Dla sektorów rolnictwa i rybołówstwa Komisja Europejska zaproponowała na okres 2007–2013 stworzenie nowych instrumentów funkcjonujących poza polityką strukturalną, które mają zastąpić dwa dotychczasowe fundusze strukturalne: Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej – sekcja orientacji (EAGGF). Oznacza to, że nowa polityka spójności nie będzie już finansowała rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich oraz rybołówstwa, a rola koordynacyjna KE w tej dziedzinie zostaje ograniczona.


Nowa polityka rozwoju obszarów wiejskich, w porównaniu do obecnej, realizowanej w Polsce w latach 2004–2006, kładzie większy nacisk na zagadnienia takie, jak: innowacyjność w rolnictwie, zrównoważony rozwój obszarów wiejskich oraz potrzeby modernizacyjne w sektorze rolnym i leśnym. Nowa polityka wprowadza uproszczenia polegające na jednolitym programowaniu i finansowaniu rozwoju obszarów wiejskich, daje także większe możliwości wsparcia w zakresie bezpieczeństwa i jakości żywności, uwzględnia też pozaprodukcyjne funkcje obszarów wiejskich oraz ich dywersyfikację ekonomiczną.


System wdrażania PO ROW 2007–2013 (osie 1–3)


Instytucja Zarządzająca (programowanie, zarządzanie, kontrola oraz ocena i monitorowanie) – MRiRW,


Instytucja Wdrażająca – możliwość delegowania funkcji wdrożeniowych (wyboru projektów) przez IZ do innych jednostek (ARiMR, FAPA, UM),


Akredytowana Agencja Płatnicza – zatwierdzanie i dokonywanie płatności, księgowanie, kontrola – ARiMR.


Całość działań dotyczących rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich została przesunięta do Wspólnej Polityki Rolnej i będzie uruchamiana w ramach nowego Europejskiego Funduszu Rolnego Rozwoju Obszarów Wiejskich i Funduszu Gwarancji Rolnej, nie będących funduszami strukturalnymi.

W krajach członkowskich takich, jak Polska, którą cechuje istotne znaczenie rolnictwa i obszarów wiejskich, pojawia się zatem trudny problem skoordynowania działań finansowanych ze środków europejskich w ramach dwóch różnych polityk Wspólnot Europejskich. Dlatego istnieje realne niebezpieczeństwo uprawiania w latach 2007–2013 dwóch różnych polityk rozwoju regionalnego – jednej ogólnej, skierowanej do obszarów zurbanizowanych oraz drugiej dotyczącej rolnictwa i obszarów wiejskich.

Problemy obszarów wiejskich muszą być rozpatrywane w dwóch aspektach:

1. wspomagania zmian w rolnictwie, głównym źródle utrzymania wielu mieszkańców obszarów wiejskich,

2. umożliwienia wykorzystania potencjału tych obszarów dla wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.


Zmiany będą inicjowane i realizowane przy wsparciu instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej, w tym Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Wykorzystanie pozarolniczego potencjału rozwojowego obszarów wiejskich wymagać będzie zaangażowania instrumentów polityki spójności w działaniach dotyczących wspierania zróżnicowania gospodarczego obszarów wiejskich, obszarów rybołówstwa oraz obszarów o niekorzystnym położeniu ze względu na warunki przyrodnicze.

Narodowa Strategia Spójności (NSS) będzie jedynym instru

mentem koordynacji dwóch strumieni finansowych.

Komisja Europejska zaproponowała zasadniczą modyfikację systemu programowania funduszy. W nowym okresie finansowania nie ma konieczności tworzenia dodatkowego dokumentu PWW (Podstaw Wsparcia Wspólnoty). Dokumentem pełniącym tę rolę jest Narodowa Strategia Spójności (NSS). Na początku został przygotowywany przez KE dokument Strategiczne Wytyczne Wspólnoty (Community Strategic Guidelines), który następnie został zaakceptowany przez Parlament Europejski. Jest on podstawą działań rozwojowych podejmowanych w państwach beneficjentach w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności. Dokumentem programującym przygotowanym przez kraj członkowski będą Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia (National Strategic Reference Framework) nazywające się Narodową Strategią Spójności.




Prawodawstwo Wspólnot


Politykę Unii Europejskiej w stosunku do obszarów wiejskich kształtują następujące akty prawne:

a) Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej.

b) Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. dotyczące wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Zgodnie z tymi aktami prawnymi przyszła polityka rozwoju obszarów wiejskich koncentruje się na trzech obszarach:

1. gospodarce rolno-spożywczej,

2. ochronie środowiska,

3. wspieraniu poprawy jakości życia ludności wiejskiej.


Na podstawie przepisów Rozporządzenia Nr 1290/2005 utworzono dwa fundusze:

* Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (EFRG),

* Europejski Fundusz Rolniczy Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

Ze środków funduszu rolnego będą finansowane płatności bezpośrednie do gruntów rolnych oraz instrumenty w ramach mechanizmów rynkowych (obecnie, tzw. Filar I).

Unia Europejska tworzy akty prawne w określonej hierarchii obowiązywania/ważności dla prawodawstwa krajów członkowskich UE. Bardzo często mylimy dyrektywy z rozporządzeniami, a ich rola i znaczenie w dostosowywaniu prawodawstwa poszczególnych krajów członkowskich do prawodawstwa UE jest mało znana.

* Rozporządzenia – zaczynają obowiązywać automatycznie od określonej w nich daty. Tworzą bezpośrednie prawa i obowiązki dla osób fizycznych i prawnych w krajach członkowskich UE.

* Dyrektywy – to zwyczajowa forma prawodawstwa UE. Muszą być przeniesione i zaadaptowane do systemu prawnego każdego z krajów członkowskich.

* Decyzje – są kierowane do poszczególnych podmiotów – państw, osób fizycznych, osób prawnych.

* Zalecenia – zawierają pewne stanowisko UE oraz prośbę o ich realizację.

* Opinie – prawo wspólnotowe często wymaga, by organ uprawniony do przyjęcia danego aktu prawnego zasięgnął wcześniej opinii innego organu lub organów Wspólnoty.




Zarządzanie funduszami w Polsce


System zarządzania finansowego i kontroli środków strukturalnych w Polsce działa zgodnie z wymogami określonymi w przepisach wspólnotowych4. Należy podkreślić, że podział funkcji zarządzania finansowego i kontroli jednostek zaangażowanych we wdrażanie funduszy strukturalnych został dokonany przy uwzględnieniu różnych zadań wykonywanych przez te jednostki.

W zarządzaniu finansami wprowadzono trzy istotne elementy upraszczające:

1. Wypłaty i zarządzanie finansami dokonywane będą w zależności od priorytetów, a nie jak dotychczas – od środków.

2. Udział wspólnotowy zostanie obliczony wyłącznie w odniesieniu do wydatków publicznych.

3. Zasady dotowania kosztów będą w dużej mierze krajowe a nie jak dotychczas wspólnotowe, z wyjątkiem ograniczonej liczby obszarów, takich jak VAT.

Funkcję Instytucji Płatniczej dla wszystkich środków strukturalnych pełni Ministerstwo Finansów. Do zadań instytucji płatniczej należy przede wszystkim obsługa rachunków, na których gromadzone są środki funduszy strukturalnych oraz weryfikacja deklaracji wydatków z funduszy strukturalnych od instytucji zarządzających programami operacyjnymi.

Instytucja płatnicza certyfikuje wobec Komisji Europejskiej, że deklaracje wydatków są przygotowane na bazie wiarygodnych i weryfikowalnych dokumentów oraz przygotowuje i przesyła do Komisji Europejskiej wnioski o płatność w celu refundacji poniesionych wydatków.

Sprawnemu zarządzaniu finansowemu środkami strukturalnymi, monitorowaniu postępów wdrażania i umożliwieniu wiarygodnej oceny podejmowanych przedsięwzięć służy elektroniczna baza danych SIMIK – System Informatyczny Monitoringu i Kontroli Finansowej Funduszy Strukturalnych i Funduszu Spójności. Zadaniem systemu jest wspomaganie procesu absorpcji funduszy UE. SIMIK jest jednym z najbardziej rozbudowanych pod względem funkcjonalnym systemów informatycznych służących do obsługi funduszy unijnych w Europie.

Na jego potrzeby została zbudowana teleinformatyczna sieć rozległa SIMIK-Net, zapewniająca dostęp do systemu wszystkim instytucjom zaangażowanym w proces wdrażania funduszy unijnych na terenie całego kraju. Baza ta pozwala na monitorowanie wszystkich środków strukturalnych w jednolitym i kompleksowym systemie. Celem budowy systemu jest zapewnienie właściwego, skutecznego i przejrzystego zarządzania środkami europejskimi w ramach programów współfinansowanych przez Unię Europejską, monitorowanie wskaźników finansowych i efektów zadań realizowanych w ramach Narodowej Strategii Spójności i Programów Operacyjnych, zapewnienie wymaganej sprawozdawczości dla Komisji Europejskiej z wdrażania funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w Polsce oraz monitorowanie i zarządzanie projektami, od momentu złożenia wniosku, przez kolejne etapy realizacji, aż do ich zakończenia.

W porównaniu do poprzedniego okresu (2004–2006 w przypadku Polski), nowe rozporządzenia, które zostały przegłosowane przez Parlament Europejski, wprowadziły kilka istotnych zmian w zasadach korzystania z dotacji. Jedną z nich jest, np. zaliczenie VAT-u do tych wydatków, na które można brać dotację. Wliczać VAT do ogólnych kosztów dotowanego projektu będą mogły jednak tylko te podmioty, które nie mają możliwości jego odliczenia, np. gminy.

NSS będzie realizowana za pomocą Programów Operacyjnych (PO), zarządzanych przez odpowiednie Ministerstwa oraz Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO) zarządzanych przez samorządy poszczególnych województw.

Regionalne Programy Operacyjne (RPO) zostaną przyjęte dla każdego z województw osobno. RPO to dokumenty, za pomocą których dzielone będą w poszczególnych regionach (województwach) pieniądze z Unii Europejskiej w latach 2007–2013. Można powiedzieć, że RPO to młodszy – choć zdecydowanie większy – „krewny" programu ZPORR. Nad nowymi regionalnymi programami pracują wszyscy: przedstawiciele gmin, powiatów, organizacji społecznych i gospodarczych oraz innych ważnych środowisk społeczności lokalnych w każdym województwie osobno.

W każdym RPO musi być zawarty zestaw dziedzin wsparcia, zgodnych z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie EFRR z dnia 21.12.2005 r. Dziedziny wsparcia to:

* Badania i rozwój technologiczny (B+RT), innowacje i przedsiębiorczość.

* Społeczeństwo informacyjne.

* Inicjatywy lokalne w zakresie zatrudnienia i rozwoju oraz wsparcie dla struktur świadczących usługi lokalne w tworzeniu nowych miejsc pracy.

* Środowisko.

* Zapobieganie i zwalczanie zagrożeń przyrodniczych i technologicznych.

* Turystyka.

* Inwestycje w kulturę.

* Inwestycje w transport.

* Inwestycje energetyczne.

* Inwestycje w kształcenie (zwłaszcza zawodowe).

* Inwestycje w infrastrukturę ochrony zdrowia oraz w infrastrukturę społeczną.


Już teraz wiadomo, że Programy Operacyjne będą służyły realizacji dużych przedsięwzięć, natomiast Regionalne Programy

Operacyjne – realizacji projektów „mniejszych".

Każde województwo, sporządzając własny Regionalny Program Operacyjny, zachowując układ priorytetów, tworzy specyficzny dla siebie „drogowskaz" wydatkowania środków pomocowych. Musi przy tym uwzględniać zaktualizowaną diagnozę sytuacji społecznogospodarczej w swoim województwie oraz analizę SWOT [patrz: słownik], a także zapisy zaktualizowanych pozostałych dokumentów strategicznych. Z tych opracowań wynikają kierunki rozwoju każdego z województw, a co za tym idzie – podział środków pomocowych między priorytety i działania zawarte w RPO, dla realizacji rozwoju poszczególnych województw.




Podsumowanie


Podsumujmy zatem i uporządkujmy wiedzę o nowych dokumentach strategicznych dotyczących finansowania w okresie 2007–2013.

- Narodowa Strategia Spójności – pełniąca rolę Podstaw Wsparcia Wspólnoty – to najważniejszy dokument narodowy.

- Narodowa Strategia Spójności (NSS) (wcześniej – Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia) to dokument strategiczny określający priorytety i obszary wykorzystania oraz system wdrażania funduszy unijnych: Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) oraz Funduszu Spójności w ramach budżetu Wspólnoty na lata 2007–2013.

Fundusz Spójności jest programowany w sposób zintegrowany z funduszami strukturalnymi, a struktura alokacji dla Polski jest następująca: 1/3 Fundusz Spójności, 2/3 fundusze strukturalne.

Celem strategicznym NSS jest tworzenie warunków dla wzrostu konkurencyjności gospodarki polskiej opartej na wiedzy i przedsiębiorczości, zapewniającej wzrost zatrudnienia oraz wzrost poziomu spójności społecznej, gospodarczej i przestrzennej Polski w ramach Unii Europejskiej i wewnątrz kraju. Obok celu strategicznego NSS zakłada realizację celów szczegółowych, wynikających z wyzwań Strategii Lizbońskiej, Strategicznych Wytycznych Wspólnoty oraz wniosków wynikających z analizy słabych i mocnych stron polskiej gospodarki, a także stojących przed nią szans i zagrożeń, tj.:

– tworzenie warunków dla utrzymania trwałego i wysokiego tempa wzrostu gospodarczego;

– wzrost zatrudnienia przez rozwój kapitału ludzkiego oraz społecznego;

– podniesienie konkurencyjności polskich przedsiębiorstw w tym szczególnie sektora usług;

– budowa i modernizacja infrastruktury technicznej, mającej podstawowe znaczenie dla wzrostu konkurencyjności Polski i jej regionów;

– wzrost konkurencyjności polskich regionów i przeciwdziałanie ich marginalizacji społecznej, gospodarczej i przestrzennej;

– rozwój obszarów wiejskich.

NSS będzie realizowana za pomocą Programów Operacyjnych (PO), zarządzanych przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego oraz Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO), zarządzanych przez samorządy poszczególnych województw.

- Tak jak dotąd programy operacyjne mogą mieć charakter regionalny, sektorowy i horyzontalny oraz pomocy technicznej.

W regulacjach, jakie mają obowiązywać w latach 2007–2013 zaproponowano, aby przyjąć jako uniwersalny – model finansowania programu operacyjnego tylko z jednego funduszu strukturalnego.

- W Polsce będziemy korzystać z trzech Funduszy: dwóch strukturalnych (EFRR i EFS) oraz instrumentu finansowego – Funduszu Spójności.

- Programy Operacyjne konieczne do prawidłowego wykorzystania funduszy strukturalnych oraz Funduszu Spójności to:

* 16 Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO)

* Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej

* Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko

* Program Operacyjny Kapitał Ludzki

* Program Operacyjny Konkurencyjna Gospodarka

* Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej

* Program Operacyjny Pomoc Techniczna

- Komisja Europejska zaproponowała, aby w latach 2007–2013 zlokalizować całokształt działań dotyczących rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) oraz aby przesunąć wszystkie fundusze dotyczące rybołówstwa z polityki spójności do polityki rybołówstwa.

Oznacza to, że nowa polityka spójności nie będzie już finansowała rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich oraz rybołówstwa, a rola koordynacyjna KE zostaje bardzo ograniczona.

Zintegrowany pakiet wytycznych

Źródło: opracowanie własne

Kraje beneficjenci, dla których rolnictwo ma istotne znaczenie muszą skoordynować działania finansowane ze środków europejskich w ramach dwu różnych polityk Wspólnot Europejskich. Istnieje więc realne niebezpieczeństwo uprawiania w Polsce, w latach 2007–2013, dwu różnych polityk rozwoju regionalnego – jednej ogólnej i skierowanej do obszarów zurbanizowanych, drugiej dotyczącej rolnictwa i obszarów wiejskich. NSS (Narodowa Strategia Spójności) będzie jedynym instrumentem koordynacji wynikającym z tych dwu strumieni finansowych5.

- Komisja Europejska zaproponowała, aby w latach 2007–2013 w ramach nowej polityki spójności były uruchamiane jedynie dwa fundusze strukturalne (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego i Europejski Fundusz Społeczny) oraz trzeci instrument finansowy – Fundusz Spójności.

- Całość działań dotyczących rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich jest przesunięta do Wspólnej Polityki Rolnej i uruchamiana w ramach nowego Europejskiego Funduszu

Rolnego Rozwoju Obszarów Wiejskich. Misją Funduszu jest promocja zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich na terenie całej Wspólnoty komplementarnie do instrumentów rynkowych i wspierania dochodów w ramach Wspólnej Polityki Rolnej oraz do Polityki Spójności i do Wspólnej Polityki Rybołówstwa. Realizacja tej misji polega na ujęciu rozwoju obszarów wiejskich w jednolite ramy finansowe (utworzenie jednego źródła finansowania, tj. Europejskiego Funduszu Rolnego Rozwoju Obszarów Wiejskich) i programowe (określenie wspólnych dla krajów członkowskich osi priorytetowych), które mają zapewnić uproszczenie systemu administrowania i wprowadzenie podejścia zintegrowanego do procesu programowania przez respektowanie przez wszystkie kraje członkowskie strategicznych wytycznych rozwoju obszarów wiejskich. W efekcie nastąpi połączenie instrumentów finansowych rozwoju obszarów wiejskich, obecnie realizowanych w dwóch programach – PROW i SOP Rolnictwo, w jeden spójny program. W nowym Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich rozszerzono i przeformułowano listę działań rozwoju obszarów wiejskich z 22 do 35, włączono również do niego inicjatywę Leader. Ten program powinien być komplementarny do działań realizowanych w ramach innych polityk Wspólnoty, w szczególności do instrumentów polityki rynku rolnego, polityki spójności i Wspólnej Polityki Rybołówstwa.



System programowania funduszy na lata 2007–2013

Źródło: opracowanie własne

- Rada wskazuje trzy zasadnicze zakresy problemów i wyzwań stojących przed obszarami wiejskimi:

1. Ekonomiczne (niższy od przeciętnego dochód, starzenie się ludności wiejskiej, wysoka zależność od pierwszego sektora);

2. Społeczne (wyższy od przeciętnego poziom bezrobocia, wykluczenie społeczne, niska dywersyfikacja rynku pracy oraz niska gęstość zaludnienia, co wpływa na gorszy dostęp do podstawowych usług);

3. środowiskowe (prośrodowiskowa rola rolnictwa i leśnictwa).

Aby przeczytać całą książkę, odwiedź www.legimi.com