419. Wielki przekręt - Will Ferguson - ebook
Wydawca: MUZA SA Kategoria: Sensacja, thriller, horror Język: polski Rok wydania: 2014

Uzyskaj dostęp do tej
i ponad 16000 książek
od 6,99 zł miesięcznie.

Wypróbuj przez
7 dni za darmo

Ebooka przeczytasz w aplikacjach Legimi na:

e-czytniku kup za 1 zł
tablecie  
smartfonie  
komputerze  
Czytaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Liczba stron: 468 Przeczytaj fragment ebooka

Ebooka przeczytasz na:

Kindlu MOBI
e-czytniku EPUB
tablecie EPUB
smartfonie EPUB
komputerze EPUB
Czytaj w chmurze®
w aplikacjach Legimi.
Dlaczego warto?
Zabezpieczenie: watermark Przeczytaj fragment ebooka

Opis ebooka 419. Wielki przekręt - Will Ferguson

POWIEŚĆ WYRÓŻNIONA W 2012 ROKU Giller Prize (najważniejsza i najbardziej prestiżowa nagroda literacka w Kanadzie).

„Szanowny Panie, jestem córką nigeryjskiego dyplomaty i liczę na pańską pomoc…”

W Calgary ginie w wypadku samochodowym starszy mężczyzna, niejaki Henry Curtis. Pozostawił żonę i dorosłe dzieci. Policja podejrzewa, że jego wóz został zepchnięty z mostu lub że mężczyzna popełnił samobójstwo. Ale Henry Curtis był emerytowanym nauczycielem i wiódł - zdawałoby się – spokojne i przewidywalne życie. Okazuje się jednak, że jego bliscy nie wiedzieli o nim wszystkiego. Jakiś czas przedtem otrzymał on tajemniczy e-mail z Afryki z prośbą o pomoc pewnej osieroconej nigeryjskiej dziedziczce fortuny. Tak zaczęła się dramatyczna historia internetowej korespondencji i skomplikowanych międzynarodowych "interesów", która zakończyła się ukrywanym przed rodziną bankructwem Henry'ego i jego tragiczną śmiercią. Laura, córka Curtisa, wyrusza w podróż, by odszukać zabójców ojca. Rozpoczyna grę, której stawka jest większa niż przypuszcza.

 

Opinie o ebooku 419. Wielki przekręt - Will Ferguson

Fragment ebooka 419. Wielki przekręt - Will Ferguson







WILL FERGUSON

419
Wielki przekręt


Tytuł oryginału: 419

Projekt okładki: Agencja Interaktywna Studio Kreacji (studio-kreacji.pl)

Redakcja: Beata Słama

Redakcja techniczna: Zbigniew Katafiasz

Skład wersji elektronicznej: Robert Fritzkowski

Korekta: Zofia Smuga

© Will Ferguson, 2012

All rights reserved

© for the Polish edition by MUZA SA, Warszawa 2014

© for the Polish translation by Jędrzej Polak

ISBN 978-83-7758-724-9

Warszawskie Wydawnictwo Literackie

MUZA SA

Warszawa 2014

Wydanie I


Dla Alex i Alistera


Czy oddałbyś życie za swoje dziecko? To jedyne pytanie, na które musi odpowiedzieć każdy rodzic. Cała reszta wypływa właśnie z tego pytania. Na wyprażonych jak w piecu połaciach ciernistych pustyń. W namorzynowych moczarach i alpejskich lasach. Na ulicach miast i w śniegu. To jedyne pytanie, na które trzeba odpowiedzieć.

Ojciec chłopca, stojąc po kolana w ciepłym błocie, ciągnął wierzgające życiem rybackie sieci. Mgła na zielonych wodach. Słońce w kałużach przypływu.


ŚNIEG

1

Samochód spadający w ciemności.

Koziołkuje – łoskot, przeszywający łoskot za łoskotem.

Fontanny szkła pryskające na boki, a potem znów próżniowa cisza.

Pojazd zatrzymał się na dachu u stóp skarpy pod mostem i oparł o rozłupane topole. Na śniegu pozostał ślad – zryta ściółka i mokre liście.

Wprost w bezwonne zimowe powietrze: sącząca się woń benzyny i płynu z chłodnicy.

Spuszczali się na linach, światła wozów strażackich i ambulansów zalewały miejsce na przemian czerwonym i niebieskim światłem, rzucając cienie to w jedną, to w drugą stronę. Niezliczone konstelacje na śniegu. Szkło, od którego odbijało się światło.

Kiedy zespół ratunkowy dotarł wreszcie na sam dół skarpy, ludziom brakowało tchu.

W zgniecionym metalu pojazdu: odkształcona deska rozdzielcza, wygięta kierownica, jeszcze więcej szkła i – w środku – coś, co kiedyś było człowiekiem. Siwe włosy – mokre od gęstego czerwonego błota.

– Proszę pana! Słyszy mnie pan?

Poruszał wargami, jakby uciekało przez nie życie – tam, dokąd życie ucieka.

– Proszę pana!

Żadnej odpowiedzi, tylko bańki.

2

Rozsuwają się drzwi, tafle szkła rozstępują się jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki, do środka wpada zachodnioafrykańskie powietrze, żar tak nieludzki, że wpycha ją z powrotem w głąb terminalu. Osłania oczy, zatrzymuje się na chwilę wśród prących do przodu ciał.

Po drugiej stronie jezdni druciana siatka powstrzymująca motłoch. Motłoch i krewnych. Taksówkarzy i czekających wujów. Krzyki i gorączkowe wymachiwanie rękoma, wypisane ręcznie tabliczki TAXI DLA CIEBIE i PROSTO NA WYSPĘ LAGOS. Szuka swojego nazwiska na tabliczkach. Mimo różnicy czasu i mdłości ze zmęczenia, mimo skurczów łydek od siedzenia w samolocie, mimo upadlających kolejek, w których stała wraz z innymi jak z bydłem zaganianym do zagrody, mimo celników grzebiących w jej bagażu podręcznym – jakby szukali w nim skarbów, a gdy ich nie znaleźli, rozczarowani wrzucali cały bałagan na powrót do torby – a nawet mimo dusznego powietrza we wnętrzu terminalu i żaru hutniczego pieca na zewnątrz, więc nawet mimo to, a może właśnie dlatego, czuje się dziwnie upojona. Spokojnie podekscytowana.

Poci się – to skraplający się osad dwóch gorących frontów atmosferycznych zmagających się ze sobą. Pot spływa jej po obojczyku, sprawia, że wiotkie włosy robią się wilgotne, a wilgotne włosy – mokre. Pot spływa kropelkami po jej czole. Gdzieś: jej nazwisko. Widzi je powiewające ponad głowami motłochu po drugiej stronie drucianej siatki. Chce przejść na drugą stronę i wtedy słyszy gruchający za jej plecami głos:

– Proszę pani? – Odwraca się i widzi przed sobą uzbrojonego policjanta w wykrochmalonym zielonym mundurze, w okularach przeciwsłonecznych odbijających jej twarz w sięgającym skroni panoramicznym lustrze. – Proszę za mną.

Brzmi to prawie jak pytanie. Prawie, ale nie całkiem.

– Proszę pani. Proszę za mną.

Przyciąga do siebie torbę, jedyny bagaż, jaki ma.

– Po co?

– Policja, proszę pani. Inspektor chce z panią porozmawiać.

3

Ojciec chłopca mówił cicho dialektem znad rzeki, zawsze tak mówił, kiedy wygłaszał prawdy.

– Ojciec, matka muszą zadać sobie takie pytanie. Czy zrobiliby to, jeśli dziecku żyłoby się dzięki temu lepiej? Czy oddaliby za nie życie?

Namorzynowe lasy oddychały. Mokrymi westchnieniami i cichym chlupotem. Ojciec chłopca, brodząc w naniesionym przez przypływ błocie, ciągnął sieci rozedrgane żywym srebrem, a chłopiec stał na brzegu, trzymając w gotowości oścień.

– Pamiętaj – powiedział ojciec, przechodząc, dla podkreślenia wagi słów, na angielski, i robiąc to tak sprawnie, jakby nabijał na oścień ryby z sieci. – Zabijaj ryby szybko. Oszczędzisz im cierpień.

4

– Laura? Jesteś tam? Chodzi o… twojego ojca. Odbierz, proszę.

Odgłos przełykanego szlochu.

Laura splunęła do zlewu, poczłapała do telefonu.

– Mama?

Kiedy skończyły rozmawiać, Laura pobiegła korytarzem, a wkładając żakiet, wcisnęła guzik windy.

Zbierało się na śnieg. Przebiegła przez pustą o tej porze ulicę, potruchtała w dół wzgórza.

Dom jej dzieciństwa był wielokrotnie tynkowaną budowlą wciśniętą jak pinezka w krawędź stromej ulicy. Przed domem stał policyjny samochód, a podjazd blokował nowy escalade Warrena. Nieważne. Laura nie miała nic do parkowania.

Kiedy byli mali, jej brat Warren był święcie przekonany, że okruchy szkła osadzone w tynku ich domu są prawdziwymi rubinami, i zaoferował jej pięćdziesięcioprocentowy udział w zyskach, jeśli je dla niego zbierze. „Myślałam, że rubiny są czerwone”, powiedziała. „Nie czepiaj się. Są w każdym kolorze, jak dropsy. Dlatego są takie cenne”, odrzekł. Laura poświęciła więc całe popołudnie na wydłubywanie zielonych szkiełek ze ścian. Z zakrwawionymi paluszkami poszła dumnie za Warrenem do sklepu na rogu, gdzie pan Li dał im za nie dwa wielkie tęczowe lizaki, ale pod warunkiem, że nie będą już dłubać w rodzicielskim tynku w poszukiwaniu klejnotów. Laura uznała, że lizak to niezły zysk z inwestycji. Warren nie był zachwycony. Przez całą drogę powrotną do domu mamrotał coś gniewnie pod nosem, a Laura wymachiwała plastikowym wiaderkiem i obracała lizaka w ustach. Po kilku tygodniach znalazła w pokoju Warrena nierozpakowanego z folii lizaka. Kiedy dostali następne kieszonkowe, chciał jej go sprzedać za ćwierć dolara.

W wyłożonym boazerią salonie rodziców: policjant. Broń w kaburze i jasnoniebieskie oczy. Zrobione szydełkiem poszewki na poduszki będące tu od zawsze. Robiona na drutach narzuta na oparciu sofy (zarówno poszwy, jak i narzuta były dziełem rąk mamy). A na boazerii z tyłu: tandetne, przesadnie szerokie ramy obrazów (zarówno boazeria, jak i ramy były dziełem rąk taty). Kupione w centrum handlowym olejne obrazy przedstawiające Paryż w deszczu i Matterhorn w słońcu. Równie dobrze mogły przedstawiać Marsa. Rodzice Laury nigdy nie byli w Paryżu ani w Alpach. Ojciec już nigdy tam nie będzie.

Matka Laury prawie nie zauważyła jej przyjścia. Była gdzie indziej, niemal unosiła się nad podłogą, prawie jej nie dotykała. Warren stał z boku: mięsista, wykrzywiona gniewem twarz, ręce splecione ciasno na brzuchu. Warren był gruby, a Laura chuda. Rodzinne zdjęcia zawsze przypominały reklamę kliniki leczącej zaburzenia odżywiania.

Żona Warrena, Estelle, próbowała tymczasem – raczej bez powodzenia – okiełznać bliźniaczki, ich córki, i przegnać je z salonu, gdzie rozmawiali dorośli. Wiercące się dziewczynki były swoim lustrzanym odbiciem, bez przerwy chichotały albo wygłaszały uroczyste stwierdzenia: „Psy nie potrafią tańczyć, ale można je tego nauczyć”; „Tatuś jest niemądry”; „Piesek Suzie nie tańczy, sama mi mówiła”. Przedszkolne mądrości i dziecięca paplanina. Żona Warrena, zanim wyszła do drugiego pokoju, szepnęła do Laury „cześć”.

Po co zabrali ze sobą dzieci?

Policjant o jasnoniebieskich oczach wstał i wyciągnął do Laury rękę. Lecz zamiast uścisnąć jej dłoń, podał wizytówkę.

– Sierżant Brisebois – przedstawił się. – Pracuję w Wydziale Ruchu Drogowego.

Na wizytówce widniał napis Sierżant Matthew Brisebois, WRD. Chciała zakreślić literówkę, dodać „e” do nazwiska. Ale nie, to nie była literówka. Coś znacznie gorszego.

– Zajmuję się zdarzeniami drogowymi ze skutkiem śmiertelnym. Będę prowadził to śledztwo. Bardzo mi przykro z powodu pani ojca.

„Nie kłam. Bez zdarzeń drogowych ze skutkiem śmiertelnym nie miałbyś pracy”, pomyślała Laura.

– Dziękuję panu.

– Możesz w to, kurwa, uwierzyć! – Warren odwrócił głowę i spojrzał na siostrę zapuchniętymi oczami. – Tata zjechał ze skarpy.

– Warrenie – odezwała się mama. – Nie przeklinaj, proszę.

– Pani ojciec wpadł prawdopodobnie w poślizg na czarnym lodzie – wyjaśnił policjant. – Czarnego lodu nie widać. Nie trafił na most nad Ogden Road na zachód od Pięćdziesiątej. To przemysłowa dzielnica, a jechał z dużą prędkością. Bardzo dużą. – „Jakby przed czymś uciekał”, chciał dodać Brisebois, ale nie zrobił tego. Zapytał natomiast: – Dokąd mógł jechać o tak późnej porze?

– Do pracy – odpowiedziała matka. – Był stróżem na bocznicy.

– Był nauczycielem – sprostował Warren.

– Emerytowanym – dodała matka. – Oboje byliśmy nauczycielami. Henry uczył techniki, a ja gospodarstwa domowego. Henry czuł się… czuł się uwiązany w domu, zaczął pracować na pół etatu jako nocny stróż.

– Czy nosił mundur?

Kiwnęła głową.

– Pytam, bo nie miał na sobie munduru. Był ubrany… – Brisebois zerknął do notatnika – …w sweter. Spodnie. Półbuty. Podczas wypadku obuwie spadło z nóg. Czy trzymał mundur w pracy?

– Tak przypuszczam – odpowiedziała matka stłumionym głosem. – Nie rozumiem tylko, po co w ogóle jechał Ogden Road. Zawsze jeździł Blackfoot Trail.

Brisebois to zanotował.

– Czy pani mąż zapinał pasy? Bezwzględnie?

– O, tak. Przywiązywał dużą wagę do takich rzeczy. – Matka Laury trzymała w ręku chusteczkę higieniczną, tak jak się trzyma różaniec.

– Pani Curtis, pani mąż złożył przed kilkoma tygodniami skargę na policji. Twierdził, że ktoś obserwuje wasz dom.

– Ach, to… To nic ważnego. Henry siedział do późna i wydawało mu się, że ktoś stoi czy włóczy się pod latarnią. Przyjechał patrol, ale… Jestem pewna, że macie raport.

Policjant skinął głową.

– Mamy. Próbuję się tylko upewnić, czy…

Brat Laury pochylił się, wściekły.

– Po co zadaje pan te wszystkie pytania? To gówno warte.

– Próbuję zebrać fakty, które doprowadziły do tego, co się wydarzyło. Chcę wiedzieć dlaczego.

– Dlaczego? Powiem panu! Bo to jebane miasto nigdy nie odśnieża jebanych ulic! Właśnie dlatego! Czekają na jebany chinook[1], żeby je odśnieżył! Skurwysyny! Śnieg jest ubity i całymi miesiącami jeździmy w koleinach. Nie? Po co płacić za odśnieżanie, skoro można poczekać na zacny ciepły wiaterek, by zszedł z jebanych gór i stopił śniegi. Tylko że śnieg nie topi się, kurwa, do końca! Nie wie pan? – Głos drżał mu ze złości. – Czy pan wie, jakie ja płacę podatki od nieruchomości? Wie pan?

– Nie przeklinaj, Warrenie!

– Rozumiem pańskie rozgoryczenie, proszę pana, ale muszę…

– Kurewskie góry siana! Tyle płacę! I co za nie dostaję? Mój ojciec… Miasto! To wina miasta! Płacę podatki, a oni je podnoszą co roku jak w zegarku! Za co? Chce pan kogoś zamknąć? Niech pan zamknie pierdolonego burmistrza!

Kiedy w końcu odezwała się Laura, zrobiła to tak cicho, że policjant niemal jej nie usłyszał:

– Czy powiedzieli w jakim swetrze?

Brisebois spojrzał na nią.

– Przepraszam, nie dosłyszałem.

– Sweter, który miał na sobie. Czy powiedzieli, jaki to był sweter? Zielony? Zielony rozpinany?

– Ee… – Przerzucił kartkę w notesie. – Nie, sweter był, zdaje się, niebieski. Z wzorkiem.

– Jakim wzorkiem?

– Tego nie wiem. Ale sprawdzimy to na zdjęciach z miejsca zdarzenia, a sweter będzie do odebrania w medycynie sądowej. Ale dlaczego pani pyta?

– No… zastanawiałam się tylko. To bez znaczenia. W tej chwili.

Na dworze pierwszy poszum cieplejszego wiatru spływającego z odległych gór, dmącego przez wzgórza. Nad Ogden Road najpierw stopnieją ślady ciężarówek w ubitym śniegu, zrobi się z nich błoto pośniegowe, a potem brudna woda. Znikną powoli ślady wypadku, z wyjątkiem wyraźnego odcisku gumy, długiego poślizgu na asfalcie i śladów bieżnika prowadzących do poręczy przy mostku. Te ślady zostaną na długo.

Pytam cię…

Kto jest teraz dey mugu?

5

Zanim na miejscu wypadku pojawił się funkcjonariusz Brisebois, ludzie z ekipy rekonstrukcji zdarzeń drogowych już dawno skończyli. Rozstawili akrylowe trójkąciki do namierzenia przez GPS, a w blasku reflektorów wydychane powietrze tworzyło zimowe aureole.

Zaczął od nich:

– Colin. Greg.

Starszy posterunkowy Colin podniósł głowę i się uśmiechnął.

– Sierżant Brisebois. Miło, że pan wpadł.

Nigdy nie mówili do niego po imieniu. To było jedno z ich niewielu ustępstw wobec wyższych rangą.

Brisebois miał dziś dyżur.

– Pager został w marynarce. Marynarka wisiała w szatni.

– W szatni?

– Byłem na spektaklu. Musiałem się przebrać w samochodzie, jeśli koniecznie chcesz wiedzieć.

Miał nadzieję, że zamknie tym temat, ale jak zwykle się pomylił.

– Nie da się wyjść z kina? Machnąć odznaką i zażądać zwrotu kasy za bilety?

– Nie byłem w kinie.

Greg, młodszy z posterunkowych, uśmiechnął się szeroko.

– Niech mi pan tylko nie mówi, że siedzieliście w barze ze striptizem, gdy my tu marzniemy na mrozie.

– Nie, nie siedzieliśmy w barze ze striptizem.

Sierżant Matthew Brisebois był na spektaklu baletowym. Balet miejski wystawiał jak zawsze o tej porze Jezioro łabędzie. Na pustym fotelu obok leżał bilet żony. Westchnął. Czas to zakończyć.

– Byłem na balecie. Z żoną. Kupiliśmy karnety na ten sezon. To znaczy, ona kupiła. Dla nas obojga. Tak czy inaczej, miałem przy sobie bilety i szkoda byłoby je zmarnować.

– Balet? Jak Dziadek do orzechów?

– Niezupełnie.

– Dziadek do orzechów? – powtórzył młodszy posterunkowy. – Chyba grałem z nim w karty.

– Cholera – mruknął Colin – ja chyba kiedyś wziąłem z nim ślub. – Zerknął na kubek parującej kawy przyniesiony przez Brisebois. – I miał pan jeszcze czas wpaść do Tima po kawę? Jesteśmy śledczymi. Takie rzeczy rzucają nam się w oczy.

– Zakładam, że dla nas też pan przywiózł? – spytał Greg.

– Przywiozłem. Ale rozlała się po drodze. – Brisebois, z udawaną rozkoszą, napił się kawy. – Więc… – zaczął – …co tu mamy?

– Pontiac olds. Zjeżdżał ze wzgórza, a potem wypadł z drogi… o, tam. Wygląda na to, że wpadł w poślizg na lodzie. Kierowca nie trafił na most i runął ze skarpy. Przekoziołkował ze dwa, może trzy razy.

– Oldsmobile – mruknął Brisebois. – To kupa żelastwa. Już ich nawet nie robią. Ile to już czasu… Z dziesięć lat? Zatem… mężczyzna. Starszy obywatel. Czyjś dziadek. Nie mylę się?

Colin kiwnął głową.

– Zginął. Jest jeszcze na dole. Nie wiem, jak go wyciągną.

– Był zapięty?

– Nie.

– Sprawdziliście tablice?

– Owszem. Czysty. Nawet mandatu za przekroczenie szybkości.

– A kierowca? – spytał Brisebois. – Sprawdziliście go w PIMS[2]? – Był to centralny system informacyjny departamentu policji. Jeśli kierowca miał w przeszłości jakikolwiek kontakt z policją (na przykład był aresztowany, był świadkiem czy znalazł się w policyjnym meldunku, choćby po domowej kłótni czy z powodu zakłócania ciszy), jego nazwisko wyskakiwało w komputerze.

– Nic ważnego. Przed paroma tygodniami złożył skargę, że ktoś wałęsa się pod jego domem w środku nocy. Wyszło, że lis albo coś.

Klasyczny przypadek staruszka. „Dzieciaki, zjeżdżajcie z trawnika!”

Prószył śnieg, widmowe płatki topniały przy zetknięciu z czymkolwiek.

Pośród policyjnych świateł, migoczących w ciszy, Brisebois i starszy posterunkowy podeszli do miejsca, w którym samochód zjechał z drogi i stoczył się ze skarpy. Ślady opon: prowadzące z asfaltu na ubity śnieg, a potem znikające w pustce.

Straż postawiła na moście wóz oświetleniowy, a reflektory skierowała na leżący do góry kołami pojazd, oparty jak pijak o topole u stóp skarpy. Brisebois widział, gdzie uderzył olds, gdzie zarył, gdzie się obrócił i zaczął koziołkować. Nie tak jak na filmach, na których samochody wzbijają się widowiskowo w powietrze z ramp ukrytych przed widzem, najczęściej już bez silników. Prawdziwe samochody są cięższe z przodu, a kiedy wypadają z szosy, spadają jak kamienie. A oldsmobile? Oldsmobile jest jak czołg staczający się ze skarpy.

Tam, gdzie wylądował, widać było czarną bliznę na śniegu i rozrzucone w wachlarz części.

– Mam pytanie – odezwał się Brisebois. – Z tego miejsca, tu, skąd wystartował, do miejsca, w które zarył nosem, więc od startu do, by tak rzec, lądowania, jest dalej niż jedna długość auta. Zgadzacie się?

– Mhm.

Wiedzieli, co to oznacza: wszystkie cztery koła oderwały się od ziemi. Samochód leciał.

Brisebois spojrzał na zakręt na drodze.

– Trudno tu rozwinąć przyzwoitą szybkość. Jakieś ślady hamowania?

– Nie, nie tam, gdzie zjechał z drogi. Ale wcześniej… powinien pan to zobaczyć. To dziwne.

Ruszyli drogą ku migoczącym światłom radiowozu blokującego drogę na szczycie wzgórza.

– Odkryliśmy to, obchodząc miejsce zdarzenia – zameldował Colin.

Na asfalcie było widać – oznaczone ponumerowanymi akrylowymi trójkątami – ślady innych opon.

Brisebois przykucnął i omiótł latarką ślad.

– Cholernie długi poślizg.

Colin skinął głową.

– Zbadamy tarcie, obliczymy prędkość. Ale już teraz mogę panu powiedzieć, że ten, kto zostawił te ślady, jechał bardzo szybko i gwałtownie hamował.

Brisebois spojrzał w kierunku mostu.

– Czyli… co? Ktoś jeszcze?

– Możliwe. Bo ślady się nie pokrywają.

Miał rację. Ślady opon zjeżdżających z drogi przed mostem biegły pod innym kątem niż te tutaj.

– Gdyby hamował w tym miejscu, nie nabrałby odpowiedniej szybkości, żeby wzbić się w powietrze.

Brisebois przesunął snopem światła latarki po miejscu poślizgu.

– Ten, kto to zrobił, zatrzymał się.

Ślady poślizgu kończyły się dwoma rozjechanymi wzgórkami. To hamująca opona pchała przed sobą kamyki, żwir i śnieg, jak pług. Kiedy samochód w końcu stanął, powstały dwa wzgórki, które zostały rozjechane, gdy ruszył dalej…

– Mamy bieżnik?

– Mamy. Całkiem wyraźny. Greg zrobił zdjęcia i wpuścił do systemu. Ślady nie są głębokie, ale dobrze je widać. Ale teraz to, co najdziwniejsze… tam dalej… – Colin skierował światło latarki na asfalt. – Widzi pan? – Ślady bieżnika skręcały ostro w lewo.

– Zawrócił!

– Ten, kto to zrobił, musiał mocno obrócić kierownicą – stwierdził Colin.

– Zatem… – odezwał się Brisebois – …mamy drugiego kierowcę, który zjeżdża z dużą prędkością ze wzgórza, widzi pierwszy pojazd wylatujący z drogi, hamuje, zatrzymuje się, a potem zawraca. Pytanie: czy ścigał pierwszy samochód? A może na widok wypadku kierowca zawrócił, żeby wezwać pomoc?

– Możliwe.

– Kto zgłosił wypadek?

– Magazyn. O, tam… – Colin wskazał ręką przeciwną stronę skarpy, gdzie w jasnym świetle lamp stał zasypany śniegiem magazyn z rampami wyładowczymi. – Kierowcy ciężarówek. Rozładowują towar do późna…

– Widzieli wypadek?

– Słyszeli. Posłaliśmy tam policjanta, który zbiera zeznania. Choć pewnie na niewiele się przydadzą. Było ciemno, a do magazynu jest stąd daleko.

Brisebois jeszcze raz przyjrzał się śladom poślizgu i drugiemu zestawowi opon. Pierwszy kierowca: albo zasypia, albo jest pijany, albo ma atak serca, zjeżdża z drogi, nie trafia na most i zwala się na dół. Drugi kierowca: widzi, co się dzieje, hamuje, wpada w poślizg, staje i zawraca pojazd… Odjeżdża z miejsca wypadku. Dlaczego? Spanikował? Może był pijany? Albo nie miał prawa jazdy i nie chciał dzwonić na policję? A może wydarzyło się tu coś zupełnie innego?

Przyjechała pomoc drogowa. Ciężarówka cofała, pikając ostrzegawczo. Kiedy strażacy wyjmą ciało kierowcy, pomoc drogowa wciągnie samochód na górę i zawiezie do policyjnego ośrodka badań technicznych, gdzie sprawdzą, czy nikt nie majstrował przy hamulcach i innych częściach pojazdu, po czym odkreślą je na odpowiednim formularzu i zawężą listę przyczyn wypadku.

Brisebois dopił kawę.

– Pozwolę wam skończyć, panowie. Zmierzcie ślady, obliczcie prędkość… Wszystko, co lubicie najbardziej. Powiadomię rodzinę. Macie adres?

Młodszy posterunkowy Greg się uśmiechnął:

– Miałem, ale rozlałem.

– Sam go sprawdzę – mruknął Brisebois, też lekko się uśmiechając. Zbierał się, ale rzucił jeszcze:

– Macie ślady otarć? Tam przy moście, gdzie zjechał z drogi i wyleciał na skarpę.

– Mamy.

– I?

– Robi się coraz ciekawiej.

6

Wentylator mieszał wilgotne powietrze, od czego dostała gęsiej skórki. Włosy – wciąż wilgotne po krótkim pobycie na dworze – skręcały się w mokre, przylegające do skóry loczki.

Miał jej paszport.

Inspektor Ribadu („Proszę mi mówić David”, powiedział, wskazując krzesełko po drugiej stronie biurka) przewracał czyste kartki dokumentu, jakby umiał coś z nich wyczytać. Może umiał.

Nad biurkiem, za plecami inspektora, narodowe motto: Jedność i wiara, pokój i postęp.

– Brakuje nam wszystkich trzech – zażartował, widząc, że wpatruje się w hasło.

– A czwartego? – zapytała cicho. Nic nie mogła na to poradzić. Widząc niezgodność, musiała ją zaznaczyć. Hasło składało się z czterech, a nie trzech elementów.

Odwrócił głowę i spojrzał na motto, jakby widział je po raz pierwszy.

– Och nie, proszę pani. Brakuje nam tylko trzech. To Nigeria. Wiary nam nie brakuje.

Znalazł w paszporcie stempel, którego szukał, i przypięte zszywaczem dokumenty.

– Zaproszenie z konsulatu Nigerii. Dobrze, dobrze. To czysta formalność, ma się rozumieć, bo goście zawsze są u nas mile widziani. Często pytam: po co te zaproszenia? W Nigerii gość w dom, Bóg w dom. Otwieramy gościom drzwi nawet w środku nocy.

Uśmiechnął się, napinając policzki.

Siedziała naprzeciwko niego, ściskając torbę i zaświadczenia lekarskie.

– Mam bilet powrotny i wszystkie niezbędne szczepienia. – Położyła dokumenty na biurku. Lewa ręka wciąż bolała ją od zastrzyków.

Inspektor się roześmiał, właściwie cicho zachichotał.

– To zmartwienie pani kraju po pani powrocie. – Wstał, obszedł biurko i podszedł do niej. Przez chwilę myślała, że skończył, ale nie.

Wpatrywał się w jej torbę.

– Przepraszam, czy mogę?

Przełknęła ślinę.

– Oczywiście.

Wyjmował wszystko po kolei i układał na biurku. Kiedy doszedł do czasopisma linii lotniczych Virgin, poczuła ucisk w gardle. Miała jednak szczęście, bo inspektor musiał już widzieć ten numer. Zerknął tylko na okładkę.

– Doskonały artykuł o krainie win we Francji, prawda? – Położył pismo na biurku obok pogniecionych ubrań i przeróżnych kosmetyków.

Przyjrzał się temu wszystkiemu.

– Tylko to?

– Przyleciałam na dwa dni. Wracam w niedzielę. Wyjaśniłam wszystko we wniosku wizowym. – Tłumaczyła to urzędnikowi w konsulacie: że wygrała bilet do dowolnego miejsca na ziemi i wybrała Afrykę, o której zawsze marzyła. Wypełniła wszystkie formularze, wniosła wszystkie opłaty i dostała wymagane zaproszenie, opieczętowane teraz przez celników i służbę graniczną.

Inspektor Ribadu się uśmiechnął.

– Turystyka, prawda?

Pokiwała głową.

– Park Narodowy Yankari, jak przypuszczam? Bawoły i pawiany? Może szczęście dopisze i zobaczy pani jakieś lwy, obecnie bardzo rzadkie. Jesteśmy w zachodniej Afryce, proszę pani. Tu nie ma polowań na grubego zwierza, jak gdzie indziej. Ale zostało nam jeszcze trochę lwów, tak jest. I parę hien. To zabawne, proszę pani, goście najczęściej boją się lwów, ale najwięcej kłopotów na tym świecie przysparzają hieny. Polują watahami, hieny. A lwy… dumami[3]. Podoba mi się to – powiedział. – Nazywanie stada lwów „dumą”. Nikt nigdy nie mówi o „dumie hien”. Zauważyła pani?

– Nie, niestety nie.

– Gorące źródła Wikki. Też w Yankari. Bardzo piękne. Przypuszczam, że odwiedzi pani Wikki podczas pobytu u nas?

– Tak, mam nadzieję, że tak.

– Och, ale to chyba nie będzie możliwe. Park Narodowy Yankari jest położony bardzo daleko. Za daleko, żeby zdążyła tam pani dojechać i wrócić w ciągu dwóch dni. Szczerze mówiąc, proszę pani, jestem zaskoczony, że nie wiedziała pani o tym przed przyjazdem. Mając tylko dwa dni do odlotu, nie zdoła pani opuścić Lagos.

„Nie zdoła pani opuścić Lagos”. Czy to zawoalowana groźba? Wsunęła rękę do kieszeni spódnicy. Miała w niej zwitek banknotów naira[4] – wystarczająco dużo, gdyby nagle potrzebowała pieniędzy, ale za mało na łapówkę. Ale kieszeń w spódnicy była podwójna. Głębiej wszyła w podszewkę małą kieszonkę. Był w niej ciasno złożony banknot studolarowy. Amerykańskie dolary to waluta międzynarodowa. Korupcja w Porcie Lotniczym Murtala Muhammed w Lagos została opanowana. Pod żadnym pozorem nie wolno wręczać łapówek pracownikom lotniska. Tak pisano w przewodnikach, ale czy inspektor nie oczekiwał przypadkiem właśnie tego? Łapówki. Wyjęła palcami złożony banknot i zamknęła go w dłoni.

– Wielka szkoda – ciągnął inspektor. – Ma pani wizę ważną przez trzydzieści dni, a chce pani wyjechać po dwóch. Zamężna?

– Nie.

– Zatem… kto panią utrzymuje? Ma pani ojca, tak?

– Utrzymuję się sama.

– Rozumiem. Czym się pani zajmuje?

– Jestem redaktorką… adiustatorką. Gramatyka. Sprawdzanie faktów. Indeksy. I tym podobne.

– Rozumiem. Więc dziennikarka? Chce pani napisać kolejny reportaż z serca Afryki.

– Nie przyjechałam tu pisać reportażu. Jestem turystką.

– Ale pracuje pani dla czasopism. – Podniósł magazyn „Virgin”. – Może tylko udaje pani turystkę, żeby uniknąć formalności i wymogów, jakie muszą spełniać dziennikarze, wizy prasowej i tym podobnych.

– Nie! – odpowiedziała nieco za szybko. – Nie, nie pracuję dla czasopism.

Odnotował to – jej gwałtowną reakcję – ale nie powiązał tego napadu paniki z czasopismem, które trzymał w ręku. Odłożył je od niechcenia na biurko.

– Więc dla gazet?

– Redaguję książki. Głównie biografie. To… nic wielkiego.

– Jak to „nic wielkiego”? Podejrzewam, że jest pani zbyt skromna. Każdy ma jakąś historię do opowiedzenia, prawda? Każdy ma jakieś tajemnice. Czasem mały szczegół może mieć kluczowe znaczenie, nie sądzi pani? – Jeszcze raz spojrzał na jej rzeczy ułożone porządnie na blacie biurka: tampony i podkoszulki, ciasno zwinięte skarpety. – A aparat? – zapytał.

– Co takiego?

– Nie ma pani aparatu fotograficznego. Turystka bez aparatu! Kiedy widzę coś takiego… zaczynam się zastanawiać.

– W komórce – powiedziała. – Mam aparat w telefonie komórkowym.

– Przyleciała pani do Afryki robić zdjęcia telefonem komórkowym?

– Chciałam… miałam zamiar kupić aparat fotograficzny w okolicach hotelu.

Zerknął do formularza, który wypełniła na pokładzie samolotu, również przypięty zszywaczem do paszportu.

– A, tak. Hotel Ambasador w Ikeji. To bardzo niedaleko. Widać go z lotniska. Wspaniałe warunki. Jestem pewny, że w hotelu są sklepy ze sprzętem elektronicznym i tak dalej. Będzie pani mogła… – zastanawiał się nad odpowiednim słowem – …unieśmiertelnić swój pobyt w Lagos. – Uśmiechnął się łagodniej i zaczął chować rzeczy do torby, rozpoczynając od pisma „Virgin”.

Niczego nie znalazł.

Ani materiałów wybuchowych, ani narkotyków, ani szmuglowanej nielegalnie waluty. To było coś bardziej łatwopalnego. I niczego nie znalazł.

Wsunęła studolarowy banknot do kieszonki. Ukryła go niezauważenie, gdy zapinał jej torbę.

– Oto pani rzeczy. Miłego pobytu.

– Dziękuję. – Wzięła torbę, włożyła zaświadczenia o szczepieniach do bocznej kieszeni i wstała, by jak najprędzej odejść.

– Proszę pani?

– Tak?

– Jeszcze jedna sprawa. Proszę mi powiedzieć, czy słyszała pani o pewnym problemie, jaki mamy w Nigerii? O problemie z czterysta dziewiętnaście?

7

Tak powiedział jej ojciec, wychodząc. Tak brzmiały słowa ojca Laury, kiedy widziała go po raz ostatni: „Ciebie kocham”.

Dlaczego tak powiedział?

„Ciebie kocham”. Takiego sformułowania nie słyszała od lat.

Sierżant Brisebois przyjął od pani Curtis kolejną filiżankę herbaty. Pani Curtis powiedziała:

– Zzajmowanie się takimi sprawami każdego dnia musi być dla pana trudne. Współczuję panu.

Mama Laury współczuje policjantowi, bo zginął jej mąż!

Czy żona jest podejrzana?

Żona zawsze jest podejrzana.

Bliźniaczki znów się wierciły i chciały wyjść z jadalni. Warren wrócił z kuchni z torebką serowych chrupek nabzdyczony, jak to Warren. A Laura? Laura powtarzała w głowie te słowa, ostatnie słowa, jakie usłyszała od ojca: „Ciebie kocham”.

Brisebois zapytał, czy ojciec Laury brał jakieś leki. Powiedziano mu, że nie, że nie brał nawet advilu. Teraz policjant zajmował się trasą, którą ojciec Laury wybrał tego wieczoru – inną niż zwykle.

– Pani Curtis… czy mogę mówić do pani: Helen? A więc, Helen, w takich sytuacjach jak ta, z którą mamy do czynienia, staramy się odtworzyć ostatnie dwadzieścia cztery godziny z życia ofiary. – Na stoliczku do kawy leżała rozłożona mapa miasta. – Twój mąż, Helen, pracował na wschodniej bocznicy przy Blackfoot Trail. Czy tak?

Matka skinęła głową.

– Ale do wypadku doszło przy Ogden Road. Z tego wynika, że jechał nie w tę stronę, w którą powinien jechać. Czy nie wydaje ci się, że mógł czegoś zapomnieć, że zawrócił i zmierzał do domu?

– Być może. Nie wiem.

– Może już wystarczy, sierżancie – wtrącił się Warren. – Nie sądzi pan, że ma dość jak na jeden wieczór?

– Oczywiście – odpowiedział Brisebois. Dopił herbatę, wstał i zapinając marynarkę, zapytał jakby od niechcenia: – Helen, czy twoim zdaniem mąż mógł obawiać się o swoje życie?

– Ojciec? – parsknął Warren. – Nie bądź pan śmieszny!

Matka spojrzała na policjanta i przechyliła głowę.

– Dlaczego pan… dlaczego o to pytasz?

– Bez powodu. Chodzi tylko o to, że… szybkość, z jaką jechał twój mąż, była spora. Wydział medycyny sądowej przeprowadzi sekcję, to standardowa procedura. Sprawdzą poziom alkoholu we krwi, zbadają zmiany chorobowe w sercu i możliwość udaru mózgu. Być może twój mąż po prostu zasnął. Wspomniałaś, że wcześniej miał kłopoty ze snem. Cierpiał na bezsenność?

Mama pokiwała głową.

– Często słyszałam go w środku nocy. Podgrzewał mleko w mikrofalówce. Na sen. – Zerknęła na fotel Henry’ego, a potem znów odleciała do jakiegoś innego świata.

– Być może to było powodem – stwierdził Brisebois, zakładając czapkę. – Zmęczenie kierowcy. Ale jest jeszcze coś… taki fenomen, który nazywamy otarciami. Otarcia pojawiają się we wnętrzu śladu bieżnika. Kiedy pojazd porusza się z dużą szybkością, a następnie zmienia gwałtownie kierunek jazdy, działają na niego dwie przeciwstawne siły, nawet jeśli nie hamuje. Widać to wyraźnie na śladach opon: pojazd jedzie w jedną stronę, a koła obracają się w drugą. Znaleźliśmy bardzo wyraźne otarcia w śladach opon w miejscu, w którym samochód twojego męża zjechał z drogi. Załóżmy, że ktoś zasypia za kółkiem. Budzi się nagle i zaczyna kręcić kierownicą. Wtedy powstają otarcia. W tym konkretnym przypadku kierowca powinien skręcić z powrotem na drogę, a otarcia wskazywałyby most, w który zapewne uderzyłby samochód. Tyle tylko, że otarcia wskazują w przeciwną stronę, w przeciwną do mostu. Prosto w dół skarpy.

Brisebois strzelał szczegółami jak torpedami i obserwował ich reakcję. Matka wyglądała na skonsternowaną. Syn obżerał się serowymi chrupkami prosto z torby i piorunował go wzrokiem. Córka nawet nie mrugnęła, prawie nie oddychała.

– Więc ojciec był zdezorientowany – rzucił poirytowany Warren. Oblizał poplamione na pomarańczowo palce. – Skręcił w złą stronę. Do czego pan zmierza?

– Znaleźliśmy także drugi ślad opon. Bliżej, mniej więcej w połowie zjazdu ze wzgórza. Ślad urywa się daleko przed mostem.

Warren się pochylił.

– Myśli pan, że ktoś zepchnął go z drogi?

– To możliwe.

– Wiedziałem! Ojciec nigdy w życiu nie jechałby tak szybko! Miał fioła na punkcie dopuszczalnej prędkości. A te jego rany, te rany… – Warren umilkł.

Laura spojrzała na brata.

– Widziałeś tatę? Widziałeś…

– Ktoś musiał. Z całą pewnością nie mama. – Obrzucił Laurę gniewnym spojrzeniem. – A tobie jakoś się nie spieszyło. Zdążyłem przyjechać ze Springbank, a ty nie zdążyłaś zejść ze wzgórza. Odebrało ci władzę w nogach, na miłość boską?

Pracowała do późna i przełączyła telefon na pocztę głosową, bo ojciec wydzwaniał ostatnio w samym środku nocy, kiedy nie mógł spać. Miała pilny termin i nie odbierała, a ojciec nie nagrał wiadomości. Usłyszała tylko serię trzasków. Dopiero kiedy myła zęby i włączyła odsłuch, usłyszała… nie, nie głos ojca, ale matki: „Lauro… odbierz… proszę”.

Ojciec Laury leżał w mdląco zielonkawym jarzeniowym świetle.

– Pojechałeś tam? – zapytała. – Widziałeś tatę?

Warren nie odpowiedział, nawet na nią nie spojrzał. Wbijał wzrok w policjanta, starał się nie mrugać – zaprzeczał bólowi po stracie, jak zawsze wybierając złość.

I w tej właśnie chwili opadły minione lata – opadły jak pierze po bitwie na poduszki – i ujrzała go takim, jakim był: jej starszym bratem. Większym bratem.

Warren Curtis: piorunujący wzrokiem niegrzeczne dziewczynki – zmusza je, by przeprosiły siostrzyczkę. Warren ciągnący ją na film dla dorosłych. Ściska ją za rękę i szepcze w kluczowych momentach: „Nie patrz, nie patrz!”.

Chciała, by na nią spojrzał. Chciała szepnąć „dzięki”, tak jak jego żona szepnęła „cześć”, ale nie spojrzał na nią, nie mógł na nią spojrzeć. „Gdyby to zrobił, rozpłakałby się – pomyślała. – A nie może do tego dopuścić. Nie może. Bo kiedy raz zacznie, nigdy nie skończy”.

– Więc tak to wygląda? – zapytał policjanta. – Jakiś skurwiel urządził sobie ubaw, ścigając starszego człowieka po wzgórzach? Lepiej znajdźcie tego skurwysyna, zanim ja go dopadnę!

– Nie przeklinaj – upomniała go matka, włączając się do rozmowy.

Warren nie zwrócił na nią uwagi.

– Chryste Panie, nie możecie przepuścić tych opon przez jakąś bazę danych?! Widziałem, jak to się robi w CSI. Znajdźcie go!

– Bieżnik opony to nie jest odcisk palca – odrzekł Brisebois. – Nieustannie się zmienia. Mówimy o gumie, która jest miękka. Po tygodniu, nawet po dniu, bieżnik może wyglądać zupełnie inaczej. Wbijają się w niego kamienie, przyklejają się kawałki gumy i inne śmiecie, powstają nowe pęknięcia, wszystko się zmienia. Ale owszem, możemy dopasować niektóre trwałe ślady konkretnej opony. Tyle że nie ma centralnej bazy wszystkich opon. Nie da się odszukać pojazdu na podstawie śladu bieżnika.

Laura spojrzała w okno, za którym był taras. Zobaczyła w nim odbicie salonu. Brata i mamę. Policjanta i siebie. Ojca już nie było.

Język. Ukrywa tyle samo, ile ujawnia.

„Ciebie kocham”. Dlaczego tak powiedział?

8

Mgła nad zielonymi wodami. Dzieci czekają. Kiedy mężczyźni skończą, przywołają je. Dzieci zbiegną z wiadrami zbierać mniejsze ryby, które pominięto. Zostaną wezwane za chwilę, mężczyźni pracują bardzo szybko w przybrzeżnych wodach, przygarbieni, ciągną mocno sieci.

Laguna przechodziła w namorzynowe dopływy, dopływy przechodziły w kanał, a kanał w zatokę. A zatoka? Kto to wie, w co przechodzi zatoka? Morze albo niebo? A może coś pomiędzy? „Żyjemy w mokrej sieci. Schwytani w nią jak sumy i krewetki”. Tak ujął to ojciec chłopca, mówiąc ich dialektem z Delty, odnajdując prawidłowości we wszystkim, jak to miał w zwyczaju.

Niebo ciężkie od deszczu.

Chłopiec przyglądał się mężczyznom brodzącym w błotnistozielonej wodzie z porośniętego trawą wzgórka nad laguną. Pozostałe dzieci stały gęsiego na ścieżce za jego plecami.

– Nie są jeszcze gotowi – powiedział chłopiec, zwracając się do reszty jako wyznaczony przywódca. – Pójdziemy i zaczekamy przy armacie.

9

Laura stała na chłodzie na dworze. Sierżant Brisebois próbował spojrzeć jej w oczy, mówił cicho, przy każdej sylabie wydmuchując z ust obłoczki pary.

– Dasz sobie radę?

Spojrzała na wieżowce wznoszące się jak książkowe zakładki ponad drzewami. „Czy dam sobie radę? Czy damy sobie radę? Oto jest pytanie”.

Laura chciała zostać, ale matka powiedziała „nie”. Brat zaproponował, że zabierze mamę do siebie na przedmieścia, żeby nie była sama, ale i na to odpowiedziała „nie”.

„Chcę tu dzisiaj zostać – powiedziała głosem tak cichym, że brzmiał bardziej jak poszum niż szept. – Chcę tu dzisiaj zostać… bo może zadzwonić”.

Zostawili ją przy kuchennym stole, czekającą na męża, który już nigdy nie wróci do domu bez względu na to, jak długo będzie czekała.

– Dam radę – odpowiedziała Laura. – Damy radę.

– To nie jest łatwe, kiedy traci się kogoś bliskiego – odrzekł.

Spojrzała na niego.

– Wiesz, co jest trudniejsze? Kiedy traci się kogoś, z kim było się blisko, a potem nie. Przez długi czas. – Miała na myśli te wszystkie rzeczy, które umierają wraz z nami, te wszystkie niewypowiedziane słowa. – Był dobrym ojcem.

Policjant pokiwał głową.

– Z pewnością. Straciłem oboje rodziców w odstępie paru lat. To trudne. Mogę cię gdzieś podwieźć?

– Mieszkam tam, na wzgórzu. Przejdę się. – Wskazała dwa wieżowce. – To ten z lewej. Trzecie światła w górnym rogu. To ja.

– Ktoś na ciebie czeka. – Zabrzmiało to jak pytanie.

– Tylko lampa. – I z wymuszonym półuśmiechem, który zamarł, zanim się zaczął, dodała: – Nie mam nawet kota.

– Jeśli chcesz mieć kota, oddam ci swojego – rzucił nieco zbyt obcesowo. – Poważnie, mogę ci go oddać. Jest straszny. Jesteśmy wrogami, a nie panem i kotem. Jeśli chcesz kota, podrzucę ci go nawet dzisiaj.

Znów próbowała się uśmiechnąć.

– Dzięki, ale nie. Raczej by nie przeżył.

Brisebois spojrzał na nią. „Co ona mówi?”

– No, cóż, gdybyś zmieniła zdanie, masz moją wizytówkę. I gdyby coś ci się przypomniało, cokolwiek, o twoim ojcu. O czymkolwiek. Zadzwoń.

„Nie zadzwonię”, powiedziała w myślach.

– Zadzwonię.

Ruszyła pod górę, a potem się odwróciła.

– Kiedy widziałam ojca po raz ostatni, wydawał się… strapiony.

Brisebois podszedł bliżej.

– Strapiony?

– Smutny.

– Smutny? Czy strapiony?

– I to, i to.

Pożegnała się i powędrowała pod górę, wdychając zimne powietrze. Śnieg prószył, wirował w snopach światła rzucanych przez latarnie, śnieg tak drobny, że pod stopami przypominał ziarnka piasku.

Laura mieszkała w galerii handlowej. Tak mówiła w żartach. Nie w żartach. Windy w jej domu woziły mieszkańców prosto do Northill Plaza. Tak, toponim „Northill” powinno się pisać przez dwa „h”: „North Hill”, Północne Wzgórze. Ale owszem, pisze się go „north ill”, co znaczy „północna dolegliwość”. Za każdym razem, gdy mijała tę nazwę, miała ochotę dopisać markerem brakującą spółgłoskę. Galeria handlowa z wieżowcem mieszkalnym albo mieszkalny wieżowiec z galerią handlową. Architektoniczny ekwiwalent zebry: czarne na białym czy białe na czarnym? Mieszkalne na handlowym czy odwrotnie?

Można by sądzić, że centrum handlowe pod jej oknami to cudowna sprawa. Było w nim wszystko, czego potrzebowała: z jednej strony Safeway, a z drugiej Sears; pośrodku fitness club World Health, księgarnia Coles, czekoladowy „sklepik” Laura Secord (imienniczki Laury według jej ojca), salon fryzjerski Magicuts, restauracje, apteka. W wieżowcu Laury był basen, w którym mogła pływać na okrągło, a do tego szpital, ubezpieczenia (aut) i wydział komunikacji, w którym mogłaby zarejestrować auto, gdyby chciała, choć nie chciała. Miejsce na parkingu sprzedała na licytacji w internecie, żeby wnieść miesięczną opłatę członkowską w World Health, gdzie co drugi dzień – z przewidywalnością metronomu – chodziła po ruchomych bieżniach i jeździła na rowerach stacjonarnych.

Laura pracowała w sieci. Do pracy miała cztery kroki – z wnęki kuchennej do gabinetowej niszy. Nie musiała wychodzić. W ogóle. Dni przeciekały jej przez palce nawet przy ładnej pogodzie. Zeszłej wiosny w pewnym momencie zdała sobie sprawę, że nie była na dworze przez trzy tygodnie, a wypełniając w komputerze PIT, w rubryce „zawód” wpisała „pustelnica”. Pozbawiony poczucia humoru urzędnik bez twarzy odesłał jej formularz z prośbą o poprawienie.

Dziewięć pięter, dwa wieżowce bez balkonów. Weszła do mieszkania i wrzuciła klucze do szklanego dzbana po rybce, opuszczonego przez rybkę dawno temu. Laura nie umiała dbać o żywe istoty. Jej paprotki kaszlały i ledwie dyszały, a kiedy wybrała rybkę (małą, delikatną bettę), miała wrażenie, że stała się Przeznaczeniem wskazującym palcem kolejną ofiarę. Kiedyś zastanawiała się nad kotem, ale trzymanie kota w zamknięciu na takiej wysokości wydało jej się nieludzkie. Wszystko jedno. Przy Laurze kot zachorowałby na kocią białaczkę już w drodze ze sklepu ze zwierzakami i zdechłby, zanim zdążyłaby wysiąść z nim z windy.

Oparła głowę o szybę w salonie, chuchnęła na nią lekko i przyglądała się znikającej parze. Góry Skaliste kryły się we wnętrzu sąsiedniego wieżowca i wyłaniały po obu jego stronach ciemnymi szczytami na tle nocnego nieba. „Widzisz, ja też się przewracam”. To ojciec, który przewracał się na łyżwach. Bez przerwy.

Wybrała to mieszkanie właśnie dlatego, że nie było w nim balkonu – żeby uniknąć niepokojącej pokusy, jaką niesie ze sobą lęk wysokości. Kiedy zaczęła szukać mieszkania, zastanawiała się nad dużym apartamentem z dwoma sypialniami, w kamienicy nad rzeką. Ale gdy spojrzała z balkonu w dół, pierwszą myślą, jaka przyszła jej do głowy, było pytanie, jak długo wytrzyma, zanim przejdzie przez balustradę i wyskoczy. Ile będzie potrzebowała czasu, nim zapyta sama siebie: „Jakie to ma znaczenie?”. I ile czasu minie, zanim ktoś zauważy jej nieobecność? Wszyscy znajomi czy współpracownicy, jakich miała, byli rozrzuceni po kraju jak drobne. Jeśli zniknie, dojdą do wniosku, że pracuje offline. Ale gdy zadawała sobie to pytanie, właściwie znała odpowiedź: tata. Tata zauważy, że jej nie ma. Pierwszy podniesie alarm. Gdyby jej ciało spłynęło w dół rzeki, zorganizowałby poszukiwania. Zwłoki odnalazłby Warren, ale to tata zmusiłby go do wysiłku.

A gdyby nie wyskoczyła? Co by się stało, gdyby zwyczajnie… odpłynęła?

Okna Laury nie wychodziły na góry, tylko na centrum miasta, na miejski magiczny ekran z piaskowca i stali – miasto, które nieustannie ścierało swój rysunek i rysowało się na nowo. Chłodne miasto wydychające parę. Miasto dyrektorów generalnych i kapitału wysokiego ryzyka, koncernów naftowych ukrytych za szklanymi taflami.

Mogła szkicować wzrost cen baryłki ropy z okna sypialni, posługując się w tym celu obrotami dźwigów na horyzoncie. Kiedy cena spadała poniżej jakiegoś poziomu, dźwigi najpierw zwalniały, a potem stawały. Kiedy cena rosła, znowu się obracały. Coraz szybciej i szybciej.

Serce Nowego Zachodu. Tak nazywali to miasto. I z tej wysokości miasto rzeczywiście biło niczym serce, jak na filmie poklatkowym przedstawiającym ruch pędzący arteriami.

W sąsiedniej dzielnicy, poniżej okien Laury, przy bocznej uliczce, pośród innych bocznych uliczek, stał piętrowy dom, którego jedną kondygnację zajmował Matthew Brisebois, wracający właśnie z pracy. Wytarł buty ze śniegu, powiesił czapkę na kołku, a marynarkę na wieszaku, odpiął spod kołnierzyka koszuli krawat i włączył dla towarzystwa telewizor (ściszony). Przystanął. Spojrzał na pokój przed sobą. Co zobaczył? Ściany, gołe. Kuchenny stół, który był także stołem jadalnym, biurkiem i sortownią poczty, otwarty laptop, stertę papierów, a obok otwarte pudełko płatków śniadaniowych Just Right. Fotografie w ramkach ustawione równo na kominku. Kominek, który nigdy nie został włączony, i kartony z zeszłego lata, wciąż stojące w rogu.

Jak odczytałby tę scenerię jako śledczy? Samotny mężczyzna po czterdziestce, prawdopodobnie rozwiedziony, dbający o figurę. W powietrzu unosi się zapach wody kolońskiej i płynu do szyb Windex. Wcale nie czuć tu kota.

Nie wiedział, dlaczego okłamał Laurę, mówiąc o kocie. Może chciał zdobyć jej zaufanie? Był pewny, że za tym wypadkiem kryje się coś więcej niż tylko poślizg starszego pana jadącego oldsmobile’em. Gdyby Laura przyjęła jego propozycję, skręciłby do schroniska dla zwierząt, wybrał kota i wykorzystał go jako klucz do jej mieszkania. Ale nie chciała kota, a on nie dostał się do środka.

Spojrzał na bliźniacze wieżowce na wzgórzach. „Ten z lewej. Trzecie światła w górnym rogu. To ja”. Jutro skontaktuje się z firmą ubezpieczeniową i dowie się, kto jest beneficjentem ubezpieczenia niedawno zmarłego Henry’ego Curtisa. Powiedzą mu, zawsze tak robią. Zrobią wszystko, byle nie płacić.

Stał przez długą chwilę, wpatrując się w światło w górnym rogu. Wpatrywał się w nie, póki nie zgasło.

Wiesz, kim jesteśmy?

Jesteśmy Mafia. ZNAJDZIEMY cię

i zabijemy! cię

10

Mokre lasy wzdłuż drogi. Szerokie liście, ciężkie od deszczu, uderzały w dachy, gdy samochody walczyły o pozycję. Cysterna uginała się pod własnym ciężarem, zmagała ze swoją bezwładnością. Kierowca i mechanik czuli, jak ładunek paliwa pcha ich do przodu, gdy jechali po nawierzchni wyżłobionej jak tarka i kruszącym się asfalcie. Mieli otwarte okna i uśmiechali się szeroko.

Joseph ściskał kierownicę jak koło ratunkowe na pełnym morzu. Musiał krzyczeć, żeby go słyszano ponad warkotem silnika.

– Spełniajcie się, marzenia! Już do was jedziemy!

Co może ich powstrzymać? Nic.

Nic, poza… Zredukował bieg.

– Blokada.

– Policja?

– Wojsko.

11

„Ciebie kocham”. Oto, co zapamiętała Laura: wozy z Dzikiego Zachodu skręcające ostro na torze wyścigowym, mężczyźni w marszczonych jedwabnych koszulach drą się wniebogłosy, fruwają stetsony, jeźdźcy w pełnym galopie, kopyta koni wyrzucające grudy ziemi, cichutkie popiskiwanie spikera gubiące się we wrzawie.

A potem… jeden z koni potknął się, a wozy się rozjechały, koła w powietrzu, mężczyźni przelatujący nad końskimi szyjami, konie przewracające się jeden na drugiego. Ojciec Laury zasłonił jej oczy.

Widziała ten wypadek? Czy go sobie wyobraziła?

Wspomnienia z wesołego miasteczka. Jarmarczny świat obracających się świateł i balonów z helem ulatujących w nocne niebo. Laura w kowbojskim kapeluszu, z plastikowym gwizdkiem. Tata ubrany jak kowboj, co oznaczało w jego przypadku za ciasną kamizelkę, za duży kapelusz, nowe kowbojki, brak gwizdka. Chodzenie po wesołym miasteczku przypominało przemieszczanie się w zwolnionym tempie przez elektryczny bilard. Wszędzie echa i rykoszety dzwonów i kurantów. Diabelskie młyny i obracające się karuzele. Testy siły i wagi. Mrożone banany i mrożone serniki. Aleje żarówek i obracających się baniek na mleko. „Rzuć piłką i wygraj nagrodę! To takie proste!”

Warren był z kolegami, a mama nie lubiła tłumu, więc Laurę zabawiał tata.

Ale była za mała na wielkie przejażdżki, a tata był za duży na małe, więc wieczór upływał im na machaniu do siebie z kręcących się biedronek albo sunących powoli tasiemców (kolejki górskiej z jednym wybojem i jednym kołem zataczanym w foteliku).

Kiedy stali w kolejce po miniciastka z dziurką – wilgotne i ciepłe, posypane cynamonem, jedzone obowiązkowo na każdym jarmarku przy rodeo – Laura ruszyła przed siebie wzdłuż ogonka, a tata pilnował miejsca. Przestudiowała pilnie menu wypisane na tablicy i po głębokim namyśle zdecydowała się na „dużą torbę”, a kiedy wracała, coś kopnęła. Banknot dwudziestodolarowy.

Wróciła bez tchu do taty.

– Zobacz, co znalazłam!

Jej radość nie trwała długo.

– Nie możemy go zatrzymać, córeczko – powiedział. – Nie jest nasz.

Więc przeszli razem wzdłuż kolejki po ciastka z dziurką, pytając każdego, czy nie zgubił dwudziestu dolarów. Wszyscy po kolei odpowiadali, że nie, aż trafili na bandę roześmianych nastolatków.

– Taa… – powiedział jeden z nich. – Ja zgubiłem tę forsę.

Odchodząc, Laura słyszała ich rechot.

– To nie były ich pieniądze – stwierdziła, nadąsana.

– Prawdopodobnie – odpowiedział tata. – Ale z całą pewnością nie były też nasze.

I gdzieś pomiędzy tym „prawdopodobnie” a „z całą pewnością” ojciec ją stracił i reszta wieczoru była nieudana. Idąc z nim za rękę przez jarmark, naburmuszona, mijała stragany i strzelnice, licząc w głowie rzeczy, które mogłaby sobie kupić za te dwadzieścia dolarów:

– szklaną kulę ze śniegiem i górą w środku;

– bandanę haftowaną górskimi kryształami w napis „Siema, brachu!”;

– pocztówki dla babci złożone w harmonijkę;

– różową chmurę waty cukrowej;

– święcący w ciemnościach plakat rodeo z napisem „Największe wydarzenie na Ziemi”;

– małego misia w babcinych okularkach a la Titelitury;

– plastikową kowbojską świnkę skarbonkę;

– bilet do Wyroczni Wszystkowidzącej;

– niezliczoną ilość lśniących przepasek na włosy, szminek oraz odblaskowych bransoletek.

Po obu stronach jarmarcznej alejki piętrzyły się możliwości, a Laura raz po raz zerkała na rechoczących chłopców, którzy wyrwali banknot z ręki taty. Potem straciła ich z oczu. I już nigdy ich nie zobaczyła. I bardzo dobrze, bo niby co miałaby zrobić? Śledzić ich jak Nancy Drew[5], jej ulubiona książkowa bohaterka? Wymierzyć w kłamcę oskarżycielski palec?

Do dziś nie jest pewna, czy wybaczyła ojcu. W duszy, a tylko to się liczy, chyba nie.

12

Żyłki błyskawic po drugiej stronie nieba.

Burze bez deszczu.

Wiatry bez wody.

Obudziła się, a kiedy usiadła, wzbił się nad nią pył, a głos, który niegdyś jej towarzyszył, znów się odezwał i szepnął: „Wstań. Idź. Nie zatrzymuj się”.

13

Po wypadku na Ogden Road zostały trzy zestawy bieżników, które należało uporządkować: te na oponach leżącego u stóp skarpy do góry kołami auta; te, które odcisnęły się w ubitym śniegu, gdy samochód zjeżdżał z drogi, by wylecieć ponad skarpę, i które należały bez wątpienia do leżącego na dole oldsmobile’a, choć trzeba to potwierdzić; oraz te pozostawione przez hamujący ostro pojazd – ten, który się zatrzymał i którego opony rozjechały naniesione hamowaniem pagórki, kiedy samochód zawrócił o sto osiemdziesiąt stopni. Ten samochód celował w mostek, ale stanął.

Sierżant Brisebois siedział za biurkiem, mając przed sobą fotografie miejsca wypadku. Przyglądał się poplamionemu swetrowi na ciele ofiary – „Czy powiedzieli, jaki to był sweter?” – kiedy na jego biurku wylądowała teczka na akta.

– Pasują – rzuciła młodsza posterunkowa, która przyniosła teczkę, wygadana dziewczyna z rekonstrukcji wypadków.

– Które? – zapytał.

– Wszystkie.

– Jak to wszystkie?

Pokiwała głową.

– Wszystkie pochodzą z jednego samochodu. Z tego, który prowadziła ofiara. Z oldsmobile’a.

Brisebois wyprostował się na krześle.

– Ale ślady się nie pokrywają. Te wyżej z tymi niżej, z tymi, które zjechały z drogi i wyleciały ponad skarpę. Są pod różnymi kątami.

– Nic na to nie poradzę, bieżnik jest ten sam. Jeden samochód, jeden zestaw opon.

Zostawiła go z tym objawieniem. Ofiara nie została zepchnięta z drogi i nikt jej nie ścigał. Przynajmniej w rzeczywistości.

Brisebois przypomniał sobie, co powiedział jeden z funkcjonariuszy na miejscu wypadku, prawdopodobnie Colin, kiedy badali trasę zjazdu ze skarpy. „Mało brakowało, a trafiłby na most”.

„Pech”, odpowiedział wtedy Brisebois.

„Pech – powtórzył funkcjonariusz. – Albo tak celował”.

14

Ojciec Laury był ubrany w ten sam sweter co zawsze – w ten z geometrycznym wzorem z jeleniami, które wyglądały teraz niezbyt dobrze, jakby cierpiały na jakiś leśny świerzb. Miał ten sweter od lat. Laura pamiętała go z czasów, kiedy była jeszcze mała.

Było to ich ostatnie spotkanie, choć wtedy o tym nie wiedziała.

– Co się stało z tym zielonym, rozpinanym? – zapytała. – Z tym, który dałam ci na święta?

– Z tym? – zastanawiał się. – Nic. Wciąż go mam.

– Nigdy go nie nosisz.

– Noszę. Tylko… – Wkładał sweter z jeleniami, kiedy ją odwiedzał, ponieważ pamiętał, że lubiła je jako dziecko i nawet nadała każdemu jeleniowi imię, choć były takie same. – Myślałem, że lubisz ten.

– Lubię, ale jest już trochę znoszony, nie sądzisz?

I wtedy… to było bardzo przykre… ojciec go zdjął.

– Tato, nie wygłupiaj się…

– Nic, nic… Wszystko dobrze. – Został w samej koszuli, ze zwiniętym swetrem w garści. – Co jemy na lunch?

Byli w Northill Plaza. Laura zjechała windą na dół i spotkali się przed sklepikiem czekoladowym.

– Moja imienniczka – mruknęła, uśmiechając się. – Pamiętasz?

– Kto? – Wydawał się roztargniony.

– Laura Secord. Bohaterka z bombonierek. Mówiłeś mi, że zawdzięczam jej imię. Mówiłeś, że zdobyłeś serce mamy, dając jej bombonierkę „Mieszanka Laury Secord”.

– Hm? Nie… Laura Secord nam nie sekundowała. A imię zawdzięczasz ciotce Idzie. Ciotce ze strony mamy. Miała na imię Laura Ida. To z bombonierką to bajka…

– Tak, wiem, tato. Ja tylko… Na co masz ochotę? Chińszczyzna? Coś greckiego?

Doszli do restauracji.

– Kuchnia włoska? – dopytywała się. – Albo tajska? A może meksykańska?

– Och, nie wiem. Co polecasz?

– Wczoraj byłam w Opa – powiedziała. – Nie przepadam za japońskim Edo. Spójrzmy, co tu jeszcze mamy… Taco Bell. Manchu Wok. Seoul Express. Co na to powiesz? To restauracja koreańska.

– Oni używają dużo przypraw. A mnie przyprawy szkodzą.

– Wiem, ale nic ci nie będzie. Ich kimchi[6] jest łagodne.

Znaleźli wolny stolik i zamówili mieszankę warzyw i łagodne kimchi. Ale rozmowa jakoś się nie kleiła i była dziwna. Ojciec wydawał się roztargniony, bez przerwy popadał w zadumę, a kiedy do niej wracał, mówił nie na temat.

– Dasz sobie radę – powiedział w pewnej chwili, zupełnie nie a propos. – Mama martwi się o ciebie, ale ty dasz sobie radę.

– Mama się o mnie martwi? Dlaczego?

– Uważa, że powinnaś wychodzić, spotykać się z ludźmi.

Laura się roześmiała.

– Matki takie są. Ciągle się martwią.

– Ja się o ciebie nie martwię – zapewnił ojciec. – Jesteś silna, Lauro. W przeciwieństwie do Warrena. Jesteś odporna. Masz to po matce. Z całą pewnością nie po mnie.

Ojcowskie komplementy.

– Nie mów tak, tato. Ty też jesteś silny.

– Nie – zaprzeczył. – Nie jestem. Myślałem, że jestem, ale to nieprawda. Ty tak. Z tobą jest inaczej. Zawsze byłem z ciebie bardzo dumny.

Kiedy rozpoczynała studia, ojciec pomógł jej w przeprowadzce. Jazda wynajętą furgonetką przez prerię: Laura ze słuchawkami w uszach, tata wpatrzony w jakiś znikający punkt przed sobą. Zachód słońca nad polami. Pośród nich jaśniejące miasto.

– Kołek – powiedział, kiedy się zbliżali. – Tak na nie mówią.

Przez pierwszy rok mieszkała w akademiku, a tata odwiedził ją przed Świętem Dziękczynienia.

– Mama przesyła życzenia i… placek z dynią – powiedział. Kupiony w sklepie, ale zawsze. W tamtym tygodniu mama zastępowała kogoś w szkole, nie mogła przyjechać, nie mówiąc o pieczeniu. Ale tata przyjechał i spędzili razem święto. Spał na sofie w pokoju do nauki i wrócił do domu następnego dnia, gnając przez prerię za kolejnym znikającym punktem.

Laura pisała wtedy esej z wprowadzenia do filozofii, usiłując jakoś powiązać absolutystyczną filozofię moralną Immanuela Kanta z emocjonalną prozą późnych romantyków i platońską alegorią jaskini. Po wyjeździe ojca coś odkryła. W otwartym notesie – w którym zapisała starożytną maksymę: Sprawiedliwości musi stać się zadość, choćby niebo miało runąć, i podkreśliła ją mocno, by ją zapamiętać – tata dopisał drobnym pismem: Niebu musi stać się zadość, choćby sprawiedliwość runęła.

Zastanawiała się nad tym, nad tą ojcowską zamianą nieba ze sprawiedliwością, miłości z zemstą, wybaczenia z odwetem. Bawił się słowami? Nigdy wcześniej tego nie robił. Niebu musi stać się zadość, choćby sprawiedliwość runęła. To była jedna z niewielu chwil, kiedy tata pozwolił sobie na filozofowanie – jeśli to było filozofowanie – a chwila ta została przez Laurę zapamiętana właśnie dlatego, że była tak niezwykła. Dała jej wgląd w coś, co kryło się pod, jak mówiła, „ojcowską postawą”.

Nigdy nie skończyła tego eseju. Dostała ocenę „niepełną”, co było dla niej gorsze od „niedostatecznej”. Nawet teraz sprawia jej to przykrość. „Niepełna”.

Dzwoniła z akademika do domu co niedzielę, często z wymuszoną jowialnością w głosie, kiedy indziej ze smutkiem. Opowiadała mamie szczegółowo o każdym drobiazgu studenckiego życia, o profesorach, których nie lubiła, i tych, którzy byli znośni, o zadaniach do wykonania, o codziennych porażkach i małych zwycięstwach. Rozmowy z ojcem były nieciekawe, po wstępnych uprzejmościach Laura zapewniała go, że doskonale sobie radzi, zakasuje rękawy i ciężko pracuje. Lecz choć mama dowiadywała się o najważniejszych wydarzeniach z jej życia, to właśnie tata mówił jej „do widzenia”.

„Mówi tata”.

Kończył rozmowy słowami „kocham cię”. W ten sposób, jak wyjaśniał, „ostatnią rzeczą, jaką usłyszysz przed pójściem spać, będzie słowo «kocham»”.

Droczyła się z nim żartobliwie:

– Nie „kocham”, tylko „cię”!

– Mię?

– Cię. Ostatnim słowem, jakie słyszę przed pójściem spać, jest „cię”. Jeśli chcesz zakończyć na „kocham”, musisz to sparafrazować.

I tak zostało. Taki mały rodzinny żart. Kiedy dzwoniła do domu, tata kończył rozmowę słowami: „Ciebie kocham”.

Ale to wszystko działo się dawno temu, kiedy była „z dala od domu”, bo nie słyszała tych słów od niepamiętnych czasów. Jakoś o nich zapomnieli. Ale tamtego dnia w koreańskiej restauracji, kiedy już się pożegnali, tata zawołał ją, gdy odchodziła.

– Lauro!

– Tak?

– Ciebie kocham.

Dlaczego to zrobił?

15

Na studiach był pewien chłopak. Nie, nie chłopak. Doktorant, który prowadził zajęcia na pierwszym roku anglistyki. Było też dziecko. Nie. Nie dziecko. Cień, plama na ultrasolidności, a po niej zapewnienia: „Nie mogę być niczyim ojcem. Nie mogę. Nie jestem gotowy. Nigdy nie będę gotowy”. To nie miało znaczenia. Laura i tak nie donosiłaby ciąży, a cały ten incydent już dawno został zepchnięty do przypisów jej życia. Nikomu o tym nie powiedziała. Nawet tacie.

Po studiach znalazła pracę w Harlequinie. Redagowała romanse. Potem stała się policjantką pilnującą poczytnych kieszonkowców, a w końcu awansowała do lukratywnego świata wolnych strzelców adiustacji. Wspomnienia, biografie, podręczniki. Praca Laury polegała na dbaniu o spójność gramatyczną, ortografię, interpunkcję; kompilowała wskazówki stylistyczne z preferowaną pisownią i uzusem dla konkretnych projektów książkowych. Praca ta była mało seksowna, zdecydowanie mało seksowna, ale pozwalała Laurze opłacać czynsz (ledwie), a czasem stawiała przed nią wyzwania, głównie w postaci nieprzejednanych autorów.

Jeden z tych nieprzejednanych upierał się, by kończyć większość zdań… niczym. Nie stawiał kropek, znaków zapytania, wykrzykników, nawet wielokropków. Laura sumiennie pracowała nad tekstem, uzupełniając braki, dodając średniki, kropki i całą resztę, za co została skarcona e-mailowo po autorskiej korekcie. „Jak śmiesz!”, zaczynały się e-maile. Próbowała wytłumaczyć autorowi, że każde zdanie musi mieć jakiś koniec, lecz on się z tym nie zgadzał i walczył o każdą kropkę z zawziętością godną lepszej sprawy. „Nie wszystko ma koniec! – pisał. – Otwórz oczy!” Paradoksalnie używał wykrzykników. Po kilku ostrych wymianach zdań stało się jasne, że wydawca będzie musiał ustąpić. Recenzenci zmieszali publikację z błotem (co było nieuniknione). „Roi się od błędów”, pisali.

Czy wszystko ma jakiś koniec?

Poezja może kończyć się pustką, brak poszanowania dla zasad interpunkcji jest wśród poetów de rigueur. Ale proza? Biograficzna? Biografia jej ojca, nudna niemal do końca – czy skończyła się uniesieniem brwi wykrzyknika? Zakrętasem znaku zapytania bez odpowiedzi? Ostatecznym podsumowaniem kropki czy jąkaniem się wielokropka ginącym na pustej kartce…

Laura opracowywała również indeksy i obecnie żonglowała kilkoma biografiami znanych osób, w dodatku samych kobiet – sportsmenek, żołnierek (pośmiertnie) i gwiazd country. Podkreślała nazwiska i nazwy własne, wypisywała „Kluczowe wydarzenia” i „Przyznane odznaczenia”. Seria biograficzna nosiła nazwę „Przeżyte życia”. Indeksy to ciężka praca. Co jest ważne? Z całą pewnością nazwiska. I miasta. Toponimy (stan Nowy Jork), wyłączając nazwy pospolite (kuchnia). Czy zgrupować pierwsze prace bohaterki w reklamie i marketingu w jeden blok? Czy raczej dać nagłówek „Zatrudnienie, wczesne”? Czy tworzyć oddzielne hasło „Reklama”? Czy wystarczy zgrabny odsyłacz „zob. Marketing”? (Odpowiedź: „nie”).

Indeksowanie cudzych żywotów nie jest szczególnie ekscytującym zadaniem. „Wydaje mi się – powiedziała, wzdychając, do taty przez telefon – że najważniejsze sprawy z czyjegoś życia są poza indeksem”. W indeksie nie ma haseł „wspomnienia”, „żal” czy choćby „miłość” małą literą. Jest natomiast „Wykształcenie (podyplomowe)” albo „Nagrody (zob. też R&B Country, Najlepszy Debiut Płytowy Artystki Solowej)”. Indeksy nigdy nie sięgają sedna rzeczy. Nie ma w nich nagłówków „strach” czy „nadzieja”. Albo „sny, zapamiętane”. „Uśmiechy, przywołane”. „Gniew”. „Uroda”. Czy choćby prześladujące obrazy, fragmenty czegoś, impresje. „Drzwi”. „Okno”. „Odbicie w szybie”. „Zapach deszczu”. Nic z tego nie zostaje. Tylko zestawienie nazw własnych i znanych nazwisk. A dlaczego tylko jedna biografia? Dlaczego nie sieć innych powiązanych ze sobą żywotów, które nas definiują? I co z ich indeksami, ich wzlotami?

„Myślę – powiedział ojciec – że powinnaś ograniczyć espresso i chodzić wcześniej spać”.

Uśmiechnęła się i przyznała mu rację, zjechała windą na basen i przepłynęła parę długości. Pływała, póki nie zaczęły piec ją oczy.

A teraz znów to samo, znów siedzi przy biurku, indeksując cudze żywoty.

„Ciebie kocham”.

Dlaczego to powiedział?

16

Standardowa biografia w stylu „połącz kropki” zaczyna się od dziadków bohatera, przypływających z Anglii/Irlandii/Niemiec/ZSRR, śledzi ich skromne początki jako szewców/farmerów/górników, którzy „nigdy sobie nie wyobrażali” (tak właśnie robią przodkowie – nigdy sobie niczego nie wyobrażają), że pewnego dnia ich wnuk/córka/syn stanie się słynnym/słynną na całym świecie uznaną/uznanym/niesławnym/niesławną sportsmenką/sportsmenem/politykiem/polityczką/sprzedawcą/sprzedawczynią śmierci.

Przy wspomnieniach celebrytów początek zawsze jest upiększający i najczęściej ma miejsce podczas jakiejś publicznej ceremonii: „Siedząc wśród publiczności i słysząc wywoływane nazwisko [GŁÓWNEJ RYWALKI], której przyznano nagrodę za Najlepszy Debiut Płytowy Artystki R&B Country, łykałam łzy, lecz wiedziałam, że jeśli chcę się rozwinąć jako istota ludzka, muszę wymyślić się na nowo jako artystka/kobieta/sprzedawczyni śmierci”. Po upiększającym początku celebryci także wracają do zwykłej chronologii. „Najpierw wydarzyło się to, a potem tamto”.

Ludzka pamięć jest jak salamandra: wije się z jednego punktu do drugiego, pędzi niewiarygodnym slalomem po ścianach i przez sufit. Kolorowa plamka pojawiająca się i znikająca w jednej i tej samej chwili, pomarańczowy łebek, płynnie ciągnący za sobą granatowe ciałko. Czy coś takiego jej się przyśniło? To wygląda raczej jak wspomnienie, a nie sen.

Żadna opowieść opierająca się na ludzkich wspomnieniach nie jest linearna. Wspomnienia nakładają się na siebie. Zbijają się w klastry, krzepną jak strupy. Nie układają się chronologicznie, lecz organizują tematycznie. Zdrada. Ambicje. Żal. Przerażenie.

Jedną z pierwszych rzeczy, jakie robiła Laura, rozpoczynając pracę nad maszynopisem, było wyrysowanie osi czasu, która pomagała wyłowić wewnętrzne sprzeczności i zapewniała właściwy porządek wydarzeń. Lecz wydarzenia po śmierci ojca wymykały się redaktorsko-adiustatorskim umiejętnościom Laury. Kłębiły się i splatały. Nakładały się. Stapiały się ze sobą: czerwienie i błękity tworzyły nowe barwy i dziwne mieszaniny.

Choć bardzo się starała, nie potrafiła ich uporządkować na jednej osi. Diabeł nie tkwił w szczegółach, on był szczegółami. Przygotowanie pogrzebu. Powiadomienie krewnych. Napisanie nekrologu. Matka zbyt odrętwiała, by pomóc w czymkolwiek.

Gdzieś po drodze ojciec Laury zamienił się w popiół.

A jeśli chodzi o nekrolog:

– Jesteś copywriterem – powiedział Warren, myląc się uparcie. (Wiele razy tłumaczyła mu, jak zarabia na życie, nigdy tego nie pojął).

– Nie piszę tekstów, redaguję je.

– Wszystko jedno. Tylko napisz nekrolog, dobra?

Aby przeczytać tę książkę w całości, kup ją w księgarni www.legimi.com.